ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2025/2 (Değişik İşler)
Karar Sayısı:2025/8
Karar Tarihi:8/10/2025
R.G.Tarih-Sayı:24/12/2025-33117
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: AyyıldızPartisi
DAVANIN KONUSU: AyyıldızPartisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığınınsona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Ayyıldız Partisinin enson yaptığı büyük kongreden sonra üst üste iki kez süresinde büyük kongresiniyapmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebini içeren 10/3/2025tarihli ve 51047475-376 sayılı yazısının ilgili kısmı şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6. maddesi“Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanır. Bu süre ikiyıldan az üç yıldan fazla olamaz.” hükmünü içermektedir.
Parti Tüzüğü’nün 20. maddesinde de yasal düzenlemeyeparalel olarak büyük kongre toplantılarının iki yıldan az, üç yıldan fazlaolmayan sürede yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre davalı parti, en son yaptığı büyükkongreden itibaren en geç üç yıl içinde büyük kongresini yapmak zorundaolmasına rağmen, 17/11/2018 tarihli büyük kongreden itibaren 6 yıldan fazlasüre geçtiği halde büyük kongresini iki defa üst üste yapmamıştır. Davalısiyasi partiye 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 14/6. maddesi gereğincekongre yapılması için yazılan 16/12/2022 tarih ve 2015 sayılı yazımız genelmerkez olarak bildirilen adreste bulunmamaları nedeniyle iade edilmiş, yapılanadres araştırmaları sonuçsuz kalmıştır.” denilerek,
Davalı Ayyıldız Partisi’nin, 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası’nın 14. maddesinin 6. fıkrası ve 121. maddesi ile Dernekler Yasası’nın36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasası’nın 87. maddesinin 5. bendiuyarınca, üst üste iki kez süresinde büyük kongresini yapmaması nedeni ilekendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine ve tüm mal varlığının Hazineye geçirilmesine kararverilmesi iddia ve talep olunur.”
II. PARTİNİN SAVUNMASI
Anayasa Mahkemesinin savunma istemine ilişkin 11/6/2025tarihli ve 33787353-2025.02/495/2278 sayılı yazısının yer aldığı tebliğ evrakı,Parti adresinde kimsenin bulunamaması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201sayılı Tebligat Kanunu’nun 35. maddesi ile 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılıResmî Gazete’de yayımlanan Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 23/6/2025tarihinde asılmış ve tebliğ evrakının bir nüshası mahalle muhtarınabırakılmıştır. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.
III. İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, Raportör OğuzÇAKAR tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri, bunlarıngerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Partinin süresiiçinde üst üste iki kez büyük kongresini yapmadığını ileri sürerekkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
3. 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun14. maddesinin birinci fıkrasında siyasi partinin en yüksek organının büyükkongre olduğu, anılan maddenin altıncı fıkrasında büyük kongrenin partitüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanacağı, bu sürenin iki yıldan az, üçyıldan fazla olamayacağı belirtilmiştir. Parti Tüzüğü’nün 20. maddesinde deyasal düzenlemeye paralel olarak büyük kongre toplantılarının iki yıldan az, üçyıldan fazla olmayan sürelerde yapılacağı ifade edilmiştir.
4. Büyük kongresini en son 17/11/2018 tarihinde yapan AyyıldızPartisinin 2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin altıncı fıkrası ve PartiTüzüğü’nün 20. maddesi gereğince söz konusu tarihi takip eden üçer yıllıkdönemlerde büyük kongrelerini yapması gerekmektedir. Ancak Parti 17/11/2018 tarihindenitibaren altı yıldan fazla süre geçmesine rağmen büyük kongresini yapmamıştır.
5. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanunu’nun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinin birinci fıkrasının(5) numaralı bendinde olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılmaması durumu derneğin kendiliğinden sona erme nedenlerinden biri olaraksayılmıştır.
6. Açıklanan nedenlerle 3/9/2003 tarihinde tüzel kişilikkazanan ve son büyük kongresini 17/11/2018 tarihinde yapan Ayyıldız Partisininbu tarihten sonra üst üste iki kez süresi içinde büyük kongresini yapmadığıanlaşıldığından hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
A. AyyıldızPartisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121.maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedenîKanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sonaerdiğine,
B. Partinin tümmallarının 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinin birinci fıkrası uyarıncaHazineye geçmesine,
C. Gereğininyerine getirilmesi için karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınagönderilmesine,
8/10/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI