ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/1 (Siyasi Parti -İhtar)
Karar Sayısı : 2024/1
Karar Tarihi : 18/1/2024
R.G.Tarih-Sayı : Tebliğ edildi.
İHTAR TALEBİNDE BULUNAN: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTAR TALEBİNİN KONUSU: Dayatmasız Yaşam Partisinin Parti Tüzüğü’nün 27., 31. ve geçici 3. maddelerinin 22/4/1983 tarihlive 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun14., 16. ve 31. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek söz konusuaykırılığın giderilmesi için aynı Kanun’un 104. maddesi uyarınca DayatmasızYaşam Partisine ihtar kararı verilmesi talebidir.
I. İLGİLİ TÜZÜKHÜKÜMLERİ
Dayatmasız Yaşam Partisi (Parti) Tüzüğü’nün 27., 31. vegeçici 3. maddeleri şöyledir:
“Yabancı Ülke Yurtdışı Temsilciliği
Madde 27- Yabancı ülke yurtdışı temsilcilikleri: BirleşmişMilletlerce tanınmış tüm ülkelerin herhangi bir şehrinde, yurtdışı temsilciliğiaçılması ile yabancı ülke temsilcisinin atanmasına, o ülke danışmanlarınınönerdiği kişiler arasından veya resen genel başkanın teklifi üzerine, MYKtarafından karar verilir. Temsilciğin kapatılmasına veya temsilcinin görevdenalınarak değiştirilmesine, genel başkanın teklifi üzerine MYK tarafından kararverilir. Temsilciliğin kuruluş ve faaliyetleri ile diğer hususları MYKtarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.”
“Madde 31- Parti genel merkez teşkilatı Ankara ilmerkezinde; il ve ilçe teşkilatları, ilgili il ve ilçe merkezlerinde, yurtdışıtemsilcilikleri ise Birleşmiş Milletler tarafından tanınan tüm ülkelerinherhangi bir şehrinde bulunur.”
“Geçici Madde 3- Parti Genel Merkez Organlarının İlkOluşumu; Kurucu genel başkan, kuruluş bildirisinde kurucular tarafındanbildirilen kişidir. Kurucular kurulu, kurucular arasından veya kurucu olmayankişiler arasından yedi kişiden oluşan MYK üyeleri ile yedi kişiden oluşanmerkez disiplin kurulu üyelerini seçerler. Kuruluş başvurusunda isimleriolmayan parti merkez kurullarına seçilenlerden üyelik başvuruları alınarak,kurucular kurulunca üyeliklerine karar verilir. Seçilmiş MYK veya merkezdisiplin kurulu üyelerinden istifa ile boşalma halinde, yerine istifa eden sayıkadar yeni üye, kurucular kurulunca seçilir. Seçilenler ilgili kurumlarabildirilir.”
II.İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusu ileekleri, Partinin savunması, Raportör Burak FIRAT tarafından hazırlanan işinesasına ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunların gerekçelerive diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 2820 sayılı Kanun’un31. maddesinde siyasi partilerin tüzüklerinde belirtilen yerlerde yurt dışıtemsilcikler kurabileceğinin düzenlenmesine rağmen Parti Tüzüğü’nün 27. ve 31.maddelerinde yurt dışı temsilciliklerinin nerelerde kurulacağının açıkçagösterilmediği, Kanun’un 14. maddesinin sekizinci fıkrasında büyük kongre ilktoplantısını yapıncaya kadar bu kongrenin yetkilerinin kurucular kurulutarafından kullanılacağı ve 16. maddesinin birinci fıkrasında siyasi partilerinbüyük kongrece seçilecek merkez organlarının her birinin üye sayısının on beştenaz olamayacağının belirtilmesine rağmen Parti Tüzüğü’nün geçici 3. maddesindeMerkez Yönetim Kurulunun yedi kişiden oluşmasının öngörüldüğü ileri sürülereksöz konusu aykırılıkların giderilmesi için 2820 sayılı Kanun’un 104. maddesiuyarınca Parti hakkında ihtar kararı verilmesini talep etmiştir.
3. Parti 28/3/2022 tarihli savunmasında, bir siyasipartiden özellikle kuruluş aşamasında hangi ülkede ve o ülkenin hangi şehrindetemsilcilik kuracağını belirlemesinin beklenemeyeceğini, 2820 sayılı Kanun’unülke ve şehir adının sayma yoluyla belirtilmesi şeklinde amir bir hükümiçermediğini, kanun koyucunun siyasi partiler için örgütlenme genişliğisağlamak amacıyla getirdiği hükmün dar yorumlanmaması gerektiğini, Kanun’dakuruluş aşaması ile büyük kongrenin yapıldığı aşamanın ayrı ele alındığını,merkez organlarına büyük kongrece seçilecek en az on beş üye şartının kuruluşaşaması için düzenlenmediğini, kuruluş aşamasındaki üye sayısının partitüzüklerine bırakıldığını belirterek ihtar isteminin reddine karar verilmesinitalep etmiştir.
4. 2820 sayılı Kanun'un 109. maddesinde, bir siyasipartinin kapanmasına büyük kongrece karar verilebileceği ve kapanma kararı alansiyasi partinin tüzelkişiliğinin büyük kongrenin kapanma kararını aldığıtarihte sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Kanun'un 14. maddesinde ise büyükkongrenin ilk toplantısını yapıncaya kadar, bu kongrenin yetkilerinin kurucularkurulu tarafından kullanılacağı düzenlenmiştir.
5. Partinin 30/9/2022 tarihinde yapılan Kurucular Kurulutoplantısında, Partinin kapanmasına karar verildiği ve bu durumun siyasipartiler siciline işlendiği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14/10/2022tarihli yazısından anlaşılmıştır.
6. Bu durumda, kapanmasına karar verilen ve böylecehukuki varlığı sona eren Dayatmasız Yaşam Partisine ihtar verilmesi talebininkonusu kalmadığından söz konusu ihtar talebi hakkında karar verilmesine yerolmadığına karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanun’un 104. maddesi uyarınca Dayatmasız Yaşam Partisine ihtar kararıverilmesi talebi hakkında KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA 18/1/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR