Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2022/13, K.2025/21 Sayılı Karar - 07/05/2025

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2022/13 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2025/21

Karar Tarihi : 7/5/2025

R.G.Tarih-Sayı : 14/10/2025-33047

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Bağımsız Cumhuriyet Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, RıdvanGÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, SelahaddinMENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’inkatılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesuç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde siyasi partilerin “Merkezkarar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama göreviverilen yetkili organlarınca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütlerikesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkinkararın onaylı örneğini”, (b) bendinde “Karara bağlanmış vebirleştirilmiş bulunan bir yıllık kesinhesabın onaylı örneğini”, (c)bendinde “Parti genel merkez kesinhesabının onaylı örneğini,”, (ç)bendin de “Bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafındanimzalanmış olan iller teşkilatı kesinhesaplarının onaylı örnekleri ile genelmerkez tarafından düzenlenecek olan il teşkilatları kesinhesaplarının icmallistesini,”, (d) bendin de “Parti genel merkez ve il teşkilatlarınınaynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini belirten listeleri,”, (e) bendinde ise “Partigenel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak bankayetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip edenyılın haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmiştir.

4. Siyasi partiler, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesabı, genel merkez kesin hesabı, bağlı ilçeleri de kapsayaniller teşkilatının kesin hesaplarını ve Partinin aynı hesap döneminde edindiğitaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini debelirten listeleri ile parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasınıtaşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile bankahesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarınıAnayasa Mahkemesine sunması gerekirken Bağımsız Cumhuriyet Partisinin taşınmazve değeri bin beş yüz lirayı aşan taşınır mallarının, menkul kıymetlerinin veher türlü haklarının değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirtenlisteleri Anayasa Mahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla BağımsızCumhuriyet Partisi 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasının “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar.”amir hükmüne uymamıştır.

5. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesiinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) bendi gereğince gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

6. Bu itibarla Bağımsız Cumhuriyet Partisinin 2021 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- İstenen bilgilerin istendiği şekliyle AnayasaMahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

7. Bağımsız Cumhuriyet Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2021 yılı gelirleritoplamının 20.840 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının 394,36 TL,giderleri toplamının 21.159,68 TL ve gelecek yıla devreden nakit toplamının74,68 TL olduğu anlaşılmıştır.

9. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 20.840 TLolup bu tutarın 10.640 TL’si bağışlardan, 10.200 TL’si ödenti gelirlerindenoluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin geçen yıldan devreden nakit tutarı 394,36TL’dir.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

12. Partinin il örgütübulunmadığından gelirlerine ilişkin herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

13. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 21.159,68 TL olup bututarın 7.740 TL’si kira giderlerinden, 4.300 TL’si apartman aidatıgiderlerinden, 2.940,80 TL ısınma aydınlatma giderlerinden, 524,74 TL’si temsilgiderlerinden, 271,45 TL’si temizlik giderlerinden, 1.213,55 TL’si vergi-stopajgiderlerinden, 205 TL’si seyahat giderlerinden, 115 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 3.581,89 TL’si haberleşme giderlerinden, 267,25 TL’si diğergiderlerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakittutarı 74,68 TL’dir.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

15.Partinin il örgütü bulunmadığından gelirlerineilişkin olarak herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

16. Partinin 2021 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınırve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Bağımsız Cumhuriyet Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 20.840 TL gelir ve 394,36 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile21.159,68 TL gider ve 74,68 TL gelecek yıladevreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre denk ve 22/4/1983 tarihlive 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 7/5/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy