Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2023/72, K.2024/25 Sayılı Karar - 07/03/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/72 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı: 2024/25

Karar Tarihi: 7/3/2024

R.G. Tarih –Sayı : 2/12/2024 - 32740

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Gelişim ve DemokrasiPartisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Gelişim veDemokrasi Partisinin; Anayasa Mahkemesineverdiği 2022 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplarile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesininikinci fıkrasında gönderilecek kesin hesapların karara bağlanarakbirleştirilmiş olması gerektiğini özellikle belirterek Anayasa Mahkemesitarafından yapılan mali denetiminin partinin teşkilatı açısından sorunlugörülmüş gelir ve giderler üzerinden yapılması engellenmek istenmiştir. Busebeple parti yetkili organınca onaylanmamış kesin hesapları Anayasa Mahkemesitarafından incelenebilecek bir belge olarak görmek imkansızdır. Bu hâliyle makul bir gerekçe sunmadan kesinhesaplar merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanmadığısürece hesap verilebilir bir belge düzeni kurulduğundan bahsedilemez.

4. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü’nün 51. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde siyasipartilerin “Merkez karar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesinhesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca) alınmış parti genelmerkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini”, (e) bendinde ise “Partigenel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak bankayetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.

5. Gelişim veDemokrasi Partisinin kesin hesaplarınınincelenip birleştirildiği ve onaylandığına dair karar da dâhil olmak üzere birleştirilmişkesin hesap dışındaki belge ve bilgileri göndermediği tespit edilmiştir.

6. Kanun’un 111. maddesinin (c) bendinde AnayasaMahkemesi tarafından yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen partisorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumlularıhakkında hapis ve para cezası öngörülmüştür.

7. Bu hâliyle Anayasa Mahkemesine hesap verilebilirşekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

III. SONUÇ

Gelişim ve DemokrasiPartisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

A. AnayasaMahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına 7/3/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.