Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2021/7, K.2024/39 Sayılı Karar - 27/06/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2021/7 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2024/39

Karar Tarihi : 27/6/2024

R.G.Tarih-Sayı : 11/12/2024-32749

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Adalet Birlik Partisinin 2020 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, EnginYILDIRIM, Hicabi DURSUN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL,Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri YAĞCI, İrfanFİDAN ve Kenan YAŞAR’ın katılımlarıyla 20/7/2022 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. Adalet Birlik Partisinin 2020 yılı kesin hesapdosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünen 43 ile ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığıtespit edilmiştir.

3. Partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendi kullandıkları yerlerde siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinino siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen veistenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadarhapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceğihüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetimgiderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Partiyetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliriolarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesigerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

8. Bu itibarla Adalet Birlik Partisinin 2020 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Adalet Birlik Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2020yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Kanun’unilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2020 yılı gelirler toplamının 106.600,50 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının404,49 TL ve giderleri toplamının 97.584,72 TL, gelecek yıla devreden nakittoplamının 9.420,27 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2020 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2020 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 106.600,50 TL olup bututarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin il örgütlerinin gelirlerine ilişkin herhangibir bildirimde bulunulmamıştır.

 B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 97.584,72 TL olup bu tutarın 11.064,86 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 3.766,95TL’si kırtasiye giderlerinden, 2.278,10 TL’si haberleşme giderlerinden,34.347,28 TL’si seyahat giderlerinden, 39.667,67 TL’si kira giderlerinden, 750TL’si bakım onarım giderlerinden, 2.010,93 TL’si ısınma ve aydınlatmagiderlerinden, 1.000,21 TL’si sokak hayvanlarına yardım giderlerinden, 2.695,72TL’si tanıtım giderlerinden, 3 TL’si banka giderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

17. Partinin il örgütlerinin giderlerine ilişkin herhangibir bildirimde bulunulmamıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

18. Partinin 2020 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde 604.095,03 TLtutarındaki demirbaş alım giderinin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu tespitedilmiştir.

IV. SONUÇ

Adalet Birlik Partisinin 2020 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2020 yılı kesin hesabında gösterilen 106.600,50 gelir, 404,49 geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 97.584,72 TL gider, 9.420,27 TLgelecek yıla devreden nakit toplamının eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 27/6/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.