ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/93 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/54
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G.Tarih-Sayı : 5/12/2025-33098
I. MALİ DENETİMİNKONUSU
Türkiye Değişim Partisi2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M.Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU,Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR ve Muhterem İNCE’nin katılımlarıyla9/3/2023 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;
2. Türkiye Değişim Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
- Esas incelemesinin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASINİNCELENMESİ
3. Türkiye Değişim Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör OğuzÇAKAR tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2021 yılı gelirleri toplamının 2.711.511 TL, giderleritoplamının 2.589.729,77 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 121.781,23TL olduğu anlaşılmıştır.
A. Gelirlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
5. Parti Genel Merkezinin yıl içindeki gelirleri toplamı 923.411 TL olup bututarın 922.500 TL’si bağışlardan, 911 TL’si ise faiz ve nemalandırmagelirlerinden oluşmaktadır.
6. 2021 yılı için 2820 sayılı Kanun’un 66. maddesine göreyasal bağış sınırı 72.900 TL olup aşağıdakitabloda belirtilenler dışında yasal bağış sınırı aşılmamıştır.
7. Aşağıdaki tabloyagöre hem işletme defterinde yer alan hem de banka hesap özetinde kaydı bulunantoplam 185.000 TL tutarındaki bağışın 2021 yılı için 2820 sayılı Kanun’un 66.maddesine göre 72.900 TL olan yasal bağış sınırını aştığı görülmüştür.
Tablo1. Yasal Bağış Sınırını Aşan Bağışlara İlişkin Açıklama
Bağış Yapanın Adı Soyadı
Tarih
Tutar (TL)
1
Teoman Mutlu
31/3/2021
50. 000
2
Teoman Mutlu
31/3/2021
50. 000
3
Teoman Mutlu
13/7/2021
35. 000
4
Teoman Mutlu
3/9/2021
50. 000
Toplam
185. 000
8. 2820 sayılı Kanunu’nun 66. maddesinin ikincifıkrasında “Yukarıdaki fıkranın dışında kalan gerçek ve tüzel kişilerin herbirinin bir siyasi partiye aynı yıl içerisinde iki milyar liradan fazlakıymette ayni ve nakdi bağışta bulunması yasaktır.”, ek 6. maddesinde “BuKanunun 66 ve 70 inci maddelerinde yer alan parasal değerler her takvim yılıbaşından geçerli olmak üzere, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı VergiUsul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranındaartırılır.”, 76. maddesinin birinci fıkrasında ise “Bu Kanununbağışlarla ilgili hükümlerine aykırı olarak bağış kabul ettiği Anayasamahkemesince tespit edilen siyasi partilerin, 66. maddenin birinci ve üçüncüfıkralarına aykırı şekilde elde ettikleri gelirlerin tamamının Hazineye iradkaydedilmesine, taşınmaz malların Hazine adına tapuya tesciline; aynı maddeninikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazla gelirlerle taşınmaz malların bufıkrada belirtilen miktarı geçen kısmının karşılığının Hazineye iratkaydedilmesine karar verilir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
9. 2820 sayılı Kanun’un 66. maddesine göre 2021 yılı içinbir kişinin bağış yapabileceği miktar 72.900 TL olduğundan bu tutarı aşan 112.100TL’lik bağış geliri karşılığı mal varlığının aynı Kanun’un 76. maddesi uyarıncaHazineye irat kaydedilmesi gerekir.
10. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde yukarıda belirtilenler dışındagelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
11. Partinin il örgütlerinin gelirleri 1.788.100 TL olup bututarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.
12. İl örgütlerinin 2021 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
13. Parti Genel Merkezinin 2021 yılı giderleri toplamı 910.887,97TL olup bu tutarın 76.663,30 TL’si personel giderlerinden, 43.748,22 TL’siısıtma, aydınlatma ve su giderlerinden, 19.938,36 TL’si kırtasiye ve bürogiderlerinden, 304.500 TL’si kira giderlerinden, 153.052 TL’si basın, yayın vetanıtım giderlerinden, 10.372,42 TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 28.080TL’si seyahat giderlerinden, 2.868 TL’si vergi, Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK)ve noter giderlerinden, 9.380,40 TL’si haberleşme giderlerinden, 97.690,28TL’si temsil ve karşılama giderlerinden, 32,50 TL’si kargo taşımagiderlerinden, 839 TL’si demirbaş giderlerinden, 142.857,06 TL’si bayrak, rozetve afiş giderlerinden, 2.366,88 TL’si telefon ve internet giderlerinden, 10.000TL’si bağış giderlerinden ve 8.499,55 TL’si çeşitli genel giderlerden oluşmaktadır.Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 12.523,03 TLolduğu anlaşılmıştır.
14. Parti Genel Merkezinin 2021 yılı gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
15. Parti il örgütlerinin giderleri 1.678.841,80 TL olupbu tutarın 115.494,02 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden, 1.500.269,59TL’si kira giderlerinden, 1.286,79 TL’si elektrik, doğal gaz ve sugiderlerinden, 57,25 TL’si haberleşme giderlerinden, 3.465,59 TL'si kırtasiyeve büro giderlerinden, 14.892,39 TL’si bayrak, rozet ve afiş giderlerinden ve43.376,17 TL’si çeşitli genel giderlerden oluşmaktadır. Parti il örgütleriningelecek yıla devreden nakit toplamının 109.258,20 TL olduğu anlaşılmaktadır.
16. Parti il örgütlerinin 2021 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
17. Türkiye Değişim Partisinin sunduğu defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme neticesinde Partinin 2021 yılında 839 TL tutarında demirbaşkaydı olduğu, bunu dışında herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ve hak ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Türkiye Değişim Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
A. Parti GenelMerkezince 2820 sayılı Kanun’un 66. maddesine aykırı olarak elde edilen toplam 112.100TL tutarındaki bağış geliri karşılığı malvarlığının aynı Kanun’un 76. maddesiuyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,
B. Partinin 2021yılı kesin hesabında gösterilen 2.711.511 TL gelir; 2.589.729,77 TL gider ve 121.781,23TL gelecek yıla devreden nakit toplamının Hazineye irat kaydedilen dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,
22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI