Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/29, K.2021/141 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/29 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/141

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı : 26/9/2021-31610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2018 yılı kesinhesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen bir ile ait kesin hesap cetvelinin sunulmadığı tespitedilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarınınhayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye,tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini deyapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2018yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz günsüre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2018 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve SayıştayBaşkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulanesas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 43.950 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 2.021,33 TL olduğu ve giderler toplamının 45.895,16 TL, gelecekyıla devreden nakit toplamının 76,17 TL olduğu anlaşılmaktadır.

11. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 21.300 TLolup bu tutarın 11.300 TL’si bağışlardan ve 10.000 TL’si üye yıllıkaidatlarından oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 22.650 TLolup bu tutarın 9.650 TL’si üye yıllık aidatlarından ve 13.000 TL’sibağışlardan oluşmaktadır.

15. Parti il örgütlerinin 2018 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 21.228,22 TL olup bututarın 659,84 TL’si haberleşme giderlerinden, 918,38 TL’si ısınma veaydınlatma giderlerinden, 19.650 TL’si ise kira giderlerinden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

18.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 24.666,94 TL olup bu tutarın 24.000TL’si kira giderlerinden, 399,44 TL’si ısınma ve aydınlatma giderlerinden,267,50 TL’si ise haberleşme giderlerinden oluşmaktadır.

19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin 2018 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Müdafaa-i Hukuk Hareketi Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 43.950 TL gelirve 2.021,33TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 45.895,16 TL gider ve 76,17 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.