Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/67, K.2021/163 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/67 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/163

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı : 26/9/2021-31610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2018 yılı kesinhesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen 2 ile ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespitedilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarınınhayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye,tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini deyapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2018yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz günsüre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2018 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 154.722 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 8.755,12 TL olduğu ve giderler toplamının 155.713,93 TL, gelecekyıla devreden nakit toplamının 7.763,19 TL olduğu anlaşılmaktadır.

11. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 52.264,24 TLolup bu tutarın 33.643,03 bağışlardan, 566,02 TL’si üye giriş aidatlarından,3.141,21 TL’si yayın gelirlerinden, 8.662,50 TL’si örgütlerden aktarılangelirlerden ve 6.251,48 TL’si yıl sonundaki borçlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 102.457,76 TLolup bu tutarın 47.405,96 TL’si bağışlardan, 54.011,80 TL’si üye yıllıkaidatlarından, 500 TL’si faaliyet gelirlerinden, 160 TL’si diğer gelirlerden,260 TL’si yayın gelirlerinden ve 120 TL’si üye giriş aidatlarındanoluşmaktadır.

15. Parti il örgütlerinin 2018 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 54.122,19 TL olup bututarın 13.200 TL’si kira giderlerinden, 550 TL’si teşkilata aktarılangiderlerden, 3.389,17 TL’si diğer giderlerden, 9.176,98 TL’si seyahatgiderlerinden, 8.487,70 TL’si temsil giderlerinden, 151,25 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 3.429 TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 4.831,58 TL’si vergigiderlerinden, 654,48 TL’si geçen yıldan aktarılan borçlardan, 4.968,98 TL’sibasın ve yayın giderlerinden, 982,95 TL’si taşıma giderlerinden, 2.300 TL’siyıl sonundaki alacaklardan ve 2.000,10 TL’si haberleşme giderlerindenoluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

18.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 101.591,74 TL olup bu tutarın 65.105,75TL’si kira giderlerinden, 88,71 TL’si teşkilata aktarılan giderlerden, 139,32TL’si diğer giderlerden, 227 TL’si seyahat giderlerinden, 1.065,56 TL’si temsilgiderlerinden, 1.607,33 TL’si kırtasiye giderlerinden, 525,50 TL’si bakım veonarım giderlerinden, 12.199,09 TL’si vergi giderlerinden, 14.082,56 TL’sigenel merkeze aktarılan giderlerden, 1.350 TL’si basın ve yayın giderlerinden,138,50 TL’si taşıma giderlerinden, 3.989,45 TL’si ısınma ve aydınlanmagiderlerden, 1.072,97 TL’si ise haberleşme giderlerinden oluşmaktadır.

19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin 2018 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 154.722 TLgelir ve 8.755,12 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 155.713,93 TL gider ve7.763,19TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna 24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.