ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/1 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2023/4
Karar Tarihi : 13/7/2023
R.G.Tarih-Sayı :13/10/2023-32338
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: Türk veDünya Birliği Partisi
DAVANIN KONUSU: Türkve Dünya Birliği Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Türk ve Dünya Birliği Partisinin ilk büyük kongresini süresinde yapmadığı ve zorunluorganlarını oluşturmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve bunabağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesitalebini içeren 1/3/2022 tarihli ve51047475/2022-342 sayılı yazısının ilgili kısmı şöyledir:
“Davalı partiye 10.01.2022 tarih ve 2022/14 sayılıyazımızla siyasi partilerin ilk büyük kongrelerini tüzelkişilik kazanmalarındanitibaren iki yıl içerisinde yapmalarının zorunlu olduğu belirtilerek ilk büyükkongrelerinin yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise sonucunun sicil dosyasınakonulmak üzere gönderilmesi istenmiş, davalı partinin adresine yapılan tebligatmuhatabın tanınmadığı şerhi ile iade edilmiş, Başsavcılık tarafından yapılanaraştırma sonucu partinin genel merkez adresini boşalttığı ve başka biradresinin de bulunmadığı anlaşılmıştır.
…
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14. maddesinin 7.fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi ile Dernekler Yasası’nın 36. maddesiyollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca ilk büyükkongresini süresinde yapmaması ve zorunlu organlarını oluşturmaması nedeni ilekendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin 9/5/2022 tarihli ve 33787353-115.02-(E.2022/1D.İş)-385 sayılı savunma isteyen yazısının tebligatı, bildirilen Partiadresinde özel bir işletme bulunması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu’nun 35. ve 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılı TebligatKanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 57. maddeleri gereğince PartininGenel Merkez adresinin kapısına 23/5/2022 tarihinde asılmış ve tebliğ evrakımahalle muhtarına bırakılmıştır. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.
III. İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, RaportörBurak FIRAT tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Türk ve Dünya Birliği Partisinin süresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını vezorunlu organlarını oluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlininve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine kararverilmesini talep etmiştir.
3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığınaverilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacağı, 14. maddesinin birincifıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, yedincifıkrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıliçinde toplamak zorunda olduğu belirtilmiştir.
4. Türk ve DünyaBirliği Partisi, kuruluşuna dair bildiri veeklerini 12/9/2019 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılıKanun’un 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun’un 14.maddesi uyarınca bu tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresinitoplaması ve zorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
5. Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâlegelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması vezorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme hâlleriarasında sayılmıştır.
6. 12/9/2019 tarihinde tüzel kişilik kazanan Türk ve Dünya Birliği Partisinin tüzel kişilik kazandığı tarihten itibaren iki yıl içindeilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığıanlaşıldığından 2820 sayılı Kanun’un 121.maddesinin yollamasıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi gereğince Partinin dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğinintespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
lV. HÜKÜM
A. Türk ve DünyaBirliği Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedenîKanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sonaerdiğine,
B. Partinin tümmallarının 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinin birinci fıkrası uyarıncaHazineye geçmesine,
C. Gereğininyerine getirilmesi için karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmesine,
13/7/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE