Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2020/4, K.2021/5 Sayılı Karar - 29/04/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2020/4 (Değişikİşler)

Karar Sayısı : 2021/5

Karar Tarihi : 29/4/2021

R.G. Tarih-Sayısı :5/6/2021-31502

DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI: GençAnadolu Partisi

DAVANIN KONUSU: GençAnadolu Partisinin kendiliğinden dağılmahâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine kararverilmesi talebidir.

I. DAVANIN GEREKÇESİ

Genç Anadolu Partisi kuruluşuna dair bildiri ve eklerini6/8/2013 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 8. maddesine göre tüzel kişilikkazanmıştır. İlk Büyük Kongresini 5/10/2013 tarihinde yapan ve bu tarihtensonra üst üste iki kez süresinde Büyük Kongresini yapmayan Parti hakkında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 16/12/2020 tarihinde düzenlenen iddianameile kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.

II. İDDİANAME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 16/12/2020 tarihli ve36321649/2020/1655 sayılı iddianamesinin ilgili bölümü şöyledir:

 “6/8/2013 tarihinde tüzel kişilik kazanan Genç AnadoluPartisi ilk büyük kongresini 05/10/2013 tarihinde yapmıştır. 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasanın 14/6. Maddesi ve tüzüklerine göre en geç üç yıl içerisindebüyük kongrelerini yapmak zorunda olan adı geçen partiye kongrelerini yapmalarıiçin 31/10/2016 tarihinde uyarı yazısı yazılmış, 03/09/2016 tarihinde yapılankongre usulüne uygun olmadığından kabul edilmemiş, sonrasında partiye yazılanyazılar tebliğ edilememiş ve verilen telefon numaralarına ulaşılamamıştır.

31/10/2019 tarihinde parti tarafından yeniden yapılankongre Seçim Kurulu Başkanı tarafından iptal edilmesi üzerine, kongrenin03/12/2019 tarihinde yapılmasına karar verilmiş, ancak bu tarihte yapılantoplantıya sadece iki kongre üyesi katıldığından ve toplantı yeter sayısıoluşmadığından kongre geçerli sayılmamıştır.

Başsavcılığımızca 10/01/2020 tarihinde yazılan yazı ileadı geçen partiden büyük kongresini yapması tekrar istenmiş, 24/02/2020tarihinde yapılan büyük kongreye sadece bir kongre üyesi katıldığından vetoplantı yeter sayısı oluşmadığından kongre geçerli sayılmamıştır.

Parti ile yazılan yazıların tebliğ edilememesi üzerineadres araştırması yapılması için Ankara İl Emniyet Müdürlüğüne yazı yazılmış,verilen cevapta partinin mevcut adresi dışında yeni bir adresinbelirlenemediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Partiler SicilBürosunun düzenlediği 16/12/2020 günlü tutanakta, adı geçen Partinin 05/10/2013tarihinde gerçekleştirmiş olduğu ilk büyük kongresinden sonra büyükkongrelerini yapmadığı tespitine yer verilmiştir.

2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14/6. maddesiuyarınca “Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır.Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla olamaz.”

Parti Tüzüğü’nün 18. maddesinde de büyük kongrenin olağantoplantılarının, genel başkanın teklifi ile merkez yönetim kurulunun tespitedeceği yer ve zamanda yapılacağı, ancak bu toplantılar arasında geçeceksürenin iki yıldan az üç yıldan fazla olamayacağı ifade edilmiştir.

Bu hükümlere göre parti, en son yaptığı büyük kongredenitibaren en geç üç yıl içerisinde büyük kongresini yapmak zorundadır. Parti,05/10/2013 tarihinde yapmış olduğu büyük kongresinden itibaren yedi yıldanfazla süre geçmiş olmasına rağmen usulüne uygun olarak geçerli bir büyük kongreyapmamıştır.

2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfı nedeni ile,derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Yasası’nın87/5. maddesi uyarınca "genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılamaması "kendiliğinden sona erme hallerinden biri olarak kabuledilmiştir.

…

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14/6. ve 121.maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Yasası'nın 36. maddesi yollamasıyla TürkMedeni Yasası’nın 87/5. maddesi uyarınca üst üste iki kez süresinde büyükkongresini yapmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi”

III. PARTİNİN SAVUNMASI

1. Partinin 23/3/2021 tarihli ve 2021/240 Muh. sayılısavunmasında kongrelerinin mevzuata aykırı olduğu iddiasının yerinde olmadığı,kongrelerin yetkili İlçe Seçim Kurulu tarafından onandığı ve 2820 sayılı Kanun’un21. maddesi gereğince kesinleştiği, Cumhuriyet savcılığının bu konuda herhangibir yetkisinin olmadığı, kongrelere ilişkin belgelerin Cumhuriyet savcılığınagönderildiği belirtilerek Partinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebininreddine karar verilmesi istenmiştir.

IV. İNCELEME

2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi,Raportör Ömer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanunhükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Partinin süresiiçinde üst üste iki kez Büyük Kongresini yapmadığını ileri sürerekkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

4. Anayasa Mahkemesinin 1/2/2021 tarihli ve33787353/115.02 [2020-4 D. İş]. 91/353 sayılı savunma isteyen yazısınıntebligatı, bildirilen Parti adresinde kimsenin bulunamaması nedeniyleyapılamamış; Ankara İl Emniyet Müdürlüğü marifetiyle Partiye ilişkin bir adresbulunmaya çalışılmıştır. Ankara İl Emniyet Müdürlüğü tarafından bulunan yeniadrese 10/3/2021 tarihinde tebligat yapılmıştır.

5. Partinin savunmasında özet olarak Seçim Kurulutarafından iptal edilmeyen kongrelerin 2820 sayılı Kanun’un 21. maddesigereğince ilçe seçim kurulu kararıyla kesinleştiği ve Cumhuriyet savcılığınınkongrelere ilişkin herhangi bir yetkisinin olmadığı ifade edilmiştir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 21. maddesinin onuncu fıkrasında;seçimin devamı sırasında yapılan işlemler ile tutanakların düzenlenmesindenitibaren iki gün içinde seçim sonuçlarına yapılacak itirazların hâkimtarafından aynı gün inceleneceği ve kesin olarak karara bağlanacağı hükümaltına alınmıştır. Bu hüküm savunmada belirtildiği gibi Cumhuriyet savcılığınınkongre seçimlerine ilişkin tespitlerini geçersiz kılmamakta, seçim sonuçlarınaitiraz olması durumunda itirazı değerlendirecek makamı ve karara ilişkinhükümleri ihtiva etmektedir.

7. İddianame ve ekleri ile Partinin savunmasınındeğerlendirilmesi sonucunda; Partinin 31/10/2019 tarihli kongresinin SeçimKurulu tarafından iptal edildiği, Partinin 3/9/2016 tarihli kongresinde iseDisiplin Kurulunun asıl üye sayısının 2820 sayılı Kanun’un 17. maddesi hükmüneaykırı olarak yediden az olması nedeniyle geçerli sayılmadığı, Partinin3/12/2019 ve 24/2/2020 tarihinde yapıldığını iddia ettiği Büyük Kongrelerin isesırasıyla iki ve bir üye ile toplandığı, bu itibarla 2820 sayılı Kanun’un 14.maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirtilen toplantı yeter sayısınınsağlanmadığı anlaşılmaktadır.

8. 2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasındasiyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, anılan maddeninaltıncı fıkrasında büyük kongrenin parti tüzüğünün göstereceği süreler içindetoplanacağı, bu sürenin iki yıldan az üç yıldan fazla olamayacağıbelirtilmiştir. Parti Tüzüğü’nün 15. maddesinde de yasal düzenlemeye paralelolarak büyük kongre toplantılarının iki yıldan az üç yıldan fazla olmayansürelerde yapılacağı ifade edilmiştir.

9. Anılan madde uyarınca gerekli kuruluş bildirisi veeklerini verdikten sonra ilk Büyük Genel Kongresini 5/10/2013 tarihinde yapanPartinin 2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin altıncı fıkrası ve PartiTüzüğü’nün 15. maddesi gereğince en geç üçer yıllık dönemlerde büyük kongresiniyapması gerekmektedir. Ancak Parti 5/10/2013 tarihinden itibaren altı yılgeçmesine rağmen herhangi bir büyük kongre yapmamıştır.

10. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinin birinci fıkrasının(5) numaralı bendinde olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılmaması durumu derneğin kendiliğinden sona erme nedenlerinden biri olaraksayılmıştır.

11. Açıklanan nedenlerle 6/8/2013 tarihinde tüzel kişilikkazanan, ilk Büyük Kongresini 5/10/2013 tarihinde yapan, bu tarihten sonra enaz iki defa parti Büyük Kongresini yapması gerekirken süresinde kongreleriniyapmayan Partinin hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.

12. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Genç AnadoluPartisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarakhukuki varlığının sona erdiğine,

B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,

C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,

29/4/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.