Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/74, K.2021/166 Sayılı Karar - 24/06/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2019/74 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/166

Karar Tarihi : 24/6/2021

R.G. Tarih-Sayısı : 26/9/2021-31610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Hak ve Hakikat Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Recep KÖMÜRCÜ, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN,Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU ve Selahaddin MENTEŞ’in katılımlarıyla 4/12/2019 tarihinde yapılanilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasında “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların, Merkez Karar veYönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı” hükmüne yer verilmiş veaynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezineilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek kararabağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin deAnayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Hak ve Hakikat Partisi, Genel Merkez kesin hesapcetvelini 20/8/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş, dolayısıyla 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesindeki “…Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınavermek zorundadırlar” amir hükmüne uymamıştır.

4. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 111. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendinde: “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareketeden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve 15 milyonliradan 30 milyon liraya kadar hafif para cezası verilir” denilmektedir.

5. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Diğer taraftan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınınsiyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 22 ile ait kesin hesapcetvellerinde herhangi bir gelir-gider bildirilmediği tespit edilmiştir.

7. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

8. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

9. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

10. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıtdışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

11. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

12. Bu itibarla Hak ve Hakikat Partisinin 2018 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle, Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

13. Hak ve Hakikat Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2018 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

14. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2018 yılı gelirler toplamının 143.200 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 36,98 TL, yıl sonundaki borçlar toplamının 41.440,35 TL olduğuve giderler toplamının 184.629,85 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 47,48 TL olduğuanlaşılmaktadır.

15. Partinin 2018 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2018 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

16. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 97.910 TLolup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

18. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 45.290 TLolup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

19. Parti il örgütlerinin 2018 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

20. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 128.093,30 TL olup bututarın 21.000 TL’si kira giderlerinden, 1.395,76 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 1.941,56 TL’si ısınma ve aydınlatma giderlerinden, 322,03 TL’sitaşıma giderlerinden, 76.607,81 TL’si vergi giderlerinden, 80 TL’si bakım veonarım giderlerinden, 25.984,39 TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerinden ve761,75 TL’si haberleşme giderlerinden oluşmaktadır.

21. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

22.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 56.536,55 TL olup bu tutarın 56.150TL’si kira giderlerinden, 141,75 TL’si haberleşme giderlerinden, 30 TL’si bakımve onarım giderlerinden, 214,80 TL’si ise ısınma ve aydınlatma giderlerindenoluşmaktadır.

23. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

24. Partinin 2018 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Hak ve Hakikat Partisinin 2018 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2018 yılı kesin hesabında gösterilen 143.200 TLgelir, 36,98TL geçen yıldan devreden nakit ve 41.440,35 TL yıl sonundaki borçlar toplamıile 184.629,85 TL gider ve 47,48 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.