ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2021/77 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2024/114
Karar Tarihi : 25/12/2024
R.G.Tarih-Sayı :14/3/2025-32841
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Devlet Partisinin 2020 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri YAĞCI, İrfan FİDAN ve KenanYAŞAR’ın katılımlarıyla 20/7/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda ve mülki amire bildirimde bulunulup bulunulmayacağısorunları görüşülmüştür.
2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri binbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde siyasi partilerin “Merkezkarar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama göreviverilen yetkili organlarınca) alınmış parti genel merkezi ve iller örgütlerikesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkinkararın onaylı örneğini”, (e) bendinde ise “Parti genel sekreteri vegenel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayımtutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmışmutabakat yazılarını” haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesinesunacakları belirtilmektedir.
4. Devlet Partisinin 2020 yılı kesin hesaplarınınincelenip birleştirildiği ve onaylandığına ilişkin kararı göndermediği tespitedilmiştir.
5. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde Kanun’un 74. madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği hüküm altınaalınmıştır.
6. 4/11/2004 tarihli ve 5252 sayılı Türk Ceza KanunununYürürlük Ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un “Hafif hapis ve hafif paracezalarının idari para cezasına dönüştürülmesi” başlıklı 7’nci maddesindekanunlarda hafif hapis cezası ve hafif para cezası olarak öngörülenyaptırımların idari para cezasına dönüştürüldüğü ve idari para cezasına kararvermeye ise mülki idare amirinin yetkili olduğu belirtilmiştir.
7. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için konunun AnkaraValiliğine bildirilmesi gerekir.
8. Bu itibarla Devlet Partisinin 2020 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması nedeniyleişin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla, 2020 yılıkesin hesaplarının incelenip birleştirildiği ve onaylandığına ilişkin kararı veGenel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bubelgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi içinPartiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiğisürede verilmemesi nedeniyle, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 5252 sayılı Kanun’un 7. maddesiuyarınca yasal işlem yapılması için konunun Ankara Valiliğine bildirilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Devlet Partisinin Anayasa Mahkemesine sunduğu 2020yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2020 yılı gelirler toplamının 3.250,00 TL, yıl sonundakiborçlar toplamının 4.279,74 TL ve giderlertoplamının 7.529,74 TL olduğu anlaşılmıştır.
11. Partinin 2020 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2020 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 3.250,00 TLolup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin yılsonundaki borçlar toplamının 4.279,74 TL olduğu görülmüştür.
13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
14. Partinin il örgütübulunmadığından gelirlerine ilişkin herhangi bir bildirimdebulunulmamıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 7.529,74 TL olup bu tutarın 6.500,00 TL’si kira giderlerinden, 599,33 TL’siısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 430,41 TL’si ise vergi, sigortave noter giderlerinden oluşmaktadır.
16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
17. Partinin il örgütübulunmadığından giderlerine ilişkin herhangi bir bildirimdebulunulmamıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
18. Partinin 2020 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınırve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Devlet Partisinin 2020 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
Partinin 2020 yılı kesin hesabında gösterilen 3.250,00 TLgelir, 4.279,74 TL yıl sonundaki borçlar toplamı ile 7.529,74 TL gider toplamının eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 25/12/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI