ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2017/33 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/1
Karar Tarihi : 11/2/2025
R.G.Tarih-Sayı : 25/6/2025-32937
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, RıdvanGÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 4/1/2018 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında;
2. Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Cumhuriyet Halk Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2016 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2016 yılı gelirler toplamının 106.094.752,03 TL, önceki yıldan devreden nakit ve alacaklartoplamının 12.366.439,92 TL, yıl sonundaki borçlar toplamının 9.744.227,83 TL olduğu, giderler toplamının 99.148.692,76 TL,önceki yıldan devreden borç toplamının 17.715.408,16 TL ve gelecek yıladevreden nakit ve alacak toplamının 11.341.318,86TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Partinin 2016 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2016 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 62.734.948,70TL olup bu tutarın 585.057,27 TL’si üye giriş aidatı, 471.564,24 TL’sibağışlar, 1.355.066,57 TL’si mal varlığı gelirleri, 2.844.574,71 TL’si bankamevduat gelirleri, 53.536.307,00 TL’si Hazine yardımları ve 3.942.378,91 TL’siçeşitli gelirlerden oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 43.359.803,33TL olup bu tutarın 1.454.618,82 TL’si üye giriş aidatı, 7.039.859,91 TL’sibağış, 20.439,00 TL’si yayın gelirleri, 2.559.505,46 TL’si faaliyet gelirleri,1.939.647,16 TL’si mal varlığı gelirleri, 453.516,95 TL’si banka mevduatgelirleri, 27.942.393,91 TL’si üst örgütlerden alınan yardımlar ve 1.949.822,12TL’si çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.
9. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 60.910.031,86TL olup bu tutarın 9.932.614,08 TL’si personel giderleri, 1.094.437,52 TL’sitemsil ve ağırlama giderleri, 108.799,29 TL’si kırtasiye ve büro giderleri,978.078,33 TL’si haberleşme giderleri, 1.589.763,48 TL’si seyahat giderleri,6.421.227,48 TL’si kira giderleri, 610.293,52 TL’si bakım ve onarım giderleri,1.099.817,72 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderleri, 1.984.071,53 TL’sivergi, sigorta, noter giderleri, 181.878,23 TL’si demirbaş giderleri,27.687.721,72 TL’si teşkilata yardım giderleri, 6.305.276,24 TL’si seçimtanıtma giderleri ve 2.916.052,72 TL’si çeşitli giderlerden oluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenlerin dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
12. Yapılan incelemelerde aşağıdaki tabloda yer alantrafik cezalarının Parti tüzel kişiliği tarafından ödendiği tespit edilmiştir.
Tablo 1: Trafik Cezaları
Yevmiye Tarih/No
Fiş/ Makbuz No
Yevmiye Açıklama
Tutar (TL)
10.03.2016/185
20160310030450000084
06 CHP 04 0081 Belge No.lu Trafik Cezası
488,75
10.03.2016/185
20160310030450000083
06 CHP 04 00282 Belge No.lu Trafik Cezası
226,80
10.03.2016/185
20160310030450000082
06 CHP 04 00276 Belge No.lu Trafik Cezası
245,70
10.03.2016/185
20160310030450000081
06 CHP 04 002395 Belge No.lu Trafik Cezası
302,40
10.03.2016/185
20160310030450000080
06 CHP 04 00228 Belge No.lu Trafik Cezası
640,80
10.03.2016/185
20160310030450000085
06 CHP 05 00143 Belge No.lu Trafik Cezası
335,40
10.03.2016/185
20160310030450000086
06 CHP 05 00424 Belge No.lu Trafik Cezası
318,20
10.03.2016/185
20160310030450000087
06 CHP 05 000012 Belge No.lu Trafik Cezası
301,00
10.03.2016/185
20160310030450000088
06 CHP 05 000212 Belge No.lu Trafik Cezası
623,00
10.03.2016/185
20160310030450000089
06 CHP 05 00265 Belge No.lu Trafik Cezası
606,05
10.03.2016/185
20160310030450000090
06 CHP 05 00156 Belge No.lu Trafik Cezası
207,90
10.03.2016/185
20160310030450000092
06 CHP 07 00148 Belge No.lu Trafik Cezası
623,00
10.03.2016/185
20160310030450000093
06 CHP 07 00771 Belge No.lu Trafik Cezası
623,00
10.03.2016/185
20160310030450000094
06 CHP 07 00472 Belge No.lu Trafik Cezası
623,00
10.03.2016/185
20160310030450000095
06 CHP 07 00419 Belge No.lu Trafik Cezası
292,40
10.03.2016/185
20160310030450000096
06 CHP 07 00022 Belge No.lu Trafik Cezası
352,60
10.03.2016/185
20160310030450000097
06 CHP 07 00772 Belge No.lu Trafik Cezası
469,20
10.03.2016/185
20160310030450000098
06 CHP 07 00019 Belge No.lu Trafik Cezası
449,65
10.03.2016/185
20160310030450000091
06 CHP 07 00886 Belge No.lu Trafik Cezası
676,40
14.03.2016/195
20160314030230000106
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 AU 3255 Trafik Cezası
149,25
14.03.2016/195
20160314030230000109
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 9880 Trafik Cezası
264,60
14.03.2016/195
20160314030230000108
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 9880 Trafik Cezası
318,20
14.03.2016/195
20160314030230000107
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 BT 7515 322 Trafik Belge No.lu Vergi
92,40
15.03.2016/197
İşlem No: 60/2/75
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 CHP 72 Trafik Para Cezası
69,00
15.03.2016/197
İşlem No: 60/2/74
Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 0855 Trafik Para Cezası
309,00
15.03.2016/197
20160315030450000149
06 CHP 19 144 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
309,60
15.03.2016/197
20160315030450000150
06 CHP 19 407 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
640,80
15.03.2016/197
20160315030450000151
06 CHP 19 151 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
311,85
15.03.2016/197
20160315030450000152
06 CHP 19 470 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
586,50
15.03.2016/197
20160315030450000153
06 CHP 19 161 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
264,60
15.03.2016/197
20160315030450000154
06 CHP 19 154 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
488,75
15.03.2016/197
20160315030450000161
06 CHP 20 397 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
623,00
15.03.2016/197
20160315030450000162
06 CHP 20 372 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
605,20
15.03.2016/197
20160315030450000163
06 CHP 20 14 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
625,60
15.03.2016/197
20160315030450000164
06 CHP 20 1223 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
729,80
15.03.2016/197
20160315030450000165
06 CHP 20 29 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
508,30
15.03.2016/197
20160315030450000155
06 CHP 20 351 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
729,80
15.03.2016/197
20160315030450000157
06 CHP 20 353 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
318,20
15.03.2016/197
20160315030450000156
06 CHP 20 131 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
676,40
15.03.2016/197
20160315030450000160
06 CHP 20 6 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
318,20
15.03.2016/197
20160315030450000159
06 CHP 20 705 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
658,60
15.03.2016/197
20160315030450000158
06 CHP 20 633 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
658,60
15.03.2016/197
20160315030450000172
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı
449,65
15.03.2016/197
20160315030450000166
06 FF 9990 332 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
694,20
15.03.2016/197
20160315030450000167
06 FF 9990 378 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
712,00
15.03.2016/197
20160315030450000168
06 FF 9990 428 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
335,40
15.03.2016/197
20160315030450000170
06 FF 9990 179 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
132,00
15.03.2016/197
20160315030450000169
06 FF 9990 264 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
301,00
TOPLAM
21. 285,75
13. Partiye gönderilen yazıyla, kişisel hatalardankaynaklanan toplam 21.285,75 TL giderin Parti tarafından ödenmesinin izahıistenmiştir.
14. Parti tarafından verilen cevapta trafik cezaları ileParti tüzel kişiliğine kayıtlı araçların Parti faaliyetlerinde kullanılmasıesnasında muhatap olunduğu ifade edilmiştir.
15. Anayasa’nın 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, siyasipartilerin gelir ve giderlerinin, amaçlarına uygun olması gerektiği ve bukuralın uygulanmasının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.
16. 2820 sayılı Kanun’un 3. maddesinde siyasi partiler;Anayasa ve kanunlara uygun olarak Cumhurbaşkanı, milletvekili ve mahallîidareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleridoğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile millî iradenin oluşmasınısağlayarak demokratik bir devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaşmedeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermeküzere teşkilatlanan, tüzel kişiliği olan kuruluşlar olarak tanımlanmıştır.Anılan Kanun’un 74. maddesinin birinci fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinde siyasi partilerin mali denetiminin Anayasa Mahkemesince yapılacağıhüküm altına alınmış; bu denetiminin kapsamı da siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğu olarak belirlenmiştir.Söz konusu fıkranın üçüncü cümlesinde, gerçekleştirilecek kanuna uygunlukdenetiminin siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için yapılmasında faydagörülen faaliyetleri daraltacak veya bu faaliyetlerin yerindeliğini içerecekşekilde yapılamayacağı hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin dördüncü fıkrasında isesiyasi partilerin, amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasifaaliyetleri kapsamında her türlü harcamayı yapabilecekleri öngörülmüştür.
17. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesince siyasi partilerinharcamaları, bu harcamaların siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için gerekligördükleri siyasi faaliyetler kapsamında yapılıp yapılmadığı yönündendenetlenmektedir. Bu itibarla Parti tüzel kişiliği tarafından Genel Merkezgiderleri kapsamında ödenen trafik cezalarının da siyasi faaliyetlerkapsamında yapılan harcama niteliğinde olup olmadığının belirlenmesigerekmektedir.
18. Parti tüzel kişiliğine ait olup siyasi faaliyetkapsamında kullanılan her türlü araç, gereç, ekipman ve benzerlerine ilişkinolağan giderlerin parti bütçesinden karşılanması ve gider olarak gösterilmesimümkün olmakla birlikte siyasi parti görevlilerinin ya da çalışanlarının,hukuki yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden ya da hukuk normlarını ihlaletmelerinden kaynaklanan cezalara ilişkin giderlerin siyasi faaliyetlerkapsamında kabul edilmesi mümkün değildir. Bu bağlamda trafik cezalarınakonu eylemlerin de ilgililerin kişisel kusurundan kaynaklanması ve bu kişilerinkişisel sorumluluğunu gerektirmesi nedeniyle bu eylemlerin siyasifaaliyetler kapsamında kabul edilmesine ve bu eylemler dolayısıylauygulanan trafik cezalarının siyasi partilerce gider gösterilerek partibütçesinden ödenmesine imkân bulunmamaktadır.
19. Açıklanan nedenlerle kişisel kusurdan kaynaklanan veyukarıdaki tabloda ayrıntısı verilen trafik cezalarının Parti tarafındanödenmesi ile oluşan 21.285,75 TL gider toplamının 2820 sayılı Kanun’un 75.maddesi uyarınca Hazineye gelir kaydedilmesi gerekir.
Basri BAĞCI bu görüşe katılmamıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
20.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 38.238.660,90 TL olup bu tutarın6.162.016,17 TL’si personel giderleri, 5.267.216,56 TL’si temsil ve ağırlamagiderleri, 1.779.198,60 TL’si kırtasiye ve büro giderleri, 2.801.898,97 TL’sihaberleşme giderleri, 1.796.892,49 TL’si taşıma giderleri, 758.482,14 TL’siseyahat giderleri, 1.133.541,48 TL’si kira giderleri, 1.712.989,15 TL’si bakımve onarım giderleri, 2.161.889,34 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlikgiderleri, 1.766.807,93 TL’si vergi, sigorta, noter giderleri, 8.964.133,56TL’si demirbaş giderleri, 423.483,78 TL’si teşkilata yardım giderleri ve3.510.110,73 TL’si seçim tanıtma giderlerinden oluşmaktadır.
21. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
22. Partinin defter ve belgeleri üzerinde yapılaninceleme neticesinde 1.309.445,87 TL tutarında demirbaş ile 7.836.565,92 TLtaşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır.
23. Yapılan inceleme neticesinde Partinin 2016 yılıiçinde gerçekleştirdiği 1.309.445,87 TL tutarındaki demirbaş ile 7.836.565,92TL taşınmaz mal ediniminin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu tespit edilmiştir.
IV. SONUÇ
Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
A. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olmayan 21.285,75 TL gider karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine Basri BAĞCI’nın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Partinin 2016yılı kesin hesabında gösterilen 106.094.752,03 TL gelir, önceki yıldan devreden12.366.439,92 TL nakit ve alacak toplamı, 9.744.227,83 TL yılsonu borç toplamıile 99.148.692,76 TL gider, 17.715.408,16 TL önceki yıldan devreden borçtoplamı ve 11.341.318,86 TL gelecek yıla devreden nakit ve alacak toplamındanHazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,
11/2/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Karşı Oy
1.Siyasi partilerin ödemiş oldukları idari para cezalarının muhasebe kayıtlarındagider olarak gösterilemeyeceğine dair kategorik yaklaşımın yerinde olmadığını değerlendiriyoruz.
2.Olgusal olarak tüzel kişiliklerin idari para cezalarından sorumlututabileceğine dair düzenlemeler suç ve cezaların şahsiliği ilkesigözetildiğinde, bu cezaların yerine getirilmesinde tüzel kişilerin de sorumluoldukları ve ödemelerin bunlar tarafından yapılması gerekliliğini ortayakoymaktadır.
3.5326 sayılı Kabahatler Kanunu 8/1.maddesinde “Organ veya temsilcilik göreviyapan ya da organ veya temsilci olmamakla birlikte, tüzel kişinin faaliyetiçerçevesinde görev üstlenen kişinin bu görevi kapsamında işlemiş bulunduğukabahatten dolayı tüzel kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir” denilmeksuretiyle tüzel kişilerin idari yaptırımların muhatapları olabileceği kabuledilmektedir.
4.Şüphesiz ki kanun koyucunun hukuk dışı olarak kabul ettiği bir eylem nedeniyletakdir edilen idari para cezasının kişilerin sorumluluğundan soyutlanarak tüzelkişilikler adına gider kabul edilmesi ve yaptırımların etkisizleştirilmesinimeşrulaştırmak uygun bir yaklaşım tarzı değildir.
5. Ancak cezalartüzel kişiler muhatap olarak verilmişse ceza kim tarafından ifa edilecektir?Ticari alanda faaliyet gösteren tüzel kişiler (şirketler) kendilerininmuhatap oldukları idari para cezalarını kendi mal varlıklarından karşılamaktaancak bunları gelir vergisinin hesaplanmasına esas alınan matrahtandüşememektedirler.
6.Diğer taraftan siyasi partiler söz konusu olduğunda konuya daha hassasyaklaşmak gerekmektedir. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74. maddesininbirinci fıkrasında “…yapılacakkanuna uygunluk denetimi siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için yapılmasındafayda görülen faaliyetleri daraltacak veya bu faaliyetlerin yerindeliğiniiçerecek şekilde yapılamaz. ” denilmek suretiyle mali denetime dair bir prensip ortayakonulmaktadır.
7.Aynı maddenin dördüncü fıkrasında “Siyasipartiler amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetlerikapsamında her türlü harcama yapabilirler..” denilmektedir.
8.İdari yaptırım olarak uygulanan idari para cezalarının siyasi partilertarafından ödenip ödenmeyeceği, siyasi partiler tarafından bu kapsamda yapılanödemelerin gider olarak gösterilip gösteremeyeceği sorusu çoğunluklauyuşamadığımız konunun özünü oluşturmaktadır.
9.İlk bakışta, hukuka aykırı bir eylem nedeniyle verilen idari para cezasınınsiyasi parti tarafından karşılanması ve bunun siyasi parti gelirlerindenfinanse edilmesi kabul edilebilir gözükmemekte birlikte, konunun kategorik biryaklaşımından uzaklaşılarak değerlendirilmesi durumunda farklı sonuçlaraulaşılması mümkün gözükmektedir.
10.İdari para cezaları mevzuatımızda yer alan bir çok farklı kanundankaynaklanabilmektedir. Bunların içerisinde en yaygın olan uygulama ise trafikcezaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Trafik cezalarında cezaya sebep olanolayın maliyetine göre cezanın muhatabı değişiklik gösterebilmektedir.
11.Trafik cezalarına sebep olan hadiseler kimi zaman sürücü kusurundankaynaklanmakta kimi zamanda araç sahibinin doğrudan sorumlu olduğu durumlarolarak karşımıza çıkabilmektedir.
12.Örneğin kırmızı ışıkta geçmek veya alkollü araç kullanmak gibi durumlardabizzat sürücünün sorumluluğuna gidilebilmekteyken, aracın teknikniteliklerinden kaynaklanan çeşitli sebeplerle araç sahibinin de sorumlututulabileceği durumlar ortaya çıkabilecektir. Mesela muayenesi yapılmamışaracı trafiğe çıkartan veya zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılmadan aracınkullanılmasına müsaade eden araç sahipleri veya işletenleri tahakkukettirilecek cezalardan sorumlu olabileceklerdir.
13.Siyasi partiler özelinde faaliyetleri sırasında kullandıkları araçlara mevzuataaykırı şekilde ses sistemleri monte ettirilmesi durumunda buradaki sorumlulukaracı kullananlardan ziyade aracın bu hale getirilmesine karar veren siyasipartide olacaktır.
14.Kabahatler Kanununun tüzel kişilerin ceza sorumluluğunu düzenleyen 8. maddeside bu durumu teyit etmektedir. Siyasi parti tüzel kişiliğinin bu ödemeyiyapamayacağının kabul edilmesi durumunda cezanın kimin tarafından ödeneceğisorusu büyük bir karmaşaya neden olacak mahiyettedir.
15.İdari yaptırıma konu eylemden sorumlu olabilecek kişinin belirlenmesi durumundabu kişiden tahsilat yapılacağı söylenebilir. Heyet halinde karar alınmasısuretiyle idari cezaya neden olunması durumunda ise sorumluluğun nasılpaylaştırılacağı sorusuna cevap verilmesi oldukça zor olacaktır.
16.Diğer taraftan idari para cezasını tatbikle mükellef olan idari merciler doğalolarak tüzel kişilikleri muhatap alacaklardır. Bunun tabi bir sonucu olaraktüzel kişiler ilk etapta bu ödemeleri yapmak durumunda kalacaklardır.
17.Anayasa Mahkemesinin bu aşamada siyasi partilerin idari para cezalarını hiçbirşekilde ödememeleri gerektiği tarzındaki yaklaşımı hem hukuki düzenlemelere hemde fiili duruma uygun düşmeyecektir.
18.Diğer taraftan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116. maddesi tescilplakasına trafik ceza tutanağı düzenlenmesine imkân vermektedir. Trafikcezasını gerektiren eylemi gerçekleştiren sürücünün belirlenememesi durumundaceza tescil plakasına yazılmakta bu durumda araç maliki cezanın muhatabıdurumuna düşmektedir.
19.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17/6. maddesinde idari para cezasının süresiiçerisinde ödenmesi durumunda cezadan %25 oranında indirim yapılacağıöngörülmektedir. Diğer taraftan 2918 sayılı Kanunun 115. maddesinde isesüresinde ödenmeyen para cezaları için her ay %5 oranında faiz uygulanacağıhükme bağlanmıştır.
20.Lehe düzenlemeden yararlanmak ve gecikme faizi ödemekten kurtulmak adına ilketapta trafik cezasının tüzel kişilik tarafından ödenip akabinde muhatabınarücu edilmesi makul bir davranış şeklidir.
21.Fiili ve hukuki gerekliliklere uygun olarak yapılan bu ödemenin amaç dışındayapılan bir ödeme olarak kabul edilmesi ve aynı miktar değerin hazineye iratkaydedilmesine hükmedilmesi hakkaniyete uygun bir yaklaşım tarzı olmayacaktır.
22.Bu tip olaylarda uygulamadan kaynaklanan hukuki ve fiili zorluklar dabulunmaktadır. Bazen idari para cezasının şahsi sorumlusunun tespiti ve ondantahsilat yaptırılması zaman alabileceğinden kanunun sağladığı indirimdenyararlanmak isteyen siyasi partinin süresinde ödeme yapmak suretiyle indirimdenyararlanmak istemesi veya gecikmeye düşmeyerek faiz ödemekten kaçınmayaçalışması gayet doğaldır. Böyle bir durumda yapılması gereken siyasi partininilk etapta yaptığı ödemeyi gider saymamak yerine yapılan bu ödemeninilgilisinden tahsil edilmesini istemek daha uygun bir yaklaşım tarzı olacaktır.
23.İdari para cezalarının hiçbir şekilde siyasi partiler tarafından gidergösterilemeyeceği tarzındaki kategorik yaklaşımın uygulamada sorunlara nedenolacağını değerlendirdiğimizden, çoğunluğun fikrine iştirak edilmemiştir.
Başkanvekili
Basri BAĞCI