ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2020/10 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2021/168
Karar Tarihi : 24/6/2021
R.G. Tarih-Sayısı : 26/9/2021-31610
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Emek Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, YusufŞevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve İrfanFİDAN’ın katılımlarıyla 4/3/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;
2. Emek Partisinin 2019 yılı kesin hesap dosyasında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktifgörünen 5 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespitedilmiştir.
3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağışgeliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhiletmesi gerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
8. Bu itibarla Emek Partisinin 2019 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelirve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz günsüre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Emek Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2019 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2019 yılı gelirler toplamının 787.430,85 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının 40.976,23 TL olduğu ve giderleritoplamının 764.206,07 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 64.201,01 TL olduğu anlaşılmaktadır.
11. Partinin 2019 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2019 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 113.510 TLolup bu tutarın 2.500 TL’si bağışlardan ve 111.010 TL’si üye yıllıkaidatlarından oluşmaktadır.
13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
14. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 673.920,85 TLolup bu tutarın 86.074,84 TL’si bağışlardan, 576.676,01 TL’si üye yıllıkaidatlarından, 6.985 TL’si yayın satışlarından, 380 TL’si üye girişaidatlarından ve 3.805 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.
15. Parti il örgütlerinin 2019 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 103.208,43 TL olup bututarın 80.580 TL’si kira giderlerinden, 2.174,52 TL’si haberleşmegiderlerinden, 2.022,12 TL’si tanıtım ve temsil giderlerinden, 10.920 TL’sibasın ve yayın giderlerinden, 7.112,95 TL’si ısınma ve aydınlatmagiderlerinden, 398,84 TL’si ise kırtasiye giderlerinden oluşmaktadır.
17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
18.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 660.997,64 TL olup bu tutarın395.918,63 TL’si kira giderlerinden, 4.644,38 TL’si tanıtım ve temsilgiderlerinden, 17.943,14 TL’si kırtasiye giderlerinden, 4.277,91 TL’si seyahatgiderlerinden, 13.788,19 TL’si haberleşme giderlerinden, 76.114,30 TL’si basınve yayın giderlerinden, 5.037,29 TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 28.479,80TL’si ısınma ve aydınlatma giderlerinden, 3.784,00 TL’si vergi giderlerinden ve111.010 TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
20. Partinin 2019 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınırve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Emek Partisinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
Partinin 2019 yılı kesin hesabında gösterilen 787.430,85 TL gelir ve40.976,23 TL geçen yıldan devreden nakittoplamı ile 764.206,07 TL gider ve 64.201,01TL gelecek yıla devreden nakit toplamınıneldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 24/6/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN