Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2021/33, K.2024/56 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2021/33 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2024/56

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G.Tarih-Sayı :17/12/2024-32755

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Cumhuriyet ve İstiklal Partisinin 2020 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ,Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN ve KenanYAŞAR’ın katılımlarıyla 20/7/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Cumhuriyet ve İstiklal Partisinin 2020 yılı kesinhesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen iki il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerininsunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kirayaisabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olunmaktadır.

7. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Cumhuriyet ve İstiklal Partisinin 2020yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Cumhuriyet ve İstiklal Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2020 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2020 yılı gelirler toplamının 112.200,60 TL; giderleritoplamının 111.241,45 TL ve gelecek yıla devreden nakit toplamının 959,15 TL olduğuanlaşılmıştır.

11. Partinin 2020 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2020 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 112.200,60 TLolup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin il örgütlerinin gelirlerine ilişkin herhangibir bildirimde bulunulmamıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 111.241,45 TL olup bututarın 4.665,42 TL’si büro giderleri, 47.508,85 TL’si bakım ve onarımgiderleri, 59.067,18 TL’si demirbaş giderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

17.Partinin il örgütlerinin giderlerine ilişkin herhangi bir bildirimdebulunulmamıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

18. Partinin 2020 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde 59.067,18 TLtutarında taşınır alım giderinin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu tespitedilmiştir.

IV. SONUÇ

Cumhuriyet ve İstiklal Partisinin 2020 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

Partinin 2020 yılı kesin hesabında gösterilen 112.200,60TL gelir ile 111.241,45 TL gider ve 959,15 TL gelecek yıla devreden nakittoplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 27/6/2024 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.