Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2022/84, K.2025/24 Sayılı Karar - 07/05/2025

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/84 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2025/24

Karar Tarihi : 7/5/2025

R.G.Tarih-Sayı : 14/10/2025-33047

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Sol Partinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, RıdvanGÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, SelahaddinMENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’inkatılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesuç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Sol Partinin 2021 yılı kesin hesap dosyasında YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen Kilisİl Teşkilatına ait kesin hesap cetvelinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine aitveya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyettebulunuyor ise bu durumda kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet edentutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıkları hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon,kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genel yönetimgiderlerini de yapmalıdır.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis cezası ile altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağışgeliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhiletmesi gerekir.

6. Kilis’e ilişkin yönetim giderlerinin hesaplardagörülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Budurumda 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmışolmaktadır.

7. Bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesineverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

8. Bu itibarla Sol Partinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- İstenen bilgilerin istendiği şekliyle AnayasaMahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

 OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 III. ESASIN İNCELENMESİ

9. Sol Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıpRaportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2021 yılı gelirler toplamının 1.079.369,61 TL, geçenyıldan devreden nakit toplamının 153.355 TL ve giderleri toplamının1.091.349,51 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 141.375,10 TL olduğuanlaşılmıştır.

11. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 144.884,17 TLolup bu tutarın tamamı üye aidatlarından oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

14. Partinin ilörgütlerinin gelirleri toplamı 934.485,14 TL olup bu tutarın 11.900TL’si üye giriş aidatlarından, 52.003,64 TL’si il paylarından, 160.146,28 TL’sibağışlardan, 21.548,80 TL’si genel merkez örgütlenme katkı payından, 3.200TL’si yayın satış gelirlerinden, 683.286,42 TL’si aylık üye aidatlarından ve2.400 TL’si etkinlik gelirlerinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin geçenyıldan devreden nakit toplamı 49.296,13 TL’dir.

15. Parti il örgütlerinindefter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesindegelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 209.089,66 TL olup bututarın 33.409,60 TL’si personel giderlerinden, 305,85 TL’si temsil ağırlamagiderlerinden, 2.742,01 TL’si bakım onarım giderlerinden, 1.416 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 6.688,68 TL’si ısınma ve elektrik giderlerinden, 4.453,16 TL’siseyahat giderlerinden, 101.545,12 TL’si basın yayın giderlerinden, 49.462,61TL’si teşkilata yardımlardan, 9.020,28 TL’si vergi giderlerinden ve 46,35 TL’sigenel giderlerden oluşmaktadır. Parti genel merkezinin gelecek yıla devredennakit toplamı 39.853,68 TL’dir.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

18. Partinin ilörgütlerinin giderleri toplamı 882.259,85 TL olup bu tutarın 529.983,83 TL’si kira giderlerinden, 13.733,96 TL’sikargo giderlerinden, 80.585,33 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 18.933,24TL’si bakım onarım giderlerinden, 38.133,03 TL’si kırtasiye giderlerinden,59.729,49 TL’si ısınma ve elektrik giderlerinden, 17.100,93 TL’si seyahatgiderlerinden, 20.272,86 TL’si basın yayın giderlerinden, 75.572,35 TL’siteşkilata yardımlardan, 1.743,54 TL’si demirbaş giderlerinden, 1.255,20 TL’sivergi giderlerinden, 20.659,35 TL’si temsilcilik giderlerinden, 1.359,65 TL’sigenel giderlerden ve 3.197,09 TL’si taşıma giderlerinden oluşmaktadır. Partiil örgütlerinin gelecek yıla devreden nakit toplamı 101.521,42 TL’dir.

19. Parti il örgütlerinindefter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesindegiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin 2021 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi birtaşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Sol Partinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 1.079.369,61gelir, 153.355 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 1.091.349,51 TLgider, 141.375,10 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna 7/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.