ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1967/25
Karar Sayısı:1967/25
Karar günü:3/8/1967
Resmi Gazete tarih/sayı:28.10.1967/12737
İptali isteminde bulunan : Ziya Şerefhanoğlu Cumhuriyet Senatosu eski Bitlis Üyesi.
İptal isteminin konusu : Adı geçenin Anayasa'nın 80. ve Cumhuriyet Senatosu içtüzüğünün
149 uncu maddeleri uyarınca üyeliğinin düşmesine ilişkin olarak Cumhuriyet Senatosunun
22/7/1967 günlü 93 üncü birleşiminde verilen 53 sayılı kararın Anayasa'ya ve îçtüzük hükümlerine
aykırı bulunduğu ileri sürülmüş ve iptali için Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 81 inci maddesine
dayanılarak Mahkememize başvurulmuştur.
I. OLAY
İptali isteminde bulunan, 23/2/1967 den başlamak üzere yirmi gün izin almış, bu izni on beş
gün uzattırmış; Beyrut'tan gönderdiği bir yazı ile izninin daha iki ay uzatılmasını istemiştir.
Cumhuriyet Senatosu Başkanlık Divanı bu istemi reddederek sonucu telgrafla kendisine
bildirmiştir. Bir yandan da adı geçenin devam durumu incelettirilmiş ve 28/3/ 1967 den 30/5/1967
ye kadar 2 aydan çok bir zaman Cumhuriyet Senatosu çalışmalarına katılmadığı tesbit edilmiştir.
Bunun üzerine Başkanlık Divanının iki aylık izin isteminin reddine ilişkin Kararı 6/6/1967 gününde
Cumhuriyet Senatosu Genel Kuruluna sunularak tasvibi alınmış ve aynı günlü yazı île de izinsiz
veya özürsüz ve araklıksız iki aydan çok bir zaman Senato çalışmalarına katılmadığı için
Anayasa'nın 80. ve İçtüzüğün 149 uncu maddeleri gereğince evrakı Anayasa ve Adalet
Komisyonuna gönderilmiştir.
Anayasa ve Adalet Komisyonu, içtüzüğün 145 inci maddesinin 2 nci fıkrasına göre on
günden çok izin istemleri hakkında Genel Kurulun karar vermesi gerekirken Başkanlık Divanının
işi doğrudan doğruya karara bağlıyarak ilgiliye tebligat yapmasını ve ancak 6/6/1967 gününde
meseleyi Genel Kurula getirmesini usulsüz bulmuş ve bu gerekçe ile ilgilinin arada geçen süredeki
durumunun izinsiz ve özürsüz sayılamıyacağı sonucuna varmıştır.
Genel Kurul bu raporu kabul etmeyerek Şerefhanoğlu'nun Üyelik sıfatının düşmesine karar
vermiştir.
II- İPTAL İSTEMİNDE BULUNANIN DİLEKÇESİ ÖZETİ
İptal isteminde bulunanın dilekçesi özeti şöyledir :
İzinli olarak dış ülkelere seyahata çıkmış; Beyrut'ta iken yeniden iki aylık izin istemiştir;
istem sonucu hakkında kendisine tebligat yapılmamıştır. Durum böyle iken izinsiz ve özürsüz
olduğundan söz edilerek üyeliğinin düşmesine karar verilmesi Anayasa'ya aykırıdır. Anayasa ve
Adalet Komisyonu raporunun lehinde olması da savunmasını desteklemektedir. Esasen şeker
hastalığından da rahatsızdır. Hakkındaki işlemin, uzun zaman önce gündeme alınmış bulunduğu
halde 50 kişi ile toplantı yapılan son oturumda görüşülüp karara bağlanması üzerinde durulmağa
değer.
Bütün bu nedenlerle hakkındaki kararın kaldırılması gereklidir.
III- İNCELEME :
Esas Sayısı:1967/25
Karar Sayısı:1967/25
2
İncelemenin başında süre sonunu görüşme konusu olmuştur.
Anayasa'nın 81 inci maddesine göre, üyeliğin düştüğüne karar verilmesi halinde ancak karar
tarihinden başlıyarak bir hafta içinde ve Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun (Dokunulmazlığın kaldırılması ve Türkiye Büyük
Millet Meclisi Üyeliği sıfatının düşmesi hallerinde iptal istemleri) başlığını taşıyan 33 üncü
maddesinin l inci fıkrasında 20 nci maddenin 6 ncı bendi gereğince dokunulmazlığı kaldırılanlarca
yapılacak iptal istemlerinden söz edilmekte; aynı maddenin 2 nci fıkrasında iptal istemine konu
teşkil eden yasama meclisleri kararlan aleyhine Anayasa Mahkemesine başvurma hakkının, karar
tarihinden itibaren bir hafta sonra düşeceği açıklanmakta; 3 üncü fıkrasında ise 26 ncı maddenin l
inci ve 2 nci fıkralarının bu halde de uygulanacağı belirtilmektedir.
44 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin 1 inci fıkrası konuya uygulandıktan Anayasa
Mahkemesi Genel Sekreterinin iptal istemini kapsayan dilekçeyi kaleme havale ettiği tarihte
başvurmanın yapılmış sayılması gerekeceği ortaya çıkar.
Dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına ilişkin iptal istemleri ile üyeliğin düştüğüne dair
verilen kararlara ilişkin iptal istemleri hukukî nitelikçe aynıdır. Esasen 44 sayılı Kanunun 33 üncü
maddesinin l inci fıkrasının göndermede bulunduğu 20 nci maddenin 6 inci bendinde de Türkiye
Büyük Millet Meclisi Üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya üyeliğin
düşmesine dair kendi Meclislerince verilmiş kararlara ilişkin iptal istemleri bir arada yer almıştır.
Şu duruma göre 44 sayılı Kanunun 33 üncü ve 26 ncı maddelerinin üyeliğin düşmesi kararına ilişkin
istemlerinde de uygulanması gerekir.
Olayda üyeliğin düşmesine ilişkin Cumhuriyet Senatosu kararı 22/ 7/1967 gününde verilmiş;
iptal istemine ilişkin dilekçe ise Anayasa Mahkemesine 31/7/1967 gününde ve posta ile gelmiş ve
aynı gün Genel Sekreterlikçe kaleme havale edilmiştir. Her ne kadar ilgilinin karar sırasında dış
ülkede bulunduğu ve kararın ise 2/8/1967 günlü ve 12663 sayılı Resmî Gazete'de yayınlandığı
anlaşılmakta ise de Anayasa'da ve 44 sayılı Kanundaki açık ve kesin hükümler karşısında başvurma
süresine başlangıç olarak Resmî Gazete'deki yayın gününün kabulü söz konusu edilemiyecektir.
Böylece Anayasa'nın ve 44 sayılı Kanunun iptal isteminde bulunulması için yukarıda
değinilen hükümlerle kabul ettiği bir haftalık sürenin geçirilmiş olduğu görülmektedir. Şu duruma
göre istemin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. SONUÇ :
Anayasa Mahkemesine süresi içinde başvurulmamış olması nedeniyle iptal isteminin
reddine 3/8/1967 gününde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
İbrahim Senil
Başkanvekili
Lütfi Ömerbaş
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
Salim Başol
Üye Üye Üye Üye
Esas Sayısı:1967/25
Karar Sayısı:1967/25
3
Feyzullah Uslu A. Şeref Hocaoğlu Celâlettin Kuralmen Hakkı Ketenoğlu
Üye
Avni Givda
Üye
Muhittin Taylan
Üye
İhsan Ecemiş
Üye
Recai seçkin
Üye
Ahmet Akar
Üye
Halit Zarbun
Üye
Muhittin Gürün
Full & Egal Universal Law Academy