ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/47 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/7
Karar Tarihi : 27/3/2025
R.G.Tarih-Sayı : 25/6/2025-32937
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Cumhuriyet ve Adalet Partisinin 2023 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Cumhuriyet ve Adalet Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2023 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ile parti merkezine ait olan kesin hesaplarınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş, aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesinesunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Partinin gönderdiği 2023 yılı kesin hesabına göre yıliçinde Genel Merkez ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının gönderdiği listede2023 yılında aktif olduğu görülen 38 il örgütü hiçbir gelir elde etmemiş vehiçbir gider göstermemiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise(genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kirasözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağış olarakkaydedilmelidir.
5. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin olarak herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. PartiGenel Merkezinin öncelikle yönetim giderleri (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye gibi) olmalıdır. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunluolan bu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi yönetim gelir vegiderlerinin Parti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığınıgöstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde yer alan birsiyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına eldeedileceği ve 70. maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin osiyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırıdavranılmıştır.
6. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde, yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında 6 aydan 1 yıla kadarhapis ve 60 milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hükümaltına alınmıştır.
7. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt vebelge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve gideringerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğincegerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
8. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2023 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.
III. SONUÇ
Cumhuriyet ve Adalet Partisinin 2023 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2023 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 27/3/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI