ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/66 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2024/10
Karar Tarihi : 7/3/2024
R.G.Tarih-Sayı : 28/11/2024-32736
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Kuvayi Milliye Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Kuvayi Milliye Partisinin; Anayasa Mahkemesine verdiği2022 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan ilk inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde iller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un74. maddesinin ikinci fıkrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yılitibarıyla “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca Kanun’un 74. maddesininüçüncü fıkrasında ise “Siyasi parti hakkında kapatma kararı verilmiş olmasıhalinde kapatma kararının verildiği tarihe kadar olan döneme ilişkin hesaplarda Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenerek karara bağlanır.” hükümleribulunmaktadır. Buna göre parti hakkında kapatma kararı verilmiş olması hâlindedahi kapatma kararı tarihine kadar parti hesaplarının denetlenmesi gerekliliğibelirtilmiştir. Bunun yanında partinin kapanma kararı alması durumunda dakapanma tarihine kadar parti hesaplarının denetiminin yapılması gerektiğiaçıktır.
3. Partinin 26.06.2022 tarih ve 19 sayılı Parti Meclisikararı ile kapanma kararı aldığı anlaşılmıştır. Partinin gönderdiği 2022 yılıkesin hesabına göre kapanma tarihine kadar yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelirelde etmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyorise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kirasözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarakkaydedilmesi gerekir.
5. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Partinin kapanma tarihinekadar faaliyetlerini yürüttüğü açıktır. Parti Genel Merkezinin öncelikleyönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye gibi) bulunmasıgerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olan bu gelir vegiderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir ve giderlerinin Parti tüzelkişiliği adına kayıt altına alınmadığını göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinin osiyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunanbir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınayapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.
6. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde, yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında 6 aydan 1 yıla kadarhapis ve 60 milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hükümaltına alınmıştır.
7. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt vebelge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve gideringerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğincegerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
8. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.
III. SONUÇ
Kuvayi Milliye Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL