Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2018/54, K.2021/117 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2018/54 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/117

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı :25/9/2021-31609

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Demokratik Sol Partinin 2017 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, RecepKÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, HasanTahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ’in katılımlarıyla 13/2/2019 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir” hükmüne yerverilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Demokratik Sol Partininteşkilatlandığı illerden bir il örgütüne ait 2017 yılı kesin hesabınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci fıkrasındabir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınaelde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, siyasipartilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partininbütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de siyasi partilerin 75. maddegereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen sorumluları ile istenenbilgileri vermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis vealtmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altınaalınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerinikendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin buşekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarakkaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi, kayıtdışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Demokratik Sol Partinin 2017 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması nedeniyleişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine bilgilerin istenen şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Demokratik Sol Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği2017 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2017 yılı gelirler toplamının 468.043,58 TL, yılsonundaki borç toplamı 130.962,15 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının10.393,06 TL, geçen yıldan devreden diğer özvarlıklar toplamının 3.945.157,61TL olduğu ve giderler toplamının 1.069.019,45 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 12.184,67 TL, yılsonundaki alacaklar toplamının 49.886,13 TL, bina, taşıt, demirbaş toplamının3.423.466,15 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2017 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2017 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 229.729,21 TLolup bu tutarın 115.736,21 TL’si bağışlar, 6.043 TL’si üye yıllık aidatları ve107.950 TL’si malvarlığı gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 238.314,37 TLolup bu tutarın 400 TL’si üye giriş aidatı, 59.860 TL’si üye yıllık aidatı,172.015,37 TL’si bağışlar ve 6.039 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin 2017 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 830.964,03 TL olup bututarın 128.791,66 TL’si personel giderleri, 930 TL’si temsil veağırlama giderleri, 3.809,51 TL’si kırtasiye ve büro giderleri, 4.614,52 TL’sihaberleşme giderleri, 169 TL’si taşıma giderleri, 6.142,76 TL’si seyahatgiderleri, 25.888,42 TL’si bakım onarım giderleri, 24.280,11 TL’si ısınma,aydınlatma ve temizlik giderleri, 30.838,71 TL’si vergi, sigorta, noter vemahkeme giderleri, 23.821,42 TL’si akaryakıt giderleri, 472.879,80 TL’si seçimtanıtım propaganda giderleri ve 108.798,12 TL’si diğer giderlerdenoluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 238.055,42 TL olup bu tutarın 21.723,01TL’si temsil ve ağırlama giderleri, 6.396,90 TL’si kırtasiye ve büro giderleri,11.652,95 TL’si haberleşme giderleri, 1.228,76 TL’si taşıma giderleri, 3.269TL’si seyahat giderleri, 84.130,28 TL’si kira giderleri, 8.000,50 TL’si bakımve onarım giderleri, 18.385,86 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderleri,1.340,50 TL’si vergi, sigorta, noter ve mahkeme giderleri, 183,60 TL’sidemirbaş giderleri, 300 TL’si geçen yıldan kalan borç ödemeleri, 3.540 TL’siakaryakıt giderleri, 4.978 TL’si basın yayın giderleri, 3.200 TL’si seçim tanıtımpropaganda giderleri ve 69.726,06 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin defter ve belgeleri üzerinde yapılaninceleme neticesinde 183,60 TL tutarında taşınır mal ediniminin olduğuanlaşılmıştır.

22. Yapılan inceleme neticesinde Partinin 2018 yılıiçinde gerçekleştirdiği 183,60 TL tutarındaki taşınır mal ediniminin 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu tespit edilmiştir.

IV. SONUÇ

Demokratik Sol Partinin 2017 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2017 yılı kesin hesabında gösterilen 468.043,58 TLgelir 130.962,15 TL yıl sonundaki borç, 10.393,06 TL önceki yıldan devredennakit ve 3.945.157,61 TL önceki yıldan devreden öz kaynaklar toplamı ile 1.069.019,45TL gider, 12.184,67 TL gelecek yıla devreden nakit, 49.886,13 TL yıl sonundakialacaklar ve 3.423.466,15 TL bina, taşıt, demirbaş toplamının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna 24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.