Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2023/83, K.2024/29 Sayılı Karar - 07/03/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/83 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı: 2024/29

Karar Tarihi: 7/3/2024

R.G. Tarih –Sayı : 2/12/2024 - 32740

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Anadolu Birliği Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anadolu Birliği Partisinin; Anayasa Mahkemesineverdiği 2022 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan ilk incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da incelenen kesin hesabın ait olduğu yıl itibarıyla “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin de AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Anadolu Birliği Partisinin kesin hesaplarını Kanun’daöngörülen süre geçtikten sonra 4/7/2023 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunduğutespit edilmiştir.

4. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde Kanun’un 74. madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında, 3 aydan 6 aya kadar hafif hapis ve 15 milyon liradan 30milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

5. 4/11/2004 tarihli ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu’nunYürürlük Ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un “Hafif hapis ve hafif para cezalarınınidari para cezasına dönüştürülmesi” başlıklı 7’nci maddesinde kanunlardahafif hapis cezası ve hafif para cezası olarak öngörülen yaptırımların idaripara cezasına dönüştürüldüğü ve idari para cezasına karar vermeye ise mülkiidare amirinin yetkili olduğu belirtilmiştir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için konunun AnkaraValiliğine bildirilmesi gerekir.

7. Bununla birlikte Partinin gönderdiği 2022 yılı kesinhesabına göre yıl içinde Genel Merkez ve il teşkilatları hiçbir gelir eldeetmemiş ve hiçbir giderde bulunmamıştır.

8. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekmektedir. Parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyorise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) kirasözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarakkaydedilmesi gerekir.

9. Parti yetkililerinin sunduğu kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti GenelMerkezinin öncelikle yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiyegibi) bulunması gerekir. Parti Genel Merkezinin faaliyetleri için zorunlu olanbu gelir ve giderlerin hesaplarda görülmemesi, yönetim gelir ve giderlerininParti tüzel kişiliği adına kayıt altına alınmadığını göstermektedir. Bu durumda2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütüngelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70.maddesinde bulunan bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinintüzel kişiliği adına yapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.

10. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen veistenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında 6 aydan 1 yıla kadarhapis ve 60 milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hükümaltına alınmıştır.

11. Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıtve belge düzeninin oluşturulmaması suretiyle hesabın dışında gelir ve gideringerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğincegerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

12. Diğer yandan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ

Anadolu Birliği Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

B. AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle, Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi ve 5252 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin konunun Ankara Valiliğine bildirilmesine,

C. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.