ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/5 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2025/3
Karar Tarihi : 7/5/2025
R.G. Tarih – Sayı : 6/8/2025- 32978
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: As Parti
DAVANIN KONUSU: AsPartinin kendiliğinden dağılma hâlinin vebuna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesitalebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının As Partininen son yaptığı büyük kongreden sonra üst üste iki kez süresinde büyükkongresini yapmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebiniiçeren 2/12/2024 tarihli ve 51047475-981 sayılıyazısının ilgili kısmı şöyledir:
“2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6 maddesi ‘Büyükkongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süre ikiyıldan az üç yıldan fazla olamaz.’ hükmünü içermektedir.
Parti Tüzüğü’nün 12. maddesinde de yasal düzenlemeyeparalel olarak büyük kongre toplantılarının en az iki en çok üç yılda biryapılacağı ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre davalı parti, en son yaptığı büyükkongreden itibaren en geç üç yıl içerisinde büyük kongresini yapmak zorundadır.Parti 8/10/2017 tarihli büyük kongresinden itibaren altı yıldan fazla süregeçmiş olmasına rağmen büyük kongresini iki defa üst üste yapmamıştır. Davalısiyasi partiye kongre evraklarını ve ilgili evrakları göndermeleri için21/12/2022 tarih ve 2054 sayılı yazılan yazımız genel merkez olarak bildirilenadreste bulunmamaları nedeniyle iade edilmiş, yapılan adres araştırmalarısonuçsuz kalmıştır.
2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfı nedeni ile,derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun87/5 maddesi uyarınca ‘genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması’kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
…
Davalı As Partinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın14/6. ve 121. maddeleri ile 5253 sayılı Dernekler Yasası’nın 36. maddesiyollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87/5 maddesi uyarınca üst üste iki kez süresinde büyük kongresini yapmaması nedeni ilekendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine ve tüm mal varlığının Hazineye geçirilmesine kararverilmesi iddia ve talep olunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Partinin 24/3/2025 tarihli ve 2025/G-25/07 sayılısavunmasında; 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nda üst üste iki defa büyük kongresini yapmayanpartilerin kapatılacağına dair bir hükmün bulunmadığı, bu sebeple YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının da hukuken böyle bir talepte bulunma yetkisininolmadığı, Kanun’un 121. maddesinde 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı TürkMedeni Kanunu ile 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu’na atıftabulunulmasının Anayasa’ya aykırı olduğu zira bir dernek ile siyasi partininaynı kefeye konulmasının kanunun özüne aykırı olduğu, gelir ve giderlerininsıfır olmasından dolayı Anayasa Mahkemesince yıllardır Parti yetkililerihakkında suç duyurusunda bulunulduğu, bu konu çözüme kavuşmadan Genel Kurulunyapılamayacağı ifade edilmiştir.
III. İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, Raportör OğuzÇAKAR tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri, bunlarıngerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Partinin süresiiçinde üst üste iki kez büyük kongresini yapmadığını ileri sürerekkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
3. 2820 sayılıKanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organınınbüyük kongre olduğu, anılan maddenin altıncı fıkrasında büyük kongrenin partitüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanacağı, bu sürenin iki yıldan az, üçyıldan fazla olamayacağı belirtilmiştir. Parti Tüzüğü’nün 12. maddesinde deyasal düzenlemeye paralel olarak büyük kongre toplantılarının iki yıldan az, üçyıldan fazla olmayan sürelerde yapılacağı ifade edilmiştir.
4. Büyük kongresini en son 8/10/2017 tarihinde yapan As Partinin2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin altıncı fıkrası ve Parti Tüzüğü’nün 12.maddesi gereğince en geç üçer yıllık dönemlerde büyük kongresini yapmasıgerekmektedir. Ancak Parti, 8/10/2017 tarihinden itibaren altı yıldan fazlasüre geçmesine rağmen büyük kongresini yapmamıştır.
5. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır.” denilmektedir. 4721 sayılı Kanun’un87. maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde olağan genel kurultoplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumu derneğin kendiliğinden sonaerme nedenlerinden biri olarak sayılmıştır.
6. Açıklanan nedenlerle 3/2/2015 tarihinde tüzel kişilikkazanan ve son büyük kongresini 8/10/2017 tarihinde yapan As Partinin butarihten sonra üst üste iki kez süresi içinde büyük kongresini yapmadığıanlaşıldığından hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
A. As Partisinin22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesininyollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 87.maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineyegeçmesine,
C. Gereğininyerine getirilmesi için karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmesine,
7/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI