ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2023/1 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2023/8
Karar Tarihi : 30/11/2023
R.G.Tarih-Sayı :19/1/2024-32434
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: UyanışPartisi
DAVANIN KONUSU: UyanışPartisinin kendiliğinden dağılma hâlinin vebuna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesitalebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Uyanış Partisinin ilk büyük kongresini süresinde yapmadığıve zorunlu organlarını oluşturmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlininve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesitalebinin içeren 22/3/2023 tarihli ve2023/51047475/559 sayılı yazısının ilgili kısmı şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/7. maddesiuyarınca “Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar”
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 4/12/2020 tarihindenbu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresini yapmamış vezorunlu organlarını oluşturmamıştır.
Davalı siyasi partiye kongre evraklarını ve ilgilievrakları göndermeleri için 16/12/2022 tarihinde yazı yazılmış, ancak yazılanyazımız genel merkez olarak bildirilen adreste bulunmamaları muhtara tebliğedilmiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 121. Maddesininatfı nedeni ile, derneklerin sona erme halleri düzenleyen 4721 sayılı TürkMedeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca “İlk genel kurul toplantısınınkanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamışolması” kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
…
Davalı Uyanış Partisi’nin, 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası’nın 14. maddesinin 7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi ileDernekler Yasası’nın 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87.maddesinin 2. bendi uyarınca, ilk büyük kongresini süresinde yapmaması vezorunlu organlarını oluşturmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin vebuna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesiiddia ve talep olunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 18/7/2023tarihli ve 33787353-115.02/592/2404 sayılı yazısının tebligatı, Parti adresindekimsenin bulunamaması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı TebligatKanunu’nun 35. maddesi ile Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 24/7/2023tarihinde asılmış ve tebliğ evrakı mahalle muhtarına bırakılmıştır. Parti,süresi içinde savunma vermemiştir.
III.İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, RaportörÖmer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Uyanış Partisininsüresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarınıoluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.
3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığınaverilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacakları, 14. maddesininbirinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu,yedinci fıkrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıliçinde toplamak zorunda oldukları belirtilmiştir.
4. Uyanış Partisi, kuruluşuna dair bildiri ve eklerini 4/12/2020 tarihindeİçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesine göretüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun’un 14. maddesi uyarınca bu tarihtenitibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplaması ve zorunlu organlarınıoluşturması gerekmektedir.
5. Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâlegelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması vezorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme hâlleriarasında sayılmıştır.
6. Uyanış Partisinin tüzel kişilik kazandığı 4/12/2020 tarihinden itibaren ikiyıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığıanlaşıldığından 2820 sayılı Kanun’un 121.maddesinin yollamasıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi gereğince Partinin dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğinintespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
A. Uyanış Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarakhukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
30/11/2023 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE