ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/2 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2024/2
Karar Tarihi : 30/5/2024
R.G. Tarih – Sayı : 6/8/2024– 32624
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: TürkiyeGençlik Partisi
DAVANIN KONUSU: TürkiyeGençlik Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, Türkiye Gençlik Partisininilk büyük kongresini süresinde yapmadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığıgerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebini içeren 17/1/2024 tarihli ve 2024/51047475/126 sayılı yazısınınilgili kısmı şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/7. maddesiuyarınca Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 03/11/2021tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresiniyapmamıştır.
Davalı siyasi partiye kongre evraklarını ve ilgilievrakları göndermeleri için 03/10/2023 tarihinde yazı yazılmış, 06/11/2023havale tarihli cevabi yazılarında 2023 yılı içerisinde ilk büyük kongreninyapılacağı bildirildiği halde bugüne kadar kongrenin yapılmadığı anlaşılmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 121. Maddesininatfı nedeni ile, derneklerin sona erme halleri düzenleyen 4721 sayılı TürkMedeni Yasası’nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca ‘İlk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınoluşturulmamış olması’ kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 3/11/2021 tarihindenbu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresini yapmamıştır.
…
Davalı Türkiye Gençlik Partisi’nin, 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası’nın 14. maddesinin 7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi ileDernekler Yasası’nın 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87.maddesinin 2. bendi uyarınca, ilk büyük kongresini süresinde yapmaması nedeniile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 8/3/2024tarihli ve 33787353-115.02/229/1079 sayılı yazısının yer aldığı tebliğ evrakı, Partiadresinde kimsenin bulunamaması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu’nun 35. maddesi ile Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına DairYönetmelik’in 57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 13/3/2024tarihinde asılmış ve tebliğ evrakının bir nüshası mahalle muhtarınabırakılmıştır. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.
III.İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, RaportörÖmer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Türkiye GençlikPartisinin süresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunluorganlarını oluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve bunabağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.
3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığınaverilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacakları, 14. maddesininbirinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu,yedinci fıkrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorunda oldukları belirtilmiştir.
4. Türkiye Gençlik Partisi, kuruluşuna dair bildiri veeklerini 3/11/2021 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılıKanun’un 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun’un 14.maddesi uyarınca bu tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresinitoplaması ve zorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
5. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesininimkânsız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen süredeyapılmaması ve zorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetimkurulunun oluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurultoplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğindensona erme hâlleri arasında sayılmıştır.
6. Türkiye Gençlik Partisinin tüzel kişilik kazandığı 3/11/2021tarihinden itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunluorganlarını oluşturmadığı anlaşıldığından 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesininyollamasıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi gereğince Partinin dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.” denilmektedir.Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarının Hazineye geçmesigerekir.
IV. HÜKÜM
A. Türkiye GençlikPartisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121.maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedenîKanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sonaerdiğine,
B. Partinin tümmallarının 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinin birinci fıkrası uyarıncaHazineye geçmesine,
C. Gereğininyerine getirilmesi için karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmesine,
30/5/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR