ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2023/96 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2025/64
Karar Tarihi:22/7/2025
R.G.Tarih-Sayı:10/12/2025-33103
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeni Türkiye Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, BasriBAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’in katılımlarıyla7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle mülki amirebildirimde bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” denilmiştir.Aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeribinbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı, bu belgelere taşınmaz ve değeribin beş yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirtenlistelerinin ekleneceği hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde siyasi partilerin “merkezkarar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama göreviverilen yetkili organlarınca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütlerikesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkinkararın onaylı örneğini”, (b) bendinde “karara bağlanmış vebirleştirilmiş bulunan bir yıllık kesin hesabın onaylı örneğini”, (c)bendinde “parti genel merkez kesin hesabının onaylı örneğini”, (ç)bendinde “bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafından imzalanmışolan iller teşkilatı kesin hesaplarının onaylı örnekleri ile genel merkeztarafından düzenlenecek olan il teşkilatları kesin hesaplarının icmal listesini”,(d) bendinde “parti genel merkez ve il teşkilatlarının aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini belirten listeleri”, (e) bendinde ise “parti genel sekreterive genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasasayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerinceonaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip eden yılın haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmiştir.
4. Yeni Türkiye Partisinin 2022 yılı kesin hesabını26/9/2023 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunduğu tespit edilmiştir.
5. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde Kanun’un 74. madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği hüküm altınaalınmıştır.
6. 4/11/2004 tarihli ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu’nunYürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un “Hafif hapis ve hafif paracezalarının idari para cezasına dönüştürülmesi” başlıklı 7. maddesindekanunlarda hafif hapis cezası ve hafif para cezası olarak öngörülenyaptırımların idari para cezasına dönüştürüldüğü, idari para cezasına kararvermeye ise mülki idare amirinin yetkili olduğu belirtilmiştir.
7. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için konunun AnkaraValiliğine bildirilmesi gerekir.
8. Bu itibarla Yeni Türkiye Partisinin 2022 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
-Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması nedeniyleişin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
-Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiği süredeverilmemesi nedeniyle, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 5252 sayılı Kanun’un 7. maddesiuyarınca yasal işlem yapılması için konunun Ankara Valiliğine bildirilmesine
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Yeni Türkiye Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2022yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2022 yılı gelirleri toplamının 447.830,35 TL, geçen yıldandevreden nakit toplamının 7.546,51 TL, olmak üzere gelirler genel toplamının455.376,86 TL, giderleri toplamının 442.624,97 TL ve gelecek yıla devredennakit ve alacaklar toplamının 12.751,89 TL olmak üzere giderler geneltoplamının 455.376,86 TL olduğu anlaşılmıştır.
11. Partinin 2022 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2022 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 415.301 TLolup bu tutarın 400.301 TL’si bağışlardan, 15.000 TL’si ise güvence bedeliiadesinden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin geçen yıldan devreden nakittoplamının 7.546,51 TL olduğu anlaşılmıştır.
13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
14. Partininil örgütlerinin gelirleri toplamı 32.529,35 TL olup bu tutarın tamamıbağışlardan oluşmaktadır.
15. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
16. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 410.095,62 TL olup bu tutarın166.405,30 TL’si personel giderlerinden, 22.029,08 TL’si elektrik, su vedoğalgaz giderlerinden, 11.410,14 TL’si danışmanlık giderlerinden, 107.550 TL’sikira ve aidat giderlerinden, 1.200 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden,6.099 TL’si yemek ve mutfak giderlerinden, 8.504 TL’si kırtasiye, basılı kâğıtve matbaa giderlerinden, 86.707,12 TL’si vergi, sigorta giderlerinden, 182,72 TL’sibanka kesintilerinden, 8,26 TL’si ise il gideri için nakit harcanan tutardan oluşmaktadır.Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 12.751,89 TL olduğuanlaşılmıştır.
17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
18. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 32.529,35 TLolup bu tutarın 4.850 TL’si seyahat giderlerinden 8.976 TL’si konaklamagiderlerinden, 2.174,95 TL’si kırtasiye giderlerinden, 16.528,40 TL’si ise yemekiaşe bedelinden oluşmaktadır.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
20. Partinin 2022 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde taşınır mal,menkul kıymet ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Yeni Türkiye Partisinin 2022 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2022 yılı kesin hesabında gösterilen 447.830,35 TLgelir, 7.546,51 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 442.624,97 TL gider,12.751,89 TL gelecek yıla devreden nakit ve alacaklar toplamının eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI