Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2022/23, K.2024/87 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/23 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2024/87

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G.Tarih-Sayı :21/1/2025-32789

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Hak ve Adalet Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M.Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU,Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla3/3/2023 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Hak ve Adalet Partisinin 2021 yılı kesin hesapdosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen 58 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerininsunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kirayaisabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerininamaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin osiyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen veistenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadarhapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceğihüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetimgiderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Partiyetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliriolarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesigerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olunmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Hak ve Adalet Partisinin 2021 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Hak ve Adalet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2021 yılı gelirler toplamının 11.915 TL, geçen yıldandevreden nakit toplamının 99,99 TL, yıl sonundaki borçlar toplamının 53.408,25TL ve giderleri toplamının 11.915 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının99,99 TL, gelecek yıla devreden borç toplamının 53.408,25 TL olduğuanlaşılmıştır.

11. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 11.915 TL olupbu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin il örgütlerinin gelirlerine ilişkin herhangibir bildirimde bulunulmamıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 11.915 TL olup bututarın 195 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 2.000 TL’si bakım onarımgiderlerinden, 9.720 TL’si ramazan ayı gıda yardım paketi giderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

17.Partinin il örgütlerinin giderlerine ilişkin herhangi bir bildirimdebulunulmamıştır.

C.Parti Mallarının İncelenmesi

18. Partinin 2021 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınırve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Hak ve Adalet Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 11.915 TLgelir toplamı, 99,99 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ve 53.408,25 yılsonundaki borçlar toplamı ile 11.915 TL gider, 99,99 gelecek yıla devredennakit toplamı ve 53.408,25 TL gelecek yıla devreden borç toplamının eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.