ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/1 (Değişik İşler)
Karar Sayısı : 2025/1
Karar Tarihi : 27/3/2025
R.G.Tarih-Sayı : 19/6/2025-32931
TALEPTE BULUNAN: MilliParti
TALEBİN KONUSU: Yerlive Milli Parti isminde yer alan “Milli” ibaresinin 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 96. maddesine aykırılığı ileri sürülerekanılan Parti isminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine kararverilmesi talebidir.
I. TALEBİN GEREKÇESİ
Milli Parti Genel Başkanının başvuru dilekçesinde özetle; Milli Partinin 27/10/2020tarihinde kurulduğu, Parti isminde yer alan “Milli” ibaresininkendilerinden sonra kurulan Yerli ve Milli Parti tarafından kullanılmasının2820 sayılı Kanun’a, 4/11/2004 ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 29. maddesiile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinin ilgili hükümlerineaykırılık teşkil ettiği belirtilerek söz konusu ibarenin Yerli ve Milli Partitarafından kullanılmasının tedbiren durdurulması ve bu ibareninkullanılamayacağına karar verilmesi talep edilmiştir.
II. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ MÜTALAASI
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaasında özetle; 2820 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde her ikiparti isminin incelenmesi neticesinde “Milli Parti” ibaresinin her ikiparti isminde de yer almakla birlikte aleyhine talepte bulunulan partininisminde ayrıca “Yerli ve” ibaresinin yer aldığı, bu hâliyle 28/7/2023tarihinde tüzel kişilik kazanan Yerli ve Milli Parti isminin, 27/10/2020tarihinde tüzel kişilik kazanan Milli Parti ismiyle iltibasa mahal verecekşekilde benzerlik göstermediği ifade edilerek Yerli ve Milli Partinin ismindeyer alan “Milli” ibaresinin kullanılmasınıntedbiren durdurulmasına ve bu ismin kullanılamayacağına karar verilmesitalebinin reddine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
III. PARTİNİN SAVUNMASI
Yerli ve Milli Parti savunmasında özetle; “Milli”ibaresinin toplumun ortak değerlerini yansıtan bir kelime olduğu ve sadece birpartinin kullanımına hasredilemeyeceği, siyasi partilerle ilgili esaslarındüzenlendiği 2820 sayılı Kanun’da parti isimlerinin ve amblemlerinin aynen veiltibasa mahal verecek şekilde kullanımın yasaklandığı, parti isimlerinintalepte bulunan partiyle aynı olmadığı gibi amblemlerinin de talepte bulunanpartiden kolayca ayırt edilebilecek kadar farklı olduğu belirtilerek Partilerinin ismindeyer alan “Milli” ibaresinin kullanılmasının tedbiren durdurulmasına ve bu isminkullanılamayacağına karar verilmesi talebininreddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
IV. İNCELEME
1. Milli Parti Genel Başkanının başvurusu, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaası,Yerli ve Milli Partinin savunması, Raportör Burak FIRAT tarafından hazırlananrapor, ilgili Anayasa ve kanun kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğerbelgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Taleptebulunan Milli Parti 27/10/2020 tarihinde, isminin hükümsüzlüğüneve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesi istenen Yerli ve MilliParti ise 28/7/2023 tarihinde kuruluşlarınadair bildirge ve eklerinin İçişleri Bakanlığına verilmesi suretiyle tüzelkişilik kazanmışlardır.
3.Anayasa’nın 68. maddesinin üçüncü fıkrasında “Siyasî partiler önceden izinalmadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içerisinde faaliyetlerinisürdürürler.” hükmüne yer verilmiş, 69. maddesinin son fıkrasında da siyasipartilerin kuruluş ve çalışmalarının anılan maddedeki esaslar çerçevesindekanunla düzenleneceği belirtilmiştir.
4. Siyasipartilerle ilgili esasların düzenlendiği 2820 sayılı Kanun’un “Kullanılamayacakparti adları ve işaretler:” başlıklı 96. maddesinin birincifıkrasında “…siyasî parti siciline kayıtlı bulunan siyasî partilerinisimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleri[nin]aynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasi particekullanılmayacağı…” belirtilmiştir.
5. Öteyandan 2820 sayılı Kanun’un“Diğer sebeplerle başvuru” başlıklı 104. maddesinin üçüncü fıkrasında“…siyasi parti sicilinekayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri, amblemleri ve rumuzlarını aynenveya iltibasa mahal verecek şekilde kabul eden veya kullanan siyasi parti aleyhineAnayasa Mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığınca resen veya ilgili siyasi partitarafından doğrudan yazı ile başvurulur. Anayasa Mahkemesi başvuru tarihindenitibaren en geç otuz gün içinde isim, amblem ve rumuzlarla ilgili olarak siyasiparti siciline kayıt önceliğine göre yapacağı incelemede bu Kanunun 96 ncımaddesinin birinci fıkrasına aykırılık görürse, aykırılık teşkil eden isim,amblem ve rumuzların hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine kararverir.” hükmü yer almaktadır.
6. Anılandüzenlemelerle, bir partinin siyasi parti siciline kayıtlı bir başka partininismini aynen veya iltibasa yol açacak şekilde kullanması yasaklanmıştır. Sözkonusu düzenleme; cumhuriyet, millet, adalet, demokrasi, özgürlük, millî ve hakgibi toplumun ortak değerlerini ifade eden kelimelerin birden çok partitarafından parti isminde kullanılabilmesine engel oluşturmamaktadır.
7. Siyasipartilerin, seçmenlere verecekleri mesajları daha anlamlı kılmak ve hitapettikleri seçmen kitlesinin önemsediği değerlere sahip çıktıklarını göstermekiçin cumhuriyet, millet, adalet, demokrasi, özgürlük, millî ve hak gibikelimeleri, söz konusu kelimeler siyasi parti siciline kayıtlı bir başka siyasiparti isminde yer alsa dahi parti isimlerinde -karışıklığa yol açmamak kaydıyla-kullanabilmeleri mümkündür.
8.Belirtilen ilkeler çerçevesinde, Türkçe Sözlük’te “millete özgü, ulusal”şeklinde tanımlanan millî kelimesinin birden çok parti tarafındankullanılabilmesinin mümkün olduğu ve bu kelimenin önüne “Yerli ve”ibaresi eklenmek suretiyle Yerli ve Milli Parti tarafından kullanıldığı dikkatealındığında söz konusu parti isminin Milli Parti ile aynı olduğunun veyailtibasa mahal verecek nitelikte benzer olduğunun söylenebilmesi mümkündeğildir.
9. Açıklanan nedenlerle, “Milli” ibaresinin Yerlive Milli Parti isminde yer almasının 2820 sayılıKanun’un 96. maddesine aykırılık oluşturmadığı anlaşıldığından, Yerli ve MilliParti isminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine kararverilmesi talebinin reddi gerekir.
V. HÜKÜM
Yerli ve Milli Parti isminde yer alan “Milli”ibaresinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 96.maddesine aykırılığı ileri sürülerek anılan Parti isminin hükümsüzlüğüne vesiyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesi talebinin REDDİNE 27/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI