Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2023/32, K.2025/28 Sayılı Karar - 07/05/2025

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2023/32 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2025/28

Karar Tarihi : 7/5/2025

R.G.Tarih-Sayı :28/10/2025-33061

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Doğru Partinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, BasriBAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’inkatılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesuç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Doğru Partinin 2022 yılı kesin hesap dosyasında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktifgörünen dört il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespitedilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine aitveya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyettebulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıkları hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon,kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genel yönetimgiderlerini de yapmalıdır.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis cezası ile altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağışgeliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhiletmesi gerekir.

6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesineverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Doğru Partinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- İstenen bilgilerin Anayasa Mahkemesine istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Doğru Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2022 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıpRaportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2022 yılı gelirler toplamının 1.706.681,41 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 31.031,73 TL, sene sonu borç tutarı 9.967,83TL ve giderlerinin 1.698.348,16 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının25.960,49 TL, yıl sonu alacaklar 23.372,32 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2022 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2022 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 537.920,78 TLolup bu tutarın 536.781,82 TL’si bağışlardan, 920 TL’si üye girişaidatlarından, 218,96 TL’si satış gelirlerinden oluşmaktadır. Parti GenelMerkezinin geçen yıldan devreden nakit toplamının 10.720,94 TL, yıl sonu borçtutarının 816,33 TL olduğu anlaşılmıştır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin ilörgütlerinin gelirleri toplamı 1.168.760,63 TL olup bu tutarın 2.720 TL’si üye giriş aidatlarından, 6.000 TL’si üyeyıllık aidatlarından, 1.109.216,72 TL’si bağışlardan, 20.280 TL’si yardımlardanve 543,91 TL’si sair gelirlerden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin geçenyıldan devreden nakit toplamının 20.310,79 TL, yıl sonundaki borç toplamının9.151,50 TL olduğu görülmüştür.

15. Parti il örgütlerinindefter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesindegelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 532.823,85 TL olup bututarın 39.904,49 TL’si personel giderlerinden, 306.210 TL’si kiragiderlerinden, 2.594,75 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 2.398,12 TL’sikırtasiye giderlerinden, 26.832,60 TL’si ısınma giderlerinden, 49.000 TL’si teşkilatayardım giderlerinden, 7.132,57 TL’si basın yayın giderlerinden, 1.242 TL’sivergi ve noter giderlerinden, 57.795,96 TL’si danışmanlık giderlerinden,2.670,80 TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerinden, 1.016,26 TL’si sairgiderlerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkeziningelecek yıla devreden nakit toplamının 7.461,88 TL, yıl sonu alacaktoplamının 9.172,32 TL olduğu görülmüştür.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

18. Partinin ilörgütlerinin giderleri toplamı 1.165.524,31 TL olup bu tutarın 222.000 TL’si personel giderlerinden, 485.527,50TL’si kira giderlerinden, 16.964,65 TL’si kırtasiye giderlerinden, 9.554,76TL’si haberleşme giderlerinden, 75.406,18 TL’si ısınma giderlerinden, 112.162,49TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 40.614,49 TL’si teşkilata yardımgiderlerinden, 55.046,77 TL’si seyahat giderlerinden, 32.752 TL’si basın yayıngiderlerinden, 212,69 TL’si vergi giderlerinden, 20.000 TL’si seçimgiderlerinden, 95.282,78 TL’si sair giderlerden oluşmaktadır.Parti il örgütlerinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 18.498,16 TL, yılsonu alacaklar toplamının 14.200 TL olduğu görülmüştür.

19. Parti il örgütlerinindefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesindegiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin 2022 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınırve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Doğru Partinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2022 yılı kesin hesabındagösterilen 1.706.681,41 TL gelir, 9.967,83 TL yıl sonu borç toplamı, 31.031,73 TL bir önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 1.698.348,16 TL gider, 23.372,32 TL yıl sonundakialacaklar, 2.670,80 TL bir önceki yıldan devreden borç, 25.960,49 TL gelecek yıladevreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 7/5/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy