Anasayasa Mahkemesi - Yüce Divan - E. 2004/5 K. 2006/2 - Yüce Divan - 11/11/2004

İÇİNDEKİLER 
 
Giriş  ...................................................................................................................... 7
I‐  Davanın Yüce Divana Geliş Biçimi ............................................................ 7 
II‐  Sanığa Yüklenen Suç ..................................................................................... 8 
A- İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun “Hile” Unsuru Olarak İleri
Sürülen Savlar ............................................................................................ 9
B- İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun “Haksız Menfaat” Unsuru
Olarak İleri Sürülen Savlar....................................................................... 9
III‐  Suçlamaya İlişkin Maddi Olgular ............................................................ 10 
A- Soruşturma Önergesi. ............................................................................. 10
B- Meclis Soruşturma Komisyonu Raporu.. .............................................. 11
IV‐  Yargılamanın Aşamaları ............................................................................. 27 
A- Sanığın Sorgusu ....................................................................................... 27
B- Kanıtlar...................................................................................................... 30
1- Yazılı kanıtlar ..................................................................................... 30
2- Tanıklar ............................................................................................... 33
C- Davaya Katılan ve Savları. ..................................................................... 35
D- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Esas Hakkındaki Görüşü...... 36
E- Savunma ................................................................................................... 54
1- Sanığın esas hakkındaki savunması................................................ 54
2- Müdafiilerin esas hakkındaki savunmaları.................................... 56
V‐  Usul Sorunları............................................................................................... 74 
A- TBMM’nin Yüce Divana Sevk Kararına Yönelik İtirazlar ve
Kararlar ..................................................................................................... 76
1- Kesin hüküm itirazı. .......................................................................... 81
2- Komisyonun çalışmasını ve raporunu yasal sürede
tamamlayamadığı itirazı................................................................... 82
3- Komisyonun eksik üye ile çalışmalarını tamamladığı itirazı ...... 82
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

4
4- Son sözün verilmemesi nedeniyle Anayasanın 100. ve
İçtüzüğün 112. maddelerine uyulmadığı itirazı ............................ 83
B- Tanık Dinlenmesine Yönelik İtiraz ........................................................ 84
C- Bilirkişi İncelemesi Yaptırılmasına İlişkin İstem ................................. 86
VI‐   Esasa İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler ......................................... 89 
A- Karayolları Genel Müdürlüğünün Statüsü ve Bakanın
Sorumluluğu ............................................................................................ 89
B- Dava Konusu İhalelerin Aşamaları....................................................... 91
C- Sanığa Yöneltilen Suçlamalarla İlgili Değerlendirme ve Kabul....... 93
VII‐  Kabul ve Varılan Sonuç. ..................................................................... 131 
A- Sanığın Eylemleri ve Hukuki Değerlendirme ................................... 131
B- Zamanaşımı Sorunu .............................................................................. 139
1- Milletvekillerinin işledikleri suçlarda dava zamanaşımı ........ 140
2- Bakanların işledikleri suçlarda dava zamanaşımı.................... 141
C- 4616 Sayılı Kanun Bakımından Değerlendirme ................................ 149
VIII‐  Hüküm.................................................................................................... 150
Karşıoy Gerekçesi ................................................................................ 151 
 
 
TÜRK MİLLETİ ADINA 
YÜCE DİVAN KARARI 


Esas Sayısı  : 2004/5 (Yüce Divan) 
Karar Sayısı  : 2006/2 
Karar Günü  : 26.5.2006 
 
Başkan:  Tülay TUĞCU
Başkan Vekili:  Haşim KILIÇ
Üye:  Sacit ADALI
Üye:  Fulya KANTARCIOĞLU
Üye:  Ahmet AKYALÇIN
Üye:  Mehmet ERTEN
Üye:  A. Necmi ÖZLER
Üye:  Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye:  Şevket APALAK
Üye:  Serruh KALELİ
Üye:  Osman Alifeyyaz PAKSÜT
 
Yargıtay Cumhuriyet  
Başsavcısı:  Nuri OK
Yargıtay Cumhuriyet  
Başsavcı Vekili:  Abdurrahman YALÇINKAYA
Yargıtay Cumhuriyet  
Savcısı:  Abdullah Aydın KUYUCU
Anayasa Mahkemesi 
Raportörleri:  Mustafa ÇAĞATAY
Zekeriya AYDIN
Selim ERDEM

E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

6
Tutanak Yazmanları:  Cengiz TANRIVERDİ
Alaaddin AYTEN
Numan GÜNAY
 
Davacı:  Kamu Hakları

Katılan:  Karayolları Genel Müdürlüğü

Katılan Vekilleri:  Av. Muammer SEMİZ 
Av. Gülşen KÖSE
Av. Üstüner ERDOĞAN


Sanık: Yaşar  TOPCU:  Ali Mahir ve Raviye oğlu,
10.1.1941 doğumlu, Sinop İli Boyabat İlçesi
Yanıkmescit Mahallesi nüfusuna kayıtlı,
Ankara Turan Güneş Bulvarı TRT Karşısı
Örme Sitesi No: 16 adresinde oturur, evli,
sabıkasız, eski Bayındırlık ve İskan Bakanı

Müdafileri:  Av. Ömer Asım LİVANELİOĞLU 
Av. Akın BALCI

Suç:  İhaleye Fesat Karıştırma

Suç Tarihi:  25.8.1997-19.9.1997 
Uygulanması İstenen  
Kanun Maddesi:  765 Sayılı Türk Ceza Kanununun 205. mad-
desi
GİRİŞ 
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde, Cumhurbaşkanı-
nı, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay,
Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Baş-
savcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Ku-
rulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı
Yüce Divan sıfatıyla yargılamak görevi Anayasa Mahkemesine verilmiştir.
2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hak-
kında Kanunun 35. maddesinde de “Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla 
çalışırken yürürlükteki kanunlara göre duruşma yapar ve hüküm verir” denilmek-
tedir.
Dava dosyası, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Genel Sekreter-
liği tarafından 11.11.2004 günü Yüce Divan Başkanlığına gönderilmiştir.
1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerine göre görülmeye
başlanan dava, 1412 sayılı Kanunun 31.3.2005 günlü, 5328 sayılı Kanun ile
yürürlükten kaldırılması nedeniyle, 1.6.2005 gününden itibaren yürürlüğe
giren 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre görülmüştür.
I‐ DAVANIN YÜCE DİVANA GELİŞ BİÇİMİ 
TBMM Başkanlığı Genel Sekreterliğinin 11.11.2004 gün ve KAN. KAR.
MD. A.01.0.GNS.0.10.00.02-8141 sayılı yazısıyla eski Bayındırlık ve İskan
Bakanı Yaşar TOPCU’nun Anayasanın 100. maddesi uyarınca Yüce Divana
sevkine karar verildiği bildirilmiş ve buna ilişkin Meclis soruşturma dosyası
(1 adet dosya), dizi pusulasına bağlanan ekler (91 adet klasör) ile Meclis
soruşturma komisyonu Raporu Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapacak
Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderilmiştir.
TBMM’nin, 12.11.2004 gün ve 25641 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
kararı şöyledir:
“Karar No: 828               Karar Tarihi: 10.11.2004 
Türkiye Büyük Millet Meclisinin 6.1.2004  tarihli ve 793 numaralı Kararı  ile 
kurulan  (9/9) Esas Numaralı Meclis Soruşturması Komisyonunun 27.10.2004  ta‐
rihli ve Esas No: A.01.1.GEÇ:9/9‐175, Karar: 10 sayılı raporu Türkiye Büyük Mil‐
let Meclisi Genel  Kurulunun  9.11.2004  tarihli  15  inci  Birleşiminde  görüşülerek 
Bayındırlık ve İskan eski Bakanı Yaşar TOPÇUʹnun; 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

8
İhale usul ve  esaslarının 7 aşamada 7 ayrı düzenlemeyle belirlenmesi  ile  ihale 
usul  ve  esaslarında  belirtilen  kriterlere uygun  çok  sayıda  (otuzu  aşkın)  firma var 
iken 15 firmanın belirlenerek davet edilmesi suretiyle ihalelerde rekabeti engellediği, 
Üç proje halindeki işleri altı parçaya bölerek ve birbirleri ile ilişkilendirerek, iha‐
leye katılımı sınırlandırdığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin verilmesini engel‐
lediği, 
Davet edilen  firmaların gizli tutulması gerekirken gizli tutulmak bir yana iha‐
lelerde bu firmaların birbirleriyle ortak girişimler oluşturmasını teşvik edecek mahi‐
yette usul ve esaslar belirlediği, 
Müteahhitlerin  ihale  öncesinde  anlaştıklarını gösteren  bir  çok  bulgu  olmasına 
rağmen bu bulguların dikkate alınmadan  ihalelerin sonuçlandırılmasına göz yum‐
duğu, 
Yine  şartnameler gereği  ihalelerde kabul edilmemesi gereken  teklif mektupları‐
nın ihale komisyonu tarafından geçerli sayılmasına göz yumduğu, 
Bu hususların ʺİhaleye Fesat Karıştırmaʺ suçunun hile unsurunu teşkil ettiği, 
İhale  şartnamesinin, müteahhitlerin  ihaleye  davetinden  sonra  hazırlanması,  ze‐
yilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması, projelerin tamam olmadan işlerin ihaleye 
çıkarılması, sağlıksız keşifler hazırlanması suretiyle %142ʹlere varan keşif artışlarına 
sebep olması, yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat zamları uygulanmak suretiyle 
daha sonra yapılan benzer ihalelerde olduğu gibi taşıma katsayısı A=l ve köprü zamsız 
olması  durumunda  nakliye  fiyatı  olarak  ödenecek miktarın  toplam  147,1 Milyon  $ 
daha az olacağı ve bu tutarda fazla ödeme yapılmasına neden olduğu, 
Soruşturma konusu  ihalelerin %30 üzeri keşif artışı  ihale  indirim oranlarının 
%32 olarak belirlendiği gözönüne alındığında soruşturma konusu ihalelerde gerçek‐
leştirilen %16,80  ile %20,30  arasında  değişen  ihale  indirim  oranları  ile  yukarıda 
belirtilen indirim oranları arasındaki fark kadar fazla ödemelere sebep olduğu, 
Bu  fazla  ödemelerin  haksız menfaat  unsurunu  teşkil  ettiği  ve  bu  eylemlerine 
uyan Türk Ceza Kanununun  205  inci maddesine  göre muhakeme  edilmek  üzere, 
Anayasanın 100 üncü maddesi uyarınca Yüce Divana 5 çekimser ve 10 red oyuna 
karşılık 391 kabul oyuyla karar verilmiştir.” 
II‐ SANIĞA YÜKLENEN SUÇ 
TBMM’nin 828 sayılı kararına esas alınan Meclis Soruşturma Komisyo-
nunun 27.10.2004 günlü, E. 9/9, K. 10 sayılı raporunda sanığa isnat edilen
suç, Karadeniz sahil yolu ihalelerine fesat karıştırmadır.
Soruşturma komisyonu raporunda yedi (alt ayırımları ile oniki) madde
halinde sayılan nedenler, ihaleye fesat karıştırma suçunun gerekçeleri ola-
Yaşar Topcu Kararı
9
rak gösterilmiştir. Söz konusu gerekçelerin bir kısmının ihaleye fesat karış-
tırma suçunun “hile” unsurunu, bir kısmının ise ihaleye fesat karıştırma
suçunun “haksız menfaat” unsurunu oluşturduğu iddia edilmiştir.
A‐  İHALEYE  FESAT  KARIŞTIRMA  SUÇUNUN  “HİLE”  UNSURU 
OLARAK İLERİ SÜRÜLEN SAVLAR 
- İhale usul ve esaslarının yedi aşamada yedi ayrı düzenlemeyle belir-
lenmesi ile ihale usul ve esaslarında belirtilen kriterlere uygun çok sayıda
(otuzu aşkın) firma var iken onbeş firmanın belirlenerek davet edilmesi su-
retiyle ihalelerde rekabetin engellendiği,
- Üç proje halindeki işlerin altı parçaya bölünerek ve birbirleri ile ilişki-
lendirilerek ihaleye katılımın sınırlandırıldığı ve ekonomik açıdan en avan-
tajlı teklifin verilmesinin engellendiği,
- Davet edilen firmaların gizli tutulması gerekirken gizli tutulmak bir
yana ihalelerde bu firmaların birbirleriyle ortak girişimler oluşturmasını
teşvik edecek mahiyette usul ve esasların belirlendiği,
- Müteahhitlerin ihale öncesinde anlaştıklarını gösteren bir çok bulgu
olmasına rağmen bu bulgular dikkate alınmadan ihalelerin sonuçlandırıl-
masına göz yumulduğu,
- Şartnameler gereği ihalelerde kabul edilmemesi gereken teklif mek-
tuplarının ihale komisyonu tarafından geçerli sayılmasına göz yumulduğu,
ileri sürülmüştür.
B‐ İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNUN “HAKSIZ MENFAAT” 
UNSURU OLARAK İLERİ SÜRÜLEN SAVLAR 
- İhale şartnamesinin müteahhitlerin ihaleye davetinden sonra hazırlan-
ması, zeyilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması, projelerin tamam ol-
madan işlerin ihaleye çıkarılması ve sağlıksız keşifler hazırlanması suretiyle
%142’lere varan keşif artışlarına ve yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat
zamları uygulanarak (daha sonra yapılan benzer ihalelerde olduğu gibi taşıma
katsayısı (A=1) ve köprü zamsız olması durumunda) toplam 147,1 milyon
Amerikan Doları tutarında fazla ödeme yapılmasına neden olunduğu,
- Soruşturma konusu ihalelerin %30 üzeri olan keşif artışlarındaki ihale
indirim oranlarının %32 olarak belirlendiği göz önüne alındığında, soruş-
turma konusu ihalelerde gerçekleştirilen %16,80 ile %20,30 arasında değişen
ihale indirim oranları ile yukarıda belirtilen indirim oranları arasındaki fark
kadar fazla ödemelere sebep olunduğu,
ileri sürülmüştür.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

10
III‐  SUÇLAMAYA İLİŞKİN MADDİ OLGULAR 
A‐ SORUŞTURMA ÖNERGESİ 
Suçlamalara ilişkin önerge şöyledir:
“Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına 
Yolsuzlukların  Sebeplerinin,  Sosyal  ve  Ekonomik  Boyutlarının  Araştırılarak 
Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla kurulan Meclis Araştırması 
Komisyonu (10/9) Raporunda açıklandığı üzere;  
Karadeniz  sahil  yolunun  devamı  olan  yolların  ihalesinde,  2886  sayılı Devlet 
İhale  Kanununun  89’uncu maddesine  başvurularak,  Bakanlar  Kurulu  Kararı  ile 
Kanun kapsamından çıkarılmıştır. Kapalı Teklif usulü ile ihale yapılsa idi, yüzlerce 
firmanın  başvuracağı  bu  ihalelere  davetiye  usulü  ihale  yapılarak  önce  sadece  11 
daha  sonra 5  ilave  ile 16  firma davet  edilmiştir. Davet edilen  firmaların benzer  iş 
deneyimlerinin  olduğu  konusunda  Karayolları  Genel  Müdürlüğü  yetkililerinin 
açıklamalarına itibar edilmiş, geçmiş yıllarda Karayolları Genel Müdürlüğü bünye‐
sinde ve yurt dışında benzer işleri yapan firmaların sayısı ve varlığı konusunda bir 
araştırma yapılmamıştır. 
Firmaların kendi aralarında anlaştığı, hangi ihalenin kimin tarafından alınaca‐
ğının noter kanalıyla tespit edilmiş olmasına rağmen bu tespitlere itibar edilmemiş‐
tir. İhaleye davet edilen on beş firma ikili üçlü konsorsiyum oluşturarak altı adet işi 
almışlardır. Beşinci ve altıncı  işlerin  ihalesinde  (bir  iş alan  firma  ikinci  işi alamaz 
şartname  hükmü  gereği)  rekabet  ortamı  tamamen  ortadan  kaldırılmıştır.  Çünkü, 
son iki işte iş alamayan iki konsorsiyumun bu işleri alacakları ihaleden önce görül‐
mektedir. Bu nedenle  ihalelerde  indirim  oranları  birbirine  yakın  olarak  çok düşük 
kalmış olup, rekabet koşulları oluşturulmamıştır.  
Bu işlerin ihalelerinde müteahhit firmalar arasında anlaşma yoluyla alındığının 
başka bir göstergesinin de, bir ihaleyi alan herhangi bir firmanın bir sonraki ihaleye 
teklif vermeyip, teşekkür mektubunu vermiş olmasıdır. Ayrıca, ortaklıkları bir önce‐
ki ihalede görülen iki firmanın bir sonraki ihaleye katılarak ihaleye fesat karıştırmış 
olmalarıdır. Buna rağmen herhangi bir araştırma yapılmamıştır. 
Söz konusu  ihaleler kapalı teklif usulü  ile rekabete açık bir ortamda yapılsa  idi 
ihale  indirimleri  20‐30  puan  daha  yüksek  seviyelerde  olabilecektir.  Aradaki  fark 
müteahhit firmaların haksız kazancı ve devletin zararıdır.  
Dış kredili bu işlerde Hazine garantisinin sağlanması işlemleri tamamlanmadan 
ihaleler yapılarak müteahhit  firmalara bir nevi garanti sağlanmıştır. Dış kredi bu‐
lunmasındaki esas amacın işlerin kısıtlı Hazine imkanları ile kısa sürede bitirileme‐
mesi  olduğu  halde,  söz  konusu  işler  yüksek  oranlardaki  keşif  artışlarına  rağmen 
bugüne kadar  sonuçlandırılamamıştır. Bugün  itibariyle  işlerin  çoğuna % 400’lere 
Yaşar Topcu Kararı
11
varan  oranlarda  keşif  artışı  verilmiştir.  Keşif  artışı  verilmesi  işlerin  projelerinin 
sağlıklı hazırlanmadığının bir göstergesidir.  
Şartname ve sözleşme hükümleri müteahhit firmaların lehine hazırlanmış, ikin‐
cil işler sözleşme ile ihale indirimine tabi tutulmamıştır.  
İhaleleri  kimin  alacağının noterde  tespit  edilmesine ve  bu  konuda düzenlenen 
müfettiş raporlarına rağmen ihaleler iptal edilmemiştir 
Karadeniz Sahil Yolu  işlerinin  ihalesinde müteahhit  firmaların önceden anlaş‐
tıklarının bilinmesine  rağmen,  fiyatları ayarlamak ve rekabete meydan vermeyerek 
devleti büyük ölçüde zarara uğratarak firmalara menfaat sağladığı gerekçesiyle Türk 
Ceza  Kanununun  205. maddesine  uyan  fiili  nedeniyle  Bayındırlık  ve  İskan  eski 
Bakanı Yaşar Topçu hakkında Anayasanın 100. ve  İçtüzüğün 107. maddesi gere‐
ğince Meclis Soruşturması açılmasını arz ve teklif ederiz.” 
B‐ MECLİS SORUŞTURMA KOMİSYONU RAPORU 
TBMM Genel Kurulunun 6.1.2004 gün ve 793 sayılı kararıyla kurulan
(9/9) Esas Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonu, 13.4.2004 gününden
itibaren başladığı çalışmasını 27.10.2004 gününde tamamlayarak, raporunu
da aynı gün TBMM Başkanlığına sunmuştur.
Meclis soruşturma komisyonu, dava konusu ihalelerde izlenen yöntem,
projelerin durumları ve keşiflerin tespiti prosedürü, dış krediler, ihalelerin
yapımı ve sonuçlandırılması konuları üzerinde incelemelerde bulunmuştur.
Soruşturma komisyonu ayrıca, sanığın malvarlığı üzerinde araştırma
yapmış, resmi ve özel kurumlarla yazışmalarda bulunmuş, tanık olarak
kırkdört kişinin ifadesine başvurmuş ve sanığın savunmasını almıştır.
Suçlamalarla ilgili maddi olgulara yer veren Meclis soruşturma komis-
yonunun 27.10.2004 günlü, (9/9) esas sayılı raporunun hukuki değerlen-
dirme, genel değerlendirme ve sonuç bölümleri şöyledir:
“B‐ HUKUKİ DEĞERLENDİRME 
(9/9) Esas No’lu Meclis Soruşturma Komisyonu Anayasa, TBMM İçtüzüğü ve 
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’ndaki hükümler çerçevesinde çalışmalarını yü‐
rütmüştür. 
Komisyonumuzun görev alanına giren konularda 20. ve 21. dönemlerde soruş‐
turma  önergeleri  verilmiştir.  20.  dönemde  kurulan 9/19  sayılı  soruşturma  komis‐
yonu  görev  süresi  içersinde  erken  seçim  kararı  alınması  nedeniyle  çalışmalarını 
tamamlayamamıştır. 21. dönemde yeniden kurulan 9/19 sayılı Soruşturma Komis‐
yonu’nun çalışmaları sonucunda yüce divana sevk mütalaası ile gönderilen Rapor’u 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

12
TBMM Genel Kurulunda  oylanarak Bayındırlık ve  İskan  eski Bakanı Yaşar Top‐
çu’nun Yüce Divana  sevk  talebi  reddedilmiştir. Bu  ret  kararı  kesin  hüküm  teşkil 
etmez. 
Meclis soruşturması Ceza Muhakemesi Hukukundaki hazırlık soruşturmasına, 
Bakanın  Yüce  Divana  sevki  de  son  soruşturmanın  açılmasına  benzetilmektedir. 
Dolayısıyla TBMM Genel Kurulunda Bayındırlık ve İskan eski Bakanı Yaşar Topçu 
hakkında  29.06.2000  tarihinde  yapılan  oylama  sonucu  yüce  divana  sevkine  gerek 
olmadığına dair verilen kararı takipsizlik (son soruşturmanın açılmaması) kararına 
benzetmek mümkündür 
Cumhuriyet  savcısının,  takipsizlik  kararını  kendiliğinden  geri  alarak  hazırlık 
soruşturmasını  sürdürmesi  mümkündür.  Savcının  kovuşturmama  (takipsizlik) 
kararını geri alabilmesi ve kovuşturmaya başlayabilmesinin nedeni bu kararın idari 
nitelikte oluşundandır. 
Askeri Yargıtay’ın bir kararında da “Savcılıkça yapılan kovuşturma üzerine ve‐
rilen takipsizlik kararlarının kesin hüküm kuvveti yoktur” şeklinde belirtilmiştir. 
Kesin hüküm ilkesi uyarınca sanık hakkında bu konuda yargı makamları (Ana‐
yasa Mahkemesi) tarafından verilmiş bir hüküm bulunmamaktadır. 
Ayrıca, CMUK’un 167/2 maddesi uyarınca yeni olaylarla ve yeni delillerle kar‐
şılaştığında yeni soruşturma yapılması mümkündür. 
Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 22.11.1985. E 1985/5817, K 1985/5411 sayılı kara‐
rında” son soruşturmanın açılmaması kararı yeni delil ya da olayın varlığı halinde, 
yeni bir soruşturma sonucu ortadan kalkabilir” ifade edilmektedir. 
Bu nedenle önceden verilmiş kesin hüküm niteliğinde bir karar bulunmadığın‐
dan Bayındırlık ve İskan eski Bakanı Yaşar Topçu hakkında soruşturma komisyonu 
kurulmasında ve soruşturma yapılmasında kanuni bir engel bulunmamaktadır.  
C‐GENEL DEĞERLENDİRME 
1‐ Karadeniz Sahil Yolu İhalesinin Bakanlar Kurulu Kararı İle 2886 Sayılı Ka‐
nun Kapsamı Dışına Çıkarılması 
2886 sayılı Devlet  İhale Kanunu’nun 89. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetleri 
ve Emniyet Genel Müdürlüğü  dışındaki  idarelerle  ilgili  olarak Kanun  hükümleri 
dışında  kalınmasına  karar verilmesinin  koşulu  açık ve  bağlayıcı  bir  biçimde  belir‐
lenmiştir. Bu koşul “Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmayaca‐
ğı haller”dir. 
“Özelliği bulunan  işler” şeklindeki madde başlığını da başka türlü yorumlama 
olanağı yoktur. Burada  işin özelliğinin “Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının 
Yaşar Topcu Kararı
13
mümkün  olmayacağı  haller”  içinde  değerlendirilebilmesiyle  sınırlı  olduğunun  ka‐
bulü gerekmektedir. 
2886  sayılı Kanun’un 89. maddesinin değiştirilmesine  ilişkin 2990  sayılı Ka‐
nunla  ilgili  olarak  Türkiye  Büyük Millet Meclisi  Başkanlığı’na  sunulan  Kanun 
Tasarısının Genel Gerekçesinde, 2886 sayılı Kanun’un 89. maddesinin yürürlükte 
olan şekliyle, D.S.İ , Karayolları Genel Müdürlüğü gibi büyük ve özellik taşıyan iş 
yapan kuruluşlar için ihtiyaca cevap vermediği, 2886 sayılı Kanundan önce ihalele‐
rini  2490  sayılı  İhale Kanunu  dışında  kendi  özel  kanunları  ile  yapmakta  olan  bu 
kuruluşların, 2886 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi ile ihalelerde önemli sıkıntı‐
ya girdikleri belirtildikten sonra, yeni düzenlemeyle her proje için ihalede uygulana‐
cak usul ve esaslar hususunda  izin almak yerine sadece  istisna  tutulmak  istenilen 
ihaleler için izin alınacağı ve gerekli usul ve esasların ilgili idarece tespit ve Bakan 
tarafından onaylanarak yürürlüğe konulacağı, bu  şekilde bir uygulamanın özelliği 
olan yatırımların gerçekleştirilmesinde kolaylık ve hız kazandıracağı vurgulanmış‐
tır. 
Gerekçe  dikkatle  incelendiğinde  belirtilen  kuruluşların  daha  önce  ihalelerini 
kendi özel kanunları ile yapmakta iken 2886 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle 
sıkıntıya girdikleri tespitine karşın, bu kuruluşların  lüzum görülen her  işin kanun 
hükümleri dışında kalmasını önermediği, esas amaçlananın da her proje için usul ve 
esaslar  hususunda  izin  almak  yerine  istisna  tutulmak  istenilen  ihaleler  için  izin 
alınması ve  idarece  tespit edilen usul ve esasların Bakanca onaylanarak yürürlüğe 
girmesi olduğu görülmektedir. 
Esasen Kanun’un  lafzından  kanun  koyucunun  amacı ve  iradesi duraksamaya 
yol açmayacak kadar açık olduğundan, Kanun koyucunun iradesinden önce Kanun 
Tasarısı ile sunulan gerekçesinin tartışılmasına da gerek bulunmamaktadır. 
Özetle 2886 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca, Kanun hükümleri dışında 
kalınmasına karar verilebilmesi  için gerekli olan mutlak ve açık koşul “Bu Kanun 
hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmayacağı haller”dir. 
Bu nedenle de 2886 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca kanun hükümleri dı‐
şında kalınmasına karar verilebilmesi  için,  işin özelliğinin ortaya konularak hangi 
nedenlerle  Kanun  hükümlerinin  uygulanmasının  mümkün  olmadığının  açıkça 
belirtilmesi gerekmektedir. 
Zaten 2886 sayılı Yasa’nın 89. maddesinde öngörülen “Bu kanun hükümleri‐
nin  uygulanmasının  mümkün  olmadığı  haller”  dışında  özelliği  olan  işler  “belli 
istekliler  arasında  kapalı  teklif  usulü”ne  ilişkin  44. maddede,  “pazarlık  usulüyle 
yapılacak işler”e ilişkin 51. maddede, “emanet suretiyle yapılacak işler”i düzenleyen 
81.  maddede  gösterilmiş  olup,  bu  işler  Kanun  kapsamında  olmakla  birlikte  ayrı 
usuller öngörülmüş bulunmaktadır. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

14
Soruşturma konusu olayda Milli Bütçeden Karayolları Genel Müdürlüğüne ay‐
rılan kaynakların yetersizliği nedeniyle kredi kullanılmasının düşünüldüğü belirti‐
lerek, bu kanun hükümleri dışında  ihale edilebilmesi  için Bakan  tarafından  teklifte 
bulunulduğu, bu teklif üzerine 01.08.1997 tarih ve 97/9698 sayılı Bakanlar Kurulu 
Kararının alındığı, kredi kullanımı dışında başka bir gerekçe gösterilmediği anlaşıl‐
maktadır. 
2‐ İhalenin Usul ve Esaslarını Belirlemede İdareye Ait Takdir Hakkının Sınır‐
ları 
2886  sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca  bu  kanun hükümleri dışında  ka‐
lınması zorunluluğunu doğuran “bu kanun hükümlerinin uygulanmasının müm‐
kün olmayacağı haller”olduğuna göre, Kanun hükümleri dışında kalınmasına karar 
verilen  ihalenin,uygulanması mümkün  olmayan  hal  ve  hükümler  dışındaki  diğer 
Kanun hükümlerine uygun yapılması gerekmektedir. 
Bu kanun hükümlerinin mümkün olmadığı hallerde,uygulanmayacak hükümle‐
rin boşluğunu dolduracak,  ihale hukukunun saydamlık, rekabet, gizlilik, kamu ya‐
rarı gibi ilkelerini esas alacak ve yansıtacak usul ve esaslar içeren düzenlemeler ya‐
pılması gerekmektedir. 
Bu konuda işin özelliği ve 2886 sayılı yasa hükümlerinin uygulanmaması nede‐
niyle  idareye usul ve esasların açısından çeşitli çözüm yollarından birilerini seçme 
veya yeni çözüm yolları üretme konusunda takdir yetkisi verildiği söylenebilirse de 
bu takdir yetkisinin hizmet gerekleri ve kamu yararıyla sınırlı olduğu gibi, idarenin 
ihale hukukunun genel ilkelerine uyması ve kamu yararına işlem tesis etmesi anla‐
mında bir yetki ve sorumluluk içinde olduğunu belirtmek gerekmektedir. 
3‐ İhale Usul ve Esaslarının İhalenin Hukuki Sıhhatine Etkileri 
a‐İhale Usul ve Esaslarının Belirlenmesindeki hukuka Aykırılıklar  
2886  sayılı Devlet  İhale Kanununun  89  uncu maddesi  gereğince,  bu  kanun 
kapsamı dışında  ihale edilecek  işler  için “bu  ihalelerde uygulanacak usul ve esaslar 
idarelerince hazırlanarak, ilgili bakanın onayı ile belirlenir” hükmü geçerli olmasına 
rağmen yapılan incelemelerde; 
Raporumuzun B‐YAPILAN İNCELEMELER Bölümünün 1/c‐maddesinde; 
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 89 uncu maddesi gereğince ihale usul ve 
esaslarının belirlenmesinde detay olarak belirtildiği gibi;  
25.08.1997 tarih ve 3099 Sayılı Bakan Olur’u, 
26.08.1997 tarihli 6246 Sayılı Bakan Olur’u, 
26.08.1997 tarihli 3110 Sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK İmzalı  
Yaşar Topcu Kararı
15
Firmalara Gönderilen Davet Mektupları, 
29.08.1997 tarihli 3140 Sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK İmzalı 
Firmalara Gönderilen Yazı, 
08.09.1997 tarihli 6599 sayılı Bakan Olur’u, 
19.09.1997 Tarih ve 3364 Sayılı Bakan Olur’u, 
19.09.1997 Tarihli 3367 Sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK İmzalı 
“Davet Mektubu Gönderilen Firmalar” Dağıtımlı Yazı Eki ZEYİLNAME, 
Olmak üzere, yedi aşamada yedi ayrı düzenleme ile ihale usul ve esasları belir‐
lenmiştir. 
Görüldüğü üzere bu düzenlemelerin bir kısmı bakan oluru bir kısmı genel mü‐
dür  imzası  ile  yapılmış,  genel müdür  imzasıyla  yapılan  düzenlemelerin  bir  kısmı 
sonradan bakan oluruna bağlanmıştır. İhale hukuku ilkeleri ve idarede istikrar pren‐
sibi gereği usul ve  esasların bir defada belirlenmesi yerine yedi aşamada yedi ayrı 
düzenleme  ile belirlenmesi, belirlenen usul ve  esasların  sonradan değiştirilmesi ve 
bu usul ve esasların içeriklerinin farklı yorumlara açık olması, idarenin güvenilirli‐
ğini, istikrarını, idari kararların kesinliği ilkesini zedelemiştir. 
b‐ İhalelerde Rekabet Koşullarının Oluşturulmaması 
26.08.1997 tarih 6246 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanı’nın Olur’u ile;  
 “Devlet  Yolları  Yapım  ve  Onarım  Çalışmaları”  bölümünde  yer  alan 
97.E.04.0210  DPT  ve  07‐2038  KGM  Proje  No’lu  “Bolaman‐Perşembe”, 
83.E04.0260  DPT  ve  10‐2015  KGM  Proje  No’lu  “Doğu  Karadeniz  Sahil  Yolu 
(Araklı‐Hopa)”  ile  96.E04.0170  DPT  ve  10‐2033  KGM  Proje  No’lu  “Piraziz‐
Espiye (Giresun geçişi hariç)” yollarına ait 3 projenin; 
 

Bolaman‐Perşembe  Km 0+000 – 27+000 
Piraziz‐Giresun (Giresun geçişi hariç)  Km 0+000 – 20+430 
Giresun‐Espiye (Giresun geçişi hariç)  Km 0+000 – 24+576 
Araklı‐İyidere,  Km 80+220 – 107+135 
İyidere‐Çayeli,  Km 107+135 – 140+150 
Çayeli‐Ardeşen‐Hopa,  Km 140+150 –217+200 
Olmak üzere 6 kısım halinde belli  istekliler arasında  ihaleye çıkarılmasına.....” 
karar verilmiştir. 
Anılan Olurun devamında;  
“Teknik  yeterlikleri  idarelerince  kabul  edilmiş  olanlardan;  otoyol  yapımlarını 
gerçekleştirmiş ve kredi bulabileceklerini ispatlamış firmalar ile ihale tarihinde Kara‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

16
deniz Sahil yollarında çalışan ve ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapan ve kredi 
bulabileceklerini ifade ettikleri” belirtilen; 
1‐ Enka İnşaat ve Sanayi A.Ş. 
2‐ Doğuş inşaat ve Ticaret A.Ş. 
3‐ Tekfen İnşaat ve Tesisat A.Ş. 
4‐ Nurol İnşaat ve Ticaret A.Ş. 
5‐ Bayındır İnşaat Ticaret A.Ş. 
6‐ Kutlutaş İnşaat ve Ticaret Ltd.Şti. 
7‐ Entes Endüstri Tesisat İmalat ve Montaj Taahhüt A.Ş. 
8‐ Özışık İnşaat ve Taahhüt A.Ş. 
9‐ Yüksel İnşaat A.Y. 
10‐ Polat Yol Yapım Sanayi ve Ticaret A.Ş. 
11‐  Cengiz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.  
firmaları ve bu  firmalar pilotluğunda yerli ve yabancı firmalarla oluşturulacak 
ortak  girişimler  arasında  davet mektubu  ile  kapalı  teklif  istenmesi  suretiyle  ihale 
edilmesi” kararlaştırılmıştır. 
Bayındırlık ve  İskan Bakanı Yaşar Topçu  imzasıyla DPT Müsteşarlığı ve Ha‐
zine Müsteşarlığı’na gönderilen 04.09.1997  tarihli 710/3181 sayılı dağıtımlı yazı‐
sıyla, anılan Müsteşarlıkların izni beklenmeksizin, söz konusu projelerin Başbakan‐
lığın talimatı gereği ihaleye çıkarıldığını ve ihale tarihlerini bildirmiş, 
08.09.1997 tarihli 710A‐6599 sayılı yeni bir Bakan Olur’u alınarak, 11 firmaya 
ilaveten,  “ihalede  rekabetin  yaygınlaştırılmasını  sağlamak  amacıyla”,  yine  teknik 
güçleri ve yeterlilikleri idarece bilinen ve kredi temin edebileceklerini ifade eden; 
1‐  Güriş ve Metiş Ortak Girişimi 
2‐  Mapa İnşaat ve Ticaret A.Ş. 
3‐  Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. 
4‐  Makyol İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. 
Firmalarının da davet edilmesine ve bu şekilde işlerin 15 firma ve bu firmaların 
pilotluğunda  yerli  ve  yabancı  firmalarla  oluşturulacak  ortak  girişimler  arasında 
davet mektubu ile kapalı teklif istenmesi ve firmaların işlerden birisinin kendisinde 
kalması halinde ikinci işe ancak, ortak girişim oluşturmuş olmaları ve önceden ida‐
renin  uygun  görüşünü  almış  olmaları  şartı  ile  teklif  verebilmeleri  suretiyle  ihale 
edilmesi kararlaştırılmıştır. 
Her ne kadar yukarıdaki Bakanlık Olurunda “ihalede rekabetin yaygınlaştırmasını 
sağlamak amacıyla” böyle bir usul ve esas getirildiği söylenilse de bu ilave dört firma‐
nın belirlenmesinde, ihalelere katılma taleplerinin bu firmalardan gelmiş olduğu ya da 
bu  firmalarla görüşülmüş olduğu, “kredi bulabileceklerini ifade eden” sözcüklerinden 
Yaşar Topcu Kararı
17
anlaşılmaktadır.  Zamanın  Karayolları  Genel Müdürü  Yaman  KÖK  de  ifadesinde, 
“Bakan bu isimleri bize verdi biz de bu firmaları davet ettik.” demiştir.  
Raporun  ilgili  bölümlerinde  ifadeleri  açıklanan  ve  ihale  konusu  işlerden  daha 
yüksek  standartta ve keşif bedelli ve dış kredi  sağlanma koşuluyla  ihale edilen pek 
çok  otoyol  ihaleleri  ile  soruşturma  konusu  ihalelerden  (3)’ünü  kapsayan,  aşağıda 
detayı belirtilen 1996 yılında yapılan  ihale başvurusu önseçimleri  için  (aynı  idare 
tarafından) yeterli bulunmuş olan firmaların (özel ve tüzel kişilerin) ihalelere davet 
edilmemesi hususunun “ihalede rekabetin yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla” 
nasıl ve ne derecede bağdaştığını izah etmek mümkün değildir.  
Soruşturma konusu işlerden, Araklı‐İyidere, İyidere‐Çayeli ve Çayeli‐Ardeşen –
Hopa yollarının; 
Araklı‐Rize‐Çayeli  ve Çayeli‐Ardeşen‐Hopa  yolları  yapım  işi  olarak  1996  yı‐
lında  ihalesinin gündeme geldiği ve 21.06.1996  tarihli Resmi Gazetede duyurulan 
ön seçim  ilanı  için başvuran  firmalardan Araklı‐Rize‐Çayeli yol yapım  işi  için 33, 
Çayeli‐Ardeşen‐Hopa yol yapım işi için 32 firmanın ön seçimi kazandıkları; 
Ancak,  bunlardan Tubin, Gülsan, Hasko, Enerji‐Su Ata O.G.,  STFA Özışık 
O.G.,  C.Özgür, Göçay,  Z.Çarmıklı, Hasancanpoyraz, Özdemir, Öz,  Eko,  Beğen, 
Aska, Eksen Güntekin O.G., Aydıner, Mön, T.Hazinedaroğlu Öztaş, Öngün, Duy‐
gu, Günsayıl, firmaları ihaleye davet edilmemiş olup, 
Metiş+Güriş O.G, Polat, Makyol, Mapa, Limak, Bayındır, Doğuş, Tekfen, Ko‐
lin, Entes, Nurol, Cengiz ve Yüksel İnşaat firmalarının 1997 yılında yapılan ihaleye 
davet edildikleri, bunlar arasında bulunan Güriş İnş. ve Müh. A.Ş ile Metiş İnş. ve 
Tic. A.Ş’nin iki farklı tüzel kişi olmaları nedeniyle belli bir iş için (Araklı‐Rize‐Ça‐
yeli) ihaleye Ortak Girişim olarak katılma istemlerinin, aradan 1 yılı aşkın bir süre 
geçmiş  ve  farklı  proje  no’ları  ile  ihaleye  çıkarılan  işler  için  geçerli  kabul  edilerek 
“Güriş+Metiş Ortak Girişimi”  denilerek  ihalelere  davet  edilecek  firmalar  arasına 
alınmasının, Yüksel İnş. A.Ş’nin ise bu ön seçim başvurusunda yeterli bulunmama‐
sına  rağmen davet  edilmesini,  bu  arada  ön  seçimi  kazanmış  olan diğer  firmaların 
davet  edilmemesinin  “ihalede  rekabetin  yaygınlaştırılmasını  sağlamak  amacıyla” 
örtüşmediği aşikardır, ihalede açıklık ve rekabet unsuru oluşturulmadığının göster‐
gesidir. 
Ayrıca, soruşturma konusu ihalelerden bir yıl sonra 1998 yılında yapılan gerek 
keşif bedelleri olarak gerekse  teknik  standartlar olarak  soruşturma konusu  işlerden 
çok daha  büyük ve kapsamlı  ihalelerden birisi olan Aydın‐Denizli Otoyolu  ihalesi 
Aydın‐Yenipazar kesimi ihalesi yine dış kredili bir ihale olup ilanlı olarak yapılmış, 
bu ihaleye müracaat eden 38 firmadan 32 firma yeterlilik alarak ihaleye girmeye hak 
kazanmıştır. Komisyonumuza çağrılarak dinlediğimiz bu  firmaların bir yıl önce de 
(soruşturma konusu ihalelerin yapıldığı tarihte de) bu işleri yapmaya yeterli teknik 
ve mali  güce  sahip  oldukları,  yabancı  kredi  bulabilme  gücüne  sahip  oldukları  ve 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

18
KGM’ce bilinen, tanınan ve KGM’ne iş yapmış olan firmalar oldukları halde (yani 
ihale usul  ve  esaslarında  firma  tespitlerinde  belirtilmiş  kriterlere uygun  oldukları 
halde) bu ihalelere davet edilmemiş olmaları ihalelerde rekabetin oluşturulmadığının 
açık delilidir. 
Benzer bir uygulama (ihale ) hakkındaki yargı kararı şöyledir; 
K.K.T.C. karayolu ağının iyileştirilmesi ve geliştirilmesi kapsamında olan Dört‐
yol‐Geçitkale‐Girne  ayrımı Büyükkonak‐Çayırova  yolunun  yapımı  ile  ilgili  olarak 
22.12.2000  tarihinde  2886  Sayılı  Kanun’un  44.  maddesine  göre  “belli  istekliler 
arasında kapalı  teklif usulü”  ile yapılan  ihalenin davacı  firmanın davet  edilmeden 
gerçekleştirilmesi üzerine açılan davada Ankara 8.İdare Mahkemesinin 11.12.2001 
tarih ve E:200l/221, K:2001/1605 sayılı kararıyla, her idari işlemin amacının kamu 
yararı  olduğu,  teknik  yeterliliği  ve mali  gücü  idarece  kabul  edilen  firmaların  bir 
bölümünün  ihaleye davet  edilmemesinin  kamu yararına  aykırı  olduğu, davacı  fir‐
manın  daha  önce  karayolu  yapım  ihalesi  üstlendiğinin  anlaşıldığı,  taahhüdünü 
yerine  getiremediğine  ilişkin  bir  belirleme  de  bulunmadığı  gerekçesiyle  ihalenin 
iptaline karar verilmiş, mahkeme kararı Danıştay Onuncu Dairesi’nin 26.03.2003 
tarih ve E:2002/431, K:2003/1125 sayılı kararıyla onanmıştır.”  
c‐ Üç proje halindeki işin altı parçaya bölünerek ihale edilmesi 
Üç proje halindeki işin altı parçaya bölünerek ihale edilmesinde usul ve esasları 
belirleyen ilk bakan olurunda “İhalenin, teknik yeterlilikleri ve güçleri idarece kabul 
edilmiş ve Bakanlık Makamı Olur’u ile tespit edilen firmalar veya bu firmalar pilot‐
luğunda  yerli  ve/veya  yabancı  firmalarla  oluşturulacak  ortak  girişimler  arasında 
yapılması”, usul ve esasına rağmen, müteahhitlere gönderilen davet yazısında not 
olarak belirtilen “  firmalar  işlerden birinin kendisinde kalması halinde diğer  işlere 
teklif  veremeyecektir”  ifadesinin  daha  sonra  “firmalar  işlerden  birinin  kendisinde 
kalması halinde ikinci işe ancak, ortak girişim oluşturmuş olmaları ve önceden ida‐
renin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif verebilirler” şeklindeki düzen‐
leme ile ihaleler birbiriyle ilişkilendirilmiş ve ihalelerin birbirinden bağımsız ihaleler 
olarak  değerlendirilmesi  imkanı  ortadan  kaldırılmıştır.  İdare  bu  tasarrufu  ile  ayrı 
ayrı davet ettiği firmaları ortak girişim oluşturmaları yönünde teşvik ederken “ön‐
ceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları” şartının getirilmesi ile kim kiminle 
ortak girişim yapacağına da kendisinin (idarenin)  izin vereceği  izlenimini oluştur‐
muştur. Yukarıda belirtilen,  ihaleye ortak girişim olarak girecek olanların  idareden 
onay  alıp  almamaları  hususlarında  yöneticiler  arasında  bile  farklı  yorumlamalar 
oluşmuştur. Şöyle ki;  
Karayolları genel müdürü Yaman Kök, “Davet  edilen  firmaların ortaklık kur‐
maları için bizden onay almalarına lüzum yok biz zaten onlar için bir onay verme‐
dik. Sadece davet edilmeyen bir firma olduğu taktirde ki burada Kolin vardır Kolin 
Güriş‐Metiş’le beraber girmiştir. Onun  için onay alınmıştır. Davet edilmiş esasen 
Yaşar Topcu Kararı
19
yalnız  başına  ihaleye  girme  hakkı  kazanmış  bir  firmanın  yine  ihaleye  girmiş  bir 
firmayla ortaklık kurması için bizden onay almasına lüzum yok. Öyle bir onay ver‐
medik. Dışarıdan davet etmediğimiz bir tek Kolin firmasının Metiş‐Güriş firmasıyla 
girmesi için onay verdik” demiş,  
Yapım Dairesi Başkanı ve  ihale komisyonu başkanı Ahmet Ustaoğlu  ise; böyle 
bir şartın getirilmesini firmalardan birinin bir işi alması ve ikinci işe de ortak olarak 
girmesi halinde idarenin firmanın yeterliliğini gözden geçirme lüzumunu hissetme‐
sinden  kaynaklandığını,  ortak  girişim  yapan  firmaların  tekliflerini vermeden  önce 
idarenin iznini almaları gerektiğini, işi alan kişi eğer ikinci bir ortak girişime girme‐
si halinde zaaf yaratacağı düşüncesiyle idarenin ona izin vermeyeceğini, bunun için 
idarenin önceden izin alma şartı koyduğunu, söylemiştir. 
Bu  hususa  açıklık  getirmek  için KGM  tarafından  hazırlanarak,  ihaleye  davet 
edilen  firmalara  19.09.1997  tarihli  3367  sayılı  yazı  ekinde  gönderilen 
ZEYİLNAME‐1’in açıklamalar başlıklı soru cevap bölümünün 6.maddesinde de;  
“Davet mektubu alan firmalar kendi aralarında veya ortak girişim olarak 6 iha‐
leye de teklif verebilirler. Ancak, davet alan firmalar tek başlarına (1), pilotlukların‐
daki  idarece  uygun  görülen  ortak  veya  ortaklıklarla  oluşturacakları  ortak  girişim 
olarak da en fazla (2) ihaleyi üstlenebilirler.” 
Açıklamaları  ise  çok  farklı  yorumlamalar  yapılabilecek  ifadeler  içermektedir. 
Müteahhit  firmalar,  bu  konuda  sürekli  idareyle  görüşmek mecburiyetinde  bırakıl‐
mışlardır. 
İlk getirilen kural “bir işi alan firmanın diğer işlere teklif veremeyeceği” geçerli 
olsaydı (ki bu da idare hukuku açısından doğru değildir) davet edilen 15 firmadan 6 
tanesi iş alabilecek, diğerleri ihalelere rakip olarak katılabileceklerdi.  
Aslında,  idare  ihalelere davet  edilen  firmaları, gizli  tutması gerekirken  (döne‐
min APK Dairesi Başkanı Gönül Balkır ile İhale Komisyonu ve Yapım Dairesi Baş‐
kanı Ahmet Ustaoğlunun  ifadelerinde belirtildiği gibi) bu  firmaların birbiriyle bu‐
luşması,  görüşmesi  ve  ortak  girişimler  oluşturması,  ortak  girişimler  oluştururken 
idareyle temas kurmaları, üç gün  içerisinde sabah ve öğleden sonra yapılan bu altı 
ihalede,  firmalar sabahleyin ortak, öğleden sonra rakip veya sabahleyin rakip, öğle‐
den sonra ortak veya sabahleyin bir firmayla öğleden sonra başka bir firmayla ortak 
olma durumunda bulunmuşlardır. 
Bütün bunlar söz konusu  ihalelerdeki gizlilik  ilkesinin ortadan kaldırıldığının, 
rekabet ilkesinin ise görüntüden öte geçemediğinin göstergesidir. 
Bu hususların, benzer bir uygulama ile ilgili olarak vermiş olduğu, Kamu İhale 
Kurulunun 27.10.2003 gün ve 2003/UKZ‐595 sayılı kararında da belirtildiği üzere, 
ihaleye katılımı sınırlandırdığı ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesini 
engelleyerek kamu yararına aykırı sonuçlar doğurduğunu göstermektedir.  
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

20
d‐ Müteahhitlerin İhale Öncesinde Anlaştıklarını Gösteren Bulgular 
Raporun Yapılan İncelemeler bölümünün 4‐a.3 “Karadeniz Sahil Yolları İhale‐
lerine Katılan Firmalar ve Tenzilat Oranları” bölümünde yer alan 6 Nolu Tablo ve 
b.İhale Sonuçları bölümündeki 7 Nolu tablo incelendiğinde;  
d1‐) Altı ihalenin de sadece ortak girişimler tarafından üstlenildiği, bu ortak gi‐
rişimlerin  tamamının  ihalenin  ilk günü olan 30.09.1997  tarihinden önce oluşmuş 
olduğu, bununla birlikte firmaların çok sayıda münferit zarflar (teklifler) vermesine 
rağmen hiç bir  ihalenin tek bir  firmada kalmadığı, ihalelerin tamamının ortak giri‐
şimler tarafından üstlenildiği,  
d2‐) Ortak girişim halinde yüksek tenzilatlı teklifte bulunan firmaların münfe‐
rit bütün tekliflerinin çok daha düşük oranlarda olduğu, 
d3‐) Davet edilen 15 firmadan bir firmanın (Kutlutaş) ihalelere katılmadığı, ka‐
tılmayacağını önceden idareye bildirdiği, bir firmanın da (Enka) ilk ihalelerde kaza‐
nabilecek tenzilat oranlarının belli olmasına rağmen, ihalelerin tamamına kazanması 
mümkün  olmayan  oranlarda düşük  indirim  tekliflerinde  bulunduğu, hiç  bir  ortak 
girişim  halinde  teklifte  bulunmadığı,  geri  kalan  13  firmanın  ikişerli,  üçerli  ortak 
girişimler halinde ihaleleri üstlendiği, 
d4‐) Son ihaleleri kazanan firmaların, ilk ihalelerde kazanacak indirim oranları 
belli olmasına rağmen, son  ihaleye kadar bir  işi üstlenebilecek tekliflerde bulunma‐
dığı, düşük tekliflerde bulunduğu, 
d5‐) Bir firmanın (Özışık) ortak girişim halinde üstlendiği ihaleye kadar yapılan 
üç ihalede teşekkür ettiği ve teklif vermediği, ihaleyi üstlendikten sonraki ilk ihalede 
ise işi üstlenme ihtimali olmayan en düşük teklifi (%11) verdiği, son ihaleye de te‐
şekkür ederek katılmadığı yani üstlenmek için hiç bir gayret göstermediği, keza diğer 
firmalarında benzer davranışlarda bulunduğu,  
d6‐) Raporun Yapılan  İncelemeler  bölümünün  4/d maddesinde  de  görüldüğü 
gibi; 
Karadeniz sahil yollarında müteahhitlerin bu ihalelerden önce üstlendikleri, iha‐
lelerin:  
Yüksel İnşaat firmasının 20.12.1993 tarihinde Ünye Bolaman yolu, 
Özışık İnşaat firmasının 15.02.1992 tarihinde Espiye‐Çarşıbaşı yolu, 
Polat inşaat firmasının 09.12.1987 tarihinde Çarşıbaşı‐ Trabzon‐Araklı yolu, 
Cengiz İnşaat firmasının 03.09.1991 tarihinde Hopa Kemalpaşa‐Sarp yolu,  
Olduğu, bu ihalelerde ise; 
Yüksel İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişimin Bolaman‐Perşembe işini, 
Yaşar Topcu Kararı
21
Özışık firmasının içinde bulunduğu ortak girişim Giresun‐Espiye işini,  
Polat İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişimin Araklı‐İyidere işini,  
Cengiz İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişimin Çayeli‐Ardeşen‐Hopa işini  
Üstlendiği,  firmaların yeni üstlendikleri  işlerin eski üstlendikleri  işlerin bitişi‐
ğinde olması dikkat çekici olup tesadüfle yada arzu etmekle izahı mümkün olmayan 
bir husus olduğu,  
görülmüştür. 
Dolayısıyla bütün bu hususlar firmaların önceden anlaştıklarını, ancak, bu du‐
rumun firmaların ortak girişim oluşturmaları hususunda “önceden idarenin uygun 
görüşünü almış olmaları” şartının getirilmesi göz önüne alındığında ‐ her ne kadar 
idare yazılı bir ortak girişim izni vermemiş ise de‐ bu olumsuz durumun müsebbibi‐
nin bu ihale usul ve esaslarını belirleyen idare olduğu ortadadır.  
e‐İhale Usul ve Esasların Dışına Çıkılması 
Raporumuzun yapılan İncelemeler bölümünün 1/c1 maddesinde detaylı olarak be‐
lirtilen 25.08.1997 tarih ve 3099 sayılı bakan Olurunun 10/a maddesinde aynen “Bü‐
tün kredilerin hükümet kredileri dahil krediyi veren kuruluşca kredinin şartlarını belir‐
ten resmi bir mektupla teyid edilmesi ve bu mektubun teklifin bir parçası olması” 
10/c maddesinde, “teyid edilmiş kredi teklifi şartlarının T.C.Hazine Müsteşarlı‐
ğınca kabul edilebilir nitelikte olması”  
İhale  şartnamesinin  ekinde  gösterilen  teklif mektubu  örneği  eki  olarak  “kredi 
teklif  formu”  belirtilmiş  kredi  teklif  formu  örneği  altındaki notta  da  “firmalar  bu 
forma  ek olarak bütün kredilerin koşullarını ve bunların Resmi Makamlarca  teyid 
edilmiş belgelerini ekleyeceklerdir.” usul ve esası getirilmiş olmasına rağmen yapı‐
lan ihalelerde; 
e1‐)Yapılan  ihalelerde  İhale Komisyonu Teklif mektubunun  bir  parçası  olarak 
değerlendirilmesi gereken kredi niyet mektuplarının fiziken varlığını yeterli görmüş, 
içeriğini (Hazineye getireceği yükü) değerlendirmemiştir. 
e2‐)Bu kredi niyet mektuplarının Resmi Makamlarca teyid edilmemiş oldukları 
halde geçerli kabul edilmiştir.  
e3‐)Bu  kredi  niyet mektuplarının Hazine Müsteşarlığınca  kabul  edilebilirliği 
konusunda;  
‐Komisyon başkanı Ahmet Ustaoğlu ifadesinde; Hazine Müsteşarlığı ile yaptık‐
ları  temaslarda  bu  konuda  resmi  bir  cevap  almalarının mümkün  olmadığını,  şifai 
olarak bilgi verdiklerini,  
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

22
‐Komisyon üyesi Hüseyin Doğanay  ifadesinde;  şartnameye uymayan kredi ni‐
yet  mektuplarının  olduğunu,  bunun  için  Hazineden  onay  alınması  gerektiğini, 
ancak, teyidlerin Hazineden sözlü olarak alındığını, firmalarca getirilen kredi şartla‐
rı ile tekliflerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ve söz konusu değerlendirmeyi 
yapmış olmaları gerektiğini, ancak, ihale kararı gösterildiğinde de bu kararda böyle 
bir bilginin bulunmadığını, 
‐Komisyon üyesi Sadık G. Demircan ifadesinde; bu hususun kredi mevzuatı için 
hazırlanan prosedürden  ibaret olduğunu, kredi niyet mektuplarının teyidinin alın‐
mış olması gerektiğini, ancak, nasıl alınmış olduğunu hatırlamadığını, 
ifade etmişlerdir. 
Görülüyor ki  ihale  şartnamesinin 10.maddesinin 2.  fıkrasında belirtilen “şartna‐
melerde yazılı belgeleri  ile teminatı usulüne uygun ve tam olmayan  isteklilerin teklif 
mektubunu taşıyan iç zarfları açılmayarak başkaca işleme konulmadan diğer belgelerle 
birlikte kendilerine veya vekillerine iade olur bunlar ihaleye katılamazlar.” Hükmünü 
icra etmek yerine ihale komisyonu konuyu şifai görüşmelerle geçiştirmiştir. 
Raporun  İncelemeler  bölümünün 3/b Krediye  İlişkin Tespitler bölümünde yer 
alan 5 Nolu Tablo incelendiğinde;  
Kredi  teklif  formu  ve  kredi niyet mektubunun  şartname  eki  teklif mektubuna 
uygun olarak dosyasında bulunmuş olanlar, (x) işareti ile, 
Kredi teklif formu ve kredi niyet mektubunun teklif mektubu ekinde olduğunun 
belirtilmiş olmasına rağmen dosyasında bulunmayanlar, (xx) işareti ile, 
İhale teklif mektuplarının şartname eki ʺTeklif Mektubu Örneğiʺ ne uygun ol‐
madığı  ve  teklif mektubu  ekinde  ʺKredi Teklif Formuʺ  ile  ʺkredi niyet mektubuʺ 
bulunmamakta ve taşımamakta olanlar, (xxx) işareti ile, 
İhale  teklif mektubunun  şartname  eki  ʺteklif mektubu örneğiʺne uygun olma‐
dığı ve teklif mektubu ekinde ʺkredi teklif formuʺ ile ʺkredi niyet mektubuʺ olduğu 
gösterilmemiş, ancak,  söz konusu belgelerin dosyasında olduğu görülenler,  (xxxx) 
işareti  ile detay olarak gösterilmiş olup, hangi  tekliflerin ne derecede  şartnamelere 
uyduğu gözler önündedir. 
Yine  incelemeler  bölümünün 3/a.8‐9 maddesinde  belirtildiği gibi, getirilen  bu 
kredi niyet mektuplarının hiç birisi sonuçlandırılmamış Hazine Credit Suisse First 
Boston  tarafından 8.06.1998  tarihinde  sağlanan 146 milyon ABD Doları  tutarın‐
daki kredi 15.06.1998 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girmiştir.  
f‐ Kamu Yararına Aykırılıklar 
f1) İhale Şartnamesinin Geç Hazırlanması 
Yaşar Topcu Kararı
23
2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 89.maddesi gereği, kanun kapsamı dışına 
çıkılan  işlerin  ihalesinde Kanun’un verdiği görev olan “Bu  ihalelerde uygulanacak 
usul ve esaslar idarelerince hazırlanarak ilgili Bakanın onayı ile belirlenir.” hükmü 
gereği öncelikle bu  ihalelerde uygulanacak usul ve esasların belirlenmesi, buna pa‐
ralel olarak  ihale  işlem dosyasının düzenlenmesi, bu dosyada; onay belgesi, tahmin 
edilen  bedele  ilişkin  hesap  tutanağı,  şartname  ve  ekleri,  gerekli  projeler,  sözleşme 
tasarısı bulundurulması gerekirken  söz konusu  ihalelerin yapımında daha önce de 
belirtildiği gibi usul ve esaslar muhtelif  tarihlerde 7 aşamada 7 ayrı düzenleme  ile 
belirlenmiş, bunlar içeresinde ihale şartnameleri (yapılacak işlerin genel, özel, teknik 
ve idari esas ve usullerini gösteren belge veya belgeleri) ihale usul ve esasını belirle‐
yen 25.08.1997  tarihli  ilk Bakan Olur’undan,  firmalara gönderilen 26.08.1997  ta‐
rihli  davet  mektuplarından,  daha  sonra  19.09.1997  tarih  ve  3364  sayılı  Bakan 
Olur’u  ile  yürürlüğe  konulmuştur.  Bu  durum  davet  edilen  firmaların  tespiti  ve 
davetinden  sonra  düzenlenen  şartnamenin  içeriğine,  davet  edilen  firmaların  etki 
edip etmediği kuşkusunu oluşturmaktadır. 
f2‐) Zeyilname İle Fiyatlarda Değişiklikler Yapılması 
Yine firmalar belirlenip davet yazıları gönderildikten sonra 19.09.1997 tarih ve 
3367  sayılı KGM Genel Müdürü Yaman KÖK  imzalı,  davet  gönderilen  firmalar 
dağıtımlı yazı  eki  zeyilnamede;  tünel uzunluk zamlarında,  tünel keşiflerinde, bazı 
pozlarda, köprü inşaat zamlarında, değişiklikler yapıldığı, bu hususların firmaların 
tespiti ve davetinden sonra yapılmasının düşündürücü ve şüphe uyandıran husus‐
lar olduğu, görülmektedir. 
f3‐) Projelerin Tamam Olmaması 
Söz konusu işlere ait etüt‐proje çalışmaları sürmekte iken, projeler hazırmış gibi 
ihalelere çıkıldığı, Rapor’un B‐Yapılan İncelemeler Bölümünün 2.maddesinde detay 
olarak görüldüğü gibi oysa projelerin ihalelerden 12 ila 26 ay sonra onaylandığı, bu 
arada proje  firmalarınca yapılmış olması gereken projelerin bir bölümünün ve çok 
sayıda  proje  değişikliğinin  yapım  müteahhitlerine  yeniden  yaptırıldığı  ve  ayrıca 
proje bedelleri ödenmesine yol açıldığı gibi, yapılan bu  ilave projeler ve proje deği‐
şiklikleri  (istikamet  değişiklikleri)  ile  büyük  oranda  keşif  artışlarına  yol  açıldığı, 
görülmüştür.  
f4‐) Keşiflerin Sağlıksız Hazırlanması 
Keşiflerin metraja dayalı olduğu söylenilmekte ise de, projeleri hazır olmayan iş‐
lerin metrajlarının  da  bulunmadığı, Komisyonumuza metraj  adı  altında  sunulan 
belgelerin  geçmiş  tarihlerde  hazırlanmış,  yapılmakta  olan  yol  (bölünmüş  yol)  ile 
ilgisi olmayan, ciddi miktar ve tutarlar içermeyen bazı çalışmalardan ibaret olduğu, 
dolayısıyla,  keşiflerin  sağlıklı  olarak  hazırlanmayan  keşifler  olduğu  görülmekte  ve 
bunun  sonucunda  söz konusu  işlerde keşif artışlarının  (şu an  için) % 30  ‐ %142 
arasındaki oranlarda artışlarına neden olduğu görülmektedir. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

24
f5‐)Taşıma  Katsayıları  ve  Köprü  İnşaat  Zamlarının  Devlet’e  Getirdiği  İlave 
Yükler 
Rapor’un B‐Yapılan  İncelemeler bölümünün 2.maddesinin b/b8,  taşıma katsa‐
yıları ve köprü zamlarının maliyetlere etkisi başlıklı alt bölümünde görüldüğü gibi; 
Karadeniz Sahil Yolu kapsamındaki  soruşturma konusu  ihalelerden önce aynı 
bölgede gerçekleştirilmiş olan;  
Hopa‐Kemalpaşa‐Sarp  projesinde  imalatların  tümü  değil,  bazı  taşımalar  için 
A=l.50 ile 2.00 değerinin,  
Hopa şehiriçi (Sundura) köprüsü inşaatında Köprü inşaat zammı için %50 de‐
ğerinin,  
Samsun‐Ünye projesinde, bazı taşımalar için A=1.25, 1,875 2,50 değerinin,  
Çarşıbaşı‐Trabzon‐Araklı, Trabzon‐Maçka ve Trabzon  Şehir Geçici projelerin‐
de, A=1.50 değerinin,  
Piraziz‐Espiye‐Çarşıbaşı projesinde A=1.25, 1.875, 2.50 değerlerinin, 
Kabul edildiği, 
Soruşturma konusu  ihalelerden sonra KGM’nce merkez ve  taşra  teşkilatlarına 
gönderilen 15.01.1998 tarihli 710‐0171 sayılı (1998/5) “İç Genelge” ile; 
“a) Taşıma formüllerinde yer alan (A) taşıma katsayısı A=1 olarak alınacak, 
b) 3992 Poz No.lu “Köprü İnşaat Zammı” uygulanmayacaktır.” 
Şeklinde getirilen hükümlerin bundan sonraki ihalelerde uygulandığı 
Taşıma katsayılarının ve köprü zamlarının anılan oranlarda belirlenmesi sonu‐
cu  ödemelerde  meydana  gelen  artışlar  ve  oranları  2  No’lu  Tablo  incelendiğinde 
sonradan yayınlanan bu genelgenin bu ihalelerde de dikkate alınmış olması ihtima‐
linde  (yani A=1 olması ve Köprü zamsız olması durumunda)  toplam olarak 355,8 
Milyon  ABD  Doları  ödeme  yerine  208,7 Milyon  ABD  Doları  nakliye  ödenecek 
147,1 Milyon  ABD Doları  fark  ödenmemiş  olacaktı.  Bu  farkın  hakediş  tutarına 
oranı % 21.7 olduğu görülmektedir. 
Elbette ki  ihaleden önce belirlenen A katsayıları ve köprü zamları müteahhitle‐
rin teklif edecekleri ihale indirim oranlarına etki edecek en önemli unsurlardır. An‐
cak,; 
Yukarıda belirtilen genelge gereği A katsayısı=1 köprü zamsız olarak aynı mahi‐
yette aynı bölgede yapılan ihalelerin;  
‐14.10.1998  tarihinde  yapılan Ünye‐Piraziz  (Bolaman Varyantı Hariç)  yolu‐
nun ihalesi %18,15 indirim ile,  
Yaşar Topcu Kararı
25
‐15.10.1998 tarihinde yapılan Yakakent‐Gerze (Gerze geçişi hariç) yolunun iha‐
lesi %25,88 indirim ile, 
‐16.10.1998  tarihinde  yapılan  Samsun‐Azot  Ayr.‐Ünye  yolunun  ihalesinde 
%18,02 indirim ile, 
‐19.11.1998  tarihinde yapılan Gerze‐Sinop (Sinop geçişi hariç) yolunun  ihale‐
sinde %26,86 indirim ile, 
‐12.10.1998 tarihinde yapılan Espiye‐Çarşıbaşı(Giresun Geçişi Hariç) yolunun 
ihalesinde % 18,35 indirim ile 
ihale edildikleri görüldüğünde, soruşturma konusu ihalelerdeki indirim oranla‐
rının da üzerinde indirimler olduğu ortadadır. Bu husus söz konusu ihalelerin ucu‐
za mı, yoksa pahalıya mı gittiğinin açık bir göstergesidir. 
f6‐)%30 Üzeri Keşif Artışı İhale İndirim Oranlarının Yeniden Belirlenmesi 
Rapor’un III/B‐4/f bölümünde belirtildiği gibi; 
Araklı‐İyidere yolu 28.08.2002  tarihli Bakanlık  ʺOlur’u  ile  kabul  edilen %30 
üzeri %46 keşif artışının müteahhit  firma Doğuş  İnş ve Tic. A,Ş.+Polat Yol Yapı 
San. Ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin, %30 üzeri Bakanlık Olurʹuna  tekabül  eden 
işleri İkinci işler hariç %32 tenzilatlı yapmayı 24.09.2004 tarihli Bakan ʺOlurʺu ile 
kabul ettiği, 
Ayrıca; 
Piraziz‐Giresun  (Giresun Geçişi Hariç)  yolunda, Kolin Turizm  San. Ve Tic. 
A.Ş.nin  28.02.2002  tarihli  Bakanlık makam Olurʹu  ile %30  üstü %67,  66  keşif 
artışı alınan  İşleri %27.5  tenzilatla yapmayı kabul ve  taahhüt  ettiğini 03.08.2004 
tarih ve YK‐DY/1581 sayılı yazısıyla, 
Çayeli‐Ardeşen‐Hopa yolunda Cengiz İnş. San.ve Tic. A.Ş. + Mapa İnş. San.ve 
Tİc. A.Ş.+ Makyol İnş. San ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin, 23.10.2002 tarihli Ba‐
kanlık makamı  olurʹu  ile  kabul  edilen %30  üzeri %104.06  artışı  alınan  işlerden 
%32 tenzilatla yapmayı kabul ettiğini 02.04.2004 tarihli yazısıyla, 
İyidere‐Çayeli yolunda Limak  İnş.San. ve Tic. A.Ş. nin 28.08.2002 tarihli Ba‐
kanlık Oluru  ile kabul edilen %30 üzeri %112.20 keşif artışı alınan  işlerden %32 
tenzilatla yapmayı 06.04.2004 gün ve 04/M‐1628 sayılı yazısıyla, 
Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirdikleri,  
Anlaşılmıştır. 
Soruşturma konusu  ihalelerde gerçekleşen % 16,80  ile % 20,30 arasında deği‐
şen  ihale  indirim oranları  ile yukarıda belirtilen  indirim oranlar arasındaki  farklar 
dikkat çekici mahiyettedir. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

26
SONUÇ OLARAK KOMİSYONUMUZ; 
İhale usul ve  esaslarının 7 aşamada 7 ayrı düzenlemeyle belirlenmesi  ile  ihale 
usul  ve  esaslarında  belirtilen  kriterlere uygun  çok  sayıda  (otuzu  aşkın)  firma var 
iken 15 firmanın belirlenerek davet edilmesi suretiyle ihalelerde rekabeti engellediği, 
Üç proje halindeki işleri altı parçaya bölerek ve birbirleri ile ilişkilendirerek, iha‐
leye katılımı sınırlandırdığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin verilmesini engel‐
lediği, 
Davet edilen  firmaların gizli tutulması gerekirken gizli tutulmak bir yana iha‐
lelerde bu firmaların birbirleriyle ortak girişimler oluşturmasını teşvik edecek mahi‐
yette usul ve esaslar belirlediği, 
Müteahhitlerin  ihale  öncesinde  anlaştıklarını gösteren  bir  çok  bulgu  olmasına 
rağmen bu bulguların dikkate alınmadan  ihalelerin sonuçlandırılmasına göz yum‐
duğu, 
Yine  şartnameler gereği  ihalelerde kabul edilmemesi gereken  teklif mektupları‐
nın ihale komisyonu tarafından geçerli sayılmasına göz yumduğu, 
Bu hususların “İhaleye Fesat Karıştırma” suçunun hile unsurunu teşkil ettiği, 
İhale şartnamesinin, müteahhitlerin ihaleye davetinden sonra hazırlanması, ze‐
yilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması, projelerin tamam olmadan işlerin iha‐
leye  çıkarılması,  sağlıksız keşifler hazırlanması  suretiyle %142’lere varan keşif ar‐
tışlarına sebep olması, yüksek  taşıma katsayıları ve köprü  inşaat zamları uygulan‐
mak  suretiyle daha  sonra yapılan benzer  ihalelerde  taşıma katsayısı A=1 ve köprü 
zamsız  olması  durumunda  nakliye  fiyatı  olarak  ödenecek miktarın  toplam  147,1 
Milyon $ tutarında fazla ödeme yapılmasına neden olduğu, 
Soruşturma konusu  ihalelerin %30 üzeri keşif artışı  ihale  indirim oranlarının 
%32 olarak belirlendiği gözönüne alındığında soruşturma konusu ihalelerde gerçek‐
leştirilen %16,80  ile %20,30 arasında değişen  ihale  indirim oranları.  ile yukarıda 
belirtilen indirim oranlar arasındaki fark kadar fazla ödemelere sebep olduğu, 
Bu fazla ödemelerin haksız menfaat unsurunu teşkil ettiği, 
Yukarıda sıralanan söz konusu işlemlerin Bayındırlık ve İskan Eski Bakanı Ya‐
şar TOPÇU tarafından bilerek yapıldığı ve böylece Türk Ceza Kanunu’nun 205 inci 
maddesinin bütün unsurlarını oluşturduğu, 
Kanaatine varılmıştır. 
VI‐ SONUÇ VE KARAR 
Komisyonun, 19.10.2004 tarihli karar (14 üncü) toplantısında; 
Yaşar Topcu Kararı
27
1‐ Bayındırlık  ve  İskan  eski Bakanı Yaşar Topçu’nun  fiil  ve  davranışlarının, 
Türk  Ceza  Kanunu’nun  205  inci maddesinde  belirtilen,  ihaleye  fesat  karıştırma 
suçunu oluşturduğu savıyla, yargılanmak üzere Yüce Divana sevk edilmesine 1 
ret oy’una karşı 10 kabul oy’u ile, 
2‐ Bu  ihalelerin hazırlanmasında, ve  icra  edilmesinde karar alma aşamalarına 
katılan dönemin bürokratları hakkında, ilgili bakanlık nezdinde tahkikat yapılmasına 
ilişkin suç duyurusunda bulunulmasına oybirliğiyle, 
3‐ Karayolları Genel Müdürlüğü’nde kamu görevlisi olarak çalışıp da, herhangi 
bir sebeple görevlerinden ayrılan bazı bürokratların, 3 yıllık yasaklı süre dolmadan, 
Karayolları Genel Müdürlüğü’nün görev alanında  faaliyet gösteren  firmalarda gö‐
revli olarak çalıştıkları, Komisyonun çalışmaları sırasında tespit edilmiştir. Bu kişi‐
ler  hakkında  da  2531  Sayılı  Kamu  Görevlerinden  Ayrılanların  Yapamayacakları 
İşler Hakkındaki Kanun’un 2 nci maddesine muhalif durumları olduğundan bahisle, 
ilgili bakanlık nezdinde,  inceleme ve soruşturma yapılması  için suç duyurusunda 
bulunulmasına 1 ret oy’una karşı 9 kabul oy’u ile, 
Karar verilmiştir.” 
IV‐ YARGILAMANIN AŞAMALARI 
A‐ SANIĞIN SORGUSU 
Sanık, Yüce Divanın 28.3.2005 günlü oturumunda yapılan sorgusunda
özetle; 
- Karadeniz sahil yolunun, Türkiye’de yol olarak birinci derecede önce-
liği olan yollardan birisi ve hatta birincisi olduğunu,
- Dava konusu yolun 1996 yılında kurulmuş olan ANAYOL Hükümeti
zamanında finansmanı bütçeden karşılanmak üzere yapılmasına karar veril-
diğini, ilan verilip firma seçimi yapılmış olmasına karşın, ödenek buluna-
madığı için devam edilemediğini,
- Söz konusu yolun, bütçe imkanlarının yetersizliği nedeniyle bölünmüş
yol olarak ve dış kredi kullandırılarak yapılmasının zorunlu olduğunu, bu
amaçla 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 89. maddesi gereğince Bakanlar
Kurulu Kararı alınarak ihalenin Devlet İhale Kanunu hükümleri dışında
yapılmasına karar verildiğini,
- Yapılan ihalenin Türkiye’deki kendi şartları itibarıyla ilk ihale oldu-
ğunu, daha önce yapılmış olan dış kredili ihalelerin tamamının teklif alına-
rak, bu ihalenin ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarından indi-
rim almak suretiyle yapıldığını, sonraki bütün ihalelerde de aynı metotun
uygulandığını ve devletin bundan kazandığını,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

28
- İlk soruşturma dosyasında yaptırılan bilirkişi raporunda da bu ihale-
nin devletin kârına olduğunun belirtildiğini,
- Başlangıçta saptanan onbir firmanın Karayolları Genel Müdürlüğü ta-
rafından belirlendiğini, firma isimlerinin belirlenmesinde bir rolünün bu-
lunmadığını ve çağrılan firmaların hiç birisini tanımadığını,
- Kendisinin, daha önceki bakanlığı döneminden edindiği tecrübeler ve
ihale ile ilgili olarak kulağına gelen bir takım duyumlardan ötürü, rekabeti
artırmak amacıyla sonradan dört firmayı daha davet ettirdiğini,
- Davet edilecek firmalar ile ihaleye katılıp katılmayacakları ve dış kredi
bulup bulamayacakları konularında konuşulduğunu,
- Davet edilecek firmaların sayısı hakkında herkesin bir şeyler söyleye-
bileceğini, bunun bir standardının olmadığını, örneğin otuz firma çağrıldı-
ğında niye kırk firma çağrılmadığının sorulabileceğini, ayrıca çok firma çağ-
rılması halinde, ihaleyi davetiyeli yapmanın bir anlamının kalmayacağını,
Karadeniz sahil yolunun özelliği nedeniyle bu ihalelere seçkin firmaların
davet edilmesinin normal olduğunu,
- İhalelere çok sayıda firma çağrılmamasının nedenlerinden birinin de
Hazine Müsteşarı ile telefonla yaptığı konuşmadan, bunun Hazineye ek yük
getireceği kanaatine varması olduğunu,
- Üç proje halindeki işlerin altıya bölünmesinin kendi talimatı ile yapıl-
dığını ve bundaki amacın işlerin daha hızlı yürütülmesini sağlamak oldu-
ğunu,
- İhale olurunda yer alan, bir işi alan firmanın diğer bir işi pilot firma
olarak alamayacağına ilişkin kuralın amacının, işin daha kısa sürede bitiril-
mesi ve bir firmanın bütün ihaleleri almasına engel olmak olduğunu,
- (9/19) Esas Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonunun üç kişilik bilirkişi
heyeti kurduğunu ve bu heyetin projelerin var olduğuna dair rapor sunduğu-
nu ve projelerin bulunduğunu, bu hususun Karayolları Genel Müdürlüğü tara-
fından soruşturma komisyonuna gönderilen yazılarla da sabit olduğunu,
- Hiçbir keşif artışına imza atmadığını, kendisinden sonra verilen keşif
artışlarının nedeninin büyük çoğunluğunun proje ile ilgili olmadığını, Arak-
lı’dan başlayıp Derepazarı’na kadar olan yolun mevcut Başbakanın talima-
tıyla sahile alındığını, bazı yerlerdeki keşif artışlarının ise güzergah değişik-
liğinden kaynaklandığını, “yüzde 30 oranından fazla artış temel, tünel ve benzeri 
işler  ile  tabiî  afetler  gibi  nedenlerden  ileri  gelmişse,  idarenin  isteği, müteahhidin 
kabulü ve ilgili bakanın onayıyla, süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri 
içinde yüzde 30’u geçen işler de aynı müteahhide yaptırılabilir.” hükmünün Dev-
Yaşar Topcu Kararı
29
let İhale Kanununda yer aldığını, dolayısıyla şartnamedeki hükmün kanun-
dan alınarak tekrarlandığını,
- Katsayıları kendisinin belirlemediğini, bir Bakanın taşıma katsayısı ya
da köprü zammı tayin etmeyeceğini, sonradan ihale edilen otoyollarda (A)
katsayısının 1’den farklı olmaması gerektiğini, söz konusu otoyolları da
kendisinin ihale ettiğini, onların şehir dışında yapıldığını, (A) taşıma katsa-
yısının tespitinde belli metotlar bulunup, bunlardan bir tanesinin (K) kam-
yon katsayısı olduğunu, orada müteahhidin kendi arabasını kullanabildi-
ğini, müteahhidin arabasının seksen tonluk olduğunu, Karadeniz’de on
tonluk arabaların gidip gelebildiğini, taşıma katsayısının ulufe dağıtır gibi 
“al sana bunu verdim, ben sana bunu verdim” şeklinde değil, yolun eğimi, tra-
fiği, hava şartları ve diğer etkenler dikkate alınarak belirlendiğini, örneğin,
kendisinden sonra ihale edilen Bafra-Samsun yolundaki taşıma katsayısının
iki olarak uygulandığını,
- Ankara-Sivrihisar yolunun kendi döneminde bitirildiğini, bu yolun ki-
lometre maliyetinin 1.700.000 dolar olduğunu, Karadeniz sahil yolunun
coğrafi nedenlerden kaynaklanan çok farklı ve ağır şartlar altında yapıldı-
ğını, yaptığı hesaplama sonucu Karadeniz’deki yolun kilometre maliyetinin
985.000 dolara geldiğini,
- Karadeniz sahil yollarının yapımının kendisinden sonraki dönemde
müteahhit firmaların dış kredi bulma yükümlülüğü yerine bütçe içine alına-
rak ve bütçe ödeneği karşılığı ile sürdürüldüğünü, müteahhit firmaların
ihale tarihinde temin ettikleri dış kredi için ödedikleri libor artı %18’lere
varan faizlerden ve maliyet yüklerinden kurtulduklarını, bu durum dikkate
alınmadan komisyon üyeleri ve milletvekilleri önünde ihalenin ucuza gitmiş
olduğu izlenimi ve kanaati yaratıldığını,
- Kendisinden sonraki dönemdeki tenzilatların müteahhitler zorlanarak
yaptırıldığını, bunun nedeninin kredi şartlarının değişmesi olduğunu, dış
krediyle yapılmış olan ihalenin kredisinin, bizzat mevcut Başbakanın giri-
şimleri sonucunda üç bankadan (Akbank, Garanti Bankası ve İş Bankası)
temin edildiğini ve böylece müteahhide %10 ve daha yukarı bir avantaj sağ-
landığını, bu işi alan firmalardan birisinin patronunun kendisine firmaları-
nın %32 oranında tenzilat yapmaya zorlandığını ifade ettiğini,
- Keşif artışlarındaki tenzilat oranlarının firmalara yedi yıl sonra hükü-
met tarafından sağlanan kredi desteğinden kaynaklandığını, sonradan yapı-
lan bu indirim nedeniyle kendisine sorumluluk yüklenemeyeceğini,
- Dönemin Doğru Yol Partisi Genel Başkan Yardımcısı olan Hasan Ekin-
ci tarafından yaptırılan noter tespitinin doğrudan kendisine ulaştırılmadığı-
nı, buna karşın kendisinin yapılan noter tespitini buldurarak Ankara Cum-
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

30
huriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu ve söz konusu savcı-
lık tarafından verilen takipsizlik kararında da belirtildiği üzere noter tespi-
tinin tahminden öte bir anlamının bulunmadığını,
- 17.11.2004 günlü dilekçesinde belirttiği hususları da aynen tekrarladığını,
beyan etmiştir.
Sanık, 6.1.2004 gününde soruşturma önergesinin TBMM Genel Kuru-
lunda görüşülmesi sırasında yaptığı konuşmasında, sorgusunda değindiği
hususlara benzer açıklamalarda bulunmuş, (9/9) Esas Numaralı Meclis So-
ruşturma Komisyonunda 8.7.2004 gününde verdiği ifadesinde ise aynı ko-
nuda daha önce verilen soruşturma önergesine rağmen, ikinci kez hakkında
Meclis soruşturması açılamayacağını, bu nedenle yeniden savunma yapma-
yacağını ve soruları cevaplandırmayacağını beyan etmiştir.
B‐ KANITLAR 
  1‐ Yazılı kanıtlar 
- Karadeniz sahil yolu işlerinin Devlet İhale Kanununun 89. maddesine
göre ihale edilmesine ilişkin Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 31.7.1997
günlü, 2584 sayılı teklif yazısı, 
- Karadeniz sahil yolu işlerinin Devlet İhale Kanununun 89. maddesine
göre ihale edilmesine ilişkin 1.8.1997 günlü, 97/9698 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı,
- Kredili olarak ihale edilecek karayolu projelerine ilişkin Karayolları
Genel Müdürlüğünün Hazine Müsteşarlığına yazdığı 15.8.1997 günlü, 3006
sayılı yazı,
- Devlet İhale Kanununun 89. maddesine göre ihale edilecek Karadeniz
sahil yolu işlerinin ihale usul ve esaslarını belirleyen 25.8.1997 günlü, 3099
sayılı Bakan oluru,
- Karadeniz sahil yolu işlerinin altı kısım halinde ve onbir firma davet
edilerek ihale edilmesine ilişkin 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan oluru,
- Karadeniz sahil yolu işlerine ilişkin ihale onay belgeleri (6 Adet),
- Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzalı 26.8.1997 günlü, 3110 sa-
yılı firmalara gönderilen davet yazısı,
- Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzalı 26.8.1997 günlü, 3140 sa-
yılı firmalara gönderilen teklif verme şartlarını değiştiren yazı,
Yaşar Topcu Kararı
31
- Karadeniz sahil yolu işlerinin altı kısımda ihale edilmesine ve onbir
firmaya ilave olarak dört firmanın daha davet edilmesine dair 8.9.1997 gün-
lü, 6599 sayılı Bakan oluru,
- Sonradan davet edilen dört firmaya gönderilen 8.9.1997 günlü, 3209
sayılı davet yazısı,
- İhale şartnamesi ve sözleşme tasarılarının yürürlüğe konulması ile %30
oranından fazla artışın ihale şartnamesi ve sözleşme hükümleri çerçevesinde
yapılmasına ilişkin 19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan oluru,
- Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzalı 19.9.1997 günlü, 3367 sa-
yılı zeyilname ve açıklamalar,
- Köprü İnşaat zamlarının %50 zamlı olarak değerlendirileceğine dair
Ahmet Ustaoğlu (Yapım Daire Başkanı) imzalı 11.9.1997 günlü, 6681 sayılı
yazı,
- A=1 ve köprü inşaat zammı uygulanmayacağına dair Karayolları Genel
Müdürü Yaman Kök imzalı 15.1.1998 günlü, 171 sayılı yazı,
- Hazine Müsteşarlığının kredili ihalelerle ilgili 2.10.1997 günlü, 1971 sa-
yılı yazısı,
- DPT tarafından ihalelerin dış kredi ile yapılmasının uygun olduğuna
ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğüne yazılan 6.10.1997 günlü, 3835 sayılı
yazı,
- DPT’nin proje revizyonuna ilişkin 18.12.1997 günlü, 5158 sayılı yazısı,
- Karadeniz sahil yolu projesinin revize edilmesine dair 30.10.1997 gün-
lü, 97/118 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı,
- Ankara 8. İdare Mahkemesinin 11.12.2001 günlü, E:2001/221,
K:2001/1605 sayılı kararı,
- Danıştay 10. Dairesinin 26.3.2003 günlü, E:2002/431, K: 2003: 1125 sayılı
kararı,
- Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 19.7.2004 günlü, E:2003/281, K:
2004/223 sayılı kararı ile bu karara esas alınan bilirkişi raporu,
- Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 16.3.1998 günlü, H:1997/89049,
K:1998/6230 sayılı takipsizlik kararı ile bu karara esas alınan bilirkişi raporu,
- (9/19) Esas Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonuna sunulan
15.12.1998 günlü bilirkişi raporu,
- Hasan Ekinci tarafından yaptırılan 29.9.1997 günlü noter tespiti,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

32
- Karadeniz sahil yolu ihalelerinin hazırlık, icra ve karar alma aşamasına
katılan dönemin bürokratları hakkında tahkikat açılmamasına ilişkin teftiş
kurulu raporunu da içeren Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 3.5.2005 günlü,
4934 sayılı yazısı,
- Karayolları Genel Müdürlüğünün otoyol yapan firmalar ile Karadeniz
sahil yolu bilgilerini içeren 18.5.2005 günlü, 5991 ve 19.8.2005 günlü, 8048
sayılı yazıları,
- Karayolları Genel Müdürlüğünün firmaların ortak girişim kurmaları
ile ilgili olarak idareden izin alıp almadıklarına ilişkin 23.11.2005 günlü,
4280 sayılı yazısı,
- Projelerin idareye teslim tarihini belirten Karayolları Genel Müdürlü-
ğünün 5.12.2005 günlü, 17602 sayılı yazısı,
- Karayolları Genel Müdürlüğünün dava konusu yolların projelerine
ilişkin olarak Meclis soruşturma komisyonuna yazdığı yazılar,
- Karadenizde çalışan ve ödeneği üzerinde harcama yapan firmalarla il-
gili Karayolları Genel Müdürlüğünün 15.7.2005 günlü, 6227; 10.8.2005 gün-
lü, 7734; 1.11.2005 günlü, 10505 ve 20.1.2005 günlü, 336 sayılı yazıları,
- Karayolları Genel Müdürlüğünün Ümraniye-Altunizade, Ümraniye-
Şile, Bolu Dağı geçişi ve Kavacık Anadoluhisarı yolları hakkında bilgi veren
14.10.2005 günlü, 2809 sayılı yazısı,
-Hazine Müsteşarlığının kredilerle ilgili açıklamaları ile firmaların kredi
tekliflerinde yer alan şartları ve 146 milyon Amerikan Doları tutarındaki
kredi teklifinin şartlarını içeren 1.12.2005 günlü, 2654 sayılı yazısı,
- %30 üzeri keşif artış onaylarını gösteren tablo,
- 831 milyon Amerikan Doları tutarındaki kredi anlaşmasını gösteren
liste,
- Maliye Bakanlığının 14.11.1997 günlü, 24355 sayılı Karadeniz sahil yo-
lu ihalelerinin vizesine ilişkin yazısı,
- Sanık Yaşar Topcu’nun 30.6.1997–11.1.1999 tarihleri arasında Bayındır-
lık ve İskan Bakanlığı görevinde bulunduğunu bildirir Başbakanlığın
9.2.2005 günlü, 1666 sayılı yazısı,
- Sanığın adli sicil ve nüfus kayıtları,
- Sanığın savunma dilekçeleri ekinde verdiği çeşitli belge fotokopileri.
 
Yaşar Topcu Kararı
33
  2‐ Tanıklar 
Yargılama sırasında dinlenilen tanıklara ilişkin bilgiler, aşağıdaki tab-
loda gösterilmiştir:
Sıra 
No  Adı Soyadı  Ünvanı 
Dinle‐
nildiği 
Oturum 
Ne Şekilde 
Dinlenildiği 
1 Hasan Ekinci Eski Orman Bakanı 21.4.2005 Resen
2 Eyüp Aşık Eski Devlet Bakanı 21.4.2005 “
3 Yaman Kök Dönemin Karayol-ları Genel Müdürü 21.4.2005 “
4 Gönül Balkır Dönemin KGM APK Daire Başkanı 21.4.2005 “
5 Ahmet Tuncer Ertan Eksen A.Ş. temsilcisi 21.4.2005 “
6 Mustafa Aktürk Özdemir İnş. Şir. temsilcisi 21.4.2005 “
7 Ahmet Ustaoğlu Dönemin İhale Ko-misyonu Başkanı 21.4.2005 “
8 Hüseyin Doğanay Dönemin İhale Ko-misyonu Üyesi 21.4.2005 “
9 Sadık Gürsan Demircan
İDönemin hale Ko-
misyonu Üyesi 21.4.2005 “
10 Vacip Mert Dönemin İhale Ko-misyonu Üyesi 21.4.2005 “
11 Mahmut Yıldız Şanlıurfa Milletve-kili 26.5.2005 “
12 Mehmet Aydın Karaöz
Dönemin Haz. Müs.
Dış Ekonomik İliş-
kiler Genel Müdürü
26.5.2005 “
13 Vedit Arığ Kiska İnş. Şirketi temsilcisi 26.5.2005 “
14 Akın Kılınç Beğen İnş. Şir. tem-silcisi 26.5.2005 “
15 Cemil Özgür Özgür Tic. ve San. Şirketi sahibi 26.5.2005 “
16 Ahmet Kemal Akın-cı
Ceylan İnş. Şir. tem-
silcisi 26.5.2005 “
17 Dinçer Yiğit Eski Karayolları Genel Müdürü 26.5.2005 “
18 İbrahim Nursel Yaykıran
Eko İnş. Şirketi Or-
tağı 26.5.2005 “
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

34
19 Cuma Gülser Emek İnş. Şir. tem-silcisi 26.5.2005 “
20 Ahmet Murat Binark
Garanti Koza İnş.
Şirketi temsilcisi 26.5.2005 “
21 Sultan Belma Çelikoğlu
Hasancan Poyraz
Müt. temsilcisi 26.5.2005 “
22 Hüseyin Deliismail Hasko İnş. Şir. tem-silcisi 26.5.2005 “
23 Mürsel Genç
Murtazaoğlu İnş.
A.Ş. Yönetim Ku-
rulu Üyesi
26.5.2005 “
24 Yener Dinçmen Eski Hazine Müste-şarı 21.6.2005 Sav. tanığı
25 Cenk Tangil Makimsan A.Ş. Yö-netim Kurulu Üyesi 21.6.2005 Resen
26 Mehmet Emin Er-doğan
Öz İnş. A.Ş. Yönetim
Kurulu Başkanı 21.6.2005 “
27 İbrahim Özen STFA İnş. A.Ş. tem-silcisi 21.6.2005 “
28 Turan Büyükşahin Tubin A.Ş. temsilcisi 21.6.2005 “
29 Ali Özcan Yapı Üretim A.Ş. temsilcisi 21.6.2005 “
30 Ali Cihan Çarmıklı Ziya Çarmıklı Şir-keti temsilcisi 21.6.2005 “
31 Deniz Şölen Enka A.Ş. temsilcisi 21.6.2005 “
32 Mustafa Karamullaoğlu
Kutlutaş İnş. Şir.
temsilcisi 21.6.2005 “
33 Ünsal Akıncı Kutlutaş İnş.Şir. Gen.Müd. 21.6.2005 “
34 Sezai Bacaksız Limak İnş. Şir. tem-silcisi 21.6.2005 “
35 Abdullah Çoban Bayındır A.Ş. tem-silcisi 21.6.2005 “
36 Güven Balkan Mapa İnş. A.Ş. tem-silcisi 21.7.2005 “
37 Mustafa Asım Öz-demir
Güriş-Metiş ortak
girişim temsilcisi 21.7.2005 “
Yaşar Topcu Kararı
35

38 Celal Koloğlu Kolin İnş. A.Ş. tem-silcisi 21.7.2005 “
39 Tuna Aksel Yüksel İnş. A.Ş. temsilcisi 21.7.2005 “
40 Mehmet Ali Çebi Makyol İnş. A.Ş. temsilcisi 20.9.2005 “
41 Mahfi Eğilmez Eski Hazine Müste-şarı 20.9.2005 Sav. tanığı
42 İlhan Adiloğlu Özışık Şirketi Gen. Müd. Yard. 6.12.2005 Resen
43 Cevdet Özbalçık Gürsan İnş. Şir. tem-silcisi 6.12.2005 “
44 Nazım Bal Bal-İş İnş. A.Ş. sa-hibi 6.12.2005 “
45 İbrahim Polat Polat A.Ş. temsilcisi 6.12.2005 “
46 Ekrem Cengiz Cengiz İnş. A.Ş. temsilcisi 6.12.2005 “
47 Remzi Tekin Gökdelen İnş. Şir-keti temsilcisi 31.1.2006 “
C‐ DAVAYA KATILAN VE SAVLARI 
Karayolları Genel Müdürlüğü vekili Av. Muammer Semiz, 21.11.2005
günlü dilekçesiyle, idare zararı doğmuş olabileceğinden, özel hukuka ilişkin
hakları saklı tutulmak koşuluyla davaya katılma talebinde bulunmuş; bu
talep, 6.12.2005 günlü oturumda kabul edilmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü vekilleri Av. Muammer Semiz, Av.
Üstüner Erdoğan ve Av. Gülşen Köse, davanın esasına ilişkin iddialarını
içeren 28.2.2006 günlü dilekçelerinde, Yüce Divana sevk kararında ileri sü-
rülen iddiaların tümünün sabit olduğunu ve eylemin 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 257. maddesinde öngörülen görevi kötüye kullanmak suçuna
uyduğunu ileri sürerek, sanığın söz konusu madde uyarınca cezalandırıl-
masına karar verilmesini istemişlerdir.
Katılan idare vekilleri 11.4.2006 günlü dilekçelerinde ise bakanlara, işle-
dikleri suçlar bakımından, milletvekillerinin tabi olduğu prosedürün uygu-
lanması gerektiğini, Anayasanın 82. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları
gereğince üyelik süresince dava zamanaşımının işlemeyeceğini ve bu ne-
denle somut olayda dava zamanaşımının gerçekleşmediğini ileri sürmüşler-
dir.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

36
D‐  YARGITAY  CUMHURİYET  BAŞSAVCILIĞININ  ESAS 
HAKKINDAKİ GÖRÜŞÜ 
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 2.3.2006 günlü oturumda sözlü
olarak da açıkladığı esas hakkındaki görüşünün kanıtların değerlendiril-
mesi, eylemlerin hukuki niteliği, zamanaşımı ve sonuç bölümleri şöyledir:
“D‐ KANITLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:  
5539 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Ka‐
nun’un 1. maddesi ile 180 Sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teşkilat ve Görev‐
leri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin  26. maddesine  göre, Karayolları 
Genel Müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliğe haiz, katma 
bütçeli bir kuruluştur.  
Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale işlemleri, Devlet İhale Kanunu hüküm‐
lerine tabidir. 
2886  Sayılı  Devlet  İhale  Kanun’unun  “Özelliği  Bulunan  İşler”  başlıklı  89. 
maddesinde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün olamayacağı haller 
ile Türk  Silahlı Kuvvetlerinin  ve Emniyet Genel Müdürlüğünün  bazı  ihtiyaçları 
için temin edilecek mal ve hizmetlerin ihalesinde; ilgili bakanlığın teklif edeceği iha‐
leler için bu Kanun hükümleri dışında kalınmasına Bakanlar Kurulunca karar veri‐
lebileceği,  bu  ihalelerde  uygulanacak  usul  ve  esasların  idarelerince  hazırlanarak 
ilgili bakanın onayı ile belirleneceği hükme bağlanmıştır.  
Kanun’un,  “Belli  İstekliler Arasında Yapılacak  İhaleler”  başlığını  taşıyan  44. 
maddesine göre, karayolları, tüneller ve köprülerin yapım işleri ile bunların etüt ve 
proje  işlerinin  ihalesinin,  diğer  ihale usulleri  yerine,  teknik  yeterlikleri  ve  güçleri 
idarece  kabul  edilmiş  en  az üç  istekli  arasında  kapalı  teklif usulü  ile  yaptırılması 
mümkündür. Ancak,, bu madde hükümlerine göre yapılacak ihalelerde, ihaleye katı‐
lacak  isteklilerin  isimleri  belirtilmek  suretiyle  ilgili  veya  bağlı  bulunulan  bakanın 
onayının alınması zorunludur. 
5539 Sayılı Kanun’un  28. maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğünce  ek‐
siltmeye konulan  işlere girecek  isteklilerde aranacak mali ve  teknik yeterlik ve sair 
şart ve niteliklerin  esaslarının Bayındırlık Bakanlığınca belirleneceği öngörülmüş‐
tür. 
Yaşar Topcu, 30.6.1997  ila 11.1.1999 tarihlerinde Bayındırlık ve İskan Bakanı 
olarak görev yapmıştır. 
3046 Sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanun’un 21.ve 
180 Sayılı KHK.’ nin 5. maddelerine göre; Bakanlar, bakanlık kuruluşunun en üst 
amiridir  ve  bakanlık  hizmetlerini mevzuata  uygun  olarak  yürütmekle  görevlidir. 
Yaşar Topcu Kararı
37
Bakanlar; ayrıca, emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden sorumlu olup, bakan‐
lık  teşkilatı  ile  bağlı  ve  ilgili  kuruluşların  faaliyetlerini,  işlemlerini  ve  hesaplarını 
denetlemekle görevli ve yetkilidir.  
Bakanların cezai sorumluluklarının, hukuki ve siyasi sorumluluklarından ayrı 
olarak ceza hukukunun genel ve özel hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmek‐
tedir. 
Karayolları  Genel  Müdürlüğünün  1997  yılı  yatırım  programında  bulunan 
“Bolaman‐Perşembe”,  “Doğu  Karadeniz  Sahil  Yolu  (Araklı‐Hopa)”  ile  “Piraziz‐
Espiye (Giresun Geçişi Hariç)” yollarının yapımı işlerinin Milli Bütçeden kuruluşa 
ayrılan kaynakların yetersizliği nedeniyle kredi kullanılması düşünüldüğü belirtile‐
rek 2886 Sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca ihalelerin bu Kanun kapsamı dışına 
çıkarılması teklifinde bulunulması üzerine, Bakanlar Kurulu 1.8.1997 tarih ve 9698 
sayı  ile  teklif  kapsamı  içindeki  işlerde  bu Kanun hükümlerinin uygulanmamasına 
karar vermiştir.  
Olayda, idarece hazırlanan ihale usul ve esasları Genel Müdürün teklifi üzerine 
sanığın  25.8.1997  gün  ve  3099  sayılı  oluru  ile  belirlenmiştir. Bu  onayda,  işlerin 
tamamının  ve  bir  kısım  kamulaştırmasının müteahhit  firmalar  tarafından  temin 
edilen  kredilerle  finanse  edilmesi  koşuluyla  ihalenin  teknik  yeterlikleri  ve  güçleri 
idarece kabul  edilmiş ve Bakanlık Makamı oluru  ile  tespit  edilen  firmalar veya bu 
firmalar pilotluğunda yerli ve/veya yabancı firmalarla oluşturulacak ortak girişimler 
arasında  kapalı  teklif usulü  ile  dövize  endeksli Bakanlık  birim  fiyatları üzerinden 
indirim vermek suretiyle yapılması usul ve esası kabul edilmiştir. 
Bakanın imzasını taşıyan 26.8.1997 tarih ve 6246 sayılı onay ile üç projenin al‐
tı kısım halinde  ihaleye çıkarılmasına ve teknik yeterlikleri ve güçleri  idarece kabul 
edilmiş  olanlardan;  otoyol  yapımlarını  gerçekleştirmiş  ve  kredi  bulabileceklerini 
ispatlamış yedi  firma  ile Karadeniz Sahil Yollarında çalışmakta olan ve ödenekleri 
üzerinde fiilen harcama yapan ve kredi bulabileceklerini ifade eden dört firma olmak 
üzere toplam onbir firmanın ihaleye davet edilmesine olur verilmiştir.  
Olurlarda,  firmaların yapılacak  ihalelere  katılmasını  sınırlayan  bir hükme yer 
verilmemiş  iken, Karayolları Eski Genel Müdürü Yaman Kök tarafından  firmalara 
gönderilen  26.8.1997  tarihli  ihaleye  davet  yazısında,  şartnamenin  şube müdürlü‐
ğünden  temin  edilebileceği,  firmaların  işlerden  birinin  kendisinde  kalması halinde 
diğer  işlere  teklif  veremeyecekleri,  29.8.1997  tarihli  yazıda  ise  firmaların  işlerden 
birinin kendisinde kalması halinde,  ikinci  işe ancak, ortak girişim oluşturmaları ve 
önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif verebilecekleri belir‐
tilmiştir.  
8.9.1997  tarihli  Bakan  onayı  ile,  ihalede  rekabetin  yaygınlaştırılmasının  sağ‐
lanması gerekçesiyle teknik güçleri ve yeterlikleri idarece bilindiğinden bahisle dört 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

38
firma daha  ihalelere çağrılmış, 29.8.1997 tarihli yazıda belirtilen  ihale usulü olura 
bağlanmıştır.  
Sanığın imzasını taşıyan 19.9.1997 tarihli onay ile 25.8.1997 tarihli olurun ke‐
şif artışlarına ilişkin 8. maddesine, “ % 30 oranından fazla artış, proje kapsamında 
kalmak üzere işin tamamlanabilmesi için gerekli görülüyorsa idarenin isteği, müte‐
ahhidin kabulü ve Bakanın onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hüküm‐
leri  içinde  aynı  müteahhide  yaptırılabilir.”  hükmü  eklenmiş  ve  ihale  şartnamesi 
yürürlüğe konulmuştur. 
Firmaların  düştükleri  tereddüdün  giderilmesi  gerekçesiyle Genel Müdür Ya‐
man Kök  imzalı 19.9.1997 gün ve 3367 sayılı zeyilnamede, 8.9.1997 gün ve 6599 
sayılı olurdaki  firmaların  ihalelere  teklif vermelerine  ilişkin hüküm  ile  ilgili olarak 
açıklama yapılmış, davet mektubu alan firmaların kendi adlarına veya ortak girişim 
olarak altı ihaleye de teklif verebilecekleri, ancak, davet edilen firmaların tek başları‐
na (bir), pilotluklarındaki  idarece uygun görülen ortak veya ortaklıklarla oluştura‐
cakları ortak girişim olarak da en fazla (iki) ihaleyi üstlenebilecekleri belirtilmiştir. 
İhalelerin Karayolları Genel Müdürlüğünün oluru ile oluşturulan ihale komis‐
yonunca  30.9.1997,  1.10.1997  ve  2.10.1997  tarihlerinde  belli  istekliler  arasında 
kapalı teklif usulü ile gerçekleştirildiği, ihale kararlarının ita amiri olan Karayolları 
Genel  Müdürü  tarafından  9.10.1997  tarihinde  onaylandığı,  uluslararası  kredili 
ihale izninin Hazine Müsteşarlığınca 2.10.1997 tarihinde verildiği belirlenmiştir. 
Yüce Divana sevk kararında sanığa yüklenen eylemlerden; ihale usul ve esasla‐
rının yedi aşamada yedi ayrı düzenlemeyle belirlenmesi ile ihale usul ve esaslarında 
belirtilen kriterlere uygun çok  sayıda  (otuzu aşkın)  firma var  iken onbeş  firmanın 
belirlenerek davet edilmesi suretiyle ihalelerde rekabetin engellendiği, üç proje halin‐
deki işlerin altı parçaya bölünerek ve birbirleri ile ilişkilendirilerek, ihaleye katılımın 
sınırlandırıldığı,  ekonomik  açıdan  en  avantajlı  teklifin  verilmesinin  engellendiği, 
davet edilen firmaların gizli tutulması gerekirken gizli tutulmak bir yana ihalelerde 
bu  firmaların  birbirleriyle  ortak  girişimler  oluşturmasını  teşvik  edecek mahiyette 
usul ve esaslar belirlendiği iddialarının irdelenmesinde:  
Birbirleriyle bağlantılı olması nedeniyle bu iddiaların birlikte değerlendirilmesi‐
nin uygun olacağı düşünülmüştür.  
Devlet İhale Kanunu’nun temel felsefesi, Devletin ihtiyaçlarının en iyi şekilde, 
uygun şartlarda ve zamanında karşılanması,  ihalelerde rekabet ve açıklığın sağlan‐
masıdır.  
İhalede açıklık  ilkesi;  ihalelerde yolsuzluk  iddialarının ve  şüphelerin önüne ge‐
çilmesi için getirilmiş olup, ihalenin bütün isteklilere açık olması, idarenin tutumu 
ve  ihalenin  seyri  ile  ilgili  isteklilerde  şüphe uyandıracak noktaların bulunmaması, 
ihalenin katılanlar huzurunda başlayıp sonuçlandırılması anlamını taşımaktadır. 
Yaşar Topcu Kararı
39
Rekabet ilkesiyle işin ve hizmetin arzu edilen kalitede ve en uygun bedelle yaptı‐
rılması amaçlanmaktadır.  İhalede  rekabet ortamının oluşması  için  temel unsur  ise 
ihaleye katılımın olabildiğince sağlanmasıdır.  
İhale yöntemleri, ilan ve uygun bedel gibi uygulamalar; ihalede açıklık ve reka‐
betin oluşmasını sağlayacak araçlardır. Kanun, ihalede açıklık ve rekabet ilkelerinin 
her alanda gerçekleşmesi için çeşitli hükümler getirmiş, ihalelerde kapalı teklif usu‐
lünün esas olduğunu kabul etmiştir. 
2886 Sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarılan ihalelerde de, bu ilkeler geçerliliğini 
korumaktadır. Her hâl ve koşulda bu  ilkelerin dikkatle takibi ve yaşama geçirilmesi 
gerekmektedir. Bu nedenle,  idare,  kamu yararı  ile  açıklık ve  rekabet  ilkelerini  esas 
alan  ve  yansıtan usul  ve  esaslar  belirlemeli,  bu  yönde  işlem  tesis  etmeli,  rekabeti 
engelleyici davranış ve usullerden  kaçınmalıdır.  İhaleye  katılma  koşulları  önceden 
nesnel  bir  biçimde  saptanmalıdır.  İhale  usul  ve  esaslarında  yapılan  ve  yapılacak 
değişiklikler, rekabet ortamının gerçekleştirilmesi ve geliştirilmesine hizmet etmeli, 
bu  amaca  yönelik  olmalıdır. Bu Kanun  hükümlerinin uygulanamaması nedeniyle 
idareye usul ve esaslar açısından çeşitli çözüm yollarından birini seçme ve yeni çö‐
züm  yolları  üretme  konusunda  verilen  takdir  yetkisi, mutlak  ve  sınırsız  değildir. 
Takdir yetkisinin, az önce belirttiğimiz ihale hukukunun genel ilkelerine uygun bir 
biçimde, kamu yararına kullanılması gerekmektedir.  
Suça  konu  olayda, 2886 Sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca  ihale usul ve 
esasları sanığın onayı ile belirlenmiş, ancak, ilk olurdaki usul ve esaslar daha sonra 
değiştirilmiş, üç proje altı kısma bölünmüş, dört firma daha ihalelere davet edilmiş‐
tir.  
26.8.1997 tarihli olur ile toplam onbir firma ihalelere davet edilmiştir. İhalelere 
davet edilen  firmalar, otoyol yapan ve kredi bulabileceklerini  ispatlamış yedi  firma 
ile Karadeniz Sahil Yollarında  çalışan,  ödenekleri üzerinde  fiilen  harcama  yaptığı 
belirtilen ve kredi bulabileceğini ifade eden dört firmadır.  
Otoyol  yapımını  gerçekleştirmiş  firmalardan STFA  firmasının,  ekonomik  zor‐
luklar içinde olması ve aynı zamanda büyük projelerin ihaleleri dolayısıyla idare ile 
arasında  sürmekte  olan  davaları  bulunması  nedeniyle  ihalelere  davet  edilmediği 
belirlenmiştir. 
Olur ile Karadeniz Sahil Yollarında çalışmakta olan firmalardan; Polat, Yüksel, 
Cengiz ve Özışık firmaları ihalelere davet edilmiş, ancak, Atacan Aksoy, Gökdelen, 
Tubin, Öz, Baliş firmaları ile Özışık firmasıyla beraber Espiye‐Çarşıbaşı karayolunu 
yapmakta olan Gürsan firması çağrılmamıştır. 
Gökdelen firmasının Samsun Çevre Yolu işini 1995 yılında Aydın firmasından 
devir  alan  taşeron  firma  olduğu,  Espiye‐Çarşıbaşı  karayolu  yapım  işinde Özışık 
firmasının pilot firma konumunda bulunduğu, Gürsan firmasının hisse oranının % 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

40
20  olduğu,  teknik  ve mali  yeterliklere  sahip  bulunmadığı, Atacan Aksoy’  un  dış 
kredi bulabilecek yetenekte firma olmadığı, dosyadaki beyan ve belgelerle sabittir.  
Bal‐İş firmasının, 30.12.1993 tarihinde üstlendiği Ünye‐Piraziz Üçüncü Kısım, 
Tubin  firmasının 21.12.1992  tarihinde kazandığı Samsun  (Azot Ayrımı) – Ünye, 
Öz  İnşaat  firmasının  ise 13.12.1993 tarihinde üstlendiği Trabzon Şehir Geçişi ya‐
pım işini 26.8.1997 tarihi itibariyle sürdürmekte oldukları, Bal‐İş ve Tubin firması‐
nın kazandığı ihalelerin Dünya Bankası ihale prosedürüne göre yapıldığı, adı geçen 
üç  firmaya 1996 ve 1997 yıllarında  tahsis  edilen  sene başı ödenekleri harcamaları 
nedeniyle yıl içerisinde ek ödenek verildiği, 1996 yılı içerisinde Bayındırlık Bakanlı‐
ğınca  Başbakanlıktan  (Ünye‐Piraziz  Birinci  Kısmı  ile  Üçüncü  Kısmı  kapsayan) 
Ünye‐Piraziz, Samsun (Azot Ayrımı) – Ünye yollarının yapımında hızlı bir çalış‐
ma gerçekleştirildiğinden dolayı ek ödenek talebinde bulunulması üzerine dış kredi 
kısmına ilave yapıldığı, Tubin firmasının 1996 yılı sonunda düşülen ödeneklerin yıl 
sonuna doğru verilen ek ödeneklerin kullanılmamasından kaynaklandığı, Öz İnşaat 
firmasının Karadeniz Sahil Yolunun yapımı en zor olan kısmında çalıştığı, Bal‐İş, 
Tubin ve Öz İnşaat firmalarının çalışma ve ödenek üstü harcama açısından Karade‐
niz  Sahil Yollarında  çalışmakta  olmaları  nedeniyle  ihalelere  çağrılan  firmalardan 
ayrı tutulmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı, KGM’ nün cevabi yazıları ile 
dosya  içerisinde  mevcut  diğer  belgelerden  ve  tanıklar  Nazım  Bal,  Turan 
Büyükşahin, Mehmet Emin Erdoğan’ın beyanlarından anlaşılmaktadır.  
Ayrıca, Tubin Anonim Şirketinin 1996 yılında Araklı‐Hopa yolunun iki kısım 
halinde ihalesi için yapılan ön seçimi kazandığı, 1998 yılında kredili olarak gerçek‐
leştirilen  birçok  karayolu  yapım  ihalesine  yeterlik  alarak  katıldığı  ve  bunlardan 
12.6.1998  tarihinde  yapılan  Gaziantep‐Şanlıurfa  Otoyolunun  Gaziantep‐Birecik 
Kesiminin ihalesi ile 16.10.1998 tarihinde yapılan Samsun – Ünye Yolu ikmal inşa‐
atının  ihalesini üstlendiği, Öz  İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş’ nin  ise 1996 yılında 
Araklı‐Hopa  yolunun  iki  kısım  halinde  ihalesi  için  yapılan  ön  seçimi  kazandığı, 
1998 yılında kredili olarak gerçekleştirilen bir çok karayolu yapım ihalesine yeterlik 
alarak katıldığı belirlenmiştir. 
Yine, tek yol olarak projelendirilerek Tubin firmasına ihale edilen Samsun (Azot 
Ayrımı) – Ünye yolunun sonradan bölünmüş yola dönüştürülmesi, projede olma‐
yan yapım aşamasında ortaya çıkan yapılması zorunlu  işlerin % 30 keşif artışı  ile 
bitmeyeceğinin anlaşılması nedeniyle yolun bir kısmının % 30 keşif artışı ile yapıl‐
ması,  geriye  kalan  kesiminin  ise yeniden  ihalesinin yapılmasının  kararlaştırılması 
üzerine 1998 yılında Samsun – Ünye Yolu İkmal ihalesinin yapıldığı, Tanık Turan 
Büyükşahin’ in beyanı ve Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/281 esas sayılı 
dava dosyasına sunulan 25.5.2004 tarihli bilirkişi raporu ile saptanmıştır. 
Karayolları Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı ve eklerinden; Öz İnşaat firma‐
sının yapımını gerçekleştirdiği Trabzon Şehir Geçişi  ile Gökdelen  firmasının yapı‐
Yaşar Topcu Kararı
41
mını sürdürdüğü Samsun Şehir Geçişi Yollarının Karadeniz Sahil Yolu kapsamında 
bulunduğu anlaşılmıştır. 
Öngörülen koşullara  sahip oldukları anlaşılan Bal‐İş, Tubin ve Öz  İnşaat  fir‐
malarının, belirlenen ihale usul ve esaslarına aykırı olarak ihalelere davet edilmeme‐
lerinde geçerli neden bulunmamaktadır.  
Öz İnşaat firması temsilcisi Tanık Mehmet Emin Erdoğan, Trabzon’da şantiye‐
si olan bir firma olarak ihaleye davet edilmediklerinden dolayı burukluk duyduğunu, 
Tubin  firması  temsilcisi Tanık Turan Büyükşahin,  ihaleye davet  edilmemeyi Tür‐
kiye’ nin şartlarına bağladığını, hiçbir parti, üst kademe veya makam ile ilişkisinin 
olmadığını, Bal‐İş  firması  temsilcisi Tanık Nazım Bal, hakkaniyetli davranılmadı‐
ğını, Tubin, Bal‐İş ve Öz  İnşaat  firmalarının mağdur edildiğini, Tanık Ali Özcan 
ise kriterlerin liyakate göre, eşit ve adil uygulanmadığını, keyfi uygulandığını ifade 
etmişlerdir.  
Yapılan açıklamalar karşısında; Tanık Yaman Kök’ ün 9/19 Esas Sayılı Soruş‐
turma Komisyonu’na verdiği, BAL‐İş  firmasının yeterince makine parkının olma‐
ması nedeniyle  işleri  istenilen hızda yürütememesinden dolayı ufak  tefek sorunları 
bulunması nedeniyle  ihaleye davet edilmediğine  ilişkin 23.3.2000  tarihli beyanı  ile 
Trabzon ve Samsun  Şehir Geçişi Yollarının Karadeniz Sahil Yolunun  bir parçası 
olmadığı,  adı  geçen  firmaların  teknik  ve mali  yeterliklere,  ödenekleri  zamanında 
harcama gücüne sahip bulunmadıkları,  işlerini yürütemedikleri, bu nedenlerle  iha‐
leye davet edilmedikleri yönündeki savunmayı geçerli saymak mümkün değildir. 
Otoyol  yapımını  gerçekleştirmiş  firmalardan STFA  firmasının,  ekonomik  zor‐
luklar içinde olması ve aynı zamanda büyük projelerin ihaleleri dolayısıyla idare ile 
arasında  sürmekte  olan  davaları  bulunması  nedeniyle  ihalelere  davet  edilmediği 
belirlenmiştir. 
Yaşar  Topcu,  9/19  Esas  Numaralı  Soruşturma  Komisyonu’na  verdiği 
19.11.1998 tarihli ifadesinde, Türkiye’ de otoyol yapmış, dışarıdan birinci sınıf ban‐
kalardan  kredi  bulmuş  firmaların  isimlerinin  tespit  edilip  getirilmesini  istediğini, 
idarenin  sekiz  firma  ismi  getirdiğini,  belirtmiş,  talimatı üzerine  ihalelere  özellikle 
çağrılan  firmaların hangileri olduğu sorusuna da, “ …Benim  talimatımla özellikle 
çağrılan firmalar onbeş tanedir. Tümünü ben seçiyorum. Yani, birisi benim talima‐
tımla çağrılmıştır, öbürü benim  talimatımla çağrılmamıştır değil…belki  teklif ver‐
meyen olur diye ilave firmalar verilmiştir…” şeklinde cevap vermiştir.  
8.9.1997 günlü  olur  ile  ihalelere katılma koşulları değiştirilerek davet yapılan 
dört firmadan birisi olan Mapa firmasının temsilcisi Tanık Güven Balkan, ihalelere 
davet edilmediklerini öğrendikten sonra kredi  temini yönünde belli bir deneyim ve 
güçleri olduğunu bildiren bir müracaatta bulunduklarını belirtmiştir. 
Tanık Nazım Bal, bütün Karadeniz’ in Bal‐İş firmasının uzun yıllardır orada iş 
yaptığını bildiğini, sanığın firmasını bilmemesine imkan bulunmadığını, firmasının 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

42
ihaleye  çağrılmadığını  öğrenen  Başbakan Mesut Yılmaz’  ın  kendisine  “ …Yaşar 
Bey’e söyleyeceğim ve sizi de yazdıracağım...” diye söylemesine rağmen kendisinin 
bunu  istemediğini, Başbakan’a  ihaleye katılmak  istediğini belirtmiş olsaydı  ihaleye 
davet edileceğini ifade etmiştir. 
Kabul edilen  ihale usul ve esasları arasında yer almamasına karşın, KGM gö‐
revlileri  ile  ihalelere davet  edilen  bazı  firma  temsilcilerinin  aksi yönde  anlatımları 
bulunsa da, 26.8.1997 ve 8.9.1997 günlü olur yazıları ile Tanık Güven Balkan’ın 
ifadesi ve sanığın savunmasının birlikte değerlendirilmesinden;  ihalelere  çağrı‐
lan  firma  temsilcileri  ile  ihalelere davetten önce görüşmeler yapıldığı duraksamaya 
yer vermeyecek bir biçimde anlaşılmaktadır.  
Tüm bu deliller;  ihaleye davet edilen firmaların idarece belirlendiği, kendisinin 
sadece önüne gelen  listeyi onayladığı yönündeki  savunmanın geçersizliğini ortaya 
koymaktadır. İhaleye katılacak firmaların saptanmasında sanığın doğrudan etkisinin 
bulunduğu, son dört firmanın isimlerini vermesi üzerine ihalelere katılma koşulları‐
nın bu firmaların ihalelere davet edilmeleri için değiştirildiği açıkça ortadadır.  
İhaleye davet  edilen  firmalardan bazılarının bu  ihalelere dövize  endeksli birim 
fiyatı  üzerinden  indirim  esasına  göre  yapılması  nedeniyle  teklif  vermeyeceklerini 
beyan ettiklerinin kendisine bildirilmesi üzerine, bu riski ortadan kaldırmak ve di‐
renci  kırmak  için  ilave  firma  çağrıldığına  ilişkin  savunma  ise  tanıklar  tarafından 
doğrulanmamıştır. 
İhalede rekabetin yaygınlaştırılmasını sağlamak için dört firmanın daha ihaleye 
davet edildiğine ilişkin savunma da inandırıcı bulunmamıştır. 1996 yılında Araklı‐
Rize‐Çayeli  ve  Çayeli‐Ardeşen‐Hopa  yollarının  yapım  işi  için  yapılan  ön  seçim 
başvurusu üzerine yeterli görülen otuzu aşkın firma bulunduğu, keza 1998 yılında 
2886 Sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca dış kredili olarak ihaleleri yapılan Bur‐
sa Çevre Yolu, Gaziantep‐Şanlıurfa, Ankara‐Pozantı, Aydın‐Denizli otoyollarının 
ihalelerine yirmi  ila otuziki arasında  firma katıldığı ve bu  ihalelerin tümünün  ilan 
yapılmak suretiyle gerçekleştirildiği göz önüne alındığında; amacın, rekabetin yay‐
gınlaştırılması  düşüncesinden  ziyade,  bu  firmaların  ihalelerden  pay  almalarını 
sağlamak olduğu anlaşılmaktadır.  
Rekabeti sağlamak kanunların yüklediği bir görevdir. Dört firmanın daha ihale‐
lere davet  edilmesi, mutlaka  rekabeti arttıracaktır. Ancak,, diğer yeterli  firmaların 
çağrılmayıp,  ihale  usul  ve  esaslarında  değişiklik  yapılarak  yalnızca  dört  firmanın 
ihalelere davet edilmesi, bu firmaların kayrıldığını ve korunduğunu ortaya koymak‐
tadır. Nitekim,  bu  firmaların  tümü  ihaleler  sonucunda  konsorsiyum halinde  ihale 
kazanmışlardır. 
İhalede rekabetin en yüksek seviyede gerçekleştirilmesi, kuşku oluşmasının önü‐
ne  geçilmesi  ve  açıklığın  sağlanması;  teknik  yeterliği  ve mali  gücü  idarece  kabul 
Yaşar Topcu Kararı
43
edilen firmaların bir bölümü yerine, tümünün ihaleye davet edilmesini gerektirmek‐
tedir.  
Nitekim, yargı kararlarında da bunlara vurgu yapılmış, benzer bir olayda, Da‐
nıştay Onuncu Dairesinin 26.3.2003 gün ve 2002/431‐2003/1125 sayılı kararıyla 
onanan Ankara Sekizinci  İdare Mahkemesinin 11.12.2001 gün ve 2001/221‐1605 
sayılı  kararında,  ihalenin  idare  lehine  en  elverişli  koşullarla  sonuçlandırılabilmesi 
için en yüksek seviyede rekabetin gerçekleşmesinin sağlanmasının gerektiği, bu ne‐
denle  belli  istekliler  arasında  kapalı  teklif  usulü  ile  yapılacak  ihalelerde  de  teknik 
yeterlikleri ve güçleri  idarelerce kabul edilen  tüm  isteklilerin yapılan  ihaleye davet 
edilmesi  icap ettiği, 2886 Sayılı Kanun’un 44. maddesinde en az üç  istekliden söz 
edilmiş olmasının, istenirse ihalenin üç istekliyi çağırmak suretiyle ihalenin sonuç‐
landırılabileceği  anlamına  gelmediği,  idarece  teknik  yeterliği  ve mali  gücü  kabul 
edilen istekli sayısı üçten az ise ihalenin bu usulle yapılamayacağı, her idari işlemin 
amacının  ilgili mevzuatta belirtilmese dahi kamu yararını sağlamak olduğu, teknik 
ve mali gücü idarece kabul edilen firmaların bir bölümünün ihaleye davet edilmeme‐
sinde kamu yararı bulunmadığı belirtilmiş, idarece teknik ve mali gücünün yetersiz‐
liği nedeniyle taahhüdünü yerine getirememesi gibi bir durumu olmayan bir firma‐
nın ihaleye davet edilmemesi kamu yararına aykırı bulunarak işlemin iptaline karar 
verilmiştir.  
Dolayısıyla, teknik ve mali gücü yeterli çok sayıda firmanın bulunduğu dikkate 
alındığında; 2886 Sayılı Kanun’un 44. maddesinin üç kişi veya firmanın çağrılması 
suretiyle ihale yapılmasına izin verdiğine ilişen savunma yerinde değildir.  
İhalenin  2886 Sayılı Kanun  kapsamı  dışına  çıkarıldığı  ve  bu nedenle  sanığın 
geniş  takdir yetkisi bulunduğu kabul edilebilirse de; bu yetki,  takdirin kamu yara‐
rına, rekabet ve açıklık ilkelerine aykırı bir biçimde kullanılmasına izin vermez. Be‐
lirlenen  usul  ve  esaslar  ile  yapılan  ihalelerin  sonuçları,  ihalelere  onbeş  firmanın 
çağrılmasının ihalede rekabet ortamının tam anlamıyla gerçekleştirilmesini sağlama 
için yeterli olmadığını ortaya koymuştur.  
Sanık savunmasında, az sayıda  firma çağrılmasının nedenlerinden biri olarak, 
Hazine Müsteşarı’nın kendisine ihaleye mümkün mertebe az firma çağırmasını, çok 
sayıda  firma çağrıldığında Hazinenin kredi maliyetinin arttığını söylediğini beyan 
etmiştir. Ancak,,  bunu  dönemin Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez  doğrulamadığı 
gibi, belirli bir projenin  ihalesine katılan  firma  sayısı  ile Hazinenin kredi maliyeti 
arasında  bir  bağlantı  bulunmadığı, Hazine  aleyhine  faiz  artırımına  neden  olacak 
hususun projenin sayısı olduğu, tanıklar Mehmet Aydın Karaöz, Yener Dinçmen ve 
Mahfi Eğilmez’ in anlatımları ile sabittir. 
2886 Sayılı Kanun, kural olarak  ihale konusu  işlerin kısımlara bölünemeyece‐
ğini hükme bağlamıştır. Karadeniz Sahil Yollarının ihalesi 2886 Sayılı Kanun kap‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

44
samı  dışına  çıkarılmış  ise  de,  projelerin  kısımlara  bölünmesinin Devlet  aleyhine 
sonuç doğurmaması asıldır.  
İlk olurdan bir gün sonra, firmaların ihalelere davetiyle birlikte “Bolaman‐Per‐
şembe” projesi aynen  tutulup, Piraziz‐Espiye  (Giresun Geçişi hariç) projesi  ikiye, 
Araklı‐Hopa projesi ise üçe bölünmüş ve toplam altı kısım olarak ihaleye çıkılmıştır.  
25.8.1997 ve 26.8.1997 tarihli olurlarda, firmaların katılacakları ihale sayısı yö‐
nünden  herhangi  bir  sınırlama  getirilmemiştir.  İhaleye  davet  edilen  onbir  firma, 
idarece yeterli görülerek ihalelere davet edilmişlerdir. Bu nedenle, firmaların katıla‐
cakları  ihale sayısı bakımından bir sınır getirilmemesi,  ihalede rekabetin en yüksek 
seviyede sağlanmasına elverişli bulunmaktadır. 
Ancak,, Karayolları Eski Genel Müdürü Yaman Kök tarafından firmalara gön‐
derilen  26.8.1997  tarihli  davet  yazısında,  firmaların  işlerden  birinin  kendisinde 
kalması halinde diğer işlere teklif veremeyecekleri belirtilmiş, 29.8.1997 tarihli yazı 
ve  Bakanın  imzasını  taşıyan  8.9.1997  tarihli  olurda,  firmaların  işlerden  birinin 
kendilerinde kalması halinde ikinci işe ancak, ortak girişim oluşturmaları ve önceden 
idarenin  uygun  görüşünü  almaları  şartıyla  teklif  verebilecekleri  kabul  edilmiştir. 
Söz  konusu  olur  ile,  ihaleler  birbirleriyle  ilişkilendirilmiş,  firmaların  katılacakları 
ihalelerin  sayısı  açısından  sınır  getirilmiş,  firmaların  ortak  girişim  oluşturmaları 
teşvik  edilmiş,  anlaşmalarına  ve  ihaleleri  kendi  aralarında  pay  etmelerine  zemin 
oluşturulmuştur. 
Kısımlara bölme ve ihale usul ve esaslarında değişiklik yapılmak suretiyle ihale‐
lerde rekabetin en yüksek düzeyde gerçekleştirilmesinin ve en avantajlı teklif yapıl‐
masının önüne geçilmiş, bunun sonucunda tüm ihaleleri konsorsiyumlar kazanmış‐
tır. 
Toplanan deliller karşısında, projelerin bölünmesi  ile  ihale usul ve  esaslarının 
değiştirilmesindeki  amacın,  yolların  çok  kısa  sürede  bitirilmesi  olduğu  yönündeki 
savunma inandırıcılıktan yoksundur. 
Savunmada, sadece ihale oluru verdiğini, KGM görevlileri de ihale usul ve esas‐
larının kendileri tarafından hazırlandığını belirtmiş iseler de; Bakanın talimatı üze‐
rine projelerin bölündüğü, önerisi üzerine Bakanlığın dövize endeksli birim fiyatları 
üzerinden  indirim esasına göre  ihaleye çıkıldığı,  ismini verdiği dört  firmanın daha 
ihalelere  davet  edilmesi  için  ihaleye  katılma  koşullarının  değiştirildiği,  dolayısıyla 
ihale  usul  ve  esaslarının  doğrudan  sanığın  iradesi  doğrultusunda  belirlendiği  ve 
yürürlüğe konulduğu tüm açıklığıyla ortadadır. 
Nitekim, 2886 Sayılı Kanun’un 89. maddesi de, ihaleye ilişkin usul ve esasların 
bakan  onayı  ile  belirleneceğine,  onayın usul  ve  esasların  geçerliliği  ve  yürürlüğü 
için ön koşul olduğuna, bakanın iradesinin belirleyici olduğuna ilişkin hüküm içer‐
mektedir.  
Yaşar Topcu Kararı
45
Baştan itibaren yaptığımız ve naklettiğimiz değerlendirmeler, sanığın bu iddia‐
lar konusundaki savunmalarının tamamını geçersiz kılmaktadır.  
‐ Şartnameler gereği ihalelerde kabul edilmemesi gereken teklif mektup‐
larının ihale komisyonu tarafından geçerli sayılmasına göz yumulduğu id‐
diasının irdelenmesinde:  
İhale  usul  ve  esaslarının  belirlenmesine  ilişkin  25.8.1997  tarihli  olurun  10. 
maddesi ile ihale şartnamesinin 2. maddesinde; kredi tekliflerinin resmi bir mektup 
ile teyit edilmesi ve bu mektubun teklifin bir parçası olması, kredi şartlarının Hazine 
Müsteşarlığınca kabul edilebilir nitelikte bulunması koşulları getirilmiş, şartnamede 
yazılı belgeleri usulüne uygun ve tam olmayan isteklilerin ihaleye katılamayacakları 
öngörülmüştür. Hazine Müsteşarlığına  ihaleden  sonra yalnızca kazanan  firmanın 
ticari teklifi ile kredi teklifi mektubunun iletilmesi ve bunu takiben kredi şartlarının 
değerlendirilmesi  gerektiği,  ihaleden  önce  kredi niyet mektuplarının gönderilmesi‐
nin ve  teyidinin gerekmediği,  firmaların kredi  tekliflerinin mahiyeti ve güvenirliği 
konusunda  herhangi  bir  kuşku  duyulmadığı, Hazine Müsteşarlığı  yetkilisi Tanık 
Mehmet  Aydın  Karagöz’  ün  aşamalardaki  beyanı  ile  Hazine  Müsteşarlığının 
4.6.2004  tarihli  cevabi  yazısından  anlaşılmıştır. Bu nedenle,  ihale  komisyonunun 
kredi niyet mektuplarının varlığını araştırma yetkisi mevcut,  fakat Hazine’ye geti‐
receği yükün değerlendirmesini yapma ve kabul etmeme yetkisi bulunmamaktadır. 
Nitekim,  ihale  sürecinin  tamamlanmasından  sonra  kazanan  firmaların  ticari  ve 
kredi  teklif  mektupları  Hazine Müsteşarlığına  gönderilmiş,  Hazine Müsteşarlığı 
tarafından  kredi  teklif mektupları  değerlendirilmiş,  kredi müzakereleri  sonucunda 
daha uygun koşullar ile başka bir Banka ile kredi anlaşması yapılmıştır.  
Piraziz‐Giresun (Giresun Geçişi Hariç) yolu ihalesine katılan Mak‐Yol firması‐
nın, kredi teklif mektubunun bu ihale yerine Piraziz‐Perşembe (Giresun Geçişi Ha‐
riç)  yolu  adına  düzenlenmiş  olması  nedeniyle  şartname  hükmü  uyarınca  ihaleye 
alınmadığı belgelerin incelenmesinden anlaşılmıştır. 
‐  İhale  şartnamesinin müteahhitlerin  ihaleye  davetinden  sonra  hazır‐
lanması, zeyilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması, projelerin tamam 
olmadan  işlerin  ihaleye  çıkarılması,  sağlıksız  keşifler  hazırlanması  sure‐
tiyle %142’lere varan keşif artışlarına ve yüksek taşıma katsayıları ile köp‐
rü  inşaat  zamları  uygulanmak  suretiyle  fazla  ödeme  yapılmasına  neden 
olunduğu iddialarına gelince:  
2886  Sayılı Kanun’un  2. maddesinin  5.  fıkrasına  göre;  karayolu  yapımı  işle‐
rinde, avan projeleri ve bunlara dayalı keşifler ile ihaleye çıkılabilir, uygulama pro‐
jelerinin bulunması gerekmez.  İhaleler, Kanun kapsamı dışında  tutulsa da, Devlet 
zararına neden olmadan yapılması için mutlaka avan projelerinin ve bunlara daya‐
nan keşiflerin bulunması gerekmektedir. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

46
9/19 Esas  Sayılı Meclis Soruşturma Komisyonu  çalışmaları  sırasında  verilen 
15.12.1998  tarihli  bilirkişi  raporu  ile  sanığın  bakanlık  görevinden  ayrılmasından 
sonra  yapılan  keşif  artışlarının  usulsüz  olduğu  iddiasıyla Karayolları Genel Mü‐
dürlüğü  yetkilileri  hakkında  görevi  kötüye  kullanmak  suçundan  açılan Ankara  2. 
Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/281 esas sayılı dava dosyasındaki 25.5.2004 tarihli 
bilirkişi raporundan; yolların (Bolaman‐Perşembe yolu dışındaki) avan projelerinin 
ve buna dayalı keşiflerin bulunduğu belirlenmiştir. 15.12.1998 tarihli bilirkişi rapo‐
runda, Bolaman‐Perşembe yoluna dair projelerin olup olmadığı hususunda bir açık‐
lama bulunmamakla birlikte, Karayolları Genel Müdürlüğünün cevabi yazılarında, 
bu yolun, bölünmüş yol olarak yapılması kararından sonra etüt geçki planının, gü‐
zergahın 25.6.1997 tarihinde onaylandığı ve metraja dayalı keşif üzerinden ihaleye 
çıkıldığı bildirilmiştir. Bunlar, yolların avan projelerinin olduğu yönündeki savun‐
mayı doğrulamaktadır. 
Avan proje; ön tasarı, projenin ilk biçimi olup, kesin ebatlar içermemektedir. Bi‐
lirkişi  raporlarında,  avan  projelerin  kesin  ebatları  içermemesi  nedeniyle  karayolu 
projelerinde doğal olarak sürekli değişikliklerin yapılmasının gerektiği ve bunun da 
keşif artışlarını zorunlu kıldığı belirtilmiştir.  
Dava  konusu  ihalelerden  önce  aynı  bölgede  gerçekleştirilen Piraziz‐Çarşıbaşı‐
Espiye  ve  Samsun‐Ünye  projelerinde  bu  ihalelerdeki  taşıma  katsayılarına  yakın 
değerlerin kabul edildiği, Hopa Şehiriçi (Sundura) Köprüsü inşaatında ise bu ihale‐
lerdeki köprü  inşaat zammı oranının uygulandığı belirlenmiştir. Karayolları Genel 
Müdürlüğünün  15.1.1998  tarih  ve  1998/5  sayılı  genelgesinde,  yaptırılacak  tüm 
işlerde, (A) taşıma katsayısının A=1 olarak alınacağı, köprü inşaat zammı uygulan‐
mayacağı,  ancak,  özel durumlarda  farklı  (A)  katsayıları veya  köprü  inşaat  zammı 
uygulama  zarureti  doğarsa  teknik  gerekçeleri  ile  Genel Müdürlük Makamından 
onay  almak  suretiyle  uygulama  yapılabileceği  belirtilmiştir. Genelge  gereği,  aynı 
bölgede 1998 yılında yapılan ihalelerde (A) taşıma katsayısı = 1 olarak uygulanmış, 
köprü inşaat zammı verilmemiştir. Yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat zammı 
oranları uygulandığı iddiası gerçek olsa bile, bunun sanığın bilgisi ve talimatı çerçe‐
vesinde gerçekleştiği hususunda delil  elde  edilememiş,  cezai  sorumluluğuna gidil‐
mesi mümkün görülmemiştir. 
Soruşturma Komisyonu Raporunda şüphe duyulduğu belirtilen ihale şartname‐
sinin müteahhitlerin  ihaleye davetinden sonra hazırlanması ve zeyilname  ile  fiyat‐
larda  değişiklik  yapılması  hususlarında  ise  yargılama  sırasında  şüpheyi  kaldıran, 
somut delillere ulaşılamamıştır. 
E‐ YÜKLENEN SUÇUN VE FİİLLERİN HUKUKİ NİTELENDİRİLMESİ:  
Yaşar Topcu Kararı
47
Yüce Divana sevk kararında, sanığın ihaleye fesat karıştırmak suçundan dolayı 
765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 205. maddesi uyarınca  cezalandırılması  isten‐
miştir.  
Bilindiği üzere, ihaleye fesat karıştırmak suçu, görevi kötüye kullanma suçunun 
özel  bir  şeklidir. Eylemin,  ihaleye  fesat  karıştırma  suçunu  oluşturmadığı  durum‐
larda genel, tamamlayıcı ve tali bir hüküm niteliğinde olan görevi kötüye kullanma 
suçunu oluşturması mümkün bulunmaktadır.  
Davaya konu olayda, sanığın sabit kabul edilen  fiillerinin öncelikle  işlendikleri 
tarihte yürürlükte bulunan 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda suç sayılıp sayılma‐
dığı, sayılmakta  ise sonradan yürürlüğe giren 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda 
herhangi bir suç tanımı içinde yer alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir. 
Bu nedenlerle, öncelikle mülga 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu açısından ihaleye 
fesat karıştırma suçunun değerlendirilmesi zorunludur.  
I.  765  SAYILI  TÜRK  CEZA  KANUNU’NUN  205.  MADDESİNDE 
DÜZENLENEN DEVLET ALIM SATIM VE YAPIMINA FESAT KARIŞTIRMAK 
SUÇU:  
Suçun maddi unsuru, memur veya memur sayılan kişinin Devlet hesabına ola‐
rak almaya veya satmaya yahut yapmaya memur olduğu her nevi eşyanın alım veya 
satımında veya pahasında veya miktarında veya yapmasında “fesat karıştırarak, her 
ne suretle olursa olsun irtikap etmesi”dir. Dolayısıyla suçun oluşması için öncelikle 
Türkiye Devleti hesabına bir alım, satım veya yapım  işinin mevcut olması gerekir. 
Ancak,, alım,  satım veya yapım  için  ihale yapılması  şart değildir. Suçun,  ihalesiz 
yapılan alım, satım ve yapımlarda da oluşması mümkündür.  
Maddede, her nevi eşyanın alım veya satımında veya pahasında veya miktarın‐
da veya yapmasında fesat karıştırılmasından bahsedilmiş, ancak, fesat karıştırmanın 
ne anlama geldiği açıklanmamıştır.  
“Fesat” kelime olarak, “bozukluk, çürüklük, yolsuzluk, karışıklık, nifak”, “hile”, 
“sakatlık, dolan, yapılan bir hukuksal  işlemin  istenilen hukuksal sonucu doğurma‐
yacak bir sakatlığı içermesi durumu” anlamlarına gelmektedir. Maddedeki anlamıy‐
la “fesat”; devlet alım, satım veya yapımının gerçekleştirilmesinde hileli bir hareketi 
veya cebir yahut tehdidi de kapsayacak şekilde ve ancak, bunlarla sınırlı olmaksızın 
genel olarak, “failinin görevlerini yerine getirirken, kamu idaresinin menfaati yerine 
kendisine veya başkasına çıkar elde etmeye elverişli her türlü fiili” ifade eder.  
Görüldüğü üzere, maddede yer alan “fesat” kavramı, gerçekleştirilmesi zorunlu 
olan belli fiiller olarak sınırlanmamış, fesadı takdirde sınırlayıcı hükümler ve çerçeve 
öngörülmemiştir. Bu nedenle, suç “serbest hareketli” bir suçtur.  
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

48
“İrtikap” kelime olarak “kötü bir iş yapma, kötülük etme”, “yiyicilik, rüşvet al‐
ma”, “yalan söyleme, hile yapma” anlamına gelmektedir. Maddede geçen, “irtikap” 
deyimi  ile  “irtikap  suçu”  kastedilmemektedir. Buradaki  irtikaptan maksat, Devlet 
adına yapılan alım, satım veya yapıma hile, şiddet, tehdit veya herhangi bir şekilde 
“fesat karıştırmak” suretiyle “haksız bir menfaat” sağlanmasıdır. Ancak,, bu men‐
faat failin yararına olabileceği gibi, başkasının yararına da olabilir.  
Bu suç, bir “zarar” suçudur. Bu itibarla, maddi bir menfaatin fail veya üçüncü 
şahıs  tarafından  sağlanmasıyla  birlikte  suç  tamamlanır. Yargıtay’ın  istikrar  kaza‐
nan  içtihatlarında da,  bu  suçun maddi unsurunun  failin kendisinin veya üçüncü 
şahısların lehine haksız çıkar (irtikap) sağlamak olduğu, bu hareket ögesinin gerçek‐
leşmemesi halinde salt alım satımın uygulama usul ve şekillerine aykırı davranılma‐
sı bir başka suçu oluşturabilirse de, alım satıma fesat karıştırma suçuna vücut ver‐
meyeceği, sanıklara veya üçüncü kişilere haksız çıkar sağlanıp sağlanmadığının sap‐
tanması  gerektiği  belirtilmiş,  alımdan  dolayı  idarenin  ne miktar  zarar  gördüğü, 
yapılan  ihale  işlemlerinde mevzuat ve uygulamaya aykırılık bulunup bulunmadığı 
hususlarında ayrıntılı rapor alınması gerektiği, belediye zararına yönelik bir hilede 
bulunulmadığı ve böyle bir iddia da ileri sürülmediği için TCK’ nun 205. maddesi‐
nin  uygulanamayacağı,  eylemin TCK’  nun  240. maddesinde  yazılı  görevi  kötüye 
kullanma suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. 
Maddede, her ne kadar “bir kimse…” ibaresi kullanılmakta ise de; bu suçun fa‐
ili,  ancak,  bir  “memur”  veya  “memur  sayılan”  bir  kişi  olabilir. Zira,  suçun Ka‐
nun’un “Devlet İdaresi Aleyhine İşlenen Cürümler” başlıklı üçüncü babının, birin‐
ci  faslında  düzenlenmesi  ve  219.  maddenin  4.  fıkrasında  faile  “memuriyetten 
müebbeten  men  cezası”  verileceğinin  belirtilmesi  karşısında,  suçun  failinin  279. 
madde anlamında memur olabileceği  sonucuna varılmalıdır. Ayrıca,  failin memur 
olması  yeterli  olmayıp, Devlet  hesabına  alım,  satım  veya  yapım  işlerinde  görevli 
olması gereklidir. 
Suçun manevi unsuru, genel kasttır. Fail, bilerek ve isteyerek eylemini gerçek‐
leştirmelidir.  
II‐  765  SAYILI  TÜRK  CEZA  KANUNU’NUN  240.  MADDESİNDE 
DÜZENLENEN GÖREVİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU:  
Görevin; Anayasa, yasa, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen kurallara ve yerle‐
şik ilkelere göre, kamu ve birey yararı dengesi sağlanarak, amaçlanan sonucun ma‐
kul sürede elde edilmesi biçiminde yapılması gerekir. 
Görevi kötüye kullanma, görevin hangi nedenle olursa olsun, yasa ve kuralların 
gösterdiği usul ve esaslara aykırı bir biçimde yapılması veya yerine getirilmesidir. 
Yasal yetkinin aşılması, yasal yöntem ve biçime, ön koşullara uyulmaması,  takdir 
yetkisinin hukukun öngördüğü amacın dışında kullanılması suretiyle işlenen fiiller, 
765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 240. maddesinde yazılı görevi kötüye kullanma 
Yaşar Topcu Kararı
49
suçunu  oluşturur.  Bu maddedeki  suçun  oluşumu  için  zararın meydana  gelmesi 
gerekmez. 
Madde, genel, tamamlayıcı ve tali hüküm niteliğindedir. Bu nedenle, memurun 
görevi  kötüye  kullanma  olarak  kabul  edilen  eylemleri  başka  bir  suç  oluşturmadığı 
takdirde bu madde hükmü uygulanır. 
Suç, memur veya memur sayılan kişiler tarafından işlenebilir.  
Suçun işlenmesi için genel kasıt yeterli olup, özel kasıt aranmaz. 
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde  ise “Görevi kötüye kul‐
lanma suçu”, 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun görevi kötüye kullanma (md.240), 
görevi  ihmal (md.230), keyfi muamele (md.228/1) ve basit rüşvet alma (md.212/1) 
suçlarını kapsamına alacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Anılan maddenin birin‐
ci fıkrasında, 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 228/1 ve 240. maddelerine karşılık 
gelecek  şekilde, “kanunda ayrıca  suç  olarak  tanımlanan haller dışında”, görevinin 
gereklerine  aykırı  hareket  etmek  suretiyle  kişilerin mağduriyetine  veya  kamunun 
zararına  neden  olan  ya  da  kişilere  haksız  bir  kazanç  sağlayan  kamu  görevlisinin 
cezalandırılması öngörülmüştür. Görüldüğü üzere, eski düzenlemeden farklı olarak 
suçun  gerçekleşmesi  için,  kamu  görevlisinin  görevinin  gereklerine  aykırı  hareket 
etmesinden  dolayı  “kişilerin mağduriyeti”  veya  “kamunun  zarar  görmesi”  ya  da 
“kişilere haksız bir kazanç sağlanması” sonuçlarının meydana gelmesi zorunlu hale 
getirilmiştir. Ancak,,  suç  önceden  olduğu  gibi  genel,  tamamlayıcı  ve  tali  hüküm 
olma özelliğini sürdürmektedir. 
Mağduriyet, madde gerekçesinde de belirtildiği üzere sadece ekonomik bakımdan 
uğranılan zararı ifade etmez. Bu kavram, zarar kavramından daha geniş olup, birey‐
sel hakların ihlali sonucunu doğuran her türlü davranışı ifade eder. Maddi anlamda 
ekonomik  bakımdan uğranılan  zararı  içinde  barındırdığı  gibi,  ekonomik  bir  sonuç 
doğmadan  da  (Örneğin,  imar  planı  uygulamasında,  sahibine  duyulan  husumet 
nedeniyle bir parselin plan tekniğine aykırı olarak yeşil alan olarak gösterilmesi gibi) 
mağduriyetin doğması mümkündür.  
Zarar  kavramı  ise hem hukuksal ve hem de  ekonomik anlam  ifade  etmektedir. 
Zarar kavramının, sadece ekonomik anlamda bir zararı ifade ettiğinin kabulü, mad‐
denin  lafzına  ve  ruhuna  uygun  bulunmamaktadır. Ayrıca, Yargıtay Ceza Genel 
Kurulu’nun 18.10.2005 gün ve 2005/96‐118 sayılı kararında da belirtildiği üzere, 
uğranılan kamu zararının miktarının kesin bir biçimde saptanması gerekmemekte, 
miktarı saptanamasa dahi, işin veya hizmetin niteliği nazara alınarak rayiç bedelden 
daha yüksek bir bedelle alım veya yapımın gerçekleştirildiğinin anlaşılması halinde 
de kamu zararının varlığı kabul edilmektedir. 
Maddede geçen haksız kazanç kavramı, öncelikle ekonomik anlam içermekle bir‐
likte, yalnızca  fiilin  işlendiği anda sağlanan bir kazancı  ifade etmemektedir. Kişiler 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

50
yönünden gelecekte elde edilecek kazanç veya hak edilmeyen yetkilerin elde edilmesi 
ve bir statünün kazanılması da kazanç kapsamındadır.  
Suçun faili, 5237 Sayılı Kanun’un 6. maddenin (c) bendi uyarınca, kamusal fa‐
aliyetin yürütülmesine atama veya  seçilme yoluyla ya da herhangi bir  suretle  sü‐
rekli, süreli veya geçici olarak katılan kamu görevlisidir.  
Yeni düzenlemede de, suçun işlenmesi için genel kasıt yeterli görülmüştür. 
Sanığın  yukarıda  sabit  gördüğümüz  eylemlerinin  bu  açıklamalar  ışı‐
ğında değerlendirilmesinde: 
Dava konusu yapım ihalelerinin, 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’ nun 205. mad‐
desi kapsamında bulunduğu hususunda bir tereddüt yoktur. 
Bakanlar, 765 Sayılı TCK’ nun 279. maddesine göre Ceza Yasasının uygulan‐
ması  açısından  “memur”,  5237  Sayılı TCK’  nun  6. maddesinin  1.  fıkrasının  (c) 
bendi göre ise “kamu görevlisi” sayılmaktadır.  
Daha önce açıkladığımız 3046 Sayılı Kanun’un 21, 5539 Sayılı Kanun’un 28, 
2886 Sayılı Kanun’un 44 ve 89. maddelerine göre, bakanlık hizmetlerinin mevzuata 
uygun olarak yürütülmesi, yapılacak  ihalelerde  isteklilerde aranacak mali ve teknik 
yeterlik ve sair şart ve niteliklerin esasları ile ihale usul ve esaslarının belirlenmesi 
ve yürürlüğe konulması,  ihaleye davet edilecek  isteklilerin  isimleri  için onay veril‐
mesi Bakanın görevleri içinde bulunmaktadır.  
Yaptığımız  açıklamalardan,  sanığın,  ihale  usul  ve  esasları  ile  ihaleye 
çağrılan  firmaların  belirlenmesinde  doğrudan  etkili  olduğu,  bu  işlemlerin 
onayı ile gerçekleştirildiği tartışmasız bir biçimde ortaya çıkmaktadır. 
Toplanan delillerden; Milli Bütçeden Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan 
kaynakların yetersizliği nedeniyle kredi kullanılması gerektiği için 2886 Sayılı Dev‐
let  İhale Kanunu  hükümleri  dışında  ihale  edilmesine Bakanlar Kurulu  tarafından 
karar verilen “Bolaman‐Perşembe”, “Doğu Karadeniz Sahil Yolu (Araklı‐Hopa)” ile 
“Piraziz‐Espiye (Giresun Geçişi Hariç)” Yollarının ihalelerinde:  
Devlet için ihalelerin en elverişli koşullarda sonuçlandırılmasını sağlamak ama‐
cıyla  ihale usul ve  esasları  ile  isteklilerde aranacak yeterlik koşullarının nesnel bir 
biçimde saptanmadığı, ihalelere davet edilen firmaların temsilcileri ile ihalelere davet 
öncesinde görüşmeler yapıldığı, 26.8.1997 gün ve 6246 sayılı olur ile teknik yeter‐
likleri ve güçleri idarece kabul edilmiş olanlardan daha önce otoyol yapımlarını ger‐
çekleştirmiş  ve  kredi  bulabileceklerini  ispatlamış  (yedi)  firma  ile Karadeniz  Sahil 
Yollarında çalışan ve ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapan ve kredi bulabilecek‐
lerini ifade eden dört firma olmak üzere toplam onbir firmanın ihalelere davet edil‐
diği, ancak, o tarihlerde Karadeniz Sahil Yollarında çalışmakta olan teknik yeterlik‐
leri ve güçleri olura uygun bulunan Bal‐İş, Tubin ve Öz  İnşaat  firmalarının haklı 
Yaşar Topcu Kararı
51
bir  neden  olmaksızın  ihalelere  çağrılmadığı,  daha  sonra  dört  firmanın  8.9.1997 
günlü 6599 sayılı olurla otoyol yapımını gerçekleştirme ve Karadeniz Sahil Yolla‐
rında  çalışmakta  olma  koşulları  kaldırılarak  ihaleye  davet  edildikleri,  değiştirilen 
ihale usul ve esaslarındaki ölçütlere sahip çok sayıda firmanın ise ihalelere çağrılma‐
dığı, 26.8.1997 günlü olurla  ihaleye davet edilen firmaların belirlenmesiyle birlikte 
üç proje halindeki işlerin altı kısma bölündüğü, önceki olurlarda firmaların tek baş‐
larına  veya  ortak  girişim  olarak  katılacakları  ihalelerin  sayısı  açısından  bir  sınır 
bulunmadığı  halde  8.9.1997  günlü  olurla  ilave  firmalar  ihalelere  davet  edilmekle 
beraber firmaların işlerden birinin kendisinde kalması halinde ikinci işe ancak, ortak 
girişim oluşturma ve önceden  idarenin uygun görüşünü alma  şartıyla  teklif vere‐
ceklerinin kabul edildiği, böylece  ihalelerin birbirleriyle  ilişkilendirildiği,  firmaların 
ortak girişim oluşturmalarının teşvik edildiği, ihaleleri katılan firmalardan biri hariç 
diğer firmaların oluşturdukları ortak girişimlerin kazandığı anlaşılmıştır.  
Yüce Divana sevk kararı ve dayanağı olan Meclis Soruşturma Raporunda; ihale 
şartnamesinin müteahhitlerin  ihalelere  davetinden  sonra  hazırlanması,  zeyilname 
ile fiyatlarda değişiklik yapılması, projelerin tamam olmadan işlerin ihaleye çıkarıl‐
ması,  sağlıksız  keşifler  hazırlanması  suretiyle  keşif  artışlarına  sebebiyet  verildiği, 
yüksek  taşıma  katsayıları  ve  köprü  inşaat  zamları  uygulanmasının  fazla  ödeme 
yapılmasına neden olduğu, söz konusu ihalelerde 2002 yılında Bakan oluru ile kabul 
edilen % 30 oranı üzeri keşif artışlarına tekabül eden işleri firmaların 2004 yılında 
% 32 oranında indirimle yapmayı kabul etmeleri göz önüne alınarak bu oranlar ile 
ihalelerde gerçekleşen  indirim oranları arasındaki  fark kadar  fazla ödemelere  sebep 
olduğu belirtilerek bu fazla ödemelerin ihaleye fesat karıştırma suçunun zarar unsu‐
runu oluşturduğu belirtilmiş ise de;  
Kanıtların değerlendirilmesi bölümünde açıkladığımız üzere,  ihale  şartnamesi‐
nin  müteahhitlerin  ihalelere  davetinden  sonra  hazırlanması,  zeyilname  ile  idare 
aleyhine  fiyatlarda  değişiklik  yapılması,  projelerin  tamam  olmadan  işlerin  ihaleye 
çıkarılması ve sağlıksız keşifler hazırlanmak suretiyle keşif artışlarına sebebiyet ve‐
rildiği sübuta ermemiştir.  
Dava  konusu  ihalelerden  önce  aynı  bölgede  gerçekleştirilen Piraziz‐Çarşıbaşı‐
Espiye  ve  Samsun‐Ünye  projelerinde  bu  ihalelerdeki  taşıma  katsayılarına  yakın 
değerlerin kabul edildiği, Hopa Şehiriçi (Sundura) Köprüsü inşaatında ise bu ihale‐
lerdeki köprü inşaat zammı oranının uygulandığı anlaşılmaktadır.  
İhalelerdeki indirim oranları, ihalelere katılan firmaların sayısı ve durumu, ihale 
usul  ve  esasları,  taşıma  katsayısı,  yolların  yapılacağı  güzergahın  coğrafi  yapısı, 
güzergah üzerinde yerleşim yerlerinin varlığı  ile  sayısı ve  sair bir çok ölçüte göre 
değişmektedir. Nitekim,  indirim  oranları  iddia  konusu  ihalelerde %  16.80  ila % 
20.30, Soruşturma Komisyonu Raporunda örnek gösterilen  ihalelerde  ise % 18.02 
ila % 26.86 olarak gerçekleşmiştir.  
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

52
Dolayısıyla, Soruşturma Raporunda, örnek olarak gösterilen ihalelerdeki taşıma 
katsayısı ve köprü inşaat zammı oranları ile indirim oranlarından ve müteahhitlerin 
keşif artışlarına konu işleri indirimle yapmayı taahhüt etmelerinden hareketle Dev‐
letin zarara uğratıldığı sonucuna ulaşıldığı yargısının varsayım ötesinde kesinlikle 
doğru olduğuna dair deliller elde edilememiştir. 
Bu nedenlerle, Devletin zarara uğratıldığı kesin bir biçimde saptanamadığından 
ihaleye fesat karıştırma suçu oluşmamıştır. 
Bu  sonuç ve  esasen  fiillerin  temas  ettiği 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 
235. maddesinin  2.  fıkrasının  (a)  bendinin  1.  ve  2.  alt  bentlerinde  zorunlu  ortak 
unsur olan hileli davranış olarak nitelenebilecek eylemlere dair delil elde edilememesi 
karşısında,  bu maddedeki  suç  yönünden  irdeleme  yapılmasına  gerek  duyulmamış, 
sanığın eylemlerinin 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 240. ve 5237 Sayılı Türk 
Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde tanımlanan genel nitelikteki görevi kötüye kul‐
lanma suçu açısından değerlendirilmesi ile yetinilmiştir. 
Dava konusu olayda; Devletin  ihtiyaçlarının en  iyi şekilde ve uygun şartlarda 
karşılanması esasına, rekabet ve açıklık ilkelerine aykırı olarak, ihale usul ve esasları 
ile  ihalelere  katılacak  olanlarda  aranacak  yeterlik  koşullarının  nesnel  bir  biçimde 
saptanmadığı, ihalelere katılma şartlarını taşıyan Bal‐İş, Tubin ve Öz İnşaat firma‐
ları  ihalelere  davet  edilmediği  halde,  bazı  firmaların  ihaleye  katılmasını  sağlamak 
için ihalelere katılma koşullarının değiştirildiği, değiştirilen ihale usul ve esasların‐
da  belirtilen  kriterlere  uygun  çok  sayıda  firma  var  iken,  onbeş  firmanın  ihalelere 
çağrıldığı, ihalelere davet edilen firmaların belirlenmesiyle birlikte üç proje halindeki 
işlerin kısımlara bölündüğü ve ilave firmaların ihalelere çağrılmasıyla beraber ihale 
usul ve esaslarının ihaleleri birbirleriyle ilişkilendirecek, firmaların ortak girişimler 
oluşturmasını teşvik edecek, tek başlarına ve ortak girişim olarak ihaleye katılmala‐
rını sınırlandıracak bir biçimde değiştirildiği, sanığın takdir yetkisini amacı dışında 
ve keyfi bir biçimde kullandığı, görevinin gereklerine aykırı davrandığı hususlarının 
sübuta erdiği daha önce açıklanmıştır.  
Sübuta eren bu eylemler sonucunda, ihalelere katılma koşullarına sahip olduğu 
halde davet edilmeyen firmaların mağduriyetine yol açıldığı açıkça ortadadır. 
Daha önce de değindiğimiz üzere, 8.9.1997 günlü olur ile ihalelere katılma ko‐
şulları  değiştirilerek  dört  firmanın  ihalelere  çağrılmasının,  rekabeti  arttırıcı  yönü 
olmasına  rağmen  kayırma  ve  keyfiliği  de  beraberinde  getirdiğinde  kuşku  yoktur. 
Ancak,, üç projenin altı kısma ayrıldığı gerçeği  ile konsorsiyum oluşturma zorun‐
luluğu ve bir firmanın ikinci işi alamaması kuralı birlikte değerlendirildiğinde, iha‐
lelere  katılan  her  firmaya  ihalelerden pay verme  fikrinin yaşama geçirildiği ve  bu 
bakımdan ihalelere katılan firmalara avantaj sağlandığı kesinlikle kabulü gereken bir 
olgudur. 
Yaşar Topcu Kararı
53
Yüce Divana  sevk kararına konu olan ve ayrıntıları  ile açıkladığımız kimi ey‐
lemlerde,  765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  240.  ve  5237 Sayılı Türk Ceza Ka‐
nunu’nun  257/1. maddesinde  düzenlenen  görevi  kötüye  kullanma  suçunun  tüm 
unsurlarının oluştuğu, suçun kanuni tipe uyduğu, suç tarihinin 19.9.1997 olduğu 
anlaşılmıştır. 
F‐  SANIĞIN  SÜBUT  BULAN  FİİLLERİNİN  ZAMANAŞIMI  SÜRESİ 
AÇISINDAN İRDELENMESİ:  
Bazı suçlar açısından benimsenmiş özel düzenlemeler bir tarafa bırakıldığında, 
zamanaşımı 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 102 ila 118, 5237 Sayılı Türk Ceza 
Kanunu’nun ise 66 ila 72. maddelerinde düzenlenmiştir. 
Hukukumuzda zamanaşımı maddi ceza hukuku kurumu olarak kabul edilmiştir. 
Uygulama da bu yöndedir. Buna göre, zamanaşımı uygulamasında sonradan yapı‐
lan aleyhe düzenlemeler dikkate alınmayacak ve kıyas veya kıyasa yol açacak biçimde 
geniş yorum yapılamayacaktır (5237 sayılı TCK md. 2). 
Görevi kötüye kullanma suçunun asli dava zamanaşımı, 765 Sayılı Türk Ceza 
Kanunu’nun 102. maddesinin 4. bendine göre beş yıl, 5237 Sayılı Türk Ceza Ka‐
nunu’nun  66. maddesinin  1.  fıkrasının  (e)  bendine  göre  ise  sekiz  yıldır.  Bu  du‐
rumda, sanık hakkında uygulama yeteneği olan yasa lehine hüküm içeren 765 Sayılı 
Türk Ceza Kanunu’ dur. 
Zamanaşımı,  işlemeye başladıktan  sonra  sonucunu doğuruncaya kadar devam 
etmesi  kural,  engelleri  ise  istisnadır.  Bu  sebeple  zamanaşımı  engelleri  kanunları‐
mızda sınırlı olarak gösterilmiştir. Kanunlarda yazılı olmayan bir sebep zamanaşı‐
mının işlemesine engel olmaz.  
765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda zamanaşımının kesilmesi 104, durması  ise 
107. maddede  düzenlenmiştir.  104. maddeye  göre, Meclis  soruşturması  sırasında 
sanığın ifadesinin alınması zamanaşımını kesici bir işlem değildir. 
Kamu davasının açılması  izin  (mezuniyet) veya karar alınmasına ya da diğer 
bir mercide  çözülmesi  gereken  bir meselenin  sonucuna  bağlı  bulunduğu  takdirde, 
zamanaşımı  107. madde  uyarınca  izin  veya  kararın  alınmasına  yahut meselenin 
çözümüne kadar duracaktır.  
Anayasa’nın “yasama dokunulmazlığı” başlıklı 83. maddesi zamanaşımı konu‐
sunda milletvekillerine  özgü  hüküm  içermektedir. Bu maddenin  3.  fıkrasına  göre, 
“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş 
bir  ceza  hükmünün  yerine  getirilmesi,  üyelik  sıfatının  sona  ermesine  bırakılacak, 
üyelik  süresince  zamanaşımı  işlemeyecektir”.  Bu  madde,  107.  maddeyle  birlikte 
değerlendirildiğinde,  suç  işlediği  iddia  edilen  bir milletvekilinin  yasama  dokunul‐
mazlığının  kaldırılmasına  karar  verilirse,  kararın  alınması  için  yapılan  başvuru 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

54
tarihinden kararın verilmesi  tarihine kadar geçen  süre  içinde zamanaşımı durmuş 
olacak  ve TBMM’  nin  kaldırma  kararı  verdiği  günden  itibaren  yeniden  işlemeye 
devam edecektir. Yasama dokunulmazlığının kaldırılmaması durumunda  ise zama‐
naşımı Anayasamızın 83. maddesine göre durmuş olacaktır. 
Milletvekili sıfatına sahip olsun olmasın bir bakanın görevinden kaynaklanma‐
yan bir suç  işlemesi halinde, milletvekilleri  için açıkladığımız bu prosedür uygula‐
nacak, ancak, görev suçlarında uygulanma  imkanı olmayacaktır. Zira Anayasamı‐
zın “Meclis Soruşturması” başlıklı 100. maddesinde, başbakan ve bakanlar hakkında 
görev  suçları  sebebiyle  soruşturma  açılması,  sürdürülmesi  ve  sonuçlandırılması 
konusunda özel usul benimsenmiş, zamanaşımına ilişkin bir düzenlemeye yer veril‐
meyerek meskut bırakılmıştır. Maddede, başbakan ve bakanlar hakkında, milletvekil‐
leri  için Anayasa’nın 83. maddesinde öngörülen başvuru  imkanı  tanınmamış, suç 
ihbar ve şikayetlerini kabul edecek bir makam, yani muhatap da gösterilmemiştir. Bu 
nedenle, milletvekilleriyle  ilgili  durma  hükmünün  burada uygulama  yeri  olmaya‐
caktır.  Böylece,  suç  işlendiği  tarihten  itibaren  zamanaşımı  işlemeye  başlayacak, 
ancak, bu özel usulün uygulanmasındaki zorluk nazara alındığında;  suç, Meclis’e 
intikal etmeden dahi zamanaşımına uğramış olacaktır.  
Meclis  soruşturmasının,  suç  işlenmesinden  hemen  sonra  delil  toplanamaması 
zaafiyetinin yanında, değindiğimiz bu boşluk ve sakıncalarının, genel ceza muhake‐
mesi  ilkelerine,  eşitlik, kamu vicdanı ve  ceza adaletine uygunluğunun değerlendi‐
rilmesinde zorunluluk bulunmaktadır. 
Bu açıklamalar  ışığında dava dosyasına baktığımızda, 19.9.1997 olan suç tari‐
hinden  sanığın  Yüce Divana  sevk  edildiği  10.11.2004  tarihine  kadar  geçen  süre 
içinde kesici herhangi bir işlem yapılmadan 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda ön‐
görülen beş yıllık asli dava zamanaşımının gerçekleştiği anlaşılmaktadır. 
G‐ SONUÇ VE İSTEM:  
Bu nedenlerle, davanın 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 102/4. ve 5271 Sa‐
yılı  Ceza  Muhakemesi  Kanunu’nun  223/8.  maddeleri  gereğince 
DÜŞÜRÜLMESİNE karar verilmesi kamu adına talep ve mütalaa olunur.” 
E‐ SAVUNMA 
  1‐ Sanığın esas hakkındaki savunması 
Sanık 28.4.2006 günlü oturumda yaptığı esasa ilişkin savunmasında,
sorgusunda belirttiği hususlara ek olarak özetle;
- Müdafiileri tarafından verilen 20.3.2006 ve 28.4.2006 günlü dilekçelerde
ileri sürülen hususları aynen yinelediğini,
Yaşar Topcu Kararı
55
- İdarenin kendi içerisinde birden çok yazışma ve zeyilnameler ile şart-
namelerde değişiklikler yapmasının olağan bir durum olup önemli olan
hususun bu işlemlerin ihaleye çağrılan tüm firmalara teklif vermelerine ye-
tecek bir süre içerisinde ulaştırılması olduğunu, dava konusu ihalelerde ise
değişikliklerin tüm firmalara zamanında ulaştırıldığını,
- İhale usul ve esaslarının birden çok düzenleme ile belirlenmesinin
Devlet İhale Kanununun 44. maddesinin son fıkrasına aykırı olmadığını,
- Davet edilen onbir firmanın durumlarının 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı
Bakan olurunda yer alan kriterlere uyduğunu,
- Bu firmalardan yedi tanesinin otoyol ve dış kredi ile iş yaptığını, diğer
dört tanesinin ise Karadeniz’de çalışan firmalar olduğunu,
- 1996 ve 1998 tarihlerinde ön seçim sonucunda yeterlilik alan bazı fir-
maların dava konusu ihalelere çağrılmaması iddiasının gerçekçi olmadığını,
rekabetin çok firma çağırmakla sağlanamayacağını, ön seçim kriterlerinin
süreklilik arz etmeyip değişken olduğunu, 1996 yılında yeterlilik alan fir-
manın 1997 yılında bunu kaybedebileceğini, bütçeden finanse edilen bir işle
dış kredi ile finanse edilen bir işin karşılaştırılamayacağını, 1998 yılında dış
kredili işlerde müteahhit sayısının artmasının kendisi tarafından çıkarılan
uygun bedel tebliğinde yapılan değişiklikten kaynaklandığını,
- İhale tarihinden önce Türkiye’de otoyol yapımını gerçekleştirmiş top-
lam sekiz firma olduğunu ve bunlardan STFA firması hariç diğerlerinin ta-
mamının ihaleye davet edildiğini, STFA firmasının ise mali durumunun
bozuk ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile davalı olması nedeniyle ihaleye
davet edilmediğini, 
- İhale tarihinden önce Karadeniz sahil yolunda çalıştığı halde ihaleye
davet edilmeyen Bal-İş, Tubin ve Gökdelen firmalarının kendilerine ayrılan
ödenekleri dahi kullanamadıkları ve işlerini zamanında yapamadıkları için
çağrılmadıklarını, ayrıca, Gökdelen ve Öz inşaat firmalarının yaptıkları işin
“Karadeniz sahil yolu” kapsamında bulunmadığını,
- Firma davet kriterinde yer alan “ödenekleri üstünde harcama”  tabiri-
nin, işini düzgün yapan ve işi bitirmek için gayret sarf eden firmalar anla-
mına geldiğini,
- İhaleye çağrılan herkesin iş aldığı iddiasının doğru olmadığını, davet
edilen iki büyük firmanın ihale alamadığını,
- Dava konusu ihalelerde olduğu gibi işlerin parçalara bölünmesinin Ka-
rayolları Genel Müdürlüğü tarafından sürekli yapıldığını, örneğin aynı böl-
gedeki Ünye-Piraziz yolunun tek proje olmasına karşın, üç kısım halinde
bölünerek yapımının gerçekleştirildiğini,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

56
- DPT yatırım programlarında da söz konusu yolların proje isimleri ve
ödeneklerinin altı parça olarak gösterildiğini,
- İhaleye katılanların ihaleden önce veya sonra ortak girişim oluşturma-
larının normal bir durum olduğunu, her iki halde de ortaklık kurmanın iha-
lelerde anlaşma olarak kabul edilemeyeceğini, nitekim daha önce ihalesi
yapılan Bolu Dağı geçişi ihalesinde, ihaleye ayrı ayrı teklif veren Güriş-
Metiş ortaklığı ile Limak firmasının ihaleden sonra ortaklık kurduklarını,
- Firmaların ortak girişim kurması ve davet edilen firmaların gizli tutul-
ması gerektiği yönünde bir düzenlemenin bulunmadığını, ihaleye girecek
firmaların kimler olduğunu yayınlayan kuruluşlar olduğunu, gizliliğin pu-
anlama ve verilen tekliflere ilişkin olabileceğini,
- Her ihaleye bir ortak girişimin katılıp diğerlerinin münferit kaldığı sa-
vının ciddi olmadığını, her ihaleye birden fazla ortak girişimin teklif verdi-
ğini, ortak girişimlerin yüksek tenzilat vermiş olmasının firmaların anlaştığı
anlamına gelmeyeceğini, bazı firmaların şantiyelerinin bitişiğindeki ihaleleri
almasının normal olduğunu, bu durumun anlaşma veya fesat karıştırma ile
bir ilgisinin bulunmadığını,
- Şartname ve zeyilnamelerle yapılan değişikliklerin Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından hazırlandığını, zeyilnameler ile değişiklik yapılması-
nın kanunda öngörüldüğünü,
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kendisine isnat edilen eylemin
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesine uyduğu ve bu suçun da
zamanaşımına uğradığı yönündeki esas hakkındaki görüşüne katılmadığını,
TBMM’nin Yüce Divana sevk kararının 205. madde uyarınca verildiğini, bir
başka ifade ile hakkında 240. maddeye göre açılmış bir dava bulunmadığını
ve olmayan bir davanın da zamanaşımı nedeniyle düşürülemeyeceğini,
- Aynı gerekçelerle 366. maddenin de hakkında uygulanamayacağını, bu
maddenin sadece ihale esnasında işlenebilen bir suç olduğunu,
- Kendisine isnat edilen 205. maddedeki suçun unsuru olan “hile”nin,
bir kimsenin kendi hareket tarzıyla diğer bir şahsı bir irade beyanında bu-
lunmaya veya bir mukavele yapmaya sevk etmek için yanlış bir fikrin doğu-
muna veya teyidine veyahut idamesine kasten sebebiyet vermesi anlamına
geldiğini ve bu manada Yüce Divana sevk kararında hile unsuru olarak
gösterilen hususların hiç birisinin hile olarak kabul edilmesinin mümkün
olmadığını, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak ve herkes için yapılmış
olan bir düzenlemenin hile olamayacağını,
- 205. maddedeki suçun unsurunun ihaleyi yapan kişinin gizli bir anlaş-
mayla kendisine haksız çıkar sağlamak olduğunu, oysa kendisine böyle bir
Yaşar Topcu Kararı
57
ithamın yapılmadığını, “bir ihale şartlarını düzenlemeyi onayladı, bu onaydan da 
müteahhitler para kazandı” diye 205’le itham edilen ilk Bakanın kendisi oldu-
ğunu,
- Meclis soruşturma komisyonunun kendisinin ve yakın akrabalarının
malvarlığını araştırdığını ve her hangi bir artışın bulunmadığını saptadığını,
buna rağmen kendisinin 205. madde uyarınca Yüce Divana sevk edildiğini,
beyan etmiştir.
Sanık, 4.5.2006 günlü dilekçesinde de 28.4.2006 günlü oturumda yaptığı
savunmasını yinelemiştir.
  2‐ Müdafiilerin esas hakkındaki savunmaları 
Sanık müdafiileri Av. Ömer Asım Livanelioğlu ve Av. Akın Balcı’nın
20.3.2006 günlü savunmaları şöyledir:
“I‐ ESAS HAKKINDA SAVUNMAMIZ: 
A‐ USUL YÖNÜNDEN: 
TBMMʹnin 10 Kasım 2004 tarihinde müvekkilimiz hakkında aldığı ʺYüce Di‐
vana  sevkʺ kararı,  ceza hukukunun  evrensel bir  ilkesi olan  ʺNe bis  in  idem/yargı 
bulunmaması şartıʺ kuralına aykırıdır. 
Karadeniz  sahil  yolu  ihalesi  ile  ilgili  olarak, müvekkilimiz  hakkında  ilk  defa 
1998 yılında Meclis  soruşturması açılmış, ancak,  erken  seçime gidilmesi  sebebiyle 
sonuçlanmamıştır. 
Bir  sonraki  dönemde  (1999  seçimlerinden  sonra)  bu  soruşturma  için  yeniden 
komisyon kurulmuş, komisyon raporu TBMM Genel Kurulunun 29 Haziran 2000 
tarihli oturumunda görüşülmüş ve müvekkilimizin Yüce Divana sevkine yer olma‐
dığına karar verilmiştir. 
Bir sonraki dönemde (2003 seçimlerinden sonra) aynı iddia ile ilgili olarak tek‐
rar (ikinci kez) Meclis soruşturması açılmış ve TBMM Genel Kurulu bu defa önceki 
kararının tam tersine bir sonuca vararak huzurdaki davaya konu olan Yüce Divana 
sevk kararını vermiştir. 
Anayasa’nın 100. maddesinde düzenlenmiş olan Meclis soruşturması, tüm un‐
surlarıyla ve sonuçlarıyla bir ceza önsoruşturmasıdır. Gerçekten, Meclis soruştur‐
ması Anayasa’nın 100. maddesine göre yapılan ve TBMMʹnin istisnai faaliyetlerin‐
den olan adli/yargısal bir faaliyettir. 
Kendine özgü  (sui generis) bir adli nitelik  taşıyan Meclis Soruşturma Komis‐
yonu’nun kurulmasında ve oluşturulmasında TC Anayasası ve TBMM  İçtüzüğü‐
nün;  bu  adli/yargısal  faaliyetin  yürütülmesinde/işleyişinde  ise Meclis  teamülleri 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

58
yanında faaliyetin ʺcezaiʺ niteliği gereği Ceza Muhakemesi Kanunu ile birlikte ceza 
usul hukuku ilkeleri uygulanacaktır. 
Bu özel düzenlemeler gereği, Başbakan ve bakanların görev suçuyla ilgili ʺönso‐
ruşturmaʺ  niteliğindeki  ceza  soruşturmasını  TBMM  yapmaktadır.  TBMMʹnin 
Anayasa’nın 100. maddesine göre yaptığı faaliyet, bir ʺiddiada bulunmaʺ faaliyeti‐
dir. 
Yani, Savcılıkta olduğu gibi ʺönsoruşturmaʺ yapmak ve bunun sonucunda or‐
taya çıkan hukuksal sonuca göre kamu davası açmak veya açmamaktır. Gerçekten, 
genel ceza soruşturması olan hazırlık soruşturması sonunda suç şüpheleri kuvvetle‐
nir, yeterli şüphe haline gelirse kamu davası açılır. (CMK 170, mülga CMUK 163) 
Aksi  taktirde,  kovuşturmaya  yer  olmadığına  karar  verilir.  (CMK  172,  mülga 
CMUK 164) 
Adli/yargısal faaliyette bulunan Meclis soruşturma komisyonu da, yaptığı ceza 
soruşturması sonucunda Başbakan veya bakanın Yüce Divana sevkedilmesine veya 
sevkedilmemesine, diğer bir ifadeyle kamu davasının açılmasına veya açılmamasına 
karar verir. Bu kararlar, TBMM Genel Kurulu tarafından kabul veya reddedilmekle 
tekemmül eder, tamamlanmış olur. 
Bu demektir ki, Meclis Soruşturma Komisyonu’nun TBMM Genel Kurulu ta‐
rafından kabul edilen ʺYüce Divana sevke yer olmadığıʺ kararı, ʺkovuşturmaya yer 
olmadığıʺ, kısaca bir  ʺtakipsizlikʺ kararı hükmündedir. CMK  (ve mülga CMUK), 
keyfiliği  önlemek  için  takipsizlik  kararının  denetlenmesini  öngörmüş;  bunun  için 
itiraz  yolunu  kabul  etmiştir. Kuşkusuz,  özel  soruşturma niteliği  gereği, CMKʹda 
öngörülen itiraz yolunun Meclis soruşturmasında uygulanması sözkonusu olamaz. 
Çünkü, Türk Milletinin en yüce temsil organı olan TBMMʹnin verdiği takipsizlik 
kararının, kuvvetler ayrılığı  ilkesi gereğince,  idare ya da adli yargı mercilerine de‐
netlettirilmesi imkansızdır. 
Takipsizlik kararı, insan haklarını yakından ilgilendiren adli/yargısal bir karar‐
dır. Onun adli/yargısal niteliği, bu  işlemi yapanları ve  taraf olanları bağlayan bir 
nitelik  ve  özellik  taşır. Bu  nedenle, Anayasa  ve TBMM  İçtüzüğünde  başkaca  bir 
denetim yolu da  öngörülmemiş  olduğundan, Yüce Divana  sevke yer  olmadığı  ka‐
rarları, TBMM Genel Kurulu  tarafından  kabul  edilmekle  kesinleşir ve CMKʹnun 
172/2 maddesi (mülga CMUK 167/2) kıyasen uygulanmak suretiyle, tıpkı takipsiz‐
lik  kararının  yargısal  denetimi  sonunda  verilen  karar  gibi  ʺkesin  hükümʺ  teşkil 
eder. Bu  nedenle,  kesin  hüküm  teşkil  eden  ʺYüce Divana  sevk  kararıʺ  nasıl  geri 
alınamaz ise ʺYüce Divana sevketmeme kararıʺ da aynı şekilde geri alınamaz. 
Nitekim, 1982 Anayasasını hazırlamakla görevli olan Danışma Meclisi Anaya‐
sa Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Orhan Aldıkaçtı tarafından da, Meclis soruşturma 
komisyonu tarafından verilen ve Meclis Genel Kurulunca onaylanan ʺYüce Divana 
Yaşar Topcu Kararı
59
sevke mahal  olmadığıʺ  kararının  kesin  olduğu  altı  çizilerek  ifade  edilmiştir.  (Da‐
nışma Meclisi tutanakları, B. 150, 13.91982, 0. 4) 
Müvekkilimiz  hakkında  verilen  ikinci  soruşturma  önergesi,  önce  de  verilmiş 
olan ve  takipsizlik kararı niteliğinde ve kesin hüküm sonucunu doğuran Yüce Di‐
vana sevketmeme kararına bağlanan ilk soruşturma önergesi ile aynı vakıalara, aynı 
eylemlere  dayalıdır  ve  aynı  konudadır. Yeni  bir  delil  veya  yeni  bir  vakıa  yoktur. 
Gerçekten, her  iki önergede de,  esas  itibariyle Karadeniz  sahil yolu  ihalesinde yol‐
suzluk  yapıldığı  iddia  edilmiştir.  Sadece  ilk  önergede  TCKʹnun  240.  maddesine 
dayandırılan iddialar, bu defa TCKʹnun 205. maddesine dayalı hale getirilmiş, yani 
isnat  edilen  fiillerin  tavsifi değiştirilmiştir. Böyle olunca,  ikinci kez verilen  soruş‐
turma önergesi ile ortaya atılan iddialar, vakıalar, eylemler, konular, ilk soruşturma 
önergesi ile uyuşmazlık konusu edilenlerin aynen tekrarlanmasından ibarettir. 
İlk soruşturma önergesinin kabulü ile başlatılan Meclis soruşturması sonucunda 
verilen Yüce Divana sevketmeme kararının ʺkesin hükümʺ niteliğine bağlanan ʺotori‐
teninʺ  bir  sonucu  olarak,  eski  iddiaların  tekrarından  ibaret  olan  ikinci  soruşturma 
önergesinin, özellikle  ʺNe bis  in  idem/yargı bulunmaması  şartıʺ gereğince  incelene‐
bilmesi olanağı yoktur. Gerçekten, cezai bir uyuşmazlığı doğrudan doğruya sona erdi‐
ren kararlar/yargılar arasında, otorite bakımından geçici ve daimi diye bir fark gözeti‐
lemez. Çünkü, bütün kararlardaki/yargılardaki otorite ʺdaimiʺ niteliktedir. 
ʺYargının değerlilik otoritesinin bir çeşidi olarak ʺNe bis in idemʺ diye Latince 
ifade edilen bu kural muhakeme hukukunun ana ilkelerindendir. Kanunlarda açıkça 
yazılı olmadan da Yaşayan Hukuk normu olarak uygulanan ve doktrinde de kabul 
olunan bu ilke 1973ʹte kanunumuza girmiştir. 253. madde bunu ʺaynı konuda aynı 
sanık  için  evvelce verilmiş bir hüküm varsaʺ diye  ifade  etmiş ve bu durumda son 
soruşturmada  davanın  reddi  kararı  verileceğini  belirtmiştir.  (CMKʹnun  223/7. 
maddesi de aynı yoldadır. A.L.) Genel kural da davanın kabul edilmemesini ve edil‐
mişse  reddolunmasını gerektirmektedir.ʺ  (KUNTER, Nurullah: Ceza Muhakemesi 
Hukuku, 10. Bası, İstanbul, 1998, s. 106) 
Bir davada kesin hükmün etkisi  iki şekilde olabilir. Kesin hüküm ya ʺdava en‐
geliʺ olur ya da ʺkesin kanıtʺ oluşturur. Kesin hükmün dava engeli olması duru‐
munda, dava açılamaz, açılmış bir dava varsa düşürülür. Buna karşılık, kesin hük‐
mün kesin kanıt olması halinde, dava açılır, ancak, kesin hüküm kanıt olarak getiril‐
diğinde, açılmış olan dava başka bir kanıt aranmaksızın, sadece kesin kanıt alınarak 
bitirilir. 
Kesin hüküm  ilkesi,  ister ʺdava engeliʺ olarak algılansın,  isterse ʺkesin kanıtʺ 
olarak algılansın, görülmekte olan bir davada asla gözardı edilemez. 
Bu  sebeple, TBMMʹnin  geri  alınamaz nitelikteki  ʺYüce Divana  sevketmemeʺ 
kararı kaldırılarak ʺYüce Divana sevkʺ kararı verilmesi, kesin hüküm ilkesinin ihlali 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

60
niteliğinde  olduğundan  ve  dolayısıyla  dava  şartı  gerçekleşmediğinden, CMKʹnun 
223/8. maddesine göre davanın düşmesine karar verilmesi gerekir. 
TBMMʹnin  geri  alınamaz  nitelikteki  ʺYüce  Divana  sevketmemeʺ  kararının 
ʺkesin kanıtʺ olarak kabulü halinde ise başka bir kanıt aranmaksızın müvekkilimizin 
müsnet suçtan beraatine karar verilmesi gerekir. 
B‐ ESAS YÖNÜNDEN: 
1‐ Müvekkilimize isnat edilen 765 sayılı TCKʹnun 205. maddesindeki suç, 5237 
sayılı  TCKʹda  aynı  unsurlarla  yeralmamıştır.  Başka  bir  ifadeyle,  5237  sayılı 
TCKʹda, eski 205. maddedeki suçu tam olarak (tüm unsurlarıyla) karşılayan bir suç 
tanımı mevcut değildir. 
765 sayılı TCKʹnun ʺDevlet alım satımlarında menfaat sağlamaʺ başlığı altın‐
daki 205. maddesi, devlet alım ve satımlarının  fiyat ve miktarlarına veya yapımla‐
rına fesat karıştırarak haksız menfaat sağlamayı cezalandırmıştır. 
5237  sayılı TCKʹnun  ʺİhaleye  fesat karıştırmaʺ başlığı altındaki 235. madde‐
sinde de  ihaleye  fesat karıştırma  suçu  tanımlanmıştır. Ancak,, 235. madde, haksız 
menfaat sağlamayı, bu maddede tanımlanan suçun unsuru saymamış, ihaleye fesat 
karıştırma dolayısıyla menfaat sağlanması halini ayrı bir suç olarak kabul etmiştir. 
(235/4)  235. madde  bu nedenle, haksız menfaat  sağlamayı  (İrtikap  etmeyi)  suçun 
unsuru sayan eski 205. maddedeki suçun karşılığı değildir. 
5237  sayılı TCKʹnun  ʺEdimin  ifasına  fesat  karıştırmaʺ  başlığı  altındaki 236. 
maddesi  ise maddi  unsur  bakımından  205. maddedeki  suça  uymakla  birlikte,  bir 
önceki maddede (235) olduğu gibi haksız menfaat sağlama unsurunu aramamıştır. 
(236/3) Bu  nedenle,  236. maddede  tanımlanan  suç  da,  205. maddedeki  suçu  tam 
olarak karşılamamaktadır. 
Dolayısıyla,  5237  sayılı TCKʹda, 765  sayılı TCKʹnun 205. maddesindeki  suç 
tanımına uygun bir suç tanımı mevcut değildir. 
Bu nedenle, müvekkilimiz halen yürürlükten kalkmış bir  suçtan dolayı yargı‐
lanmaktadır. 
2‐ Müvekkilimiz hiç bir suç işlememiştir. İsnat tümüyle temelsizdir. 
a‐ Bir suçun sözkonusu olması için, fail tarafından kanundaki tanıma uygun bir 
fiilin işlenmesi gerekir. 
Müvekkilimiz hakkındaki isnat, TCKʹnun 205. maddesinde tanımlanan ʺDevlet 
alım  satımlarında menfaat  sağlamaʺ  suçunu  işlediği  yolundadır.  205. maddedeki 
suçun maddi  unsuru,  alım  ve  satımların  fiyat  ve miktarlarına  veya  yapımlarına 
fesat karıştırarak haksız menfaat sağlamaktır. 
Yaşar Topcu Kararı
61
Müvekkilimiz hakkında bu yönde somut bir fiil ve somut bir haksız menfaat id‐
diası ortaya konmamıştır. İddialar tümüyle varsayıma (hipoteze) dayalıdır. 
Gerçekten de,  iddia konusu  ihaleleri yapan ve yürüten Karayolları Genel Mü‐
dürlüğüʹdür. Müvekkilimiz Bakan olarak sadece iki işleme onay vermiştir. Bunlar‐
dan birincisi, idarece hazırlanan ihale usul ve şartlarını onaylamak, ikincisi de iha‐
leye davet edilecek olan müteahhit firmaların listesini onaylamaktır. Müvekkilimizin 
bunların dışında katıldığı bir işlem yoktur. 
Tanık olarak dinlenen Karayolları Genel Müdürlüğü yetkilileri de, müvekkili‐
mizin  bu  ihalelerle  ilgili  olarak  kendilerine usulsüz  bir  şekilde  emir,  talimat  veya 
tavsiye ve ima yoluyla dahi müdahalede bulunmadığını açıkça belirtmişlerdir. 
Müvekkilimizin  imzaladığı  iki onayla 205. maddedeki suçu nasıl  işlediği ve ne 
şekilde haksız menfaat sağladığı da somut şekilde ortaya konmamıştır, belli değildir. 
b‐ Ceza hukuku  suç  teorisinde hukuka aykırılık unsuru,  işlenen ve kanundaki 
tanıma uygun bulunan  fiilin, hukuk düzenince tecviz edilmemesi, mubah sayılma‐
ması, yalnızca ceza hukuku ile değil, bütün hukuk düzeni ile çatışma halinde olması 
demektir. (DÖNMEZER, Sulhi ‐ ERMAN, Sahir: Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, 
Genel Kısım, C II, B 9, İstanbul, 1986, s. 2.) 
İddia konusu ihale bir bütün olarak mevzuata aykırı olmadığı gibi, müvekkilimi‐
zin Bakan olarak onayladığı iki işlemin de mevzuatın herhangi bir hükmüne aykırı 
tarafı yoktur. 
Şimdi Yüce Divana  sevk kararındaki  soyut nitelikteki  iddiaları  ele alarak mü‐
vekkilimize atfedilen eylemlerin hukuka aykırı olup olmadığına tek tek bakalım. 
‐ Karadeniz  sahil yolu  işlerinin  ihalesinde,  ihale usul ve  esaslarında belirtilen 
kriterlere  uygun  çok  sayıda  firma  var  iken,  15  firmanın  davet  edilmesi  suretiyle 
ihalelerde rekabeti engellediği iddiası: 
Dava konusu  ihale, 2886 sayılı yasanın 89. maddesi gereğince Bakanlar Kurulu 
kararı ile bu yasa kuralları dışına çıkılarak dış kredi ile ve davet usulüyle yapılmıştır. 
Buna göre,  ihale usul ve  şartları Bakan onayı  ile belirlenmiş ve  ihalenin davet 
usulü  ile yapılmasına karar verilmiştir. Davet usulünde asgari üç firmanın çağrıl‐
ması gerekir, azami bir sayı ise konmamıştır. Nitekim, 2886 sayılı Devlet İhale Ka‐
nunu’nun ʺBelli istekliler arasında yapılacak ihalelerʺ başlıklı 44. maddesinde ʺtek‐
nik  yeterlilikleri  ve  güçleri  idarece  kabul  edilmiş  en  az  üç  İstekliden  kapalı  teklif 
alınmasıʺ öngörülmüştür. 
Başka bir ifadeyle, davet usulü ile yapılan bir ihalede, kriterlere uyan bütün fir‐
maların davet edileceğine dair bir hüküm yoktur. Zaten aksi  tercih edilseydi,  ihale 
davet usulüyle yapılmaz, ilana çıkılarak yapılırdı. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

62
O halde, burada  ihaleye davet edilecek  firmaların nitelik ve sayısını belirlemek 
idarenin  takdir  yetkisi  içindedir. Karayolları Genel Müdürlüğü  de,  elindeki  firma 
portföyüne bakarak geçmiş bilgi ve deneyimlerine göre bir değerlendirme yapmış ve 
belirlenen kriterlere uyan firmaları ihaleye davet etmiştir. 
Davet edilen firmalardan 7ʹsi daha önce dış kredi ile otoyol yapmış olan firma‐
lardır. Bunlar; Bayındır, Doğuş, Tekfen, Intes, Nurol, Enka ve Kutlutaş  firmaları‐
dır. Geçmişte dış kredi ile otoyol yapmış firmalardan olan STFA ise gerek Karayol‐
ları Genel Müdürlüğü  ile  ihtilaflı olması ve gerekse o  tarihte mali problem  içinde 
bulunması  sebebiyle  ihaleye davet  edilmemiştir. Bu durumu  firma yetkilisi de du‐
ruşmada açıkça ifade etmiştir. Dış kredi ile otoyol yapmış olan başka bir firma yok‐
tur. 
Bakanlık onayı gereği, Karadeniz sahil yolunda halen çalışmakta olup, ödenek‐
leri üzerinde harcama yaptığı ve dış kredi getirebilecek güçte olduğu bilinen 4 firma 
da ihaleye davet edilmiştir. Bunlar; Özışık, Yüksel, Polat ve Cengiz firmalarıdır. 
Bilahare bir tedbir olarak, dış kredi getirebilecek güçte olduğu bilinen 4 büyük 
firma daha bunlara ilave edilmiştir. Bunlar da; Güriş, Limak, Mapa ve Makyol fir‐
malarıdır. 
Bu firmalardan Intes, Kolin ile ve Güriş de Metis ile ihaleye ortak olarak katıl‐
mak istediklerini bildirdikleri ve bu firmalar da uygun bulunduğu için ihaleye böy‐
lece 17 firma katılmıştır. 
İhaleye katılan bu 17 firma da ihale usul ve esaslarında belirtilen kriterlere uy‐
gundur.  Bu  işe  uygun  olmadığı  halde  yanlış  çağrılan  tek  bir  firma  yoktur. Aksi 
yönde bir iddia da bugüne kadar ortaya konulamamıştır. 
İddianın aksine, belirlenen kriterleri sağlayan çok sayıda firma da yoktur. Nite‐
kim, bu durum ihaleye çağrılmayan firma temsilcilerinin tanık olarak dinlenmesiyle 
açıkça ortaya  çıkmış, dış  kredi  sağlama, otoyol yapma ve Karadeniz  sahil yolunda 
halen çalışıp ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapma kriterlerine uygun olmadık‐
ları bizzat kendi açık ya da çelişkili beyanlarıyla açıklığa kavuşmuştur. 
Nitekim, belgeleri tarafımızdan dosyaya  ibraz edildiği üzere, mevcut Hüküme‐
tin talimatı ile Akbank, T. İş Bankası ve Garanti Bankası korsorsiyumundan bu yol 
için sağlanan 831 milyon dolarlık kredinin kullanma işlemleri henüz tamamlanma‐
mış  olmasına  rağmen,  dava  konusu  ihaleleri  kazanmış  olan müteahhitler  bir  yıla 
yakın  zamandır  tek  kuruş  ödenek  almadan  yol  yapımını  sürdürmüş  ve  bu  yollar 
gelecek  sene bitecek hale gelmiştir. Bu durum,  ihaleye güçlü müteahhitlerin davet 
edildiğinin ve doğru seçim yapıldığının açık bir göstergesidir. 
Diğer taraftan, ihalelerin yapıldığı tarihten, 2004 yılında sözkonusu iç kredi bu‐
lununcaya kadar getirilen dış krediler  libor + 8‐12 puan üzerindendi. O tarihlerde 
libor  da %  6ʹnın  üzerinde  idi. Böylece  kredi maliyeti  dolar  üzerinden %  18ʹlere 
Yaşar Topcu Kararı
63
kadar  çıkıyordu. Ayrıca,  yüklenici  bu  krediyi  getirirken  bu  yüksek  faizi  bankaya 
peşin ödüyor, krediyi kullanıp,  işi yapıp, istihkakını aldıktan sonra libor + 1,5ʹunu 
geri alabiliyordu. 2004 yılında Hükümet Başkanının talimatı ile iç bankalardan % 4 
faizle  temin edilen kredinin  libor ölçüsü % 2,5 olup, % 1,5 olan Hazine  ilavesi % 
1,75ʹe  çıkarılarak  ve  bankaya  ödenecek  olan %  4  kredi  faizi  de  peşin  ödenmeden 
müteahhide yapılacak istihkak ödemesinden kesilmek suretiyle karşılanacaktır. Böy‐
lece bu uygulama ile müteahhitlere % 10ʹun üzerinde bir dolar kredi faizinden kur‐
tulma imkanı sağlanmıştır. 
İşte  bu nedenle, müteahhitlerden  keşif artışlarındaki  tenzilatların yükseltilme‐
sini  isteyebilmişlerdir. Kısaca,  bu  keşif  artışlarındaki  tenzilat  yükseltilmesi,  1997 
ihale  şartlarındaki  tenzilatların  yükseltilmesi  olmayıp,  müvekkilimizin  böyle  bir 
örneklemeyle suçlanması kabul edilemez. 
Yüce Mahkeme, Bayındırlık ve İskan Bakanlığından dış kredi ile otoyol yapmış 
olan ve Karadeniz  sahil yolunda  çalışıp  ödenekleri üzerinde harcama yapmış  olan 
firmaların listesini istemiştir. 
Bayındırlık ve  İskan Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü, bu yazıya verdiği 
cevapta hiç ayrım yapmaksızın, otoyol yapmış ve otoyollarda şu veya bu şekilde çalış‐
mış firmaların tamamı ile keza hiç ayrım yapmaksızın Karadeniz sahil bölgesinde ihale 
tarihinde çalışan firmaların tamamının listesini bildirmiş ve ödenek üzerinde harcama 
yapmak konusunda ise bir kayıt bulunmadığı yolunda cevap vermiştir. 
Yüce Mahkeme ödenek üstü harcama yapan firmaların bildirilmesi için yeniden 
bir yazı yazınca, Karayolları Genel Müdürlüğü  birbirinin peşi  sıra üç  ayrı  cevap 
vermiştir. 
Bu cevaplardan birincisinde, daha önce  listesini verdiği Karadenizʹde çalışan fir‐
maların 26 Ağustos 1997 tarihi  itibariyle çalışmakta olduklarını ve biri hariç ödenek 
üstü harcama yapmadıklarını, ödenek üstü harcama yapan bir firmanın 1997 yılı sonu 
itibariyle bu küçük harcamasının tutanağa bağlanarak bir sonraki yıl (1998) ödeneğin‐
den ödendiğini bildirmiş, bilahare bu konuda yazdığı ikinci yazıda (10.08.2005) Yük‐
sek Planlama Kurulu kararları  ile yılı ödeneklerine yapılan  ilave ödeneklerin  listesini 
ve bunların harcandığını belirttikten sonra bu konuda unuttuğu  iki  firma  için ek bir 
yazı yazarak onları da ödenek üstü harcamaya dahil etmiştir. 
Bu üç yazı ayrı ayrı incelendiğinde, ihale tarihinde kastedilen ödenek üstü har‐
cama  konusunda  Yüce Mahkemenin  edinmek  istediği  bilgi  bakımından  yanıltıcı 
olabilecek  nitelikte  bulunduğundan,  konunun  etraflıca  açıklanmasını  yararlı  bul‐
maktayız. 
İhalede bir ölçü olarak kullanılan ödenek üstü harcamada aranan, müteahhidin 
iş yapma azmi ve bunu yapacak güce  sahip olmasıdır. Bazı müteahhitler aldıkları 
işleri  küçük  hesaplarla  sürüncemede  bırakarak  enflasyon  farklarından,  yıldan  yıla 
değişen birim  fiyat  farklarından ve bunlara bağlı eskalasyon denen yeniden değer‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

64
lendirme usullerinden yararlanmak  için aldıkları  işi bitirmede ve ödenekleri harca‐
mada istekli görünmezler. Aksine, bazı büyük ve ciddi müteahhitler aldıkları işi bir 
an önce bitirip yenilerini almaya çalışırlar, yani iş yaparlar. 
Bazıları  da  göründükleri  kadar  güçlü  olmadığı  için  ödeneklerini  harcamakta 
zorluk çekerler. (Örneğin, bir iş için yılı ödeneği olarak koyduğunuz 500 milyar lira 
ödeneği,  firmanın  yeterli  finansman, makine  ve  eleman  gücü  yoksa,  bir  yıl  içine 
yayarak harcar. Aynı ödeneği bir güçlü büyük  firmaya verirseniz, bir ayda harcar. 
Onun için de yeniden ödenek almaya çalışır. Anlatmak istediğimiz budur.) 
Ödenek üstü harcamada sene sonu itibariyle ödeneğin bir miktar geçilmiş olma‐
sı  da  bir  ölçü  değildir. Çünkü,  sene  sonuna  doğru  istihkaklara  konan  kalemlerde 
birim değerleri yüksek kalemler bulunabilir ve ödenek bir miktar aşılabilir. Bu tuta‐
nağa bağlanarak bir sonraki yıl ödeneğinden ödendiği için bu defa da bir sonraki yıl 
ödeneği azaltılmış olur. Yani, bir sonraki yıldaki programından geride kalır. 
Bu bilgileri sunduktan sonra, Bayındırlık ve İskan Bakanlığıʹnın 10.08.2005 ta‐
rihli yazısında yeralan hususlara  ilişkin beyanlarımızı aşağıda  sırasıyla arz  ediyo‐
ruz. 
Samsun  şehir  geçişi  yolu  yapım  işinde  çalışan  firma Gökdelen  firmasıdır. Bu 
firmanın  yaptığı  iş, Karadeniz  sahil  yolunun  parçası  değildir. Firma  yetkilisi,  bu 
yolu  ihaleyi  önceden  kazanan  firmadan devraldıklarını ve  ilk defa  bir karayolu  işi 
yapmakta  olduklarını Yüce Divanda  ifade  etmiştir. Bu Firma, dış  kredi  ile  büyük 
işler yapacak güçte bir firma konumunda değildir. Herne kadar, 1997 yılında Yük‐
sek Planlama Kurulu kararıyla bu  iş  için  firmaya 98,8 milyar  lira  ilave ödenek ve‐
rildiği anlaşılmakta  ise de, bu ödeneğin verilenin tamamı olup olmadığı veya veri‐
lenden geriye  iade olup olmadığına dair kayıtlar  tarafımızdan aranmışsa da bulu‐
namamıştır. 
Samsun  (Azot ayrımı)  ‐ Ünye yolu yapım  işinde  çalışan  firma Tubin  firması 
olup, bu  firmanın 1996 yılında YPK kararı  ile verilen  ilave ödeneğin bir miktarını 
kullanabildiği, bir miktarının da kullanılamadan  iade  edildiği, yani ödenekten dü‐
şüldüğüne dair belge tarafımızdan temin edilmiş ve dosyaya sunulmuştur. Bu belge 
incelendiğinde, takriben 180 milyar lira ödeneğin iade edildiği görülecektir. Bu du‐
rum,  bu  firmanın  istikrarlı  ve  ödeneklerini  zamanında  harcama  irade  ve  gücüne 
sahip olmadığını göstermektedir. 
Bu yazının 3. sırasında Ünye  ‐ Piraziz 3. kısım yolu yapım  işi yeralmaktadır. 
Bu kısmı yapan firma Baliş firmasıdır. Ancak,, Ünye ‐ Piraziz 3. kısım ifadesinden, 
bu bölümün 1. ve 2. kısımlarının da olduğu anlaşılmaktadır. Gerçek de budur. Ba‐
kanlık bilahare yazdığı yazıda eksikliği gidererek, bu bölümün 1. kısım yolu yapım 
işini Yüksel  firmasının yürüttüğünü ve 15.12.1999  tarihi  itibariyle geçici kabulü‐
nün yapıldığını bildirmiştir. 
Yaşar Topcu Kararı
65
Kısacası bu bölümde iki firma çalışmaktadır. Bunlardan biri Baliş, diğeri Yüksel 
firmasıdır. Bu yoldaki ödenek yazı ve kayıtları Yüce Mahkemeyi yanıltmaya müsait‐
tir. Çünkü, yolun bu kısmı yatırım programlarında 1. kısım, 2. kısım, 3. kısım ola‐
rak geçmemekte, ʺÜnye ‐Piraziz bölümüʺ olarak geçmekte, dolayısıyla bu iki firma‐
nın işine bir ödenek tahsis edilip bu ödenekler paylaştırılmaktadır. 
Yolun bu bölümü için 1996 ve 1997 yıllarında YPKʹça yapılan ilave ödenek ak‐
tarmalarını Yüksel firması kullanmış, ancak, diğer firma yapılan bu aktarmaları tam 
kullanamadığı için 1997 yılında verilen ödenek yılı ödeneğinden düşülmüştür. Bu‐
na dair belge de tarafımızdan temin edilmiş ve dosyaya sunulmuştur. Ayrıca, Bal‐İş 
firması sahibi Nazım BAL, Yüce Divanda uzun süren ifadesinde; ʺBu ilave ödenek‐
leri Yüksel  İnşaat  ben  çıkarttım  diyerek  hepsini  kullandı,  bize  vermedi.ʺ  yolunda 
beyanda  bulunmuş,  ödeneklerdeki  payını  kullanmamayı  Yüksel  İnşaatın  tavrına 
bağlamıştır. Bir  firmanın ödeneğinin başka bir  firmanın  insafına bağlı olmayacağı 
gerçeği karşısında, bu beyanlar bu firmanın ödenekleri harcamadaki isteksizliğini ve 
işi sürüncemede bırakma iradesini açıkça göstermektedir. 
Oysa,  Bakanlığın  10.08.2005  tarihli  ve  sonraki  düzeltme  yazıları  incelendi‐
ğinde, her iki firma da Ünye ‐ Piraziz bölümündeki kendilerine ait kısım için veril‐
miş ek ödenekleri kullanmış görünmektedir. Bunun nedeni, verilen ek ödeneğin ta‐
mamının  yazıda  gösterilmemiş  olmasıdır.  Yazılar,  verilen  ek  ödeneğin  tamamını 
göstermiş olsaydı, önemli bir bölümünün  (702 milyar  lira)  iade edilmiş olduğu da 
kendiliğinden anlaşılacaktı. Bu  iadenin Yüksel  firmasına mı, yoksa Baliş  firmasına 
mı ait olduğu kolayca saptanabilir. 
Yüksel  firması bu yolun aldığı parçasını tamamlayıp 1999 yılında geçici kabul 
ile  teslim  ettiğine, aradan geçen 6  seneye  rağmen diğer  firma Balişʹin hala  teslim 
edememiş  olmasına  bakılırsa  görülecektir  ki,  işi  sürüncemede  bırakan,  ödenekleri 
harcamayan Bal‐İş  firmasıdır.  İşte  bu  sebeple,  o  gün  görevli  bulunan Karayolları 
yetkilileri, yakından izledikleri bu firmalardan Yüksel firmasını dava konusu ihaleye 
çağırmış, diğerini çağırmam ıştır. 
10.08.2005 tarihli yazının 4. sırasında yeralan iş Trabzon şehir geçişi yolu ya‐
pım  işi  olup,  bu  işin  firması Öz  İnşaat  firmasıdır. Ancak,,  bu  iş Karadeniz  sahil 
yolunun  süregelen  bir  parçası  olmayıp,  sonradan  yolun  Trabzon  sahil  kesiminde 
trafik akışını sağlamak için denize en yakın şeritten Trabzon şehir merkezine yapılan 
takriben 2 ‐ 2.5 km civarında ʺtanjantʺ tabir edilen bir üst geçit köprü işidir. 
Dolayısıyla, ihale usul ve esaslarında belirtilen kriterlere uygun olup da ihaleye 
davet edilmeyen bir firma mevcut değildir. 
DİĞER  TARAFTAN, DAVA  KONUSU  İHALE,  BAYINDIRLIK  BAKAN‐
LIĞI BİRİM FİYATLARI  İLE YAPILAN  İLK DIŞ KREDİLİ  İHALE UYGULA‐
MASIDIR. İhalenin davet usulüyle yapılmasının başlıca nedeni budur. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

66
İhale usul ve esasları belirlenirken, zaten gecikmiş olan Karadeniz sahil yolunun 
bir an önce hizmete sokulmasını teminen, gerekli  finansmanın bulunmasını ve yo‐
lun süratli ve sağlam bir şekilde yapımını sağlayacak en uygun ihale yöntemi tercih 
edilmeye çalışılmıştır. 
Esasen, önceki dilekçelerimizde de arzettiğimiz üzere, çok sayıda  firma çağrıla‐
caksa davet usulüne gerek yoktur. Aksi tercih edilseydi, ihale davet usulüyle yapıl‐
maz, ilana çıkılarak yapılırdı. 
İdare hukukunda, takdir yetkisi kullanımının, kamu yararına ve hizmet gerekle‐
rine uygun  olup  olmadığı yönünden  idari yargının denetimine  tabi  olduğu  kabul 
edilmektedir. 
İhale sonunda imzalanan sözleşmeler Maliye Bakanlığının ve Sayıştayʹın dene‐
timinden geçmiş, vize ve tescil edilmiştir. Takdir yetkisinin kamu yararına ve hiz‐
met  gereklerine uygun  kullanılmadığı  konusunda  idare  aleyhine  bir  dava  da  açıl‐
mamış, dolayısıyla idari yargı tarafından böyle bir karar da verilmemiştir. 
Ortada böyle bir karar olmayınca, takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığını 
kabul etmek mümkün değildir. Tamamen varsayıma dayalı olan aksi yöndeki  iddia 
bu yönden de temelsizdir. 
Kaldı ki, takdir yetkisinin hatalı kullanılması hali bile, Yargıtayʹın yerleşik içti‐
hadına göre  tazminat  sorumluluğunu  (ve  evleviyetle  cezai  sorumluluğu) gerektir‐
memektedir. Nitekim,  Yargıtay  4. Hukuk Dairesiʹnin  ilişikte  sunulan  17.3.1977 
tarih ve E. 1976/6589, K. 1977/3151  sayılı kararında aynen  şöyle denilmiştir;  ʺ4 
Nisan 1973 günlü Resmi Gazetede yayınlanan 1972/6 Esas, 1973/2 Karar numaralı 
ve  27.1.1973  günlü  Yargıtay  İçtihadı  Birleştirme  Büyük  Genel  Kurul  kararının 
gerekçe kısmında da belirtildiği veçhile, Türk Borçlar Yasasına alınmamış olan ve 
memurların görevlerini ifa sırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorum‐
luluklarına  ait  İsviçre Borçlar Yasasının 61. maddesine göre; memurun  kendisine 
tanınmış olan takdir veya yorum hakkını kullanırken hataya düşmesinin, uygulan‐
ması  gereken  kamu  (idare)  hukuku  kurallarınca  kusur  olarak  telakkisi  mümkün 
değildir. Medeni Yasamızın 1. maddesi gereğince  İsviçre Borçlar Yasasının anılan 
maddesinin hukukumuza uygulanması mümkün ve gereklidir.ʺ 
Olayımızda  da  Karayolları  Genel Müdürlüğüne  ihaleye  katılacak  müteahhit 
firmaların nitelik ve sayısını belirlemek konusunda takdir yetkisi verilmiş olduğun‐
dan, velevki bir an için bu takdir yetkisinin hatalı kullanıldığı kabul edilse bile, yu‐
karıda arzedilen ve kanun gücünde bağlayıcı olan içtihadı birleştirme kararına göre, 
Karayolları Genel Müdürlüğü  yetkililerini  ve  onların  işlemini  onaylayan  Bakanı 
bundan dolayı sorumlu tutmak mümkün değildir. 
Yaşar Topcu Kararı
67
‐ Müteahhit firmaların kendi aralarında anlaştıklarının ve hangi ihalenin kimin 
tarafından alınacağının noter kanalıyla tespit edilmiş olmasına rağmen bu tespitlere 
itibar edilmeyerek ihalelerin sonuçlandırılmasına gözyumduğu iddiası: 
Hasan Ekinci  tarafından yaptırılan noter  tespitinde, Çayeli‐Ardeşen‐Hopa yo‐
lunun Cengiz İnşaata verileceği yazılmış ve ihale sonunda bu iş Cengiz İnşaatın da 
içinde bulunduğu ortak girişim grubuna verilmiştir. Artvin Milletvekili olan Hasan 
Ekinci, Cengiz İnşaatın o sırada Hopa‐Sarp yolunu yaptığını ve bu yolun devamını 
da almak için en uygun teklifi vermeye çalışacağını» bilmekte veya tahmin etmekte‐
dir. Ancak,, gayet normal olan bu durumu siyasi istismar malzemesi yapmıştır. 
Hasan Ekinciʹnin noterde düzenlediği kağıt, hiç bir şekilde müteahhitlerin kendi 
aralarında anlaştığını gösteren bir belge değildir. Devletin en önemli projelerinden 
birinin, sadece tahmine ve kuşkuya dayanan, başkaca hiç bir delille desteklenmeyen 
bir iddia yüzünden durdurulması ve ertelenmesi düşünülemez. Karadeniz sahil yolu 
zaten gecikmiş bir projedir ve bu gecikmeden kaynaklanan büyük ekonomik kayıplar 
bir yana, her yıl binlerce vatandaşımız bu yolda hayatını kaybetmektedir. 
Esasen, iddia konusu ihaleler, müvekkilimizin talebi ile, TCKʹnun 366. madde‐
sinde yeralan ihaleye fesat karıştırma suçu kapsamında Ankara Cumhuriyet Başsav‐
cılığı  tarafından  incelenmiş ve hiç bir suç unsuru görülmeyerek Karayolları Genel 
Müdürlüğü yetkilileri hakkında  takipsizlik  kararı verilmiştir. Bu  takipsizlik  karan 
dosyada mevcuttur. Yani, yapılan  işlemlerin hukuka aykırı olmadığı kesinleşen bu 
adli/yargısal kararla da teyid edilmiş durumdadır. 
Diğer  taraftan,  ihalelerde  dikkat  edilmesi  gereken  şey,  firmaların  kendi  arala‐
rında işbirliği yapması değil, rekabeti önlemek için anlaşmasıdır. Kanunun yasakla‐
dığı durum budur. Yoksa, firmaların ihale öncesinde veya sonrasında güçlerini bir‐
leştirerek ortak girişim gurubu (konsorsiyum) oluşturmaları her zaman yapılan bir 
şeydir. 
Kaldı ki, rekabet, ihaleye davet edilen firmaların sayısı ile ve ihalede gerçekleşen 
tenzilatların  miktarı  ile  ölçülmez.  İhalede  verilen  tekliflerin  aynı  kişi  tarafından 
tayin edilmiş olması halinde rekabet engellenmiş olur. Katılan firmaların kendi ira‐
deleri ile teklif vermeleri, yeterli rekabetin varlığının karinesidir. 
İddia konusu ihalelerde rekabetin önlendiğini gösterecek tek bir kanıt dahi mev‐
cut  değildir. Nitekim,  ihalelere  davet  edilen  ve  edilmeyen  firma  temsilcileri  tanık 
olarak dinlenmiş ve hiç biri katılan firmalar arasında rekabeti önleyecek şekilde an‐
laşma yapıldığı iddiasını doğrulamamıştır. 
Ayrıca, 2886 sayılı Kanun, bizi teyid eder şekilde, ʺUygun bedel: Artırmalarda, 
tahmin  edilen  bedelden  aşağı  olmamak üzere  teklif  edilen  bedellerin  en yükseğini; 
eksiltmelerde,  tahmin  edilen  bedeli  geçmemek  üzere  teklif  edilen  bedellerin 
TERCİHE LAYIK GÖRÜLENİNİ  ifade eder.ʺ demek suretiyle, artırmada  idareye 
vermediği takdir yetkisini, eksiltmede vermiştir. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

68
Eksiltmede  yapılan  indirimin miktarı  da  ihalenin  rekabet  göstergesi  değildir. 
Burada  idarenin  elinde  yapılan  tenzilatı  az  bulması  halinde  eski  ifadesiyle  (haddi 
layık bulmamak) gibi önemli bir yetki vardır. O nedenle, Meclis Soruşturma Komis‐
yonu’nun  ʺihaleye  katılımı  sınırlayarak  veya  firmaların  ortak  girişim  yapmasına 
izin  vererek  en  avantajlı  teklifin  verilmesini  engellemekʺ  suçlamasının  haklı  bir 
temeli yoktur. 
‐ Projelerin tamam olmadan ihaleye çıkılması nedeniyle yüksek keşif artışlarına 
neden olduğu ve böylece devleti zarara uğratarak  firmalara menfaat sağladığı  iddi‐
ası: 
Öncelikle,  iddia  konusu  ihalelerin  tümünün  projeleri mevcuttur.  Karayolları 
Genel Müdürlüğü bu hususu Meclis Komisyonuna  iki defa yazılı olarak bildirmiş 
ve yetkilileri de Komisyonda ifade etmişlerdir. 
İkincisi, müvekkilimiz hiç bir keşif artışı vermemiştir. Buradaki keşif artışları‐
nın  %  80ʹinden  fazlası  müvekkilimizden  sonraki  dönemlerde  yapılan  güzergah 
değişikliğinden kaynaklanmıştır. Bunların proje hatasıyla ilgisi yoktur. 
Kaldı ki, projeleri yaptıran müvekkilim değildir. Proje  ihaleleri müvekkilimden 
önceki dönemlerde gerçekleşmiştir. Bu tamamen teknik bir konudur. Türk ceza sis‐
temi içerisinde yanlış proje yaptırmak diye bir suç da yoktur. 
Diğer  taraftan, müvekkilimizden  sonraki dönemlerde verilen  keşif  artışlarında 
da mevzuata aykırı ve TCKʹnun 240. maddesine göre suç teşkil eden hiç bir husus 
bulunmadığı, Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesiʹnin Karayolları Genel Müdürlüğü 
yetkilileri hakkında verdiği 19.07.2004  tarih ve E.2003/281, K.2004/223 sayılı be‐
raat kararı ile sabit olmuştur. 
Sözkonusu  ihaleleri  başından  sonuna  yürüten Karayolları Genel Müdürlüğü 
yetkilileri suç işlemediklerine göre, sadece bu ihalelerle ilgili iki onayı Bakan olarak 
imzalayan müvekkilimizin eyleminin suç oluşturmadığı evleviyetle kabul edilmeli‐
dir. 
c‐ 205. maddedeki suçun manevi unsuru, failin görevini kişisel çıkar sağlamaya 
alet ettiğini bilmesi ve istemesidir. Müvekkilimizin asla böyle bir kastı olamaz. 
Tam  tersine, bütün hayatı boyunca  (belki de gereğinden  fazla) devlet çıkarları 
üzerine titizliğiyle tanınan ve bilinen bir kimsedir. Burada memnuniyetle ifade ede‐
lim  ki, Türk  kamuoyu müvekkilimizin  bugüne  kadar  yürüttüğü  hiç  bir Bakanlık 
hizmetinde  kendisi,  ailesi,  çevresi  ve  yakınları  ya  da  hiç  kimse  için  tek  kuruşluk 
menfaat sağlamayacağına tam bir inanç içindedir. 
Müvekkilimiz,  Karayolları  Genel Müdürlüğünce  hazırlanan  iki  onayı  sadece 
hukuka ve idarenin yararına uygun bulduğu için imzalamıştır. 
Yaşar Topcu Kararı
69
Kaldı ki, müvekkilimizin olayda kişisel çıkar sağladığına dair ne somut bir iddia 
ve ne de bir kanıt vardır. Kendisinin ve yakınlarının bütün malvarlığı  incelenmiş, 
malvarlığında artış değil azalma tespit edilmiştir. 
O  halde, müvekkilimizin  suç  işlemek  kastıyla  hareket  ettiğinden  sözetmek  de 
mümkün değildir. 
Bütün  bunlar, müvekkilimiz  hakkındaki  iddianın  siyasi malzeme  yapılmak  ve 
iddia sahiplerine siyasi avantaj sağlamak amacıyla ortaya atıldığını, tamamen hak‐
sız ve  temelsiz  olduğunu,  tümüyle varsayıma  (hipoteze) dayandığını,  olayda 205. 
maddedeki suçun hiç bir unsurunun mevcut olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. 
İddia konusu ihaleler, Devletin parasal imkansızlığı ve Karadeniz sahil yolunun 
bir an önce hizmete sokulması mecburiyeti gözönüne alınarak dış kredili olarak yap‐
tırılmış ve en az maliyetle, en seri şekilde bitirilmesine çalışılmıştır. 
Maliyetlerin  düşük  olması  için, müteahhitlerden  teklif  alınması usulü  benim‐
senmemiş, Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarından indirim usulü tercih edilmiştir. 
Sağlanan indirimlere, dış kredi maliyetleri eklendiğinde, o gün için en uygun teklif‐
lerin  alındığı  açıkça  görülmektedir.  Neticede,  yapılan  ihalelerle  büyük  bir  kamu 
yararı sağlanmıştır. Aksi yöndeki zarar iddiası ise tamamen farazi ve temelsizdir. 
 
II‐  BAŞSAVCILIĞIN  ESAS  HAKKINDA  MÜTALAASINA  KARŞI 
BEYANLARIMIZ: 
Başsavcılık, Yüce Divana sevk kararında yeralan bazı  iddiaların sübuta erdiği, 
bazılarının ise sübuta ermediği yolunda mütalaada bulunmuştur. 
Başsavcılık, sabit olduğunu  iddia ettiği  fiillerin, devletin zarara uğratıldığı ke‐
sin  biçimde  saptanamadığından  ihaleye  fesat  karıştırma  suçunu  oluşturmadığını, 
ancak, bu fiillerin 765 sayılı TCKʹnun 240. ve 5237 sayılı TCKʹnun 257. maddele‐
rindeki görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu iddia etmiştir. 
Bu  itibarla, burada sadece Başsavcılığın sabit olduğunu  iddia ettiği hususlarla 
ilgili mütalaalarına karşı beyanda bulunacağız. 
Ayrıca, müvekkilimizin suç  işlemesi asla sözkonusu olmadığından, Başsavcılı‐
ğın  zamanaşımına  ilişkin değerlendirmeleri hakkında beyanda bulunmayı gereksiz 
addediyoruz. 
Şimdi Başsavcılığın sabit olduğunu ve 765 sayılı TCKʹnun 240. ve 5237 sayılı 
TCKʹnun  257.  maddelerindeki  görevi  kötüye  kullanma  suçunu  oluşturduğunu 
iddia ettiği hususları tek tek irdeleyelim. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

70
1‐ Devlet  için  ihalelerin  en  elverişli  koşullarda  sonuçlandırılmasını  sağlamak 
amacıyla  ihale usul ve esasları  ile  isteklilerde aranacak yeterlik koşullarının nesnel 
bir biçimde saptanmadığı iddiası; 
Karayolları Genel Müdürlüğü,  bugüne  kadar  yüzlerce  yol  ihalesi  yapmış uz‐
man bir kuruluştur. Karadeniz sahil yolu yapım  işinin  taşıdığı özellikler sebebiyle 
Bakanlar Kurulu bu projenin 2886 sayılı Devlet  İhale Kanunun 89. maddesi uya‐
rınca  bu  kanun  kapsamı  dışına  çıkarılmasına  karar  vermiştir.  Karayolları  Genel 
Müdürlüğü de, uzman bir kuruluş olarak bilgi ve deneyimlerinin ışığında ihale usul 
ve esaslarını tespit ederek o tarihte Bakan olan müvekkilimizin onayına sunmuştur. 
Başsavcılık, yol yapımı konusunda Karayolları Genel Müdürlüğünden daha çok 
uzmanlığa  sahip  bir  kurum  değildir. Karadeniz  sahil  yolunun  taşıdığı  özellikleri 
bilecek  ve  takdir  edecek  bir  birikime  de  sahip  değildir. Buna  rağmen, Başsavcılık, 
ihale usul ve esaslarının doğru ve işin özelliğine uygun şekilde saptanmadığını iddia 
edecek cesareti kendinde bulabilmiştir. 
Diğer  taraftan, Başsavcılığın  bu  konuda  yerindelik  denetimi  yapmak  gibi  bir 
yetkisi de yoktur. Böyle bir yetki, idarenin eylem ye işlemlerini denetlemekle görevli 
olan  idari  yargı  organlarına  dahi  verilmemiş,  hatta  İYUKʹnun  2/2. maddesinde 
açıkça yasaklanmıştır. 
Ancak,, Başsavcılık, ihale usul ve esaslarının doğru ve işin özelliğine uygun şe‐
kilde  saptanmadığını  iddia  ederek,  kendisini  yerindelik  denetimi  yapmaya  yetkili 
görebilmiştir. 
Bir idari işlemin hukuka aykırı olması için, mevzuatın herhangi bir hükmünün 
ihlal edilmiş olması gerekir. Başsavcılık, önce dava konusu  ihalelerin Bakanlar Ku‐
rulu kararı ile 2886 sayılı kanun kapsamı dışına çıkartıldığını belirtmekte, sonra da 
bu  kanun  hükümlerinin  ihlal  edildiğinden  bahsetmektedir.  Böyle  bir  mantığı  ve 
yorumu kabul etmek mümkün değildir. 
Başsavcılık, ihale usul ve esaslarının müvekkilimizin iradesi doğrultusunda be‐
lirlendiğini  ve  yürürlüğe  konulduğunu  iddia  etmektedir.  Karayolları Genel Mü‐
dürlüğü yetkililerinin  tamamı bu konuda  tanık olarak dinlenmiş ve  içlerinden biri 
dahi müvekkilimizin ihalelerin başından sonuna kadar kendilerine en küçük bir mü‐
dahalesinin dahi olmadığını açıkça ifade etmişlerdir. Aksini gösteren başka bir tanık 
beyanı  veya  kanıt  da  yoktur. Buna  rağmen, Başsavcılık,  kendisini  delillerle  bağlı 
saymadan, sadece akıl yürütme ve varsayım yoluyla aksi yönde  iddiada bulunabil‐
miştir. 
2‐ İhalelere davet edilen firma temsilcileri ile ihale öncesinde 
görüşmeler yapıldığı iddiası: 
Dosyada Başsavcılığın bu iddiasını doğrulayan tek bir kanıt dahi yoktur. Dinle‐
nen  tanıklardan  hiç  biri  de  bu  iddiayı  doğrulayacak  bir  beyanda  bulunmamıştır. 
Yaşar Topcu Kararı
71
Ancak, Başsavcılık, yine kendisini delillerle bağlı saymadan, sadece akıl yürütme ve 
varsayım yoluyla aksini iddia edebilmiştir. 
3‐ O tarihlerde karadeniz sahil yollarında çalışmakta olan, teknik 
yeterlikleri ve güçleri olura uygun bulunan Bal‐İş, Tubin ve Öz İnşaat 
firmalarının haklı bir neden olmadan ihalelere çağrılmadığı iddiası: 
Başsavcılık,  ismini verdiği 3  firmanın  teknik yeterlikleri ve güçleri konusunda 
yine kendisini Karayolları Genel Müdürlüğünden daha bilgili ve yetkili görmüştür. 
Ancak,, bu 3 firmanın teknik yeterlikleri ve güçlerinin ne olduğu konusunda somut 
bir bilgi de vermemiştir. 
Bu 3  firmadan birisi karadeniz sahil yolu projesinde çalışan  firmalardan değil‐
dir. Diğer  ikisi  de,  yukarıda  arzedilen  haklı  sebeplerle  ihaleye  davet  edilmemiştir. 
Başsavcılık, sadece bu üç firma temsilcisinin beyanlarına dayanarak ve bu beyanları 
doğru kabul ederek müvekkilimize suçlama yöneltmiştir. 
Daha önce de arzettiğimiz gibi, tanık, maddi sorunu oluşturan olay veya olaylar 
hakkında duyu organları aracılığıyla edinilmiş bilgisi bulunduğu varsayılan kişidir. 
Meclis Komisyonu,  ihaleden 7  sene  sonra,  ʺihaleye  çağrılmayan  firmalarʺ adı 
altında  bir  tanık  kategorisi  yaratmış  ve  bu  firmalara  yazı  yazarak  firmalarını 
temsilen  bir üst  düzey  yetkiliyi  çağırıp  dinlemiştir. Komisyon  bu  suretle,  İhaleye 
davet edilmemekten dolayı Bakan olarak müvekkilimize muğber olduklarını tahmin 
ettiği  firma  temsilcilerini  tanık  sıfatıyla  dinleyerek  aleyhte  delil  toplama  çabasına 
girmiştir. 
Yüce Divan da, tüm itirazlarımıza rağmen, tanık karakteri taşımayan aynı kişi‐
leri  tekrar  dinlemiştir. Oysa,  ihaleye  katılmayan  bir  firmanın,  o  ihale  hakkında  5 
duyu organı aracılığıyla edindiği bir bilgisinin olamayacağı aşikardır. Ayrıca, çağ‐
rılmamış olan  firmalardan  idareye ya da müvekkilime muğber olmuş olanların çık‐
ması tabiidir. Kısaca, bu firmalar çağırılıp dinlendiği zaman bunların sıfatı olsa olsa 
müşteki  olur.  Bu  kimselerin  tanık  olarak  dinlenmesi  delillerin  hukukiliği  ilkesine 
aykırıdır. 
Bu firma temsilcileri çağırılıp tanık olarak dinlenmek suretiyle ihaleye çağrılma‐
yan çok sayıda firma olup olmadığının tespitini yapmak doğru bir yöntem değildir. 
Böyle  olabilseydi,  2886  sayılı  Yasanın  44. maddesi  ʺyeterlikleri  idarece  bilinenʺ 
deyimi  yerine  ʺkendilerini  yeterli  sayan üç  firma  idarece  çağrılarak  ihale  yapılırʺ 
hükmünü taşırdı. 
Buna rağmen Başsavcılık,  ihaleye çağrılmayan bu 3  firmanın temsilcilerini ta‐
nık vasfında kabul etmiş ve onların beyanlarını doğru/gerçek gibi benimsemiştir. 
Bu 3  firmanın neden  ihaleye davet edilmediğini, yukarıda savunmamızın ilgili 
bölümünde açıkladığımızdan burada tekrar etmeye gerek görmüyoruz. 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

72
Ancak,, şu hususu tekrar belirtelim ki, ödenek üstü harcama yapma kriteri ko‐
nusunda Karayolları Genel Müdürlüğü bugüne kadar birbiriyle taban tabana çeli‐
şen  açıklamalarda  bulunmuştur.  Üstelik,  Karayolları  Genel Müdürlüğü,  davaya 
müdahale etmiş ve taraf konumuna girmiştir. Açıklama ve yorumları, her iki sebeple 
de delil vasfında kabul edilemez. 
4‐ İhale usul ve esaslarındaki otoyol yapımını gerçekleştirme ve Karadeniz sahil 
yolunda  çalışma  koşulları  daha  sonra  kaldırılarak  4  firmanın  daha  ihaleye  davet 
edildiği, bu ölçütlere sahip çok sayıda firmanın ise ihalelere çağrılmadığı iddiası: 
Savunmamızın  ilgili  bölümünde  açıklandığı  üzere,  ihale  usul  ve  esaslarında 
yeralan kriterlere uygun 11  firma belirlendikten  sonra, bir  tedbir olarak, dış kredi 
getirebilecek güçte olduğu bilinen 4 büyük firma daha bunlara ilave edilmiştir. Bun‐
lar, Güriş, Limak, Mapa ve Makyol firmalarıdır. 
Burada amaç, kuşkusuz ki rekabeti artırmaktır. Başsavcılık, bu  firmalarla aynı 
güçte daha çok sayıda firma bulunduğunu iddia etmesine rağmen, bu konuda örnek 
olarak  tek bir  firma  ismi dahi vermemiştir. O halde, bu  firmalar hangileridir, belli 
değildir. 
Başsavcılığın 9/19  esas numaralı Soruşturma Komisyonu’nda müvekkilimizin 
09.11.1998 tarihli ifadesini ikrar gibi göstermesi ifadenin çarpıtılmasıdır. Müvekki‐
limizin  9/19  esas  sayılı  Soruşturma  Komisyonu’nda  ifadesine  başvurulduğunda 
sorulan sorulardan birisi şudur; ʺBakan olarak yetkinizi kullanmak suretiyle davet 
edin  dediğiniz  firmalar  hangileridir?ʺ  Görülüyor  ki.  soru maksatlı  sorulmuştur. 
Müvekkilimiz de, siyasi hasımları  tarafından haksız  şekilde  töhmet altında bırakıl‐
maya çalışılan dürüst ve cesur bir siyasetçiden beklenecek bir tavırla, kendi bakanlı‐
ğı döneminde yapılan ihaleye sahip çıkmış ve ihaleye davet edilen firmaların tümü‐
nü  kendisinin  seçtiğini  söylemiştir. Bu  ifadenin, maksatlı  soruya  tepki anlamında 
olduğu müvekkilimizin  o  komisyonda verdiği  ifadenin  tümünden  anlaşılmaktadır. 
Nitekim, aynı  ifadenin 23. sayfasında, müvekkilimiz; ʺKarayollarına bugüne kadar 
Türkiyeʹde otoyol yapmış, dışarıdan birinci sınıf bankalardan kredi bulmuş  firma‐
lardan kim varsa bunları tespit edin gelin dedim. Getirdiler.ʺ  ifadesini, soruyu so‐
ranlar gibi sanki bu maksatlı soruya katılıyormuşcasına Başsavcılığın da görmezlik‐
ten gelmesini yadırgamamak mümkün değildir. Aynı şekilde, Yüce Divan ʹda tanık 
sıfatıyla  ifade veren dönemin Karayolları Genel Müdürü, bu  firmaları kendilerinin 
tespit  ederek  bakan  onayına  sunduklarını,  bakan  olan  müvekkilimizin  sonradan 
ilave  edilen  4  firma  için;  ʺŞunlara  bakın,  sizin  şartlarınıza,  ölçülerinize uygunsa 
veya başkaları da varsa çağırınʺ dediğini açıkça beyan etmiş, soru üzerine de, ʺÇa‐
ğırın demedi, uygunsa bakın dediʺ şeklinde  ifadesini üstelemiştir. Müvekkilimizin, 
Yüce Divandaki  ifadesinde  ʺBen  bakan  olduğum  zaman  bu  ihaleye  davet  edilen 
firmalardan iki tanesini patronları ile olan merhabam yüzünden tanıyordum, diğer‐
lerini  tanımıyordumʺ  şeklindeki beyanları da, 9/19 esas sayılı Soruşturma Komis‐
Yaşar Topcu Kararı
73
yonu’ndaki ʺHepsini ben seçtimʺ sözünün maksatlı soruya gösterilen bir  tepki ol‐
duğunun açık ifadesidir. 
5‐ Üç proje halindeki  işlerin altı kısma bölündüğü, önceki olurlarda  firmaların 
tek  başlarına  veya  ortak  girişim  olarak  katılacakları  ihalelerin  sayısı  açışından  bir 
sınır bulunmadığı halde, 08.09.1997 tarihli olur ile, firmaların işlerden birinin ken‐
disinde kalması halinde  ikinci  işe ancak, ortak girişim oluşturma ve önceden idare‐
nin uygun görüşünü alma şartıyla teklif vereceklerinin kabul edildiği, böylece ihale‐
lerin  birbiriyle  ilişkilendirildiği,  firmaların  ortak  girişim  oluşturmalarının  teşvik 
edildiği, ihaleleri katılan firmalardan biri hariç diğer firmaların oluşturdukları ortak 
girişimlerin kazandığı iddiası: 
Başsavcılığın iddia ettiği bu hususlar, Karadeniz sahil yolunun çeşitli etapları‐
nın bir an önce bitirilip hizmete sokulmasına yöneliktir. Alınan kararların tek amacı 
budur. 
Esasen bu uygulama ilk defa yapılmış değildir. Başsavcılığın ifadesine sığındığı 
Bal‐lşʹin programda tek bir iş olarak görünen Ünye‐Piraziz yolunun müvekkilimiz‐
den önceki dönemde 3ʹe bölünerek verilmiş olması dahi, bu uygulamanın önceden 
beri yapılageldiğini göstermektedir. 
Başsavcılık, hiç bir şekilde yetkili olmadığı halde, burada da yerindelik denetimi 
yapmaya  kalkışmaktadır. Üstelik,  bu  işleri uzman  kuruluş  olan Karayolları Genel 
Müdürlüğü kadar bilecek durumda da değildir. 
Başsavcılık, 2886 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle idareye 
usul ve esaslar açısından çeşitli çözüm yollarından birini seçme ve yeni çözüm yol‐
ları üretme konusunda takdir yetkisi verildiğini, ancak, bu yetkinin mutlak ve sınır‐
sız  olmayıp  kamu  yararına  kullanılması  gerektiğini mütalaasında  belirtmiş,  daha 
sonra idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararına kullanılmadığını iddia etmiş‐
tir. 
Başsavcılık bir idari yargı organı olmayıp, idari işlemlerde kamu yararı olup ol‐
madığına  karar  verme  yetkisi  bulunmamaktadır.  Yukarıda  da  arz  edildiği  üzere, 
Karadeniz sahil yolu ihaleleri hakkında idari yargıda hiç bir dava açılmamış ve dola‐
yısıyla  kamu  yararı  olup  olmadığına  ilişkin  bir  karar  da  verilmemiştir. O  halde, 
Başsavcılık olayda  takdir yetkisinin kamu yararına kullanılmadığını  iddia ederken, 
sadece kendi akıl yürütme ve varsayımlarına dayanmıştır. 
Diğer taraftan, Başsavcılığın iddiasının aksine, ihaleleri ortak girişimlerin (kon‐
sorsiyumların)  kazanmış  olması  kötü  ve  olumsuz  bir  durum  olmayıp,  dünyadaki 
bütün  büyük  projelerin  yapımında  firmaların  güçlerini  birleştirerek  ortak  girişim 
olarak yeraldıkları bilinen bir husustur. 
Yukarıda da arzedildiği üzere, ihalelerde dikkat edilmesi gereken şey, firmaların 
kendi aralarında  işbirliği yapması değil, rekabeti önlemek  için anlaşmasıdır. Kanu‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

74
nun yasakladığı durum  budur. Yoksa,  firmaların  ihale  öncesinde veya  sonrasında 
güçlerini birleştirerek ortak girişim (konsorsiyum) oluşturmaları her zaman yapılan 
bir şeydir. 
SONUÇ VE TALEP: 
Yukarıda arzedilen sebeplerle, TBMMʹnin geri alınamaz nitelikteki ʺYüce Di‐
vana  sevketmemeʺ  kararı  kaldırılarak  ʺYüce Divana  sevkʺ  kararı  verilmesi,  kesin 
hüküm ilkesinin ihlali niteliğinde olduğundan ve dolayısıyla dava şartı gerçekleşme‐
diğinden davanın düşmesine, aksi  taktirde, müvekkilimize  isnat edilen suç vaki ve 
varid  olmadığından,  müsnet  suçtan  BERAATİNE  karar  verilmesini  saygı  ile 
bilvekale arz ve talep ederiz.” 
Sanık müdafii Av. Ömer Asım Livanelioğlu, 28.4.2006 günlü dilekçe-
sinde ek savunma hakkına ilişkin beyanda bulunmuştur. Dilekçede özetle;
- Yüce Divanın, TBMM’nin sevk kararında belirtilen suç niteliğinde Ce-
za Muhakemesi Kanununun 226. maddesine göre bir değişiklik yapamaya-
cağını,
- Yüce Divanın yukarıdaki görüşün aksine bir uygulama yapması duru-
munda dahi sanığa yüklenen görevi kötüye kullanmak ve ihaleye fesat ka-
rıştırma suçlarının eski ve yeni ceza kanunlarına göre sabit olmadığını,
ileri sürmüştür.

V‐ USUL SORUNLARI 
Bu bölümde yargılama sırasında sanık, sanık müdafiileri, katılan idare
vekilleri ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ileri sürülen usule
ilişkin sorunlar incelenmiş ve bu sorunları çözümleyen ara kararlarının ge-
rekçelerine yer verilmiştir.
A‐  TBMM’NİN  YÜCE  DİVANA  SEVK  KARARINA  YÖNELİK 
İTİRAZLAR VE KARARLAR 
Sanık Yaşar Topcu 17.11.2004 günlü dilekçesi ve 2.3.2005 günlü oturum-
daki beyanlarında özetle;
- TBMM Genel Kurulunca 29.6.2000 gününde verilen “Yüce Divana sev-
ke mahal olmadığına” dair kararın varlığını sürdürdüğünü ve kesin hüküm
niteliğinde bulunduğunu, bu kararın kesin hüküm niteliğinde olmasa bile
ancak, yeni delil veya yeni olayların varlığı halinde değiştirilebileceğini,
keyfi olarak ikinci kez aynı konuda Meclis soruşturması açılamayacağını,
Yaşar Topcu Kararı
75
sonraki raporda kendisine isnat olunan “projelerin yanlışlığı” ve “keşif artı-
şına sebep olma” eylemlerinin kendisi ile ilgili olamayacağını, projelerin
kendisinden önceki bakanlar tarafından yaptırıldığını, keşif artışlarının ise
kendisinden sonra gerçekleştiğini, bu durumun Anayasanın 100. maddesine
aykırı olduğunu,
-Meclis soruşturmasının Anayasanın 100. maddesinin ikinci fıkrasına
aykırı biçimde sürdürüldüğünü, bu maddeye göre soruşturma komisyonla-
rının en çok dört ay içinde çalışmalarını tamamlayıp raporlarını Meclis Baş-
kanlığına vermek zorunda olduklarını, soruşturma komisyonunun 13.4.2004
tarihinde kurulduğunu ve 27.10.2004 tarihinde raporunu teslim ettiğini ve
bunun da altı aydan fazla bir süreyi kapsadığını, soruşturma komisyonları-
nın TBMM İçtüzüğünde sayılan komisyonlardan olmadığını, Anayasanın
100. maddesinde kuruluşu, çalışma süresi ayrıca düzenlenmiş olmakla farklı
bir statüde bulunduğunu, İçtüzükte de çalışmasının diğer komisyonlardan
ayrı bir düzenleme ile gösterildiğini, bir suçun soruşturulmasının aralıksız
sürdürülmesi gerektiğini, soruşturma komisyonlarının sınırlı süreli komis-
yonlardan olduğu ve yasama dönemi süresince kurulması zorunlu olan sü-
rekli komisyonlar gibi tatile girerek ya da ara vererek çalışamayacaklarını ve
sürelerini aşamayacaklarını,
-Meclis soruşturma komisyonunun iki üyesinin 1.10.2004 tarihinde top-
lanan TBMM’nin Başkanlık Divanına seçildiğini ve İçtüzüğün 21. maddesi-
nin son fıkrasına göre bu iki üyenin komisyon üyeliklerinin sona erdiğini,
bu nedenle komisyonun Anayasa ve İçtüzüğe aykırı olarak çalışmalarını
onüç kişi ile tamamladığını,
- Başkent Üniversitesi Hastanesinin, 8.11.2004 tarihinden itibaren bir
haftalık istirahat öngören raporunu, (9/9) Esas Numaralı Meclis Soruşturma
Komisyonu Raporunun görüşüleceği 9.11.2004 gününden bir gün önce Mec-
lis Başkanlığına sunduğunu ancak, Başkanlıkça verilen cevapta görüşmenin
başka bir güne ertelenemeyeceğinin bildirildiğini, bu uygulamanın İçtüzü-
ğün 112. maddesinin ikinci fıkrasına mutlak aykırılık teşkil ettiğini ve böy-
lece savunma hakkı tanınmaksızın alınan kararın hukuka aykırı olduğunu,
ileri sürerek hakkındaki Yüce Divana sevk kararının kabul edilmemesini
ve dosyanın iadesini istemiştir.
Sanık müdafiileri Av. Ömer Asım Livanelioğlu ve Akın Balcı ise özetle,
TBMM tarafından verilen “Yüce Divana sevk etmeme” kararının kesin hü-
küm niteliğinde olduğunu, sanık hakkında aynı konuda ve aynı eylemlere
dayalı ikinci soruşturma önergesi verilemeyeceğini, bu nedenle açılan dava-
nın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 223. maddesi gereğince düşü-
rülmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

76
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yukarıda belirtilen savlara ilişkin gö-
rüşünde özetle;
-Soruşturma organlarının kararlarının kesinliğinin mutlak olmadığını,
bu kararların kesinliğinin kendileri için değil taraflar yönünden söz konusu
olduğunu, kaldı ki TBMM Genel Kurulunun sanığın “Yüce Divana sevk
edilmemesi” yönündeki kararı, hakkında soruşturma yapılan Başbakan
veya Bakanın Yüce Divanda yargılanmaması / kamu davası açılmaması
sonucunu doğurduğundan içeriği itibarıyla 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri
Usulü Kanununun 164. maddesi gereğince Cumhuriyet savcısının verdiği
“takibata yer olmadığına dair karara / takipsizlik kararına” benzetilebilirse
de niteliği itibarıyla bir parlamento kararı olduğunu ve hiçbir denetime de
tabi bulunmadığını, bu nedenle de söz konusu kararı, tam yargısal nitelikli
bir işlem olarak kabul edip kesin hükme benzetmenin veya kesin hüküm
sonuçları atfetmenin yasal temelinin mevcut olmadığını, zira, gerek öğretide
ve gerekse uygulamadaki kararlarda açıklandığı üzere “kesin hükmün” /
maddi anlamda varlığı ile aynı sanık hakkında aynı fiilden dolayı tekrar
yargılama yapılamaması sonucunu doğuran olumsuz / önleyici etkisinden
bahsedebilmenin temel unsurunun “yargılama makamları” tarafından ve-
rilmiş bir hükmün varlığına bağlı olduğunu,
Bu nedenlerle, TBMM'nin yeniden Meclis soruşturması prosedürünü
uygulayarak aynı kişi hakkında aynı fiilden dolayı yeni delil veya olguya
dayanarak veya hata yaptığını düşünerek ya da önceki kararın herhangi bir
nedenle kusurla sakatlanmış olduğunu kabul ederek “Yüce Divana sevk
kararı” vermesinin mümkün olduğunu,
-İçtüzüğün 5., 6., 25. ve 183. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde,
TBMM'nin aldığı tatil veya ara verme kararlarına, aksine bir karar alınma-
dıkça Meclis soruşturma komisyonlarının da uyması zorunlu olduğundan,
tatil veya ara vermede geçen sürelerin Meclis soruşturması için belirlenen
kesin sürelere dahil olduğunun söylenemeyeceğini, kaldı ki, gerek Anayasa-
nın 100. ve gerekse TBMM İçtüzüğünün 110. maddesinde öngörülen sürele-
rin “hak düşürücü” nitelikte olmadığını, Meclis soruşturmasının uzun ve
belirsiz bir zamana yayılarak ilgilinin siyasi baskı altında tutulmasını engel-
lemeye ve çalışmaları hızlandırmaya yönelik “düzenleyici” bir süre oldu-
ğunu ve uyulmaması halinde yapılan işlemlerin geçersiz hale gelmeyeceği-
ni,
- Komisyonun çalışmalarını onüç üye ile sürdürüp tamamlamasının,
Anayasa ve İçtüzüğe göre, yaptığı işlemleri ve aldığı kararları geçersiz hale
getirmeyeceğini, İçtüzüğün 22. maddesine göre yeni üye seçilinceye kadar
komisyonun yetkisinin aynen devam ettiğini, komisyonun üye sayısının
Yaşar Topcu Kararı
77
toplantı yeter sayısının üzerinde bulunduğundan toplantı ve karar yeter
sayısına ulaşılması kaydıyla noksan üye ile çalışmaların sürdürülebileceğini
ve soruşturmanın sonuçlandırılabileceğini, soruşturma komisyonunun İçtü-
züğün 110. maddesine uygun bir biçimde çalışmalarını sürdürdüğünü, Yüce
Divana sevk yönündeki kararını toplantı ve karar yeter sayısına ulaşarak
verdiğini,
- Anayasanın 100. ve İçtüzüğün 112. maddelerinde, hakkında soruş-
turma açılan ilgilinin soruşturma komisyonu raporunun TBMM Genel Ku-
rulunda görüşülmesi sırasında hazır bulunmasını zorunlu kılan bir hükmün
yer almadığını, soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesi sırasında
ilgilinin hazır bulunması ve son sözlerinin alınması zorunluluğu kabul edil-
se dahi sanığın rahatsızlığı nedeniyle görüşme gününün ertelenmesi isteği-
nin sürenin düzenleyici nitelikte olduğu dikkate alınmadan reddedilmesi ve
soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesi sırasında TBMM Genel
Kurulunda hazır bulunamadığından söz hakkını kullanamamasının, sa-
vunma hakkının özünü ihlal eden ve Yüce Divana sevk kararını geçersiz
kılacak nitelikte bir usulsüzlük olmadığını, zira kısıtlandığı düşünülen sa-
vunma hakkının yargılama aşamasında tam olarak kullanılmasının müm-
kün olduğunu,
ileri sürerek sanığın istemlerinin reddine karar verilmesini istemiştir.
1‐ Kesin hüküm itirazı 
Sanık hakkında daha önce verilmiş olan (9/19) esas numaralı Yüce Di-
vana sevkine mahal olmadığına yönelik kararın kesin olduğuna ilişkin itira-
zın incelenmesinde;
TBMM’nin 20. yasama döneminde Çanakkale Milletvekili Nevfel Şahin
ve 56 arkadaşı tarafından verilen Karadeniz sahil yolunun devamı olan yol-
ların ihalesinde usulsüzlük yaparak Devleti zarara uğrattığı ve bu eyleminin
Türk Ceza Kanununun 240. maddesine uyduğu iddiasıyla eski Bayındırlık
ve İskan Bakanı Yaşar Topçu hakkında verilen önerge üzerine, (9/19) Esas
Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonu kurulduğu, soruşturma bu dönem
içerisinde bitirilemediği için 21. döneme intikal ettiği, 21. dönemde yeniden
oluşturulan komisyon tarafından 8 kabul, 5 ret oyla alınan Yüce Divana
sevk yönünde kararı içeren komisyon raporunun genel kurula sunulduğu,
söz konusu raporun genel kurulun 29.6.2000 tarihli 122. birleşiminde görü-
şüldüğü ve 177 ret, 174 kabul, 9 çekimser oyla Yüce Divana sevk yönündeki
komisyon raporunun reddedildiği TBMM tutanaklarından anlaşılmıştır.
Gerek doktrin ve gerekse uygulamada, TBMM’nin Yüce Divana sevk ka-
rarına kadar geçen süreç hazırlık soruşturmasına, Yüce Divana sevk kararı
da iddianameye benzetilmektedir. Bu durumda TBMM’nin Yüce Divana
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

78
sevk etmeme yönünde vereceği karar da Ceza Muhakemeleri Usulü Kanu-
nunun 164. maddesinde düzenlenen kovuşturmaya yer olmadığı (takipsiz-
lik) kararına benzemektedir .
Olay tarihinde yürürlükte olan “Takibata yer olmadığına dair karar” başlık-
lı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 164. maddesinde; “Yapılan hazırlık 
tahkikatı  sonunda,kamu  davasının  açılması  için  yeterli  delil  bulunmaması  veya 
keyfiyetin takibe değer görülmemesi halinde Cumhuriyet Savcısı takibata yer olma‐
dığına karar verir. Bu karar, evvelce sorguya çekilmiş veya tutuklama müzekkeresi 
verilmiş  sanığa,  suçtan  zarar  gören  şikayetçiye  ve  dava  açılması  talebi  ile  dilekçe 
verene bildirilir.” denilmiş, 253. maddesinde de sanığın beraatine veya mah-
kumiyetine, davanın reddine veya düşmesine veya muhakemenin durma-
sına dair kararların hüküm niteliğinde olduğu açıkça belirtilmiştir. Takip-
sizlik kararı ise bunlar arasında sayılmamıştır.
Cumhuriyet savcısının daha önceden açtığı davayı geri çekerek takipsiz-
lik kararı verme yetkisi yoktur. Takipsizlik kararı hüküm niteliğinde olma-
dığından Cumhuriyet savcısının yeni kanıtlar ortaya çıkması durumunda ya
da yeni değerlendirme yaparak aynı konuda dava açması olanaklıdır. Başka
bir anlatımla, itiraz üzerine kesinleşmemiş kovuşturmaya yer olmadığı ka-
rarları Cumhuriyet savcısını bağlamaz. Sanık açısından bu durum kazanıl-
mış hak oluşturmadığı gibi itiraz edilmemiş bulunması kesinleşme sonu-
cunu doğurmaz.
Öte yandan, Anayasanın 7. maddesinde yargı yetkisinin Türk Milleti
adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı açıklanmıştır. Bu yetkinin açı-
lan davayı sonuçlandırarak verdiği hükümle uyuşmazlığı sona erdiren
mahkemeye ait olduğu şüphesizdir. Suçluları arama Cumhuriyet savcıları
ile adli zabıtaya ait görevlerden olması soruşturmanın Cumhuriyet savcısı
ve bazı hallerde şahsi davacı tarafından veya Anayasanın 100. ve İçtüzüğün
110. maddeleri uyarınca TBMM tarafından Meclis soruşturması yöntemiyle
yapılması Anayasa ve usul kanunları gereğindendir. Fakat bu işleri yapan
ve kararları veren makam ve mercilere Anayasanın öngördüğü anlamda
yargı mercii denilemeyeceği gibi bu iş ve işlemler sonucunda verilen karar-
ları da yargı kararı niteliğinde görmek ve kesin hüküm olarak kabul etmek
mümkün değildir.
TBMM’nin bu konuda gerek görmesi halinde, daha önce Yüce Divana
sevk etmediği Bakan ya da Başbakan hakkında Meclis soruşturması açıp
Yüce Divana sevk kararı vermesi mümkündür.
Öte yandan aksi düşüncenin kabulü, TBMM’de çoğunluğu ele geçiren
siyasi partilerin Bakan veya Başbakan olarak görev yapan kendi mensupla-
rını aklamalarına ve sorumluluktan kurtulmalarına olanak sağlayacaktır.
Yaşar Topcu Kararı
79
Bu nedenle sanık hakkında soruşturma komisyonu raporunda belirtilen
ve Yüce Divana sevke dayanak yapılan iddiaların daha önceki dönemde de
Meclis soruşturması açılmasına konu olduğu, ancak TBMM Genel Kuru-
lunda istemin reddedildiği belirtilerek bunun kesin hüküm oluşturduğu ve
aynı konuda yeni vakıa ve deliller ortaya çıkmadıkça yeniden soruşturma
açılamayacağı ve Yüce Divana sevk kararı verilemeyeceğine yönelik itirazın,
2.3.2005 gününde, Başkan Mustafa BUMİN, Başkanvekili Haşim KILIÇ,
Üyeler Sacit ADALI, Ahmet AKYALÇIN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT ve
Serdar ÖZGÜLDÜR’ün oyları, Üyeler Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet
ERTEN, A. Necmi ÖZLER ve Ali GÜZEL’in karşı oyları ve OYÇOKLUĞU
ile REDDİNE karar verilmiştir.
Karşı oy kullanan üyelerin gerekçeleri şöyledir: 
“Başbakan ve Bakanlar hakkındaki ceza soruşturması, Anayasada özel
olarak düzenlenmiş ve bu düzenleme TBMM İçtüzüğünde somutlaştırılmış-
tır. Bu prosedür Meclis soruşturması önergesi ile başlamakta ve soruşturma
açılmasına karar verilmesi halinde soruşturma komisyonunun kurulması,
bu komisyonun belli bir süre içinde çalışmalarını tamamlaması ve raporunu
TBMM’ye sunması, raporun Mecliste görüşülmesi aşamalarından geçerek
TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu ile ilgilinin Yüce Divana sevkine ya
da ilgilinin Yüce Divana sevkinin reddine karar verilmesiyle sonuçlanmak-
tadır.
Bu prosedür, araya herhangi bir adli makamı koymaksızın doğrudan
doğruya Yüce Divan ile başlayacak olan yargılamaya geçişi sağlamaktadır.
Öyle ki bu yargılamada Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görevi de ancak,
dosyalar Yüce Divana intikal ettikten ve Yüce Divan tarafından Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildikten sonra başlamaktadır.
Bu hukuksal prosedürün açık anlamı, Yüce Divanın görevli olduğu suç-
larda ceza yargılaması sürecinin Yüce Divana sevk ya da sevk etmeme kara-
rına kadar olan bölümünün TBMM’nin yetki alanı içinde kalmasıdır. Bir
başka deyişle Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre son tahkikatın gö-
revli mahkemede başlamasına kadar geçen aşamalar Anayasa ve İçtüzük
hükümlerinin yetkili kıldığı TBMM organlarınca yerine getirilmektedir.
Buna göre, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre Cumhuriyet Başsav-
cılığınca verilecek takipsizlik kararı ve buna yapılacak itirazın yetkili yargı
merciince reddi hangi sonucu doğuracaksa, TBMM’nin Yüce Divana sevk
etmeme kararı da aynı sonucu doğuracak ve TBMM ancak, yeni bir delilin
varlığı halinde, yeni bir Meclis soruşturması başlatarak Yüce Divana sevk
kararı alabilecektir. Bu noktada Üye Ali Güzel şu farklı ve ek gerekçeyi be-
nimsemiştir:
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

80
“Meclis soruşturması organik açıdan yasama ve politika işlemi olmakla birlikte; 
içeriği, işlevi ve sonuçları bakımından yargısal işlemdir. Süreci başlatan soruşturma 
önergesi savcının sorgu hakimine verdiği  ilk tahkikat talepnamesine benzemekte ve 
tıpkı onun gibi soruşturma ve davanın konusunu, kapsamını, sınırlarını belirlemek‐
tedir.  Soruşturma  açılmasına  ilişkin  TBMM’ce  verilen  karar,  talepname  üzerine 
sorgu hakiminin ilk tahkikat açılıp yapılmasına dair kararına benzemekte ve nihayet 
TBMM’nin Yüce Divana sevk etmeme kararı, sorgu hakiminin muhakemenin men’i 
kararı mahiyetini taşımaktadır. Sorgu hakimliği ve ilk tahkikat, Ceza Muhakemeleri 
Usulü Kanunu’ndan çıkarılmış olmakla birlikte, hukuk  literatüründe ve doktrinde 
varlığını koruması nedeniyle, karşılaştırma yapmakta ve benzerlik aramada bir yan‐
lışlık yoktur. Öte yandan 2802  sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun 82., 89., 
90., 91., 92., 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 58., 59., 60., 1512 sayılı Noterlik 
Kanunu’nun 154., 155. maddelerinde de benzer prosedürler bulunmaktadır. Özetle 
Meclis soruşturması, mahiyeti itibarıyla yasama işlemi olmadığı gibi savcı işlemi de 
olmayıp, hakim tarafından yapılan yargısal işlem benzeridir. Nitekim, TBMM İçtü‐
züğünün  109. maddesinin  üçüncü  fıkrası,  soruşturma  önergesi  verenlerin  diğer 
ifade  ile  iddiayı  ileri sürenlerin, konu  ile  ilgili görüş açıklayanların ve nihayet ha‐
kimlerin davaya bakmaktan yasaklı oldukları durumlarda bulunanların, soruşturma 
komisyonunda görev yapamayacakları kuralını koymakla, hakimlerinkine benzer bir 
tarafsızlık  sağlamaya  çalışmıştır. Bu  nedenlerle Yüce Divana  sevk  etmeme  kararı 
yargı  kararı  niteliğindedir  ve  yeni  delil  ortaya  çıkmadıkça  kesin  karar  otoritesini 
haizdir. Herhangi bir merciin onayına bağlı olmaması veya herhangi bir kanun yo‐
luna tabi bulunmaması, bu niteliğini etkilemez.”
Bu durumda TBMM’nin Yüce Divana sevk etmeme kararına karşı bir
yargı yerinde itiraz yolu bulunmadığı, ancak, böyle bir yargı yerinin varlığı
ve ona yapılacak itirazın reddi halinde TBMM kararının kesinlik kazanabile-
ceği şeklindeki gerekçe, Anayasadaki özel düzenlemenin amaç ve işlevini
gözardı eden bir anlayışı yansıtmaktadır. Meclis soruşturmasının birincil
amacı, icraatını beğenmediği ya da hatalı bulduğu Bakanı cezalandırmak
değil, Bakanların görevlerini siyasal cezalandırma tehlikesi ya da tehdidine
maruz kalmadan yapabilmelerini sağlamaktır. Oysa yukarda anılan gerekçe,
Bakanı sade vatandaştan daha az güvenceli bir duruma düşürmekle Meclis
soruşturması kurumunun birincil amacıyla çelişmektedir. Ayrıca bu anlayış,
TBMM’de belli bir dönemde çoğunlukta olanlara önceki dönemde iktidarda
olan siyasal rakipleri üzerinde baskı kurma ve onları siyaseten yıpratma
olanağını tanımış olmaktadır. Böyle bir yaklaşım, Meclis soruşturmasının
amaç ve işleviyle bağdaşamaz. Çünkü Yüce Divanda aklanma güvencesi
bile yargılanma süreci içinde yaşanacak olanların telafisini sağlayamaz.
Öte yandan Meclis soruşturması süreci içinde tüm deliller değerlendiril-
dikten sonra ilgili Bakanın Yüce Divana sevkine gerek görmeyen Meclis
Yaşar Topcu Kararı
81
iradesine, sonradan aynı delillere göre sevk kararını veren meclis iradesinin
üstün tutulmasını haklı kılabilecek bir neden gösterilemez. Sonraki iradenin
öncekine üstünlüğü ancak yasama sürecinde söz konusu olabilir. Yargısal
bir işlem olan Yüce Divana sevk iradesi bakımından böyle bir üstünlük an-
cak yeni delillerin varlığı halinde haklı görülebilir.
Partilerin anlaşarak birbirlerini aklamaları olasılığı gerekçe gösterilerek
sonraki Meclis iradesine yeni bir delil olmaksızın üstünlük tanımak,
TBMM’ye güvensizlik ifade etmesi bir yana suçsuzluk karinesine de aykırı
düşer. TBMM’de belli bir dönem çoğunlukta olan partileri potansiyel suçlu
saymak bir yargı organının yaklaşımı olamaz.
Partilerin anlaşarak birbirlerini aklamaları olasılığının önlenmesi, Ana-
yasa ve İçtüzükte buna yönelik düzenlemeler yapılarak sağlanır. Böyle bir
olasılığa göre karar oluşturmak Yüce Divanın görevi değildir.
Açıklanan nedenlerle, sanığın Yüce Divana sevkini gerektirecek yeni de-
lillerin var olup olmadığı araştırılarak buna göre bir karar verilmesi gerekir-
ken, böyle bir incelemeden bağımsız olarak, daha önceki dönemde aynı fiil-
lerle ilgili olarak kurulan Meclis soruşturma komisyonu raporu uyarınca
TBMM Genel Kurulu tarafından verilen Yüce Divana sevk etmeme kararı-
nın yargılamaya engel teşkil etmeyeceği yolundaki çoğunluk kararına ka-
tılmıyoruz.”
Sanık ve müdafiilerinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının esas hak-
kındaki görüşünden sonra da yineledikleri bu itirazları, Yüce Divanın
26.5.2006 günlü oturumunda aynı konuda daha önce karar verildiği gerek-
çesiyle oybirliğiyle reddedilmiştir.
2‐ Komisyonun çalışmasını ve raporunu yasal sürede tamamla‐
yamadığı itirazı 
Meclis soruşturma komisyonunun görevini ve raporunu Anayasanın
100. ve TBMM İçtüzüğünün 110. maddelerinde belirtilen hak düşürücü süre
içinde tamamlamadığına ilişkin itirazın incelenmesinde;
Anayasanın 100. maddesinin ikinci fıkrasında, “Komisyon, soruşturma so‐
nucunu  belirten  raporunu  iki  ay  içinde Meclise  sunar. Soruşturmanın  bu  sürede 
bitirilememesi halinde, Komisyona  iki aylık yeni ve kesin bir  süre verilir. Bu  süre 
içinde  raporun  Türkiye  Büyük Millet Meclisi  Başkanlığına  teslimi  zorunludur.”
TBMM İçtüzüğünün 110. maddesinin son fıkrasında da “Soruşturma komis‐
yonu, raporunu Anayasa’nın 100 üncü maddesine göre kuruluşundan  itibaren  iki 
ay  içinde verir. Soruşturmanın bitirilememesi halinde, komisyona  iki aylık yeni ve 
kesin bir süre verilir. Komisyonun bu konudaki istem yazısı Genel Kurulun bilgisi‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

82
ne  sunulur.  Bu  süre  içinde  raporun  Türkiye  Büyük Millet Meclisi  Başkanlığına 
teslimi zorunludur.” denilmektedir.
Meclis soruşturma komisyonunun görev süresi Anayasada açıkça belir-
tilmiştir. Bu durumda soruşturma komisyonu çalışmalarını en fazla dört ay
içinde tamamlamak zorundadır.
Tatil ve ara verme TBMM İçtüzüğünün 5. ve 6. maddelerinde tanımlan-
mıştır. Buna göre, Tatil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmalarının belli bir 
süre ertelenmesidir. Danışma Kurulunun önerisi üzerine Genel Kurulca başka bir 
karar alınmadıkça Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Temmuz günü  tatile girer. Bir 
yasama  yılı  içinde  üç  aydan  fazla  tatil  yapılamaz”.  “Ara  verme, Türkiye Büyük 
Millet Meclisinin onbeş günü geçmemek üzere çalışmalarını ertelemesidir. Türkiye 
Büyük Millet Meclisinin ara verme kararı alması, Danışma Kurulunun bu konuda‐
ki görüşü alındıktan sonra teklifin Genel kurulca oylanması suretiyle olur.
TBMM İçtüzüğünün 183. maddesinde, “Bu içtüzükte gösterilen süreler, ak‐
si,  Anayasa,  Yasa  veya  İçtüzükte  belirtilmedikçe,  tatil  sırasında  işlemez”  denil-
mektedir. Kural olarak komisyonlar Meclisin çalışma dönemi içinde faaliyet
gösterirler. Komisyonların tatil sırasında çalışmalarına devam edebilmeleri
için Meclise başvurarak bu konuda karar istemeleri gerekmektedir. Bu du-
rumda Meclis tarafından karar verilmediği takdirde, tatil veya ara verme
süresince komisyonun görev süresi işlemeyecektir.
Somut olayda, (9/9) Esas Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonu
13.4.2004 gününde çalışmalarına başlamış, Anayasanın 100. maddesinin
ikinci fıkrasına göre, iki aylık çalışma süresi 13.6.2004 gününde sona ermiş,
komisyon bu süre içinde çalışmalarını tamamlayamadığından ek süre talep
etmiş, TBMM Genel Kurulu komisyona 13.6.2004 gününden başlamak üzere
iki aylık ek süre vermiştir. Meclis 16.7.2004 gününden itibaren tatile girmiş
ve 1.10.2004 tarihinde -olağanüstü toplantılar hariç- açılmıştır. Ek süredeki
bir aylık süre, 13.7.2004 gününde sona ermiştir. Meclis 16.7.2004 gününde
tatile girdiğinden, komisyonun geriye yirmiyedi günlük bir çalışma süresi
kalmaktadır. Meclisin 1.10.2004 gününde açıldığı dikkate alındığında, rapo-
run en geç 27.10.2004 günü mesai saati sonuna kadar Meclis Başkanlığına
sunulması gerektiği anlaşılmaktadır. Rapor, Meclis Başkanlığına 27.10.2004
gününde teslim edildiğinden, bu yönden bir aykırılığın söz konusu olmadı-
ğı görülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, Başkan Mustafa BUMİN, Başkanvekili Haşim
KILIÇ, Üyeler Sacit ADALI, Fülya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Ali
GÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR’den oluşan Yüce Divan, 2.3.2005 günlü otu-
rumda, Anayasanın 100. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen sürelere
Yaşar Topcu Kararı
83
riayet edilmemesi nedeniyle Yüce Divana sevk kararının kabul edilmemesi
ve TBMM’ye iadesi yolundaki istemin REDDİNE, OYBİRLİĞİ ile karar ver-
miştir.
3‐ Komisyonun eksik üye ile çalışmalarını tamamladığı itirazı 
Meclis soruşturma komisyonunun iki üyesinin TBMM Başkanlık Diva-
nına seçilmeleri nedeniyle komisyonun Anayasa ve İçtüzüğe aykırı olarak
çalışmalarını eksik üye (onüç kişi) ile tamamladığına ilişkin itirazın ince-
lenmesinde;
Konya Milletvekili Ahmet Işık ve Adıyaman Milletvekili Mehmet
Özyol’un komisyon üyeliklerinden istifası üzerine boşalan üyeliklere genel
kurulun 15.4.2004 günlü 74. birleşiminde Samsun Milletvekili Mehmet Kurt
ve Kayseri Milletvekili Niyazi Özcan seçilmiştir. 12.10.2004 gününde yapı-
lan Meclis Başkanlık Divanı seçimlerinde, (9/9) Esas Numaralı Meclis Soruş-
turması Komisyonu üyesi bulunan Burdur Milletvekili Bayram Özçelik ile
Kırklareli Milletvekili Ahmet Gökhan Sarıçam katip üye olarak seçildikle-
rinden TBMM İçtüzüğünün 21. maddesinin son fıkrasına göre soruşturma
komisyonu üyelikleri düşmüştür. Komisyonun 19.10.2004 günlü toplantı-
sında, boşalan katip üyeliğe, Kastamonu Milletvekili Mehmet Yıldırım se-
çilmiştir.
TBMM İçtüzüğünün 109. maddesi “Soruşturma açılmasına karar verilmesi 
halinde, soruşturmanın yürütülmesi görevi, Anayasa’nın 100. maddesi hükümleri‐
ne göre, Başkanlıkça Genel Kurulda yapılacak ad  çekme  suretiyle kurulacak onbeş 
kişilik bir komisyona verilir.” hükmüne yer vermek suretiyle, soruşturma ko-
misyonunun üye sayısını onbeş kişi olarak belirlemiştir.
TBMM İçtüzüğünün “Meclis  soruşturması komisyonunun çalışma usulü ve 
süresi” başlıklı 110. maddesinde ise “Soruşturma Komisyonu üye tamsayısının 
salt  çoğunluğu  ile  toplanır ve  toplantıya katılanların  salt  çoğunluğu  ile karar ve‐
rir.” hükmüne yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, komisyonun çalışmalarını
onbeş kişinin tamamının katılımı ile yürüteceğine dair bir hüküm bulun-
mamakta, aksine komisyonun “salt çoğunluk”la toplanabileceği belirtilmek-
tedir.
Komisyonun onüç kişi ile çalışmalarını sürdürdüğü ve 19.10.2004 günlü
toplantısında onbir üyenin katılımı ile kararını verdiği (10 kabul, 1 ret oyu)
dikkate alındığında, İçtüzüğün aradığı “salt çoğunlukla toplanma” ve “toplan‐
tıya  katılanların  salt  çoğunluğu  ile  karar verme” şartlarının gerçekleştiği anla-
şılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, Başkan Mustafa BUMİN, Başkanvekili Haşim
KILIÇ, Üyeler Sacit ADALI, Fülya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

84
Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Ali
GÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR’den oluşan Yüce Divan, 2.3.2005 günlü otu-
rumda, Meclis soruşturma komisyonunun Anayasa ve İçtüzüğe aykırı ola-
rak çalışmalarını eksik üye ile tamamlaması nedeniyle Yüce Divana sevk
kararının kabul edilmemesi ve TBMM’ye iadesi yolundaki istemin
REDDİNE, OYBİRLİĞİ ile karar vermiştir.
4‐ Son sözün verilmemesi nedeniyle Anayasanın 100. ve İçtüzü‐
ğün 112. maddelerine uyulmadığı itirazı 
Soruşturma komisyonu raporunun TBMM Genel Kurulunda görüşül-
mesi sırasında kendisine son sözün verilmemesi ve savunma hakkı tanın-
maması nedeniyle İçtüzüğün 112. maddesinin ikinci fıkrasına mutlak aykı-
rılıkta bulunulduğuna ilişkin itirazın incelenmesinde;
Anayasanın 100. maddesi ve TBMM İçtüzüğünün 112. maddesinin bi-
rinci fıkrasında Meclis soruşturma komisyonu raporunun üyelere dağıtı-
mından itibaren on gün içinde görüşüleceği hükmüne yer verilmiştir. İçtü-
züğün 112. maddesinin ikinci fıkrasında ise “Bu görüşmede…hakkında soruş‐
turma açılması istenen Başbakan veya bakana söz verilir. Son söz, hakkında soruş‐
turma açılan Başbakan veya bakana aittir ve süresi sınırlandırılamaz.” hükmü yer
almaktadır.
Komisyon raporunun milletvekillerine 4.11.2004 gününde dağıtıldığı ve
bu durumda raporun en geç 14.11.2004 gününe kadar görüşülmesi gerekti-
ği, Meclis Başkanlığının da esasen bu süreyi göz önünde bulundurarak gö-
rüşme gününü 9.11.2004 olarak belirlediği, sanık Bakanın ibraz ettiği rapo-
run bitim tarihinin ise 14.11.2004 gününden sonraya rastladığı dikkate alın-
dığında, TBMM Genel Kurulunda hakkındaki soruşturma komisyonu rapo-
runun görüşülmesine sağlık mazereti nedeniyle katılamayan sanık Bakana,
İçtüzüğün 112. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca söz verilmediği anlaşıl-
makta ise de yargılama aşamasından önceki aşamalarda yapılan usule aykı-
rılıkların yargılama aşamasında her zaman giderilmesinin mümkün olması
nedeniyle bu konudaki itirazın reddi gerekmiştir.
Belirtilen nedenlerle, Başkan Mustafa BUMİN, Başkanvekili Haşim
KILIÇ, Üyeler Sacit ADALI, Fülya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,
Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Ali
GÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR’den oluşan Yüce Divan, 2.3.2005 günlü otu-
rumda, son sözün verilmemesinden dolayı Anayasanın 100. ve İçtüzüğün
112. maddelerine aykırılıkta bulunulması nedeniyle Yüce Divana sevk kara-
rının kabul edilmemesi ve TBMM’ye iadesi yolundaki istemin REDDİNE,
OYBİRLİĞİ ile karar vermiştir.
Yaşar Topcu Kararı
85
Öte yandan, Yüce Divanın 12.4.1995 günlü, E: 1993/1, K: 1995 sayılı kara-
rında da belirtildiği üzere, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 35. maddesinde, Anayasa Mahke-
mesinin Yüce Divan sıfatıyla çalışırken, yürürlükteki yasalara göre duruşma
yapacağı ve hüküm vereceği kuralı getirilmiştir. Bu hüküm uyarınca gön-
derme yapılan ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 1412 sayılı
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda “iddianamenin reddi” prosedürü ön-
görülmemiştir. TBMM’nin Yüce Divana sevk kararı iddianame niteliğinde
olup bu kararın reddi olanaksız bulunduğundan, Yüce Divana sevk kararı-
na yönelik itirazların, yukarıda belirtilen 2., 3. ve 4. bölümlerde yer alan
gerekçelere ek olarak bu gerekçe ile de reddi gerekmiştir. Ancak, Üye Ali
Güzel “Kesin hüküm itirazı” başlıklı bölümde açıkladığı farklı görüşünün
sonucu olarak, TBMM’nin Yüce Divana sevk kararının iddianame niteliğin-
de olmayıp son tahkikat açılmasına dair hakim tarafından verilen karar
benzeri olduğu düşüncesini saklı tutmuştur.
B‐ TANIK DİNLENMESİNE YÖNELİK İTİRAZ 
Sanık Yaşar Topcu özetle;
- Hasan Ekinci ve Mahmut Yıldız’ın müşteki konumunda olması nede-
niyle Yüce Divanda tanık sıfatıyla dinlenemeyeceklerini, bu kişilerden
Mahmut Yıldız’ın kendisi hakkında önerge verenler arasında bulunduğunu,
Hasan Ekinci’nin ise olayı iddia olarak ilk ortaya atan kişi olduğunu, kendi-
si ve Bakanlık bürokratları hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına
şikayetçi olarak başvurduğunu, ayrıca önceki dönemde verilen soruşturma
önergesinde de imzasının bulunduğunu,
- Ahmet Tuncer Ertan ve Mustafa Aktürk’ün ise komisyonda Karadeniz
sahil yolu ihalelerine idarece davet edilmeyen şirket temsilcisi sıfatıyla hu-
kuka aykırı olarak dinlenildiğini, bu kişilerin dava konusu olayla ilgili bilgi
ve görgülerinin bulunmadığını,
ileri sürerek bu kişilerin tanık olarak dinlenmelerine itirazda bulun-
muştur.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yukarıda belirtilen itirazlara ilişkin
görüşünde;
- TBMM tarafından, Meclis soruşturma komisyonundaki rapor esas alı-
narak Yüce Divana sevk kararı verildiğini, bu kararın iddianame (dava açan
belge) niteliğinde bulunduğunu, Yargıtay Başsavcılığının da sadece o iddia-
nameyi ve içindeki delilleri yürütmek zorunda olduğunu, fiillerin değişti-
rilmesi ve tanıkların dinlenmemesinin mümkün olmadığını,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

