Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2020/70, K.2021/114 Sayılı Karar - 04/03/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2020/70 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/114

Karar Tarihi : 4/3/2021

R.G. Tarih – Sayı : 17/4/2021- 31457

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Türk ve Dünya Birliği Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2019 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplarile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gönderilenlistede Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı itibarıyla herhangi bir ilve bağlı ilçede örgütlenmediği sadece genel merkezinin olduğu bildirilmiştir.

4. Partinin göndermiş olduğu 2019 yılı kesin hesabınagöre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbir giderdebulunmamıştır.

5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekmektedir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyettebulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğubinalar) kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağışolarak kaydedilmesi gerekir.

6. Parti yetkililerinin sundukları kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti GenelMerkezinin öncelikle yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye gibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri içinzorunlu olan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir vegiderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığınıgöstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde yer alan birsiyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına eldeedileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin osiyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırıdavranılmıştır.

7. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve giderinoluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2019 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ

Türk ve Dünya Birliği Partisinin 2019 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

A. Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2019 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

4/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.