ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/2 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2023/9
Karar Tarihi : 30/11/2023
R.G.Tarih-Sayı :19/1/2024-32434
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: TürkiyeYaşam Partisi
DAVANIN KONUSU: TürkiyeYaşam Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Türkiye Yaşam Partisinin ilk büyük kongresini süresindeyapmadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığı gerekçesiyle kendiliğindendağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitinekarar verilmesi talebinin içeren 22/3/2023tarihli ve 2023/51047475/560 sayılı yazısının ilgili kısmı şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/7. maddesiuyarınca “Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar”
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 24/12/2020tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresiniyapmamış ve zorunlu organlarını oluşturmamıştır.
Davalı siyasi partiye kongre evraklarını ve ilgilievrakları göndermeleri için 17/5/2022 tarihinde yazı yazılmış, ancak yazılanyazımız genel merkez olarak bildirilen adreste bulunmamaları nedeniyle iadeedilmiş, yapılan adres araştırmasına rağmen partinin adresi tespitedilememiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 121. Maddesininatfı nedeni ile, derneklerin sona erme halleri düzenleyen 4721 sayılı TürkMedeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca “İlk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınoluşturulmamış olması” kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
…
Davalı Türkiye Yaşam Partisi’nin, 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası’nın 14. maddesinin 7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesiile Dernekler Yasası’nın 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87.maddesinin 2. bendi uyarınca ilk büyük kongresini süresinde yapmaması ve sorunluorganlarını oluşturmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve bunabağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talepolunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 18/7/2023tarihli ve 33787353-115.02/591/2403 sayılı yazısının tebligatı, Parti adresindekimsenin bulunamaması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı TebligatKanunu’nun 35. maddesi ile Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 24/7/2023tarihinde asılmış ve tebliğ evrakı mahalle muhtarına bırakılmıştır. Parti,süresi içinde savunma vermemiştir.
III.İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, RaportörÖmer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Türkiye Yaşam Partisininsüresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarınıoluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.
3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığınaverilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacakları, 14. maddesininbirinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu,yedinci fıkrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıliçinde toplamak zorunda oldukları belirtilmiştir.
4. Türkiye YaşamPartisi, kuruluşuna dair bildiri ve eklerini24/12/2020 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılı Kanun’un8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun’un 14. maddesiuyarınca bu tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplaması vezorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
5. Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâlegelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması vezorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme hâlleriarasında sayılmıştır.
6. Türkiye YaşamPartisinin tüzel kişilik kazandığı 24/12/2020tarihinden itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunluorganlarını oluşturmadığı anlaşıldığından 2820sayılı Kanun’un 121. maddesinin yollamasıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesigereğince Partinin dağılmış sayılarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
A. Türkiye Yaşam Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
30/11/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE