ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/20 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/3
Karar Tarihi : 27/3/2025
R.G.Tarih-Sayı : 25/6/2025-32937
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın Sesi Partisinin 2023 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Halkın Sesi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2023yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan ilk inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeriyüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gönderilenlistede Halkın Sesi Partisinin 2023 yılı itibarıyla herhangi bir il ve bağlıilçede örgütlenmediği, sadece Genel Merkezi olduğu bildirilmiştir.
4. Partinin gönderdiği 2023 yılı kesin hesabına göre yıliçinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve Genel Merkezin hiçbir gideriolmamıştır.
5. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyorise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kirasözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağış olarakkaydedilmelidir.
6. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti GenelMerkezinin öncelikle yönetim giderleri (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiyegibi) bulunmalıdır. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bugelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi yönetim gelir ve giderlerinin Partitüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığını gösterir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin osiyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunanbir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınayapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.
7. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde, yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır.
8. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt vebelge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve gideringerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğincegerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
9. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2023 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.
III. SONUÇ
Halkın Sesi Partisinin 2023 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2023 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
27/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI