Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/57, K.2021/116 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/57 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/116

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı :25/9/2021-31609

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Saadet Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. Saadet Partisinin 2018 yılı kesin hesap dosyasında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktifgörünen 3 ile ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Saadet Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Saadet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2018yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 14.680.824,85 TL, önceki yıldan devreden nakit toplamının 483.797,32 TL,geçen yıldan devreden alacaklar toplamının 634.284,84 TL, yılsonundaki borçlartoplamının 388.141,13 TL olduğu ve giderlertoplamının 14.686.905,36 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 1.058.342,78 TL,yılsonundaki alacaklar toplamının 441.800 TL olduğu anlaşılmaktadır.

11. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 8.369.045,14 TL olupbu tutarın 4.539.673,45 TL’si üye giriş ve üye yıllık aidatları, 1.009.105TL’si aday özel aidatı, 23.000 TL’si parti mal varlığı geliri, 1.923.537,87bağışlar, 10.828,82 TL’si sair gelirler, 862.900 TL’si ise il ve ilçelerdenalınan yardımdan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 6.311.779,71TL olup bu tutarın 2.384.914,99 TL’si üye giriş aidatı, 78.200 TL’si aday özelaidatı, 930 TL’si bayrak, flama, rozet ve benzerleri satışı, 98.207,53 TL’sisair geliri, 4.679,76 TL’si konferans sergi ve benzeri geliri, 26.291,45 TL’siil ve ilçelerden alınan yardım, 946 TL’si genel merkez yardımı ve 3.717.609,98TL’si bağışlardan oluşmaktadır.

15. Parti il örgütlerinin 2018 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 8.386.896,50 TL olup bututarın 1.043.381,93 TL’si büro giderleri, 1.104.896,27 TL’si personelgiderleri, 183.176,31 TL’si seyahat giderleri, 3.357.490,83 TL’si seçimpropaganda giderleri, 112.523,80 TL’si konferans, sergi ve benzerlerigiderleri, 70.800 TL’si kira giderleri, 1.688.820,62 TL’si demirbaş giderleri,68,76 TL’si sair giderler, 946 TL’si teşkilata yardım giderleri ve 824.791,98TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerinden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

18.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 6.300.008,86 TL olup bu tutarın2.235.404,36 TL’si büro giderleri, 584.091,01 TL’si personel giderleri 117.086TL’si seyahat giderleri, 208.348,37 TL’si bayrak flama rozet ve benzerigiderleri, 531.430,80 TL’si seçim ve propaganda giderleri, 428.186,71 TL’sikonferans sergi ve benzerleri giderleri, 876.884,99 TL’si kira giderleri,173.724,05 TL’si yayın giderleri, 11.583,99 TL’si demirbaş giderleri,229.675,04 TL’si sair giderler, 26.291,45 TL’si de teşkilata yapılan yardımlar,862.900 TL’si genel merkeze yapılan yardımlar ve 14.402,09 TL’si geçen yıldankalan borç ödemelerinden oluşmaktadır.

19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin defter ve belgeleri üzerinde yapılaninceleme neticesinde 25.897,93 TL tutarında taşınır mal ve menkul kıymet ile 1.674.506,68TL taşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır.

21. Yapılan inceleme neticesinde Partinin 2018 yılıiçinde gerçekleştirdiği 183,60 TL tutarındaki taşınır mal ile 292.100 TLtaşınmaz mal ediniminin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu tespit edilmiştir.

IV. SONUÇ

Saadet Partisinin 2018 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 14.680.824,85 TLgelir, 483.797,32 TL önceki yıldan devreden nakit, 634.284,84 TL geçen yıldandevreden alacaklar ve 388.141,13 TL yıl sonundaki borçlar toplamı ile 14.686.905,36 TLgider, 1.058.342,78 TL gelecek yıla devreden nakit ve 441.800 TL yılsonundaki alacaklar toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.