86
- Usul hukukuna göre, Hasan Ekinci ve Mahmut Yıldız’ın müşteki sıfat-
larının bulunduğu kabul edilse dahi Yüce Divanın her zaman bu kişileri
davanın aydınlatılması için tanık olarak dinleyebileceğini, farklılığın sadece
çağırma usullerinde söz konusu olabileceğini,
- Müteahhit tanıklar Ahmet Tuncer Ertan ve Mustafa Aktürk’ün de da-
vaya ilişkin bilgi ve görgülerinin olduğunu, Yüce Divanın da adı geçenleri
bu nedenle davetiyeyle celp ettiğini,
ileri sürerek sanığın itirazının reddine karar verilmesini istemiştir.
İtirazın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhake-
meleri Usulü Kanununda, müşteki sıfatını taşıyan kişilerin tanık olarak din-
lenemeyeceğine ilişkin her hangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bir olayın
müştekisi aynı zamanda o olayın tanığı konumunda da bulunabilir. Ceza
mahkemesi bu durumda, bu kişiyi tanık olarak dinleyebilecektir. Bu ne-
denle, sanığın Hasan Ekinci ve Mahmut Yıldız’ın tanık olarak dinlenemeye-
ceği yönündeki itirazı yerinde değildir.
Tanık olarak çağrılan Ahmet Tuncer Ertan ve Mustafa Aktürk’ün ise da-
va konusu ihaleye fesat karıştırma suçunun araştırılması kapsamında din-
lenmelerinin gerekli olduğu kanaatine varılmıştır. Esasen 1412 sayılı Kanu-
nun 214. maddesinde, mahkemenin re’sen tanık ve bilirkişi celbine ve baş-
kaca sübut sebeplerinin toplanmasına karar verebileceği, 254. maddesinde
ise mahkemenin irat ve ikame edilen delilleri duruşmadan ve tahkikattan
edineceği kanaate göre takdir edeceği hükmüne yer verilmiştir. Bir başka
ifade ile mahkeme, ortaya konulan bir delilin delil olarak kabul edilip edi-
lemeyeceğini ve hükme esas alınıp alınamayacağını serbestçe takdir etme
yetkisini haizdir.
Bu nedenlerle, Başkan Mustafa BUMİN, Başkanvekili Haşim KILIÇ,
Üyeler Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU, Ahmet
AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A. Necmi
ÖZLER ve Serdar ÖZGÜLDÜR’den oluşan Yüce Divan, 21.4.2005 günlü
oturumda, bazı kişilerin tanık olarak dinlenemeyeceğine ilişkin itirazın
REDDİNE, OYBİRLİĞİ ile karar vermiştir.
C‐  BİLİRKİŞİ  İNCELEMESİ  YAPTIRILMASINA  İLİŞKİN  İS‐
TEM 
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı Vekilinin 28.3.2005 günlü oturumda, bi-
lirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin istemi aynen şöyledir:
Yaşar Topcu Kararı
87
“Deliller  toplandıktan  sonra,  sırasıyla,  üç  proje  halindeki Bolaman‐Perşembe, 
Piraziz‐Espiye (Giresun geçişi hariç) ve Doğu Karadeniz Sahil Yolu; yani, Araklı‐
Hopa yollarının 26.8.1997 tarih, 6246 sayılı Bakan “olur”uyla; 
Bolaman‐Perşembe,  Piraziz‐Giresun  (Giresun  geçişi  hariç),  Giresun‐Espiye 
(Giresun  geçişi  hariç), Araklı‐İyidere,  İyidere‐Çayeli, Çayeli‐Ardeşen‐Hopa  olmak 
üzere altı kısma bölünerek ihaleye çıkarılmasını; 
Daha  çok  sayıda  firma  yerine  15  firmanın  davet  edilerek  ihale  edilmesinin 
8.9.1997 gün ve 6599 sayılı Bakan “olur”uyla saptanan firmaların işlerden birinin 
kendisinde kalması halinde  ikinci  işe ancak, ortak girişimi oluşturmuş olmaları ve 
önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif verebilmeleri sure‐
tiyle ihale edilmesi; 
Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzasıyla ihaleye davet edilen firmalara 
19.9.1997  tarih  ve  3367  sayılı  yazı  ekinde  gönderilen  1  numaralı  zeyilnamenin 
“açıklamalar” kısmında yer alan “davet mektubu alan firmalar kendi adlarına veya 
ortak girişim  olarak 6  ihaleye de  teklif verebilirler; ancak,, davet alan  firmalar  tek 
başlarına bir pilotluklarındaki  idarece uygun görülen ortak veya ortaklıklarla oluş‐
turacakları ortak girişim olarak da en fazla iki ihaleyi üstlenebilirler” şeklindeki ihale 
usul ve esaslarının ihalelerdeki indirim oranlarının yetersizliğine neden olup olma‐
dığı; 
Yine, ihalelerin gerçekleştirilmesi aşamasında, söz konusu yollara ilişkin etüt ve 
projelerin tamamlanmış olup olmadığı, avan projeleri ve metraj cetvellerinin bulu‐
nup bulunmadığı, keşiflerin sağlıklı yapılıp yapılmadığı; 
Ayrıca, projeleri  tamamlanmadan  ihaleye çıkılması veya keşiflerin sağlıksız ol‐
ması nedeniyle yapılan keşif artışları bulunup bulunmadığı; 
Bu nedenlerden dolayı devlet zararı meydana gelip gelmediği; 
Ve yine, söz konusu ihalelerdeki taşıma katsayısı, köprü inşaat zammı oranı ile 
tenzilat  oranlarının,  aynı  bölgede,  1997  yılında,  önce  ihaleleri  yapılan,  sırasıyla, 
Hopa‐Kemalpaşa‐Sarp,  Samsun‐Ünye,  Çarşıbaşı‐Trabzon‐Araklı,  Trabzon‐Maçka, 
Trabzon  şehir  geçişi, Piraziz‐Espiye‐Çarşıbaşı, Ünye‐Bolaman yolları  ile 1998 yı‐
lında  ihaleleri  gerçekleştirilen Ünye‐Piraziz  (Bolaman  varyantı  hariç), Yakakent‐
Gerze  (Gerze geçişi hariç), Samsun‐Azot ayırımı‐Ünye, Gerze‐Sinop  (Sinop geçişi 
hariç), Espiye‐Çarşıbaşı (Giresun geçişi hariç), Sinop‐Boyabat ve 2000 yılında iha‐
lesi yapılan Çarşıbaşı‐Trabzon‐Araklı köprülü kavşaklar ve tünel ikilemesi yollarına 
ilişkin projelerdeki taşıma katsayısı, köprü inşaat zammı oranları ve indirim oranla‐
rıyla karşılaştırması yapılarak; 
İddiaya  konu  ihalelerdeki  taşıma  katsayısı ve  köprü  inşaat  zammı  oranlarının 
yüksek belirlenip belirlenmediği,  indirim oranlarının düşük kalıp kalmadığı, devle‐
tin zarara uğrayıp uğramadığı; 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

88
Ve yine, Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tarafından ihalelere davet edi‐
len firmalara gönderilen 10.9.1997 gün, 336 sayılı yazı eki 1 numaralı zeyilname ile 
tünel  uzunluk  zamlarında,  tünel  keşiflerinde,  bazı  pozlarda,  köprü  inşaat  zamla‐
rında, birim fiyatlarında yapılan düzeltme ve değişikliklerin niteliği, bu düzeltme ve 
değişiklikler nedeniyle devletin zarara uğrayıp uğramadığı hususlarında görüşlerini 
rapor halinde  sunmaları  için Yüksek Heyetçe oluşturulacak bir bilirkişi  incelemesi 
yaptırılması kamu adına talep ve mütalaa olunur.” 
Katılan Karayolları Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından verilen
28.2.2006 günlü dilekçede de idarenin zararının belirlenmesi için bilirkişi
incelemesi yaptırılması istenmiştir.
Gerek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ve gerekse katılan Karayol-
ları Genel Müdürlüğü vekillerinin davada bilirkişi incelemesi yaptırılması
istemlerinin temelini, sanığa yüklenilen ve 205. maddede düzenlenen iha-
leye fesat karıştırma suçunun yasal unsurları içerisinde yer alan ihaleden
dolayı firmalara haksız kazanç sağlanıp sağlanmadığı, bir başka ifade ile
devlet zararının bulunup bulunmadığının saptanması hususu oluşturmak-
tadır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 63. maddesinin birinci fıkra-
sında “Çözümü uzmanlığı, özel veya  teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin 
oy  ve  görüşünün  alınmasına  reʹsen, Cumhuriyet  savcısının,  katılanın,  vekilinin, 
şüphelinin veya  sanığın, müdafiinin veya kanunî  temsilcinin  istemi üzerine karar 
verilebilir. Ancak, hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukukî bilgi  ile çözül‐
mesi olanaklı konularda bilirkişi dinlenemez.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında bilirkişi incelemesi yaptırılması istenilen;
- Üç proje halindeki işin altı kısma bölünmesi,
- Daha çok sayıda firma yerine onbeş firmanın davet edilerek ihale edil-
mesi,
- 8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan oluruyla saptanan firmaların işlerden
birinin kendisinde kalması halinde ikinci işe ancak ortak girişim oluşturmuş
olmaları ve önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif
verebilmeleri suretiyle ihale edilmesi,
- Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzasıyla ihaleye davet edilen
firmalara 19.9.1997 günlü, 3367 sayılı yazı ekinde gönderilen 1 numaralı
zeyilnamenin “açıklamalar” kısmında yer alan “davet mektubu  alan  firmalar 
kendi adlarına veya ortak girişim olarak 6 ihaleye de teklif verebilirler; ancak, davet 
alan  firmalar  tek başlarına bir pilotluklarındaki  idarece uygun görülen ortak veya 
ortaklıklarla oluşturacakları ortak girişim olarak da en fazla iki ihaleyi üstlenebilir‐
ler” şeklindeki ihale usul ve esasları belirlenmesi,
Yaşar Topcu Kararı
89
hususlarının ihalelerde indirim oranlarının yetersizliğine neden olup
olmadığının hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çö-
zülmesi olanaklıdır.
Yine, bilirkişi incelemesi yaptırılması istenilen;
- İhalelerin gerçekleştirilmesi aşamasında söz konusu yollara ilişkin etüt
ve projelerin tamamlanmış olup olmadığı, avan projeleri ve metraj cetvelle-
rinin bulunup bulunmadığı, keşiflerin sağlıklı yapılıp yapılmadığı,
- Projeler tamamlanmadan ihaleye çıkılması veya keşiflerin sağlıksız ol-
ması nedeniyle yapılan keşif artışları bulunup bulunmadığı,
- İddiaya konu ihalelerdeki taşıma katsayısı ve köprü inşaat zammı
oranlarının yüksek belirlenip belirlenmediği, daha önce ihalesi yapılan iş-
lerle karşılaştırmasının yapılarak indirim oranlarının düşük kalıp kalmadı-
ğı,
- İhalelere davet edilen firmalara gönderilen 10.9.1997 günlü, 336 sayılı
yazı eki 1 numaralı zeyilname ile tünel uzunluk zamlarında, tünel keşifle-
rinde, bazı pozlarda, köprü inşaat zamlarında ve birim fiyatlarda yapılan
düzeltme ve değişikliklerin niteliği,
ile bu işlemler nedeniyle devletin zarara uğrayıp uğramadığı hususları-
nın da bilirkişi aracılığıyla saptanmasına yönelik istem yerinde görülme-
miştir. Zira yapılan yargılama sonucunda; keşif, taşıma katsayısı, köprü
inşaat zammı ve zeyilname gibi tamamen teknik nitelikteki düzenlemelerin
Karayolları Genel Müdürlüğü yetkililerince yapıldığı anlaşılmıştır. Bu ko-
nuda, sanığın yetkililere talimat verdiği veya yönlendirdiği şeklinde bir delil
de bulunmamaktadır. Projelerin bulunup bulunmadığı ise dava dosyasın-
daki bilgilere göre çözümlenebilecek bir konudur.
Diğer taraftan dava konusu ihalelerde uygulanan taşıma katsayısı ve
köprü inşaat zamları; iklim, trafik, yolun yapısı gibi bir çok etmene bağlı
olarak farklı belirlenebildiğinden, diğer ihalelerle karşılaştırılarak sağlıklı
bir sonuca varılması da olanaklı değildir.
Bu nedenlerle, 31.1.2006 ve 2.3.2006 günlü oturumlarda, Yargıtay Cum-
huriyet Başsavcılığının ve katılan idare vekillerinin bu konuya ilişkin istem-
lerinin reddine oybirliğiyle karar verilmiştir.
VI‐ ESASA İLİŞKİN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

90
A‐ KARAYOLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN STATÜSÜ VE 
BAKANIN SORUMLULUĞU 
5539 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hak-
kında Kanunun 1. maddesi ile 180 Sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teş-
kilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 26. madde-
sine göre, Karayolları Genel Müdürlüğü Bayındırlık ve İskan Bakanlığına
bağlı, tüzel kişiliği haiz, katma bütçeli bir kuruluştur. Karayolları Genel
Müdürlüğünün ihale işlemleri Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabidir ve
kurumun ita amiri de genel müdürdür.
Anayasanın “Görev ve Siyasi Sorumluluk” başlıklı 112. maddesinde “Her 
bakan, Başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi  içindeki  işlerden ve emri 
altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur.” hükmü yer almaktadır. 
Bakanların görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 3046 sayılı “Ba‐
kanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanun”un 21. maddesi şöyledir:
“Bakan, bakanlık kuruluşunun en üst amiridir. 
Bakanlar, bakanlık hizmetlerini mevzuata, hükümetin genel siyasetine, milli gü‐
venlik  siyasetine,  kalkınma  planlarına  ve  yıllık  programlara  uygun  olarak  yürüt‐
mekle ve bakanlığın faaliyet alanına giren konularda diğer bakanlıklarla işbirliği ve 
koordinasyon sağlamakla görevli ve Başbakana karşı sorumludur. 
Her bakan, ayrıca emri altındakilerin faaliyet ve işlemlerinden de sorumlu olup, 
bakanlık merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı ile bağlı ve ilgili kuruluşların faaliyetle‐
rini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle görevli ve yetkilidir.” 
Bayındırlık ve İskan Bakanının görev, yetki ve sorumluluğunu düzenle-
yen “180 sayılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Ka‐
nun Hükmünde Kararname”nin 5. maddesi şöyledir:
“Bakan, bakanlık kuruluşunun en üst amiridir ve bakanlık hizmetlerini mevzu‐
ata, hükümetin genel  siyasetine, milli güvenlik  siyasetine, kalkınma planlarına ve 
yıllık  programlara  uygun  olarak  yürütmekle  ve  bakanlığın  faaliyet  alanına  giren 
konularda diğer bakanlıklarla işbirliği ve koordinasyon sağlamakla görevli ve Başba‐
kana karşı sorumludur. 
Bakan,  emri altındakilerin  faaliyet ve  işlemlerinden de sorumlu olup, bakanlık 
merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşunun faaliyetlerini, işlemlerini ve hesapla‐
rını denetlemekle görevli ve yetkilidir.” 
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 89. maddesinde ise Bakanlar Kurulu
Kararı ile bu Kanun hükümleri dışında yapılacak ihalelerde, ihale usul ve
esaslarının idarece hazırlanarak ilgili Bakanın onayı ile belirleneceği hük-
müne yer verilmiştir. Kanunun 89. maddesi şöyledir: 
Yaşar Topcu Kararı
91
“Bu  Kanun  hükümlerinin  uygulanmasının  mümkün  olamayacağı  haller  ile, 
Türk Silahlı Kuvvetlerinin ve Emniyet Genel Müdürlüğünün yeniden teşkilatlan‐
ması, silah, araç ve gereçlerinin modern teknik gelişmelere uygun şekilde yenileşti‐
rilmesi  ve Türk  Silahlı Kuvvetlerinin  Stratejik Hedef Planının  gerçekleşmesi  için 
temin edilecek mal ve hizmetlerin  ihalesinde;  ilgili bakanlığın teklif edeceği  ihaleler 
için bu Kanun hükümleri dışında kalınmasına Bakanlar Kurulunca karar verilebilir. 
Bu  ihalelerde uygulanacak usul  ve  esaslar  idarelerince  hazırlanarak  ilgili  bakanın 
onayı ile belirlenir.” 
Sanık Yaşar Topcu, 30.6.1997 ila 11.1.1999 tarihlerinde Bayındırlık ve İs-
kan Bakanı olarak görev yapmıştır.
Bakanların siyasi, cezai ve hukuki olmak üzere üç tür sorumluluğu bu-
lunmaktadır. Bu sorumluluk türlerinin her birinin yaptırımları farklıdır.
Siyasi sorumluluk Anayasanın 112. maddesinde hüküm altına alınmış-
tır. Siyasi sorumluluğun yaptırımı yine siyasi niteliktedir ve sorumlu bulu-
nan Bakanın TBMM tarafından görevden düşürülmesi şeklinde ortaya çıkar.
Cezai sorumluluk Bakanın göreviyle ilgili herhangi bir suç işlemiş olup
olmadığının TBMM’ce soruşturulması ve soruşturma sonunda Yüce Divana
sevk kararı verilmesi halinde, yargılamanın Yüce Divan tarafından sonuç-
landırılması sürecini ifade eder.
Hukuki sorumluluk ise “bakanların görevleriyle ilgili olarak devlete verdikle‐
ri zararın, kendilerine tazminat davası yoluyla ödettirilmesidir” şeklinde tanımla-
nabilir.
5539 sayılı Kanunun 28. maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğünce
eksiltmeye konulan işlere girecek isteklilerde aranacak mali ve teknik yeter-
lik ve sair şart ve niteliklerin esaslarının Bayındırlık Bakanlığınca belirlene-
ceği hükmü yer almaktadır. Söz konusu 28. madde şöyledir:
“Karayolları Genel Müdürlüğünce eksiltmeye konulan  işlere girecek  istekliler‐
den, bu işlere girmek için aranacak mali ve teknik yeterlik ve sair şart ve niteliklerin 
esasları Bayındırlık Bakanlığınca belirtilir.” 
Bayındırlık ve İskan Bakanı, Karayolları Genel Müdürlüğünün ihale iş-
lemlerinden doğrudan sorumlu olmamakla birlikte; yukarıda belirtilen dü-
zenlemelere göre Bakan, bakanlığının bağlı kuruluşu olan Karayolları Genel
Müdürlüğünün faaliyetlerini, işlemlerini ve hesaplarını denetlemekle gö-
revli ve yetkilidir.
Devlet İhale Kanununun 89. maddesine göre, dava konusu Karadeniz
sahil yolu ihaleleri için bu Kanun hükümleri dışında kalınmasına Bakanlar
Kurulunca karar verildiği ve bu ihalelerde uygulanacak usul ve esasların
idarelerince hazırlanarak ilgili Bakanın onayı ile belirlendiği hususu göz
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

92
önünde bulundurulduğunda, onaylamış olduğu ihale usul ve esaslarından
dolayı Bakan doğrudan sorumludur.
B‐ DAVA KONUSU İHALELERİN AŞAMALARI 
Bayındırlık ve İskan Bakanı Yaşar Topcu imzası ile Başbakanlığa sunu-
lan 31.7.1997 günlü, 2584 sayılı yazıda, üç proje adı altındaki Karadeniz
sahil yolu işlerinde, milli bütçeden Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan
kaynakların yetersizliği nedeniyle kredi kullanılmasının düşünüldüğü, bu
nedenle  söz konusu ihalelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri
dahilinde yapılması mümkün olamayacağından,  bu Kanun hükümleri dı-
şında ihale edilebilmeleri için 2886 sayılı Kanunun 89. maddesi gereğince
Bakanlar Kurulundan karar alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Bakanlar Kurulunun 1.8.1997 günlü, 97/9698 sayılı kararıyla, 2886 sayılı
Kanunun 89. maddesine göre, söz konusu işlerde 2886 sayılı Kanun hü-
kümlerinin uygulanmaması kararlaştırılmıştır.
Söz konusu işlerin kredili yapılmasına karar verilmesi nedeniyle, görüş
almak üzere Hazine Müsteşarlığına Bakan imzası ile 15.8.1997 günlü, 3006
sayılı yazı yazılmıştır.
İhale usul ve esaslarını belirleyen 25.8.1997 günlü, 3099 sayılı Karayolla-
rı Genel Müdürlüğü yazısına Bakan tarafından aynı gün olur verilmiştir. Bu
olurda ihalelerin, teknik yeterlilikleri ve güçleri idarece kabul edilmiş ve
Bakanlık Makamı oluru ile tespit edilen firmalar veya bu firmalar pilotlu-
ğunda yerli ve/veya yabancı firmalarla oluşturulacak ortak girişimler ara-
sında yapılacağı, sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede
öngörülmeyen iş artışı veya eksilişi zorunlu hale gelirse, keşif bedelinin %30
oranına kadar olan değişikliğin süre hariç aynı şartlarla genel müdür oluru
ile yaptırılabileceği, avans ödenmeyeceği ve temin edilecek kredi konuları
ile ilgili hükümlere yer verilmiştir. 
26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan oluru ile üç proje altıya bölünmüş,
davet edilecek firmalar için “teknik güçleri ve yeterlilikleri idaremizce kabul edil‐
miş olanlardan; otoyol yapımlarını gerçekleştirmiş ve kredi bulabileceklerini ispatla‐
mış  firmalar  ile  şu anda Karadeniz  sahil yollarında çalışan ve ödenekleri üzerinde 
fiilen  harcama  yapan  ve  kredi  bulabileceklerini  ifade  eden” kriteri getirilmiş ve
onbir adet firmanın davet edilmesi kararlaştırılmıştır.
26.8.1997 günlü, ihaleye esas projelerin nevi, nitelik, bedel gibi unsurla-
rını belirleyen 3104, 3105, 3106, 3107, 3108, 3109 numaralı ihale onay belge-
leri Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tarafından imza altına alınmıştır.
Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tarafından imzalanan 26.8.1997
günlü, 3110 sayılı davet yazısı firmalara gönderilmiştir. Bu davet yazısı ile,
Yaşar Topcu Kararı
93
“firmalar işlerden birinin kendisinde kalması halinde diğer işlere teklif veremeyecek‐
tir” esası getirilmiş ise de bu esas 29.8.1997 günlü, 3140 sayılı Karayolları
Genel Müdürü Yaman Kök tarafından firmalara gönderilen yazı ile “Firma‐
lar işlerden birinin kendisinde kalması halinde, ikinci işe ancak, ortak girişim oluş‐
turmuş olmaları ve önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif 
verebilirler.” şeklinde değiştirilmiştir.
8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan oluru ile de davet edilecek firma kri-
teri, “ihalede  rekabetin  yaygınlaştırılmasını  sağlamak  amacıyla  teknik  güçleri  ve 
yeterlilikleri  idarece  bilinen  ve  kredi  temin  edebileceklerini  ifade  eden” şeklinde
değiştirilmiş ve ilave olarak dört firmanın daha davet edilmesi kararlaştırıl-
mıştır. Ayrıca, bu olur ile genel müdür imzalı 3140 sayılı yazı ile ihale usul
ve esaslarında yapılan değişiklik Bakan tarafından da onaylanmıştır.
Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tarafından imzalanan 8.9.1997
günlü, 3209 sayılı davet yazısı sonradan davet edilen dört firmaya gönde-
rilmiştir.
19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan oluru ile “ihale  şartnamesi” ve “söz‐
leşme” tasarıları yürürlüğe konulmuş ve %30 oranından fazla keşif artışı
verilebileceği hususu ihale usul ve esaslarına eklenmiştir.
19.9.1997 günlü, 3367 sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tara-
fından imzalanan ve ekinde Zeyilname de bulunan yazı davet edilen firma-
lara gönderilmiştir. Gönderilen ZEYİLNAME-1’in açıklamalar başlıklı soru
cevap bölümünün 6. maddesinde; “Davet mektubu alan firmalar kendi adlarına 
veya ortak girişim olarak 6 ihaleye de teklif verebilirler. Ancak, davet alan firmalar 
tek  başlarına  (1),  pilotluklarındaki  idarece uygun  görülen  ortak  veya  ortaklıklarla 
oluşturacakları ortak girişim olarak da en  fazla  (2)  ihaleyi üstlenebilirler.” açıkla-
ması yapılmıştır. 
2.10.1997 günlü, 1971 sayılı yazı ile Hazine Müsteşarlığınca, söz konusu
işlerin uluslararası kredili ihale ile gerçekleştirilmesinin uygun bulunduğu
hususu Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirilmiştir.
6.10.1997 günlü, 3835 sayılı yazı ile DPT’ce, söz konusu işlerin uluslara-
rası kredili ihale ile gerçekleştirilmesinin uygun bulunduğu hususu Kara-
yolları Genel Müdürlüğüne bildirilmiştir.
30.9.1997 günü saat 10.00’da Çayeli-Ardeşen-Hopa yolu ihalesi yapılmış,
ihaleye 11 firma katılmış ve ihaleyi Cengiz+Mapa+Makyol ortak girişimi
kazanmıştır.
30.9.1997 günü saat 15.00’de İyidere-Çayeli yolu ihalesi yapılmış, ihaleye
13 firma katılmış ve ihaleyi Bayındır+Limak ortak girişimi kazanmıştır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

94
1.10.1997 günü saat 10.00’da Araklı-İyidere yolu ihalesi yapılmış, ihaleye
12 firma katılmış ve ihaleyi Polat+Doğuş ortak girişimi kazanmıştır.
1.10.1997 günü saat 15.00’de Giresun-Espiye yolu ihalesi yapılmış, iha-
leye 12 firma katılmış ve ihaleyi Güriş+Metiş+Özışık ortak girişimi kazan-
mıştır.
2.10.1997 günü saat 10.00’da Piraziz-Giresun yolu ihalesi yapılmış, iha-
leye 12 firma katılmış ve ihaleyi Entes+Kolin ortak girişimi kazanmıştır.
2.10.1997 günü saat 15.00’de Bolaman-Perşembe yolu ihalesi yapılmış
ihaleye 12 firma katılmış ve ihaleyi Nurol+Yüksel+Tekfen ortak girişimi
kazanmıştır.
İhale komisyonu kararları ita amiri olan Karayolları Genel Müdürü tara-
fından 9.10.1997 tarihinde onaylanmıştır.
11.12.1997 gününde idare ile yükleniciler arasında sözleşmeler imzalan-
mıştır.
15.6.1998 günlü, 11276 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile söz konusu işler
için sağlanan 146 milyon Amerikan Doları tutarındaki kredi yürürlüğe gir-
miştir.
15.6.1998-30.7.1998 tarihleri arasında iş yeri teslimatları yapılmış ve işe
başlanmıştır.
Özetle, Bakanlar Kurulu Kararı ile 2886 sayılı Kanun hükümleri dışında
ihale edilmesi kararlaştırılan dava konusu ihalelerde, 2886 sayılı Kanunun
89., 5539 sayılı Kanunun 28. maddesi ve bunlara dayalı olarak verilen Bakan
olurları çerçevesi içerisinde belirlenen ihale usul ve esaslarının uygulandığı
anlaşılmıştır.
C‐ SANIĞA YÖNELTİLEN SUÇLAMALARLA İLGİLİ DEĞER‐
LENDİRME VE KABUL 
Soruşturma komisyonu raporu ve Yüce Divana sevk kararında, ihaleye
fesat karıştırma suçunun “hile” ve “haksız menfaat” unsuru olarak ileri sürü-
len savlar ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Yaşar Topcu Kararı
95
1‐  İhaleye  fesat  karıştırma  suçunun  “hile”  unsuru  olarak  ileri 
sürülen savlar 
a‐ İhale usul ve esaslarının yedi aşamada yedi ayrı düzenlemeyle be‐
lirlenmesi ile ihale usul ve esaslarında belirtilen kriterlere uygun 
çok sayıda (otuzu aşkın) firma var iken onbeş firmanın belirlene‐
rek davet edilmesi suretiyle ihalelerde rekabetin engellenmesi 
aa‐ İhale usul ve esaslarının yedi aşamada yedi ayrı düzenlemeyle be‐
lirlenmesi  
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, düzenlemelerin bir kısmının
Bakan oluru bir kısmının genel müdür imzası ile yapıldığı, genel müdür
imzasıyla yapılan düzenlemelerin bir kısmının sonradan Bakan oluruna
bağlandığı, ihale hukuku ilkeleri ve idarede istikrar prensibi gereği usul ve
esasların bir defada belirlenmesi yerine yedi aşamada yedi ayrı düzenleme
ile belirlenmesinin ve bunların sonradan değiştirilmesinin ve bu usul ve
esasların içeriklerinin farklı yorumlara açık olmasının, idarenin güvenilirli-
ğini, istikrarını ve idari kararların kesinliği ilkesini zedelediği ileri sürül-
müştür.
Bu iddiaya ilişkin olarak ileri sürülen 25.8.1997-19.9.1997 tarihleri ara-
sında ihale usul ve esaslarını belirleyen yedi adet Bakan olurları ile genel
müdür onayları şunlardır:
‐ 25.8.1997 günlü, 3099 sayılı Bakan oluru 
Bu olur ile ihale usul ve esasları belirlenmiştir. Bu olurda ihalenin, tek-
nik yeterlilikleri ve güçleri idarece kabul edilmiş ve Bakanlık oluru ile tespit
edilen firmalar veya bu firmalar pilotluğunda yerli ve/veya yabancı firma-
larla oluşturulacak ortak girişimler arasında yapılacağı, sözleşmenin uygu-
lanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmeyen iş artışı veya eksilişi
zorunlu hale gelirse, keşif bedelinin %30 oranına kadar olan değişikliğin
süre hariç aynı şartlarla genel müdür oluru ile yaptırılabileceği, avans
ödenmeyeceği ve temin edilecek kredi ile ilgili hükümlere yer verilmiştir.
‐ 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan oluru 
Belirlenen usul ve esasların 1. maddesi, 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Ba-
kan Yaşar TOPCU imzalı olurla, ihaleye davet edilen firmalar için;
“Teknik güçleri ve yeterlilikleri idaremizce kabul edilmiş olanlardan; otoyol ya‐
pımlarını gerçekleştirmiş ve  kredi  bulabileceklerini  ispatlamış  firmalar  ile  şu  anda 
Karadeniz  sahil yollarında  çalışan ve ödenekleri üzerinde  fiilen harcama yapan ve 
kredi bulabileceklerini ifade eden......” 
şeklinde değiştirilmiştir.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

96
‐ Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK imzası ile firmalara gönderi‐
len 26.8.1997 günlü, 3110 sayılı davet mektupları 
Söz konusu davet mektuplarında;
“..... 
Bu işlerle ilgili bilgiler Keşif ve Şartname Şubesi Müdürlüğünden temin edile‐
bilir. 
Bu ihalede uygun teklif en yüksek indirimi haiz olan teklif olacaktır. 
İhaleler aşağıda belirtilen gün ve saatte yapılacağından, şartnamesindeki esaslar 
dahilinde  hazırlanacak  teklif  zarflarının  en  geç  belirtilen  gün  ve  saate  kadar An‐
kara’da Genel Müdürlüğümüz sitesindeki Yapım Dairesi Başkanlığı’na teslim edil‐
mesini rica ederim.”
denilmiş ve aynı yazının dipnotunda aynen;
“Firmalar işlerden birinin kendisinde kalması halinde diğer işlere teklif vereme‐
yecektir.”
usul ve esası getirilmiştir.
‐ Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK imzası ile firmalara gönderi‐
len 29.8.1997 günlü, 3140 sayılı yazı 
Bu yazıyla;
“İlgi yazı Davet Mektubunda “Firmalar işlerden birinin kendisinde kalması ha‐
linde, diğer işlere teklif veremeyecektir.” 
ibaresi,
“Firmalar işlerden birinin kendisinde kalması halinde, ikinci işe ancak, ortak gi‐
rişim  oluşturmuş  olmaları  ve  önceden  idarenin  uygun  görüşünü  almış  olmaları 
şartıyla teklif verebilirler.” 
şeklinde değiştirilmiş ve söz konusu değişiklik davet edilen tüm firma-
lara bildirilmiştir.
‐ 8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan oluru
Bu olur ile davet edilecek firma kriteri “ihalede rekabetin yaygınlaştırılma‐
sını sağlamak amacıyla teknik güçleri ve yeterlilikleri idarece bilinen ve kredi temin 
edebileceklerini ifade eden” şeklinde değiştirilmiş ve ilave olarak dört firmanın
daha davet edilmesi kararlaştırılmış, Karayolları Genel Müdürü Yaman
KÖK imzası ile firmalara gönderilen 29.8.1997 günlü, 3140 sayılı yazı ile
yapılan,
Yaşar Topcu Kararı
97
“...Firmaları ve bu  firmaların pilotluğunda yerli ve yabancı  firmalarla oluştu‐
rulacak ortak girişimler arasında davet mektubu ile kapalı teklif istenmesi ve firma‐
ların işlerden birinin kendisinde kalması halinde ikinci işe ancak, ortak girişim oluş‐
turmuş olmaları ve önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif 
verebilmeleri suretiyle ihale edilmesi” 
şeklindeki değişiklik Bakan oluruna bağlanmıştır.
‐ 19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan oluru 
Bu olur ile “ihale şartnamesi” ve “sözleşme” tasarıları yürürlüğe konulmuş
ve %30 oranından fazla keşif artışı verilebileceği hususu ihale usul ve esasla-
rına eklenmiştir.
Söz konusu olurda;
“…Bakanlık Makamı “OLUR”u  ile tespit edilen usullerin 8. maddesine 2. pa‐
ragraf  olarak  “%30  oranından  fazla  artış, proje  kapsamı  içinde  kalmak üzere  işin 
tamamlanabilmesi  için gerekli görülüyorsa  idarenin  isteği, müteahhidin kabulü ve 
Bayındırlık ve İskan Bakanının onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hü‐
kümleri içinde aynı müteahhide yaptırılabilir.”
hükmünün ilave edilmesi hususu ile, 
“İlgi Bakanlık Makamı “OLUR”u ile tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde 
ihale edilebilmesi için hazırlanan ekteki “İhale Şartnamesi” ve “Sözleşme” tasarıla‐
rının yukarıda belirtilen hükmün eklenmesi suretiyle uygulanmaya konulması” 
hususu usul ve esas haline getirilmiştir.
‐ 19.9.1997 günlü, 3367 sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK 
imzası ile davet mektubu gönderilen firmalara gönderilen yazı eki zeyil‐
name 
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak ihaleye davet edi-
len firmalara gönderilen 19.9.1997 günlü, 3367 sayılı yazı ekindeki
ZEYİLNAME-1’in açıklamalar başlıklı soru cevap bölümünün 6. madde-
sinde;
“Davet mektubu alan firmalar kendi adlarına veya ortak girişim olarak 6 ihaleye 
de teklif verebilirler. Ancak, davet alan  firmalar tek başlarına (1), pilotluklarındaki 
idarece uygun görülen ortak veya ortaklıklarla oluşturacakları ortak girişim olarak 
da en fazla (2) ihaleyi üstlenebilirler.” 
açıklaması yapılmıştır. 
Yukarıda belirtilen işlemler değerlendirildiğinde, ihale usul ve esasları
25.8.1997 gününde Bakan oluru ile belirlendiği halde, sonradan önemli deği-
şiklikler yapıldığı anlaşılmaktadır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

98
2886 sayılı Kanunun 89. maddesi gereğince kanun kapsamı dışına çıka-
rılan ihalelerde Bakanın ihale usul ve esaslarını değişik aşamalarda düzenle-
yebilmesi olanaklı ise de bu düzenleme yapılırken özel kasıtla hareket edil-
memesi, kamu yararı ve gereksinimlerin gözetilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Öte yandan Devlet İhale Kanununun 89. maddesinde ihale usul ve esasları-
nın nasıl belirleneceği konusunda bir açıklık veya sınırlama öngörülmemiş-
tir. Bu nedenle, ihale usul ve esaslarının birden fazla aşamada düzenlenmiş
olması başlı başına cezai sorumluluk oluşturmaz.
Bu savda belirtilen ihale usul ve esasları ile getirilen düzenlemelerin so-
mut olayda meydana getirdiği sonuçlar, ileriki bölümlerde, ihalede rekabe-
tin sağlanması ve kamu yararı açısından ayrıca irdelenecektir.
bb‐  İhale  usul  ve  esaslarında  belirtilen  kriterlere  uygun  çok  sayıda 
(otuzu  aşkın)  firma  var  iken  onbeş  firmanın  belirlenerek  davet 
edilmesi suretiyle ihalelerde rekabetin engellenmesi 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda;
“...ihale konusu işlerden daha yüksek standartta ve keşif bedelli ve dış kredi sağ‐
lanma koşuluyla ihale edilen pek çok otoyol ihaleleri ile soruşturma konusu ihaleler‐
den  (3)’ünü  kapsayan  (Araklı‐İyidere,  İyidere‐Çayeli  ve  Çayeli‐Ardeşen  –Hopa 
yolları) ve 1996 yılında yapılan ihale başvurusu önseçimleri için (aynı idare tarafın‐
dan)  yeterli  bulunmuş  olan  Tubin,  Gürsan, Hasko,  Enerji‐Su  Ata O.G.,  STFA 
Özışık O.G.,  C.Özgür,  Göçay,  Z.Çarmıklı, Hasancanpoyraz, Özdemir, Öz,  Eko, 
Beğen, Aska, Eksen Güntekin O.G., Aydıner, Mön, T.Hazinedaroğlu Öztaş, Ön‐
gün, Duygu ve Günsayıl  firmaları  ile soruşturma konusu  ihalelerden bir yıl sonra 
1998  yılında  yapılan  gerek  keşif  bedelleri  olarak  gerekse  teknik  standartlar  olarak 
soruşturma konusu işlerden çok daha büyük ve kapsamlı ihalelerden birisi olan Ay‐
dın‐Denizli Otoyolu  ihalesi Aydın‐Yenipazar kesimi  ihalesine  (dış kredili bir  ihale 
olup  ilanlı  olarak  yapılmış) müracaat  edip  yeterlilik  alan  otuz  iki  firmanın  davet 
edilmediği; buna karşılık 1996 yılında yeterlilik alamayan bir  firmanın (Yüksel İn‐
şaat) ihalelere davet edildiği...” 
gerekçe gösterilerek ihalelerde rekabet koşullarının oluşturulmadığı id-
dia edilmiştir.
Bu savla ilgili olarak, davet edilen firmaların ihale usul ve esaslarında be-
lirtilen kriterlere sahip olup olmadığı, davet kriterine sahip olduğu halde iha-
leye davet edilmeyen firmaların bulunup bulunmadığı ve belirlenen usul ve
esasların devlet ihalelerinde uygulanması gereken temel ilkelerle bağdaşıp
bağdaşmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yaşar Topcu Kararı
99
İhaleye davet edilen firmalar Bakanlar Kurulunun 1.8.1997 günlü,
97/9698 sayılı kararına bağlı olarak 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı ve 8.9.1997
günlü, 6599 sayılı Bakan olurları ile belirlenmiştir.
Bayındırlık ve İskan Bakanı Yaşar Topcu imzalı 26.8.1997 günlü, 6246
sayılı olurda davet edilecek firmalarda aranan kriterler:
‐ İdarece teknik güç ve yeterlilikleri kabul edilmiş olanlardan, otoyol ya‐
pımlarını gerçekleştirmiş ve kredi bulabileceklerini ispatlamış firmalar ile, 
‐ 26.8.1997 günü itibarıyla Karadeniz sahil yollarında çalışan ve ödenekleri 
üzerinde fiilen harcama yapan ve kredi bulabileceklerini ifade eden firmalar, 
olarak belirlenmiştir.
Söz konusu kriterler uyarınca davet edilen onbir firma şunlardır;
1- Enka İnş. ve San. A.Ş.
2- Doğuş İnş. ve Tic. A.Ş.
3- Tekfen İnş. ve Tic. A.Ş.
4- Nurol İnş ve Tic. A.Ş.
5- Bayındır İnş ve Tic. Ltd. Şti.
6- Kutlutaş İnş. ve Tic. Ltd. Şti.
7- Entes End. Tes. İml. ve Montaj Taah. A.Ş.
8- Özışık İnş. ve Tah. A.Ş.
9- Yüksel İnş. A.Ş.
10- Polat Yol Yapım San. Ve Tic. A.Ş.
11- Cengiz İnş. San. ve Tic. A.Ş.
Yukarıda belirtilen Enka, Doğuş, Tekfen, Nurol, Bayındır, Kutlutaş ve
Entes olmak üzere yedi firmanın otoyol yapımı gerçekleştiren ve kredi geti-
ren firmalar olduğu, dolayısıyla davet şartlarını taşıdığı Bayındırlık ve İskan
Bakanlığının 18.5.2005 günlü, 5991 sayılı yazısından anlaşılmaktadır.
Geriye kalan Özışık, Yüksel, Polat ve Cengiz inşaat firmalarının ise ihale
olurunda yer alan “Karadeniz sahil yollarında çalışan ve ödenekleri üzerinde fiilen 
harcama yapan ve kredi bulabileceklerini ifade eden firmalar” kriterine göre davet
edildikleri anlaşılmaktadır.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 18.5.2005 günlü, 5991 sayılı yazısı
ekinde gönderilen Karadeniz sahil yolunda çalışan firmalar listesi içerisinde
Yüksel İnşaat firmasının adı yer almamakta ise de aynı Bakanlığın Yüce Di-
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

100
van Başkanlığına gönderdiği 19.8.2005 günlü, 8048 sayılı yazısında Yüksel
İnşaat firmasının 26.8.1997 tarihi itibarıyla, Ünye-Piraziz I. Kısım yolunu
yaptığı bildirilmiştir. Bu durumda, yukarıda belirtilen son dört firmanın
tamamının 26.8.1997 tarihinden önce Karadeniz sahil yolunda çalıştıkları
konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
Burada yanıtlanması gereken husus, Karadeniz sahil yolunda çalışan
söz konusu dört firmanın ihale olurunda yer alan “ödenekleri üzerinde  fiilen 
harcama yapan firma” kriterine sahip olup olmadıklarıdır.
Sanık, 21.6.2005 günlü oturumda tanık olarak dinlenilen ve Karadeniz
sahil yolunda çalıştığı halde ihalelere davet edilmeyen Öz İnşaat firmasının
temsilcisi Mehmet Emin Erdoğan’a ödeneği üzerinde harcama yapıp yap-
madığını sormuş ve tanığın ödenek harcaması yaptığını beyan etmesi üze-
rine, davet kriterinde “ödenek üstü harcama kriteri”nin olduğunu ifade etmiş-
tir. Sanığın, 21.6.2005 günlü oturumdaki beyanı aynen şöyledir:
“SANIK YAŞAR TOPCU – Ödeneği dışında  kendileri  bir para harcama  im‐
kânları oldu mu, harcadılar mı, ödeneği dışında yüksek düzeyde,  işin bir an evvel 
bitirilmesi için, yoksa, hep ödenek harcaması mı yaptılar? 
TANIK MEHMET EMİN ERDOĞAN – Ödenek harcaması yaptık. 
SANIK YAŞAR TOPCU  – Bizim  ihale  şartnamemizde,  biliyorsunuz,  ödenek 
üstü harcama vardı. Bir de, otoyol yaptım dedi efendim, o zaman dış kredi getirmiş 
olması lazım, o tarihe kadar dış kredi getirmiş mi efendim?” (21.6.2005 günlü tu-
tanak, s. 168).
Sanık, 31.1.2006 günlü oturumdaki beyanında ise firma davet kriterinde
yer alan “ödenekleri üstünde harcama” tabirinin, işini düzgün yapan ve işi
bitirmek için gayret sarf eden firmalar anlamına geldiğini ifade etmiştir.
Sanığın, 31.1.2006 günlü oturumdaki beyanı aynen şöyledir:
“…Ödenek üstü harcamadan kasıt, bu yolu yapacak olan firmaların, beklemek‐
sizin,  oyalamaksızın,  büyük  bir  istek  ve  arzuyla,  bütün makinesini,  parasını,  pu‐
lunu,  imkânlarını  seferber  ederek  çalışmak  isteyen bir  firma mıdır, yoksa,  işte, bir 
ödenek aldı, onu bir sene içerisinde kullanıp, iyi kötü sonuç alacak firma mıdır; ölçü 
budur, onun  için o ölçü konmuştur. Yani,  firmaların çalışmada ve gittikleri yolda 
izledikleri şeydir. Yoksa 150 milyar liralık şey! Bir tane şey gösteriyor. Yani, biz, o 
günkü şartlarda sadece bir  firmanın ödenek üstü –Karayollarına göre söylüyorum‐ 
harcama yaptığı bir işte onu ölçüye koymuşuz, ölçü koymuşuz, böyle ölçü olur mu 
efendim?” (31.1.2006 günlü tutanak, s. 315). 
Görüldüğü üzere, firma davet kiterinde yer alan “ödenekleri üstünde
harcama” tabirinin ne anlama geldiği konusunda sanığın 21.6.2005 günlü
Yaşar Topcu Kararı
101
oturumdaki ifadesi ile 31.1.2006 günlü oturumdaki ifadesi arasında çelişki
mevcuttur.
Karayolları Genel Müdürlüğünün 15.7.2005 günlü, 6227 sayılı ilk yazı-
sında, 26.8.1997 tarihi itibarıyla Karadeniz sahil yolunda çalışmakta olan fir-
malardan Espiye-Çarşıbaşı yolunu yapmakta olan firma (Özışık-Gürsan ortak
girişimi) haricinde, diğer firmaların ödenekleri üzerinde fiilen harcama yap-
madıkları, 10.8.2005 günlü, 7734 sayılı ikinci yazısında ise 26.8.1997 tarihi iti-
barıyla Karadeniz sahil yolunda çalışmakta olan tüm firmaların fiilen çalıştık-
ları ve ödenekleri üzerinde harcama yaptıkları bildirilmiştir.
Bu iki yazı arasındaki çelişki Karayolları Genel Müdürlüğünün 20.1.2006
günlü, 336 sayılı yazısı ile giderilmiş ve söz konusu yazıda, sadece Özışık-
Gürsan firmaları taahhüdündeki Espiye-Çarşıbaşı yolunda 1997 yılında sağla-
nan ödeneğin üzerinde fiilen 150 milyar liralık harcama yapıldığı ve sözleşme
gereği 1998 yılında 1997 yılı fiyatlarıyla ödendiği, diğer işlerde ise o yıl sağla-
nan toplam ödenekler dışında fiili harcama yapılmadığı belirtilmiştir.
Gönderilen son yazıda, müteahhit firmaların üstlendikleri yol yapım işle-
rinde, aynı yıl içinde (Örneğin 1997 yılı) sene başında sağlanan ödenek ile yıl
içinde arttırılan/düşürülen ek ödenekler dahil o yıl içinde yıl sonuna kadar sağ-
lanan ödeneğin tamamının kullanılmasından sonra ödenek üzerinde çalışma
yapılması ve bu çalışmanın bedelinin ertesi yıl (1998) sözleşme gereği çalışma
yapıldığı yılın (1997) fiyatlarıyla ödenmesi durumunda firmanın (1997 yılında)
ödenek üstü fiilen harcama yaptığının kurum tarafından kabul edildiği ifade
edilmiş ve çelişkili olduğu belirtilen yazılar bu kabul çerçevesinde değerlendi-
rildiğinde, her iki yazıda da sadece Özışık-Gürsan firmaları taahhüdündeki Es-
piye-Çarşıbaşı yolunda 1997 yılında sağlanan ödeneğin üzerinde fiilen 150 mil-
yar liralık harcama yapıldığı ve sözleşme gereği 1998 yılında 1997 yılı fiyatla-
rıyla ödendiği, diğer işlerde ise o yıl sağlanan toplam ödenekler dışında fiili
harcama yapılmadığı belirtilmiştir.
Ancak, 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan olurunda “...şu anda Karadeniz 
sahil yollarında çalışan ve ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapan...” ifadesi geç-
tiğinden, 1998 yılına gelmeden 1997 yılına ilişkin değerlendirme yapılama-
yacağından, 26.8.1997 tarihi itibarıyla bu firmanın da ödeneği üzerinde har-
cama yapıp yapmadığını saptamak olanaksızdır.
Nitekim, ihalelere davet edilen Yüksel İnş. A.Ş.’nin temsilcisi Tuna
Aksel, 21.7.2005 günlü oturumdaki beyanında ödenek üstü harcama yapma-
dıklarını beyan etmiştir. 
İhale usul ve esaslarında 26.8.1997 tarihi itibarıyla çalışma şartı arandı-
ğına göre, 1997 yılı sona ermediğinden (26.8.1997 tarihinden 31.12.1997 tari-
hine kadar ödenek gelmesi söz konusu olacağından), firmaların ödeneğin
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

