ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2022/52 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/51
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G.Tarih-Sayı : 4/12/2025-33097
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, BasriBAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL’in katılımlarıyla7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri binbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı, bu belgelere taşınmaz ve değeribin beş yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirtenlistelerinin ekleneceği hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde siyasi partilerin “merkezkarar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama göreviverilen yetkili organlarınca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütlerikesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkinkararın onaylı örneğini”, (b) bendinde “karara bağlanmış ve birleştirilmişbulunan bir yıllık kesin hesabın onaylı örneğini”, (c) bendinde “partigenel merkez kesin hesabının onaylı örneğini,”, (ç) bendin de “Bağlıilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafından imzalanmış olan illerteşkilatı kesin hesaplarının onaylı örnekleri ile genel merkez tarafındandüzenlenecek olan il teşkilatları kesin hesaplarının icmal listesini,”, (d)bendinde “parti genel merkez ve il teşkilatlarının aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini belirten listeleri,”, (e) bendinde ise “parti genelsekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösterenkasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerinceonaylanmış mutabakat yazılarını” hesap yılını takip eden yılın haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.
4. İşçi Demokrasisi Partisi, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesabı, Genel Merkez kesin hesabı, bağlı ilçeleride kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarını ve aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri ile parti genel sekreteri ve genel saymanınınimzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile bankahesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarınıAnayasa Mahkemesine sunması gerekirken banka hesaplarına ilişkin olaraktaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini debelirten listeleri ile banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazısını AnayasaMahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla 2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinin ikinci fıkrasının “Siyasi partilerin genel başkanları, kararabağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.
5. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabuledildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) bendi gereğince gerekliişlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
6. Bu itibarla İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
7. İşçi Demokrasisi Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerden Partinin 2021 yılı gelirleri toplamının 20.550 TL, geçen yıldandevreden nakit toplamının 4.770,61 TL, giderleri toplamının 23.861,66 TL,gelecek yıla devreden nakit toplamının 1.458,95 TL olduğu anlaşılmıştır.
9. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 8.600 TL olupbu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin geçen yıldandevreden nakit toplamının 3.046,60 TL olduğu anlaşılmıştır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
12. Partinin il örgütlerinin giderleritoplamı 11.950 TL olup bu tutarın tamamı bağışlardan oluşmaktadır. Parti ilörgütlerinin geçen yıldan devreden nakit toplamının 1.724,01 TL olduğuanlaşılmıştır.
13. Parti il örgütlerinin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
14. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 11.219,62 TL olup bututarın 10.136,62 TL’si büro giderlerinden, 1.083 TL’si ise seyahatgiderlerinden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakittoplamının 426,98 TL olduğu anlaşılmıştır.
15. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
16. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 12.642,04TL olup bu tutarın tamamı büro giderlerinden oluşmaktadır. Parti ilörgütlerinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 1.031,97 TL olduğuanlaşılmıştır.
17. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
18. Partinin 2021 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde taşınır mal,menkul kıymet ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
İşçi Demokrasisi Partisinin 2021 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 20.550 TL gelir,4.770,61 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile23.861,66 TL gider, 1.458,95 TL gelecek yıladevreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna 22/7/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI