ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/70 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2024/11
Karar Tarihi : 7/3/2024
R.G.Tarih-Sayı : 28/11/2024-32736
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Ülkem Partisinin 2021yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Ülkem Partisinin; Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılı kesin hesabınailişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör ÖmerDURSUN tarafından Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplarile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesininikinci fıkrasında gönderilecek kesin hesapların karara bağlanarakbirleştirilmiş olması gerektiğini özellikle belirterek Anayasa Mahkemesitarafından yapılan mali denetiminin partinin teşkilatı açısından sorunlugörülmüş gelir ve giderler üzerinden yapılması engellenmek istenmiştir. Busebeple parti yetkili organınca onaylanmamış kesin hesapları Anayasa Mahkemesitarafından incelenebilecek bir belge olarak görmek imkansızdır. Bu hâliyle makul bir gerekçe sunmadan kesinhesaplar merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanmadığısürece hesap verilebilir bir belge düzeni kurulduğundan bahsedilemez.
4. Diğertaraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a) bendinde siyasi partilerin “Merkez karar ve yönetim kurullarınca (partitüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca alınmışparti genel merkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabuledildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini”, (b)bendinde “Karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesinhesabınonaylı örneğini”, (c) bendinde “Parti genel merkez kesinhesabının onaylıörneğini,”, (ç) bendin de “Bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumlularıtarafından imzalanmış olan iller teşkilatı kesinhesaplarının onaylı örnekleriile genel merkez tarafından düzenlenecek olan il teşkilatları kesinhesaplarınınicmal listesini,”, (d) bendin de “Parti genel merkez ve il teşkilatlarınınaynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini belirten listeleri,”, (e) bendinde ise “Partigenel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak bankayetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip edenyılın haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.
5. Ülkem Partisinin kesin hesaplarının incelenip birleştirildiğine veonaylandığına dair kararı göndermediği tespit edilmiştir.
6. Ayrıca ÜlkemPartisinin, bağlı ilçeleri de kapsayan ve ilsorumluları tarafından imzalanmış olan iller teşkilatı kesin hesaplarını AnayasaMahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla Parti 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 74. maddesinin ikinci fıkrasının amir hükmüne uymamıştır.
7. Kanun’un 111. maddesinin (c) bendinde AnayasaMahkemesi tarafından yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen partisorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumlularıhakkında hapis ve para cezası öngörülmüştür.
8. Açıklanan sebeplerle Anayasa Mahkemesine hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
III. SONUÇ
Ülkem Partisinin 2021yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2021 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL