ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2021/33
Karar Sayısı : 2021/23
Karar Tarihi : 31/3/2021
R.G. Tarih-Sayısı : 2/4/2021-31442
İPTAL TALEBİNDE BULUNAN: İstanbul Milletvekili Erol KATIRCIOĞLU
İPTAL TALEBİNİN KONUSU: Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun
17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numaralı Cumhurbaşkanlığı
tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun
milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde olduğunun tespitine ve Anayasa’nın 85. maddesi
uyarınca iptaline karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İŞLEMİ
İptali talep edilen Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) işlemi şöyledir:
“Terör örgütü propagandası yapma suçundan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza
Dairesinin 7/12/2018 tarihli ve 2018/770 esas, 2018/1362 karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun
esastan reddedilmesi ve Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 28/1/2021 tarihli ve 2020/835 esas, 2021/398
karar sayılı ilamı ile temyiz dosyasının esastan reddi ile onanması suretiyle kesinleşen Kocaeli 2.
Ağır Ceza Mahkemesinin 21/2/2018 tarihli ve 2017/490 esas, 2018/80 sayılı kararı ile 2 yıl 6 ay
hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilen Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu ile
ilgili olarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 83’üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 84’üncü
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığından alınan ilgi yazı sureti ve eki dosya ilişikte
gönderilmiştir.” şeklindeki 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numaralı Cumhurbaşkanlığı
tezkeresinin TBMM Genel Kurulunun 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde okunması suretiyle
Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesi.
II. İPTAL TALEBİNİN GEREKÇESİ
1. Yokluğun tespiti ve iptal taleplerini içeren dilekçede özetle; Cumhurbaşkanlığının TBMM
Başkanlığına gönderdiği tezkerenin TBMM Genel Kurulunda okunması suretiyle Ömer Faruk
GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin Halkların Demokratik Partisi (HDP)
milletvekillerinin TBMM’den tasfiyesine yönelik siyasi saiklerle gerçekleştirilmiş bir uygulama
olduğu, milletvekilliğinin düşmesinin seçmen iradesinin en iyi şekilde sağlanabilmesi amacıyla çok
istisnai hâllerde gündeme getirildiği, nitekim TBMM tarihinde kesinleşen ceza nedeniyle
milletvekilliğinin düşmesine dair sadece bir örneğin bulunduğu, geçmişte aynı durumda başka siyasi
partilere mensup milletvekillerine ilişkin kesin hükümlerin Genel Kurulda okutulmadığı ve böylece
milletvekilliklerinin düşmediği, buna karşılık 26. ve 27. Dönem HDP milletvekillerine farklı
muamelede bulunulduğu, Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun, hakkındaki yargılama devam
ederken 27. Dönem Genel Seçimi’nde milletvekili seçilerek yasama dokunulmazlığına sahip
olduğu, dolayısıyla yargılamanın devam etmesi için TBMM’ce dokunulmazlığının kaldırılması
gerektiği, bu nedenle istinaf ve temyiz aşamalarında yargılamanın durdurulması taleplerinde
bulunulduğu, ancak gerek istinaf gerekse temyiz aşamasında bu taleplerin kabul görmediği,
Anayasa’ya aykırı olarak yargılamaya devam edildiği, Yargıtayın onama kararı sonrasında,
yargılamanın durdurulmaması yönündeki uygulamayla ilgili ihlal iddiaları da ileri sürülerek
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulduğu, yasama dokunulmazlığı kaldırılmadan
Esas Sayısı : 2021/33
Karar Sayısı : 2021/23
2
yargılama yapılması fonksiyon gaspı niteliğinde olduğundan bu yargılama neticesinde verilen
mahkûmiyet kararının yoklukla malul olduğu, dolayısıyla böyle bir hükmün Anayasa’nın 84.
maddesinin ikinci fıkrası kapsamında milletvekilliğinin düşürülmesinde esas alınamayacağı, her ne
kadar milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin kararların iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine
başvurulabileceğini düzenleyen Anayasa’nın 85. maddesinde 84. maddenin ikinci fıkrası
sayılmamışsa da bu durumun yokluğun tespiti kararı verilmesine engel teşkil etmediği belirtilerek
söz konusu Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin TBMM Genel Kurulunda okunması suretiyle Ömer
Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin Anayasa’nın 83. ve 84. maddelerine
aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
III. İNCELEME
2. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan inceleme toplantısında iptal
talebini içeren dilekçe ve ekleri, Raportör Gülbin AYNUR tarafından hazırlanan inceleme raporu,
iptali talep edilen TBMM işlemi ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
3. TBMM’nin 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numaralı
Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk
GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliği Anayasa’nın 84. maddesinin ikinci fıkrası gereğince
düşmüştür. Hüküm giydiğine dair hakkındaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi
suretiyle Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde
olduğunun tespiti ve Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptali talebiyle İstanbul Milletvekili Erol
KATIRCIOĞLU 23/3/2021 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
4. Anayasa koyucu tarafından milletvekilliğinin düşme sebepleri istifa, kesin hüküm giyme
veya kısıtlanma, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etme ve
devamsızlık hâlleri olarak öngörülmüş ve bu kapsamda Anayasa’nın 84. maddesinde “İstifa eden
milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca
kararlaştırılır./ Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki
kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur./82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle
bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin
düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar
verir./Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü
katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit
edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
5. Anılan madde uyarınca istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti
sürdürmekte ısrar etme ve devamsızlık hâllerinden biri sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi için
Meclis Genel Kurulu tarafından bu hususta bir karar alınması gerekmekte iken kesin hüküm giyme
veya kısıtlanma hâli söz konusu olduğunda milletvekilliğinin düşmesi için Genel Kurul tarafından
karar alınması koşulu aranmamakta, sadece ilgili milletvekili hakkındaki kesin hükmün Genel
Kurula bildirilmesi biçimindeki usulün yerine getirilmesi yeterli olmaktadır.
6. Öte yandan Anayasa koyucu tarafından milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararlara karşı
Anayasa Mahkemesine başvuru imkânı tanınmış olup bu kapsamda Anayasa’nın 85. maddesinde
“Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine 84 üncü maddenin
birinci, üçüncü veya dördüncü fıkralarına göre karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel
Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer
Esas Sayısı : 2021/33
Karar Sayısı : 2021/23
3
milletvekili, kararın, Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa
Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbeş gün içerisinde kesin karara
bağlar.” denilmiştir.
7. Anayasa Mahkemesinin, TBMM Genel Kurulunun 4/6/2020 tarihli 95. Birleşiminde
30/1/2020 tarihli ve (3/1219), (3/1220) esas numaralı Cumhurbaşkanlığı tezkerelerinin okunması
suretiyle Diyarbakır Milletvekili Musa FARİSOĞULLARI ile Hakkâri Milletvekili Leyla
GÜVEN’in milletvekilliğinin düşmesinin Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptaline karar
verilmesi talebiyle yapılan başvurulara ilişkin olarak verdiği 25/6/2020 tarihli ve E.2020/49,
K.2020/36; E.2020/50, K.2020/37 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, söz konusu madde
uyarınca iptal talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurma imkânı tanınan ve dolayısıyla Anayasa
Mahkemesinin de anılan madde uyarınca inceleme görev ve yetkisini haiz olduğu milletvekilliğinin
düşmesi hâlleri; Anayasa’nın 84. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen
durumlardır. Buna karşılık Anayasa’nın 84. maddesinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma
sebebiyle milletvekilliğinin düşmesini düzenleyen ikinci fıkrası yönünden Anayasa’nın 85. maddesi
kapsamında Anayasa Mahkemesine başvuru imkânı tanınmamıştır.
8. Bu itibarla Anayasa’nın 84. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kesin hüküm giyme
veya kısıtlanma sebebine dayanan ve bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula
bildirilmesi suretiyle gerçekleşen milletvekilliğinin düşmesi hâli, Anayasa’nın 85. maddesi
kapsamının ve dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin inceleme görev ve yetkisinin dışında
kalmaktadır.
9. Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesi Anayasa’nın 84.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hüküm giydiğine dair hakkındaki kesin mahkeme kararının Genel
Kurula bildirilmesi suretiyle gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ilgili hakkında Anayasa’nın 85. maddesi
kapsamında iptal talebine konu olabilecek Anayasa’nın 84. maddesinin birinci, üçüncü veya
dördüncü fıkralarında sayılan sebeplerden biri ile milletvekilliğinin düşmesi hâli söz konusu
değildir. Bu itibarla iptal talebi Anayasa Mahkemesinin inceleme görev ve yetkisinin bulunmadığı
bir düşme sebebine ilişkindir.
10. Söz konusu milletvekilliğinin düşmesi hâline ilişkin olarak, iptal istemiyle aynı amaca
yönelik bulunan başka adlar altında yapılan taleplerin incelenebilmesi de mümkün değildir.
11. Açıklanan nedenlerle yokluğun tespiti ve iptal taleplerinin yetkisizlik nedeniyle reddi
gerekir.
IV. HÜKÜM
Türkiye Büyük Millet Meclisinin 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde 11/3/2021 tarihli ve
(3/1567) esas numaralı Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili
Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde olduğunun
tespiti ve Anayasa’nın 85. maddesi uyarınca iptali taleplerinin yetkisizlik nedeniyle REDDİNE
31/3/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Esas Sayısı : 2021/33
Karar Sayısı : 2021/23
4
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Full & Egal Universal Law Academy