Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/16, K.2021/134 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/16 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/134

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı :25/9/2021-31609

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Hak ve Adalet Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. Hak ve Adalet Partisinin 2018 yılı kesin hesapdosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen 8 ile ait kesin hesap cetvellerinde herhangi bir gelirve gider bildirilmediği tespit edilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Hak ve Adalet Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesineistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideryapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan,Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Hak ve Adalet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2018 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 71.974,49 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 638,85 TL olduğu ve giderler toplamının 72.613,05 TL, gelecekyıla devreden nakit toplamının 0,29 TL olduğu anlaşılmaktadır.

11. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 71.974,49 TLolup bu tutarın 18.566,24 TL’si bağışlardan ve 53.408,25 TL’si yıl sonundakiborçlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin il örgütlerinin gelirlerine ilişkin herhangibir bildirimde bulunulmamıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 72.613,05 TL olup bututarın 18,80 TL’si haberleşme giderlerinden, 589 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 320 TL’si seyahat giderlerinden, 53.408,25 TL’si gelecek yıladevreden borçlardan ve 18.277 TL’si temsil giderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

17. Parti il örgütleriningiderlerine ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

18. Partinin 2018 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Hak ve Adalet Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 71.974,49 TLgelir ve 638,85 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 72.613,05 TL gider ve 0,29 TL gelecek yıladevreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.