ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/3 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2023/10
Karar Tarihi : 30/11/2023
R.G.Tarih-Sayı :19/1/2024-32434
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: Yeni Yol Partisi
DAVANIN KONUSU: YeniYol Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığınınsona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Yeni Yol Partisinin ilkbüyük kongresini süresinde yapmadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığıgerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebinin içeren 3/4/2023 tarihli ve 51047475/2023-595 sayılı yazısınınilgili kısmı şöyledir:
“Davalı Parti’ye 16/12/2022 tarih ve 2022/2016 sayıyazımız ile Siyasi Partiler Yasası ve Parti Tüzüğünce yapılması gereken büyükkongrenin yapılıp yapılmadığı yapıldı ise sonucunun sicil dosyasına konulmaküzere Başsavcılığımıza gönderilmesi istenmiş ise de bu hususta parti adresineyapılan tebligat muhatabın tanınmadığı şerhi ile iade edilmiştir.Başsavcılığımızca yapılan araştırma sonucu Partinin genel merkez adresiniboşalttığı ve başka bir adresinin de bulunmadığı anlaşılmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14/7. maddesiuyarınca parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.”
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 121. maddesininatfı nedeni ile derneklerin sona erme hallerinin düzenleyen 4721 sayılı TürkMedeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca “İlk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınoluşturulmamış olması” kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 04/05/2020tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresiniyapmamış ve zorunlu organlarının oluşturmamıştır.
Bu itibarla davalı parti hakkında kendiliğinden dağılmahali ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona ermesi şartları oluşmuştur.
…
“2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14. maddesinin7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi ile Dernekler Yasası’nın 36. maddesiyollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca, ilk büyükkongresini süresinde yapmaması ve zorunlu organlarını oluşturmaması nedeni iledavalı Yeni Yol Partisi’nin kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talepolunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 18/7/2023tarihli ve 33787353-115.02/590/2402 sayılı yazısı 25/7/2023 tarihinde Partiyetebliğ edilmiştir. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.
III.İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, RaportörÖmer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Yeni Yol Partisininsüresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarınıoluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.
3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığınaverilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacakları, 14. maddesininbirinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu,yedinci fıkrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıliçinde toplamak zorunda oldukları belirtilmiştir.
4. Yeni Yol Partisi, kuruluşuna dair bildiri ve eklerini 4/5/2020 tarihindeİçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesine göretüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun’un 14. maddesi uyarınca bu tarihtenitibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplaması ve zorunlu organlarınıoluşturması gerekmektedir.
5. Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâlegelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması vezorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme hâlleriarasında sayılmıştır.
6. Yeni Yol Partisinintüzel kişilik kazandığı 4/5/2000 tarihindenitibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunlu organlarınıoluşturmadığı anlaşıldığından 2820 sayılıKanun’un 121. maddesinin yollamasıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesigereğince Partinin dağılmış sayılarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
A. Yeni Yol Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarakhukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
30/11/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE