Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/20, K.2021/105 Sayılı Karar - 04/03/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/20 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/105

Karar Tarihi : 4/3/2021

R.G.Tarih-Sayısı :13/4/2021-31453

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Emek Partisinin 2018 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” hükmüneyer verilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Emek Partisinin teşkilatlandığı illerdendört il örgütüne ait 2018 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespitedilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya parti yetkililerinin kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde bir siyasipartinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına eldeedileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliğiadına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de 75. maddegereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgilerivermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmışmilyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altınaalınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerinikendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, buşekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarakkaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Emek Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait Kesin Hesap Cetveli’nin sunulmasıdolayısıyla işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Emek Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2018 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Kanun’unilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 560.716,55 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 24.863,73 TL olduğu ve giderler toplamının 544.429,05 TL, gelecekyıla devreden nakit toplamının 41.151,23 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 97.882,80 TLolup bu tutarın 4.500 TL’si bağışlardan, 192,80 TL’si faiz gelirlerinden ve93.190 TL’si üye yıllık aidatlarından oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 462.833,75 TLolup bu tutarın 6.266 TL’si bağışlardan, 408.895,15 TL’si üye yıllıkaidatlarından ve 47.672,60 TL’si bağışlardan oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin 2018 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 78.856,50 TL olup bututarın 61.530 TL’si kira giderlerinden, 6.212,54 TL’si haberleşmegiderlerinden, 5.988,60 TL’si basın ve yayın giderlerinden, 4.621,50 TL’siısınma ve aydınlatma giderlerinden ve 503,86 TL’si kırtasiye giderlerinden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 465.572,55 TLolup bu tutarın 226.881,80 TL’si kira giderlerinden, 16.179,02 TL’si haberleşmegiderlerinden, 10.254,58 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 64.403,13TL’si basın ve yayın giderlerinden, 17.720,41 TL’si kırtasiye giderlerinden,25.486,82 TL’si ısınma ve aydınlatma giderlerinden, 4.696,05 TL’si seyahatgiderlerinden, 2.857,49 TL’si vergi giderlerinden, 3.903,25 TL’si bakım veonarım giderlerinden ve 93.190 TL’si Genel Merkeze aktarılan giderlerdenoluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2018 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Emek Partisinin 2018 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 560.716,55 TL gelir ve24.863,73TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 544.429,05 TL gider ve 41.151,23 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 4/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.