ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/75 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/53
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G.Tarih-Sayı : 5/12/2025-33098
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, BasriBAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’in katılımlarıyla7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesap dosyasında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktifgörünen 39 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespitedilmiştir.
3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine aitolan veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyettebulunuyorsa kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağışolarak kaydedilmelidir.
4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları giderleri partiye bağış geliriolarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesigerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
7. Öte yandan siyasi partilerin Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü’nün 51. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi gereğince “partigenel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak bankayetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine sunması gerekmekte olup söz konusu belgeler arasında yeralan banka mutabakat tutanağının Parti tarafından Anayasa Mahkemesinesunulmadığı da tespit edilmiştir.
8. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeni oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını teminiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeni oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Doğru Yol Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2021 yılı gelirleri toplamının 554.881 TL, giderleritoplamının 554.881 TL olduğu anlaşılmıştır.
12. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 20.431 TLolup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
15. Partinin il örgütlerinin giderleritoplamı 534.450 TL olup bu tutarın 193.450 TL’si bağışlardan, 240.000 TL’siaidatlardan, 101.000 TL’si ise yardımlardan oluşmaktadır.
16. Parti il örgütlerinin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 20.431 TL olup bututarın 13.200 TL’si kira giderlerinden, 7.000 TL’si temsilgiderlerinden, 42 TL’si kırtasiye giderlerinden, 189 TL’si diğer giderlerdenoluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
19. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 534.450 TLolup bu tutarın 77.350 TL’si temsil giderlerinden, 50.090 TL’si kırtasiyegiderlerinden, 55.810 TL’si haberleşme giderlerinden, 40.500 TL’si taşımagiderlerinden, 109.200 TL’si kira giderlerinden, 27.700 TL’si ısınmagiderlerinden, 47.000 TL’si demirbaş giderlerinden, 126.800 TL’si ise bakımonarım giderleri ile diğer giderlerden oluşmaktadır.
20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
21. Partinin 2021 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde 47.000 TL taşınır maledinimi olduğu, menkul kıymet ile taşınmaz mal ediniminin olmadığıanlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Doğru Yol Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 554.881 TL gelirile 554.881gider toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 22/7/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI