Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2023/51, K.2024/24 Sayılı Karar - 07/03/2024

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 2023/51 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2024/24

Karar Tarihi: 7/3/2024

R.G. Tarih –Sayı : 2/12/2024 - 32740

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Doğuş Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Doğuş Partisinin; Anayasa Mahkemesine verdiği 2022yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan ilk inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplarile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesininikinci fıkrasında gönderilecek kesin hesapların karara bağlanarakbirleştirilmiş olması gerektiğini özellikle belirterek Anayasa Mahkemesitarafından yapılan mali denetiminin partinin teşkilatı açısından sorunlugörülmüş gelir ve giderler üzerinden yapılması engellenmek istenmiştir. Busebeple parti yetkili organınca onaylanmamış kesinhesapları Anayasa Mahkemesi tarafından incelenebilecek bir belge olarak görmekimkansızdır. Bu hâliyle makul bir gerekçesunmadan kesin hesaplar merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanmadığı sürece hesap verilebilir bir belgedüzeni kurulduğundan bahsedilemez.

4. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)bendinde siyasi partilerin “Merkez karar ve yönetim kurullarınca (partitüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca) alınmışparti genel merkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabuledildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini”, (e)bendinde ise “Parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yılsonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkinolarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.

5. Doğuş Partisinin kesin hesaplarının incelenipbirleştirildiği ve onaylandığına dair karar da dâhil olmak üzere yukarıdabelirtilen belge ve bilgileri göndermediği tespit edilmiştir.

6. Kanun’un 111. maddesinin (c) bendinde AnayasaMahkemesi tarafından yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen partisorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumlularıhakkında hapis ve para cezası öngörülmüştür.

7. Bu hâliyle Anayasa Mahkemesine hesap verilebilirşekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

III. SONUÇ

Doğuş Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

A. Anayasa Mahkemesinehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

B. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2022 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına7/3/2024 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.