102
üstünde harcama yapıp yapmadığını belirleyebilmek amacıyla 1996 yılı
ödenek ve hakediş durumunun incelenmesi gerekecektir.
Karayolları Genel Müdürlüğünce Yüce Divan Başkanlığına gönderilen
1.11.2005 günlü, 10505 sayılı yazı ekindeki belgelerin incelenmesi sonu-
cunda, 26.8.1997 tarihi itibarıyla Karadenizde çalışan, ihaleye davet edilen
ve ihale kazanan firmaların 1996 yılındaki ödenek ve hakediş bilgileri aşa-
ğıdaki tabloda belirtilmiştir:


Firma 
Adı  Yaptığı İş 
1996 yılı 
ödenek top‐
lamı 
1996 yılı  
hakediş top‐
lamı 
Sonuç 
Yüksel İn-
şaat
Ünye-Piraziz
I. Kısım
598.651.000.000 588.962.318.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)
Özışık+Gü
rsan
Piraziz-Espiye-
Çarşıbaşı 952.758.000.000 940.566.055.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)
Polat
İnşaat
Çarşıbaşı-Trab-
zon-Araklı
403.500.000.000 397.499.686.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)
Cengiz İn-
şaat
Hopa-Kemal-
paşa-Sarp 1.176.000.000.000 1.176.046.114.923
Hakediş öde-
nekten fazla
(ödenek üstü
harcama var)

Yukarıdaki tabloda Hopa-Kemalpaşa-Sarp yolu işinde 1 trilyon 176 mil-
yar lira ödenek var iken, bu ödenek miktarından 46 milyon lira daha fazla
hakediş düzenlendiği görülmekte ise de hem ödenek miktarını hem de ima-
latları birebir denkleştirmenin zorluğu nedeniyle hakediş miktarı ya ödene-
ğin altında ya da az üstünde olabileceğinden bir trilyon liralık ödenekte 46
milyon liralık hakediş fazlalığı ödenek üstü harcama olarak kabul edilemez.
Nitekim, sanık müdafiilerinin, esasa ilişkin 20.3.2006 günlü savunmalarında
belirttikleri;
“Ödenek üstü harcamada sene sonu  itibariyle ödeneğin bir miktar geçilmiş ol‐
ması da bir ölçü değildir. Çünkü, sene sonuna doğru istihkaklara konan kalemlerde 
birim değerleri yüksek kalemler bulunabilir ve ödenek bir miktar aşılabilir. Bu tuta‐
nağa bağlanarak bir sonraki yıl ödeneğinden ödendiği için bu defa da bir sonraki yıl 
ödeneği azaltılmış olur.” 
Yaşar Topcu Kararı
103
şeklindeki ifadeleri ile Karayolları Genel Müdürlüğünün 20.1.2006 gün-
lü, 336 sayılı yazısında ödenek üstü harcama konusunda yapılan açıkla-
malar da bu hususu doğrulamaktadır.
Diğer taraftan, 26.8.1997 tarihi itibarıyla Karadenizde çalışıp da ihaleye
davet edilmeyen firmaların ödenek üstü harcama durumları ise aşağıdaki
tablodaki gibidir:

Firma 
Adı  Yaptığı İş 
1996 yılı ödenek 
toplamı 
1996 yılı 
hakediş top‐
lamı 
Sonuç 
Bal-İş
İnş.
Ünye-Pira-
ziz III. Kı-
sım
454.234.000.000 444.546.479.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)
Öz
İnş.
Trabzon
Şehir Geçişi 200.000.000.000 199.999.990.000
Ödenek
hakedişten fazla
( ödenek üstü
harcama yok)
Tubin
İnş.
Samsun-
Ünye Yolu
520.405.000.000 453.048.345.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)
Gök-
delen
İnş.
Samsun
Şehir Gecişi 197.000.000.000 196.476.464.000
Ödenek
hakedişten fazla
(ödenek üstü
harcama yok)

Bilindiği üzere tüm ihale sözleşmelerinde taraflarca kabul edilen tutar
kadar yılı imalatların karşılığı ödeneği tahsis etmeye işveren sıfatıyla idare-
ler yetkilidir. Müteahhit ise yine sözleşme hükmü gereği tahsis edilen öde-
nek tutarını karşılayacak kadar imalat yapmakla yükümlüdür. Sözleşmede
belirlenen yükümlülük, tahsis edilen ödenek kadar imalat yapmak olduğu-
na göre, idarenin tahsis ettiği ödeneğin üzerinde imalat yapmış olmayı kri-
ter olarak saptamak ve ihalede uygulamak gerçekçi olmadığı gibi belirlenen
kritere uyulmadığı da açıktır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, yukarıdaki tablolardaki veriler ile sanı-
ğın bu konudaki çelişkili açıklamalarından ve tanık beyanlarından “Karade‐
niz sahil yolunda çalışan ve ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapan” kriteri açı-
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

104
sından, ihaleye davet edilen ile davet edilmeyen firmalar arasında fark bu-
lunmadığı anlaşılmıştır.
8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan Yaşar Topcu imzalı olurla, yukarıda
belirtilen on bir adet firmaya ilave olarak “İhalede rekabetin yaygınlaştırıl‐
masını  sağlamak  amacıyla”  çağrılan yine teknik güçleri ve yeterlilikleri
idarece bilinen ve kredi temin edebileceklerini ifade eden dört firmanın du-
rumlarının da irdelenmesi gerekmektedir. İhalelere sonradan davet edilen
dört firma şunlardır;
1- Güriş ve Metiş Ortak Girişimi
2- Mapa İnş. ve Tic. A.Ş
3- Limak İnş. San ve Tic. Ltd. Şti.
4- Makyol İnş. San. ve Tic. A.Ş
Söz konusu Bakan oluru ile, 26.8.1997 günlü Bakan olurunda belirtilen
ihalelere davet kriterleri değiştirilmiştir. Böylece, ilk olurda yer alan “Teknik 
güçleri  ve  yeterlilikleri  idaremizce  kabul  edilmiş  olanlardan;  otoyol  ya‐
pımlarını gerçekleştirmiş ve kredi bulabileceklerini  ispatlamış  firmalar  ile 
Karadeniz  Sahil Yollarında  çalışan  ve  ödenekleri üzerinde  fiilen harcama 
yapan  ve  kredi  bulabileceklerini  ifade  eden  firmalar” kriteri kaldırılmış;
yerine, “teknik güçleri ve yeterlilikleri idarece bilinen ve kredi temin edebi‐
leceklerini ifade eden” kriteri getirilmiştir.
İhale kriterleri değiştirilerek davet edilen ve 26.8.1997 tarihi itibarıyla
Karadenizde çalışması bulunmayan bu dört firmadan Güriş-Metiş ortak
girişiminin Özışık İnşaatla, Mapa ve Makyol Şirketlerinin Cengiz İnşaatla,
Limak Şirketinin ise Bayındır İnşaatla ortak girişim kurmak suretiyle ihaleye
katıldıkları ve ihale kazandıkları anlaşılmıştır.
Sanık Bakan 28.3.2005 günlü oturumda yapılan sorgusunda, ihalelere
firmaların teklif vermeyecekleri kuşkusu olduğunu, ihalede rekabetin sağ-
lanması amacıyla dört-beş firmanın daha çağrılmasını istediğini söylemiştir.
İhalelerin yapıldığı tarihte Karayolları Genel Müdürü olan Yaman KÖK,
21.4.2005 günlü oturumda “…sayın Bakan “başlangıçta seçilen 11 firmaya ilave 
olarak ‐ona herhalde kendisi cevap verecektir‐ şu dört firmanın daha ilave edilmesi, 
yani, şu dört firmayı daha inceleyin, bunların ihaleye iştiraklerinde bir sakınca olup 
olmadığını söyleyin” dediler. Söylediği dört firmalar da, idarece bilinen, maddî güç‐
leri olan  firmalardı.” şeklinde beyanda bulunarak, söz konusu dört firmanın
sanık Bakanın talimatıyla sonradan çağrıldığını ifade etmiştir.
Nitekim, sanık Yaşar Topcu 21.4.2005 günlü oturumda tanık Yaman
Kök’e sorduğu “Sayın Genel Müdür buyurdu ki, 4  tane  isim, bunlara da bakın 
demişim, bunun öncesinde, Yaman Bey, teklif gelmemesi gibi bir kuşkum var, bun‐
ları çoğaltabilir miyiz, şu 4 tane firmayla da yani sizin şartlarınıza uygun mu, ba‐
Yaşar Topcu Kararı
105
kabilir misiniz şeklinde mi oldu, yoksa, onu teyit etti; ama, bu, önceki beyanı, yani, 
teklif vermeme gibi bir durumla karşılaşabiliriz, böyle bir kuşkum var, bu  sayıları 
çoğaltalım  gibi  beyanı  da  hatırlıyor mu?”  şeklindeki sorusunda da sonradan
çağrılan dört firmanın isim verilerek kendisi tarafından çağrıldığını açıkça
ifade etmiştir.
İhale komisyonu başkanı Ahmet Ustaoğlu da 21.4.2005 günlü oturumda
verdiği ifadesinde, “...daha sonra Sayın Bakanımız bu sayının daha da artırılma‐
sını istediler, onlar da incelenerek, hepsi, artık, rekabet artırılması yönünde bir öneri 
olduğu  için, onlar da uygun görülerek, bu belli  istekli  listesi oluşturuldu…” şek-
linde beyanda bulunarak söz konusu firmaların davet edilme şeklini teyit
etmiştir.
Sanık ve tanık beyanlarına göre, sonradan davet edilen bu firmaların ta-
mamının sanık Bakan tarafından ve firma ismi verilerek çağrıldığı anlaşıl-
maktadır.  
Söz konusu firma temsilcisi olan tanıklar beyanlarında, ihale tarihine ka-
dar dış kredili iş, otoyol ve Karadenizde iş yapmadıklarını ifade etmişlerdir.
Sanık Bakan Yaşar Topcu, Karadeniz sahil yolu ihalelerine davet edil-
meyen firma temsilcilerine ihale tarihine kadar kredi getirip getirmediğini
yani dış kredili iş yapıp yapmadığını sormuştur. Ancak, ihalelere davet edi-
len ve yukarıda belirtilen firma temsilcileri de ihale tarihine kadar dış kredi
getirmediklerini (dış kredili iş yapmadıklarını) belirtmişlerdir.
Bu durumda, başlangıçta belirlenen ihale usul ve esasları değiştirilerek
ve bizzat sanık Bakanın isim vererek ihaleye davet ettirdiği dört firmanın
tamamının ortak girişim kurarak ihalelere katılmaları ve bu firmalarla aynı
koşullara sahip diğer firmaların ise ihalelere çağrılmamaları birlikte değer-
lendirildiğinde, söz konusu uygulama ile bazı firmaların ihaleye katılmaları
sağlanarak avantajlı duruma getirildiği ve ihalede rekabet ortamının oluştu-
rulmadığı anlaşılmaktadır.
Davet edilen firmaların ihale usul ve esaslarında öngörülen kriterler açı-
sından değerlendirilmesinin yapılmasından sonra, Karadeniz sahil yolunda
çalışan ve otoyol yapıp da ihalelere davet edilmeyen firmaların durumları-
nın irdelenmesi gerekecektir.
26.8.1997 günlü Bakan olurunda ihalelere davet edilecek firmalar için iki
farklı kriter öngörülmektedir.
Birinci kriter, 26.8.1997 tarihi itibarıyla otoyol yapmış ve kredi getire-
ceklerini ispatlamış firmalar olmasıdır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığından
gönderilen 18.5.2005 günlü, 5991 sayılı yazıda bu kriterlere uyan toplam
sekiz adet firmanın olduğu bildirilmiştir. Bu sekiz firmadan, STFA firması
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

106
haricindeki tüm firmalar ihalelere davet edilmiştir. Tanık Yaman Kök ve
sanık, söz konusu firmanın ihale tarihinde ekonomik zorluk içerisinde bu-
lunması ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile davalı olmasından ötürü iha-
lelere davet edilmediğini ifade etmişler, firma temsilcisi olan tanık İbrahim
Özen de bu durumu teyit etmiştir.
İkinci kriter, 26.8.1997 tarihi itibarıyla Karadeniz sahil yolunda çalışan
ve ödenekleri üzerinde fiilen harcama yapan firmalar olmasıdır. Bayındırlık
ve İskan Bakanlığından gönderilen 18.5.2005 günlü, 5991 sayılı yazıdan bu
kriterleri haiz oldukları halde ihalelere davet edilmeyen firmaların; Gökde-
len, Tubin, Bal-İş, Gürsan ve Öz İnşaat firmaları olduğu anlaşılmaktadır.
Karayolları Genel Müdürlüğünün 19.8.2005 günlü, 8048 sayılı yazısında,
Araklı-Gündoğdu yolu Km: 103+585-136+491 kesiminde yaptırılan “Deniz 
tahkimatları  işi”nde 26.8.1997 günü itibarıyla Atacan Aksoy isimli firmanın
çalışma yaptığı bildirilmiş ise de bu firma ve yapılan iş, ilgili genel müdür-
lüğün 18.5.2005 gününde Yüce Divan Başkanlığına gönderilen Karadeniz
sahil yolunda 26.8.1997 tarihi itibarıyla çalışan firmaları gösteren liste içinde
yer almamaktadır.
Gökdelen firması, 7.12.1993 gününde ihalesi yapılan Samsun Çevre Yo-
lu ihalesini kazanan Aydın firmasından 6.11.1995 gününde işi devir alan
firmadır. Sanık, Gökdelen inşaat firmasının yaptığı işin “Karadeniz sahil
yolu” kapsamında bulunmadığını ve bu nedenle ihaleye davet edilmediğini
ifade etmiştir. 
Öz İnşaat firması, 13.12.1993 gününde ihalesi yapılan Trabzon Şehir Ge-
çişi ihalesini kazanan firmadır. Sanık, bu firmanın da yaptığı işin “Karade-
niz sahil yolu” kapsamında bulunmadığını ve bu nedenle ihalelere davet
edilmediğini beyan etmiştir.  
Bal‐İş  firması, 30.12.1993 gününde ihalesi yapılan Ünye-Piraziz III. Kı-
sım Yolu ihalesini kazanan firmadır. Sanık, bu firmanın ödeneklerini kulla-
namadığı ve işini düzgün yapmadığı için çağrılmadığını ifade etmiştir.
Tubin firması, 21.12.1992 gününde ihale edilen Samsun-Ünye Yolu iha-
lesini kazanan firmadır. Sanık, bu firmanın da ihale olurunda yer alan öde-
nek üstü harcama kriterini haiz olmadığı için çağrılmadığını beyan etmiştir.  
Gürsan firması, 15.2.1994 gününde ihalesi yapılan Espiye-Çarşıbaşı Yo-
lu ihalesini Özışık firması ile ortaklaşa kazanan firmadır. Dosyadaki bilgi ve
beyanlardan bu ortaklıkta Özışık firmasının %80, Gürsan firmasının ise %20
oranında pay sahibi olduğu anlaşılmıştır. Sanığın, bu firmanın çağrılmama
nedenine ilişkin bir açıklaması olmamıştır.
Yaşar Topcu Kararı
107
İhale tarihinden önce “Karadeniz sahil yolunda” çalışan Gürsan firması
temsilcisi olan tanık Cevdet Özbalçık, ihalelere davet kriterlerinde öngörü-
len teknik ve mali güce sahip olmadıklarını ifade etmiştir.
Aynı konumda bulunan Gökdelen firması temsilcisi tanık Remzi Tekin ise
ihalelere davet edilmemelerinin idarenin takdiri olduğunu beyan etmiştir.
Otoyol yapan firmalardan STFA firmasının temsilcisi İbrahim Özen de
mali zorluk içersinde olmaları ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile davalık
olma nedenlerinden dolayı davet edilmemelerini yadırgamadığını ifade
etmiştir.
İhale tarihinden önce Karadeniz sahil yolunda çalışan Öz İnşaat firması
temsilcisi tanık Mehmet Emin Erdoğan, Tubin firması temsilcisi Turan
Büyükşahin ve Bal-İş firması temsilcisi Nazım Bal beyanlarında, ihale olu-
runda yer alan “Karadenizde çalışan ve ödenekleri üzerinde harcama yapan” kri-
terini haiz oldukları halde ihalelere davet edilmediklerini ifade etmişlerdir.
İhale tarihinden önce otoyol yapmış firmalar içerisinde bulunan STFA
firması ile Karadenizde çalışmakta olan Gürsan ve Atacan Aksoy firmaları-
nın ihaleye çağrılmamaları fiili ile ilgili olarak dosyadaki belgeler ve firma
temsilcileri olan tanık beyanları karşısında bu firmaların ihaleye davet edil-
memeleri nedeniyle sanığa cezai sorumluluk yüklenemeyeceği kanaatine
varılmıştır.
Buna karşılık, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Yüce Divana
gönderilen yazıda Karadeniz sahil yolunda çalışan firmalar arasında göste-
rilen ve ihale kriterlerine sahip olduğu anlaşılan Gökdelen, Öz, Bal-İş ve
Tubin inşaat firmalarının ise ihaleye davet edilmemelerinde haklı bir nede-
nin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sanık savunmalarında, tanık olarak dinlenilen bir kısım firma temsilcile-
rinin Karadeniz’de yaptıkları çalışmaların, Karadeniz sahil yolu projesi kap-
samında değerlendirilemeyeceğini, özellikle Samsun şehir geçişi işini yapan
Gökdelen ve Trabzon şehir geçişi (tanjant yolu) işini yapan Öz inşaat firma-
larının yaptıkları işlerin Karadeniz sahil yolu projesi kapsamında bulunma-
dığını ileri sürmüş ise de firmaların davet kriterinde “Karadeniz sahil yolu”
ibaresinin yer aldığı, “proje” ibaresinin bulunmadığı ve Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından Yüce Divana gönderilen yazıda da Karadeniz sahil
yolunda çalışan firma isimleri arasında bu iki firmanın da bulunduğu dik-
kate alındığında, sanığın savunmasında ileri sürdüğü bu hususların doğru
olmadığı kanaatine varılmıştır.
Bal-İş ve Tubin firmalarının ödeneklerini dahi kullanamadıkları ve yap-
tıkları işi sürüncemede bıraktıkları gerekçesiyle ihaleye davet edilmedikleri
yönündeki sanık savunması, yukarıdaki bölümde açıklandığı üzere ödenek
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

108
üstü çalışma kriteri açısından bu firmalar ile ihaleye çağrılan firmalar ara-
sında bir fark bulunmadığının açıklığa kavuşması nedeniyle yerinde görül-
memiştir.
Her ne kadar sanık 4.5.2006 günlü dilekçesinin ekinde, bu iki firmanın
yaptıkları işleri sürüncemede bıraktıklarına ilişkin, Karayolları Bölge Mü-
dürlüklerinin yazılarını ibraz etmiş ise de bu yazılardan Tubin firmasıyla
ilgili bulunanların 2004 yılındaki çalışmalara ilişkin olması, Bal-İş firmasıyla
ilgili olan yazılarda ise ödeneğin kullanılamadığı yönünde kesin bilgilerin
bulunmaması nedeniyle bu yazılara itibar edilmemiştir.
Sanığın ihalelere davet edilen firmalarla kredi bulup bulamayacakları
konusunda, ihale öncesinde görüşme yapılıp yapılmadığına ilişkin çelişkili
beyanlarda bulunduğu anlaşılmıştır (28.3.2005 günlü tutanak, s. 42;
26.5.2005 günlü tutanak, s. 122; 20.9.2005 günlü tutanak, s. 254).
Sanık, ihalelere çok sayıda firma çağrılmamasının nedenlerinden birinin
de bu durumun Hazineye ek yük getirmesi olasılığının olduğunu, bu ko-
nuda dönemin Hazine Müsteşarı ile telefonda bu yönde bir konuşma yaptı-
ğını ifade etmiş ise de sanığın bu konudaki savunması tanık olarak dinleni-
len Mahfi Eğilmez tarafından doğrulanmamıştır. Tanıklar Mahfi Eğilmez,
Yener Dinçmen ve Aydın Karaöz beyanlarında, ayrıca, firma sayısı ile kredi
maliyetleri arasında bir ilişki bulunmadığını da beyan etmişlerdir.
Diğer taraftan, Hazine Müsteşarlığının 1.12.2005 günlü, 2654 sayılı yazı-
sında “...KGM  projeleri  için  borçlanma  ihtiyacının  önemli  boyutlarda  olması  ve 
kredi  teklifinin  işi yüklenen  firmalar  tarafından getirilmesi  zorunluluğu yüklenici 
firmaların aynı anda aynı  finans kaynaklarına başvurmaları sonucunu doğurmuş‐
tur. Bu durumda, finans kaynaklarının aşırı talep karşısında daha yüksek kredi ma‐
liyetini kabul eden firmaya kredi tekliflerini vermeyi tercih etmeleri nedeniyle Tür‐
kiye’nin dış kredi maliyetinin yükselmekte olduğu ve diğer dış borçlanmalarımızın 
da  bundan  olumsuz  yönde  etkilendiği..” bildirilmiştir. Söz konusu yazı, ihale
sonrası dış kredi görüşmelerinin ihale kazanan firmalar yerine Hazine Müs-
teşarlığınca yapılmasının gerekçesine ilişkindir. Bu nedenle, ihale öncesi
davet edilecek firmalarla kredi maliyetleri arasında bir ilişki olmadığı yö-
nündeki tanık beyanları ile bu yazı arasında çelişkili bir durumun bulunma-
dığı anlaşıldığından sanığın aksi yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir.
Sanık, 1996 ve 1998 yıllarında ön seçim sonucunda yeterlilik alan bazı
firmaların dava konusu ihalelere çağrılmaması iddiasına ilişkin olarak, reka-
betin çok firma çağırmakla sağlanamayacağını, ön seçim kriterlerinin sürek-
lilik arz etmeyip değişken olduğunu, 1996 yılında yeterlilik alan firmanın
1997 yılında bunu kaybedebileceğini, bütçeden finanse edilen bir işle, dış
kredi ile finanse edilen bir işin karşılaştırılamayacağını ileri sürmüş ise de
Yaşar Topcu Kararı
109
1996 yılında Araklı-Rize-Çayeli ve Çayeli-Ardeşen-Hopa yollarının yapım
işi için yapılan ön seçim başvurusu üzerine yeterli görülen otuzu aşkın fir-
ma bulunduğu, yine 1998 yılında dış kredili olarak ihaleleri yapılan Bursa
Çevre Yolu, Gaziantep-Şanlıurfa, Ankara-Pozantı, Aydın-Denizli otoyolları-
nın ihalelerine yirmi ila otuziki arasında firma katıldığı ve bu ihalelerin
tümünün ilan yapılmak suretiyle gerçekleştirildiği ve bu firmaların ihaleye
davet edilmemelerine karşın özellikle, ihale kriterleri değiştirilerek sonra-
dan dört firmanın ihaleye çağrıldıkları dikkate alındığında, amacın rekabe-
tin yaygınlaştırılması düşüncesinden ziyade belli firmaların ihalelere katılı-
mını sağlamak olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.
Kamu kurum ve idareleri, 2886 sayılı Kanun hükümleri dışında yaptık-
ları ihalelerde de ihtiyaçları en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında
karşılamak, ihalede açıklık ve rekabeti sağlamak, saydamlık, eşit muamele,
güvenilirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması
gibi temel ilkeleri gözetmek zorundadırlar. Aksi uygulama, takdir hakkının
keyfi uygulanması anlamına gelecektir.
Sonuç olarak, sanığın Karadenizde çalışan ve ihale kriterlerine sahip
Samsun Çevre Yolu işini yapan Gökdelen, Samsun-Ünye yolunu yapan
Tubin, Ünye-Piraziz III. Kısım yolunu yapan Bal-İş ve Trabzon Şehir Geçişi
işini yapan Öz inşaat firmalarını ihalelere çağırmadığı, başlangıçta belirle-
nen ihale kriterlerini Güriş ve Metiş Ortak Girişimi, Mapa, Limak ve Makyol
inşaat firmalarının ihalelere katılmalarını sağlamak için değiştirdiği, bu ey-
lemiyle kendisine tanınan takdir hakkını amacı dışında kullandığı böylece
ihalede rekabet ortamı oluşturulamadığı gibi, belli firmalara avantaj sağlan-
dığı anlaşılmıştır.
b‐ Üç proje halindeki  işlerin  altı parçaya bölünerek ve birbirleri  ile 
ilişkilendirilerek  ihaleye  katılımın  sınırlandırılması  ekonomik 
açıdan en avantajlı teklifin verilmesinin engellenmesi  
Soruşturma komisyonu raporunda, üç proje halindeki işin altı parçaya
bölünerek ve birbirleri ile ilişkilendirilerek ihaleye katılımın sınırlandırıl-
dığı, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin verilmesinin engellendiği iddia
edilmiştir.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca Başbakanlığa gönderilen 31.7.1997
günlü, 2584 sayılı yazı ile Karayolları Genel Müdürlüğünün 1997 yılı yatı-
rım programının “Devlet Yolları Yapım ve Onarım çalışmaları” bölümünde
yer alan 97 E 04 0210 DPT ve 07-2038 KGM proje nolu “Bolaman-Perşembe”,
83 E04 0260 DPT ve 10-2015 KGM proje nolu “Doğu Karadeniz Sahil Yolu
(Araklı-Hopa)” ile 96 E04 0170 DPT ve 10-2033 KGM proje nolu “Piraziz-
Espiye(Giresun Geçişi Hariç)” Karadeniz sahil yolu işlerinde, milli bütçeden
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

110
Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan kaynakların yetersizliği nedeniyle
kredi kullanılmasının düşünüldüğü, bu nedenle  söz konusu ihalenin 2886
sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri dahilinde yapılması mümkün olama-
yacağından, bu Kanun hükümleri dışında ihale edilebilmeleri için 2886 sayı-
lı Kanunun 89. maddesi gereğince Bakanlar Kurulundan karar alınması
gerektiği ifade edilmiştir.
Bakanlığın istemine uygun olarak, Karadeniz sahil yolu ihalelerinin
Devlet İhale Kanunu hükümleri dışında ve üç proje halinde ihale edilmesine
Bakanlar Kurulunca 1.8.1997 gün ve 97/9698 sayı ile karar verilmiştir. Bu
kararda ihale edilecek işler “Bolaman-Perşembe”, “Piraziz-Espiye (Giresun
Geçişi Hariç)”, “Doğu Karadeniz Sahil Yolu (Araklı-Hopa)” olarak ve üç
kısım halinde belirtilmesine karşın 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan olu-
ruyla, ihalenin “Bolaman-Perşembe”, “Araklı-İyidere”, “İyidere-Çayeli”,
“Çayeli-Ardeşen-Hopa”, “Piraziz-Giresun” ve “Giresun-Espiye” olarak altı
kısım halinde belli istekliler arasında yapılmasına karar verilmiştir.
25.8.1997 ve 26.8 1997 günlü Bakan olurlarında, davet edilen firmaların
ihalelere teklif vermelerini sınırlayan bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Ancak, Karayolları Genel Müdürü Yaman KÖK imzası ile firmalara
gönderilen 26.8.1997 günlü, 3110 sayılı davet mektuplarının dip notunda
“Firmalar  işlerden birinin kendisinde kalması halinde diğer  işlere  teklif veremeye‐
cektir.” şeklindeki düzenleme ile ihaleler birbirleriyle ilişkilendirilmiş ve iha-
leye katılım sınırlandırılmıştır.
Her ne kadar sınırlama getiren bu hüküm, Karayolları Genel Müdürü
Yaman KÖK imzası ile firmalara gönderilen 29.8.1997 günlü, 3140 sayılı yazı
ve 8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan oluru ile getirilen “Firmalar işlerden biri‐
nin kendisinde kalması halinde, ikinci işe ancak, ortak girişim oluşturmuş olmaları 
ve  önceden  idarenin  uygun  görüşünü  almış  olmaları  şartıyla  teklif  verebilirler.”
şeklinde değiştirilmiş ise de bu düzenlemenin de ihaleleri birbirleriyle iliş-
kilendirdiği ve ihaleye katılımı sınırlandırdığı açıktır.
Üç proje halindeki işin altı kısma bölünmesinin sanık Bakanın talimatı
ile gerçekleştiği sanığın beyanı ve tüm dosya kapsamı ile sabit olmuştur.
2886 sayılı Kanun hükümleri dışında ihale edilen yolun, Bakanlar Ku-
rulunca üç proje halinde yapılmasına karar verilmiş olmasına rağmen Ba-
kanlar Kurulundan yeni bir karar alınmaksızın Bakanın yetkisini aşarak
“Bolaman-Perşembe” yolu dışındaki diğer işlerin parçalara bölünmesi, ihale
usul ve esaslarında sonradan yapılan ve Bakan oluruna bağlanan değişik-
liklerle ihalelerin birbirleriyle ilişkilendirilmesi ve katılımın sınırlandırılması
sonucunda, ihalelere katılan firmaların tamamının ihale kazanmasının yolu
açılmış ve rekabetin en üst seviyede gerçekleştirilmesi engellenmiştir.
Yaşar Topcu Kararı
111
c‐ Davet  edilen  firmaların  gizli  tutulması  gerektiği halde  ihalelerde 
firmaların birbirleriyle ortak girişimler oluşturmasını  teşvik ede‐
cek mahiyette usul ve esasların belirlenmesi 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, ihale usul ve esaslarında yer
alan “firmalar işlerden birinin kendisinde kalması halinde ikinci işe ancak, 
ortak girişim oluşturmuş olmaları ve önceden idarenin uygun görüşünü al‐
mış olmaları şartıyla teklif verebilirler” şeklindeki düzenleme ile idarenin
ayrı ayrı davet ettiği firmaları ortak girişim oluşturmaları yönünde teşvik
ettiği, “önceden  idarenin  uygun  görüşünü  almış  olmaları” şartının getiril-
mesi ile de kimin kiminle ortak girişim yapacağına da idarenin izin vereceği
izleniminin oluşturulduğu, böylece ihalelerdeki gizlilik ilkesinin ihlal edil-
diği iddia edilmiştir.
Sanık, konuya ilişkin yaptığı savunmalarında, ihaleye katılanların ihale-
den önce veya sonra ortak girişim yapmalarının normal bir durum oldu-
ğunu, her iki halde de ortaklık kurmanın ihalelerde anlaşma olarak kabul
edilemeyeceğini, nitekim daha önce yapılan Bolu Dağı geçişi ihalesinde ayrı
ayrı teklif veren Güriş-Metiş ortaklığı ile Limak firmasının sonradan ortaklık
kurduklarını, ihalelerden birisini alan firmanın diğer ihalede pilot firma
olamayacağına ilişkin getirilen düzenlemenin, bir firmanın bütün ihaleleri
almasına engel olmak olduğunu, firmaların ortak girişim kurmasını ve da-
vet edilen firmaların gizli tutulması gerektiği yönünde bir düzenlemenin
bulunmadığını, ihaleye girecek firmaların kimler olduğunu yayınlayan ku-
ruluşların bulunduğunu ifade etmiştir.
İhaleye davet edilen firma temsilcisi tanıklar beyanlarında, ihaleden ön-
ce katılacakların kimler olduğu konusunda idare ile bir görüşmelerinin ol-
madığını, katılacak firmaları bu konuda yayın yapan dergilerden veya kişi-
sel ilişkileri yoluyla öğrendiklerini, Karadenizde iş yapmanın zorluğu nede-
niyle burada iş yapan firmaların deneyiminden yararlanmak ve finansal
kaynak bulmak amacıyla ortak girişim oluşturduklarını ifade etmişlerdir.
Bir ihale hangi usul ve esas ile yapılırsa yapılsın ihalede rekabet ve açık-
lığın sağlanması temel ilkedir. İhalelerde firmaların ortak girişim kurması
olağan bir durum ise de bunun ihaledeki rekabet ve açıklığı engellememesi
gerekir.
Davet usulü ile yapılan ihalelerde ise davet edilen bir firmanın ihaleye
davet edilmeyen bir firmayla ortak girişim kurması rekabeti engellemez.
Nitekim, ihalenin yapıldığı tarihte Karayolları Genel Müdürü olan Yaman
KÖK de 21.4.2005 günlü duruşmadaki “... dışarıda da kalmış  firmalar olabilir, 
bunlar da belge almış firmalarla bir firma davet ettiğimiz firmaların bir tanesi ala‐
madığı takdirde ortaklık kurarak, yani, dışarıdaki büyük firmalarla ortaklık kurarak 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

112
iş almalarını sağlamak, rekabeti artırma gayesiyle biz bunu aldık.” şeklindeki ifa-
desiyle bu durumu teyit etmektedir. Tanık, soruşturma komisyonuna ver-
diği ifadesinde de davet edilen firmaların idareden onay almalarına gerek
olmadığını ve esasen söz konusu firmalara bu yönde bir onay da vermedik-
lerini beyan ederek, getirilen düzenlemelerin davet edilen firmalar ile davet
edilmeyen firmalar arasında ortaklık kurulması durumuna ilişkin olduğunu
yinelemiştir.
Bu bağlamda, ihaleye sonradan çağrılan Metiş-Güriş ortaklığının davet
öncesinde ortak girişim oluşturmaları ihaledeki rekabeti engellememektedir.
Yine, ihaleye davet edilen Entes firması ile ihaleye davet edilmeyen Kolin
firmasının ortak girişim kurması da ihaledeki rekabeti arttıran bir durum-
dur. Ancak, davet edilen diğer firmaların birbirleriyle ortak girişim kurma-
sına yönelik usul ve esaslar belirlenerek idarenin buna izin vermesi duru-
munda rekabetin sağlandığı söylenemez.
Bu açıklamalar ışığında olaya baktığımızda, 8.9.1997 günlü, 6599 sayılı
Bakan oluru ile getirilen “...firmaların  işlerden birinin kendisinde kalması 
halinde ikinci işe ancak, ortak girişim oluşturmuş olmaları ve önceden ida‐
renin uygun görüşünü almış olmaları şartıyla teklif verebilmeleri suretiyle 
ihale edilmesi...” şeklindeki düzenleme ile davet edilen firmaların ihale ön-
cesinde ortak girişim oluşturmalarının yolu açılmış ve firmaların ikinci işe
ancak ortaklık kurmak suretiyle katılmalarına olanak sağlanarak rekabet
ortamı sınırlandırılmıştır. Nitekim, bütün ihalelerin ortak girişim oluşturan
firmalar tarafından kazanılmış olması da bu durumu teyit etmiştir.
İhalelerde gizlilik sadece, ihalenin yapılış aşamasında ve verilen teklif-
lere ilişkin olup bunun dışında ihalelerde asıl olan, açıklık ve şeffaflık oldu-
ğundan, ihalede gizliliğin ihlal edildiği konusunda değerlendirme yapılma-
sına gerek görülmemiştir.
d‐ Müteahhitlerin ihale öncesinde anlaştıklarını gösteren bir çok bul‐
gu olmasına  rağmen bu bulguların dikkate alınmadan  ihalelerin 
sonuçlandırılmasına göz yumulması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunun, “Hukuki Değerlendirme” ana
başlığı altındaki “Müteahhitlerin ihale öncesinde anlaştıklarını gösteren bulgular”
alt başlığı altında yapılan değerlendirmede;
‐ Firmalar çok sayıda münferit teklifler vermiş olmalarına rağmen, hiçbir ihale‐
nin tek bir firmada kalmadığı, ihale üstlenen firmaların ihale tarihinden önce ortak 
girişim oluşturdukları ve ihalelerin bu ortak girişimler tarafından üstlenildiği, 
‐ Ortak girişim halinde yüksek  tenzilatta bulunan  firmaların, münferit olarak 
çok daha düşük tenzilatta bulunduğu, 
Yaşar Topcu Kararı
113
‐ Davet edilen onbeş  firmanın; bir  tanesinin  ihalelere katılmayacağını önceden 
idareye bildirdiği ve katılmadığı, bir tanesinin de hiçbir ortak girişimde bulunmadan 
münferit olarak ihalelerin tamamına düşük oranlarda teklifte bulunduğu, geri kalan 
onüç firmanın ise ikişerli‐üçerli ortak girişimler halinde ihaleleri üstlendiği, 
‐ Son ihaleleri kazanan firmaların, ilk ihalelerde kazanabilecek indirim oranları 
belli olmasına rağmen, aldıkları  ihaleye kadar  iş alabilecek  tekliflerde bulunmadığı, 
düşük tekliflerde bulunduğu, 
‐  İhale kazanan bir  firmanın (Özışık) ortak girişim halinde üstlendiği  ihale dı‐
şında kalan beş ihaleden dördüne teklif vermediği ve bir tanesine de en düşük teklifi 
verdiği yani üstlenmek için hiçbir gayrette bulunmadığı ve diğer firmaların da ben‐
zer davranışlarda bulunduğu, 
‐  İhale  kazanan  dört  firmanın  (Yüksel, Özışık, Polat, Cengiz),  bu  ihalelerden 
önce  de Karadeniz  sahil  yollarında  iş  üstlendikleri,  yeni  üstlendikleri  işlerin  eski 
işlerinin  bitişiğinde  olduğu  ve  bu  durumun  da  dikkat  çekici  olup  tesadüfle  ya  da 
arzu etmekle izahının mümkün olmadığı,
hususlarının firmaların önceden anlaştıklarını gösterdiği, bu durumun
müsebbibinin ise usul ve esaslara ortak girişim oluşturmaları konusunda
firmaların önceden idarenin uygun görüşünü almış olmaları şartının konul-
duğu (idare yazılı bir ortak girişim izni vermemiş ise de) göz önüne alındı-
ğında, ihale usul ve esaslarını belirleyen idarenin olduğu ve bu durumun
ihaleye fesat karıştırma suçunun hile unsurunu oluşturduğu ileri sürül-
müştür.
Sanık konuya ilişkin savunmasında özetle, her ihaleye bir ortak girişi-
min katılıp diğerlerinin münferit kaldığı savının ciddi olmadığını, her ihale-
ye birden fazla ortak girişimin teklif verdiğini, ortak girişimlerin yüksek
tenzilat vermiş olmasının firmaların anlaştığı anlamına gelmeyeceğini, bazı
firmaların şantiyelerinin bitişiğindeki ihaleleri almasının normal olduğunu,
bu durumun anlaşma veya fesat karıştırma ile bir ilgisinin bulunmadığını
beyan etmiştir.
Karadeniz sahil yolunda müteahhitlerin bu ihalelerden önce üstlendik-
leri ihaleler şunlardır:
Yüksel İnşaat Ünye Bolaman yolu,
Özışık İnşaat Espiye-Çarşıbaşı yolu,
Polat inşaat Çarşıbaşı- Trabzon-Araklı yolu,
Cengiz İnşaat Hopa Kemalpaşa-Sarp yolu.
Firmaların kazandıkları ihaleler ise şöyledir:
Yüksel İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişim Bolaman-Perşembe yo-
lu,
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

114
Özışık firmasının içinde bulunduğu ortak girişim Giresun-Espiye yolu,
Polat İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişim Araklı-İyidere yolu,
Cengiz İnşaatın içinde bulunduğu ortak girişim Çayeli-Ardeşen-Hopa
yolu.
İhalelere katılan firmalar ve verdikleri teklifler aşağıdaki tabloda göste-
rilmiştir:
30.09.1997 01.10.1997 02.10.1997
Saat 
10.00 
Saat 15.00 Saat 10.00 Saat 
15.00 
Saat 10.00 Saat 15.00 Firmalar 
Çayeli‐
Ardeşen‐
Hopa 
İyidere‐
Çayeli 
Araklı‐
İyidere 
Giresun‐
Espiye 
Piraziz‐ 
Giresun 
Bolaman‐ 
Perşembe 
Cengiz  15,17 15,55 Teşekkür Teşekkür Teşekkür
Mapa  16,48 13,13 16,40 15,95 16,50
Makyol 
20,30
15,75 13,52 13,72 Değ.alın-madı 14,92
Bayındır  17,56 12,82 12,78 13,17
Limak 
16,15 17,55
12,88 16,52 13,66 16,78
Polat  15,70 15,88 Teşekkür Teşekkür Teşekkür
Doğuş  14,17 15,68
18,50
15,05
Tekfen  11,50 11,80 13,72
14,20 13,60
Yüksel  12,12 12,50 14,83 15,16
Nurol  13,48 16,51
16,22
15,76 16,11
17,25
Güriş + 
Metiş 
O.G 
14,25 16,53 16,00 Teşekkür Teşekkür
Özışık  Teşekkür Teşekkür Teşekkür
16,91
11,00 Teşekkür
Entes+ 
Kolin  Teşekkür 13,78 14,68 Teşekkür 16,80 Teşekkür
Yaşar Topcu Kararı
115
Enka  14,00 13,25 13,85 13,68 13,20 12,52
Kutlutaş  Katılmadı Katılmadı Katılmadı Katılmadı Katılmadı Katılmadı
Sanık ile ihaleye katılan ve teklif veren firma temsilcisi olan müteahhit-
ler ihale öncesinde anlaşmadıklarını söylerken, tanık Hasan Ekinci ve Mah-
mut Yıldız firmalar arasında bir anlaşma olduğunu söylemiştir.
Tanık olarak dinlenilen ihale kazanan firma temsilcileri beyanlarında,
ihale edilen yolların bitişiğinde devam etmekte olan işlerinin bulunması,
şantiyelerinin kurulu olması ve bu durumun kendilerine maliyet açısından
bir avantaj sağlaması nedeniyle yaptıkları işin bitişiğindeki işin ihalesine
daha yüksek tenzilat verdiklerini ifade etmişlerdir.
Yukarıdaki tablo ve verilerde belirtildiği üzere, ihaleye davet edilen ve
katılan firmalardan bir tanesi hariç tamamının ihale kazandığı, firmaların
daha önce yaptıkları işin bitişiğindeki ihalelere daha fazla tenzilat vererek
bu ihaleleri kazandığı anlaşılmıştır. Ancak, firmalarla sanık Bakan arasında
ortak hareket etme olgusu saptanamadığı sürece, bundan dolayı sanığa bir
sorumluluk yüklemek mümkün değildir. Esasen ceza hukukunda kuşku ve
varsayımlara dayalı olarak hüküm kurulamaz. Aksine, kuşkudan sanık ya-
rarlanır ilkesi temel bir ilkedir.
Soruşturma komisyonu raporunun “Araştırma  ve Tespitler” başlıklı bö-
lümünde ayrıca, dava konusu ihaleye fesat karıştırıldığına ilişkin eski Or-
man Bakanı Hasan Ekinci tarafından noterde yaptırılan tespitten de söz
edilmiştir.
Hasan Ekinci, kendisine gelen bir müteahhidin yapmış olduğu ihbarı
yazılı hale getirip Ankara 7. Noterine 29.9.1997 gün ve 20849 yevmiye nu-
marası ile tespit ettirmiştir.
Hasan Ekinci, 30.9.1997 tarihinde ihalesi yapılan Çayeli-Hopa işinin tes-
pit ettirildiği şekilde Cengiz İnşaata verilmesinden bir gün sonra kamu oyu-
nu bilgilendirmek amacıyla bir basın duyurusu yapmıştır.
21.11.1997 tarihinde Doğru Yol Partisi milletvekillerinin bir kısmı tara-
fından, Karadeniz sahil yolu ihalelerinde ihaleden önce anlaşma olduğu ve
ihaleye fesat karıştırıldığı iddiasıyla Yaşar Topcu hakkında gensoru açılması
için TBMM Başkanlığına bir dilekçe verilmiştir.
Yaşar Topcu bu gelişmeler üzerine 26.11.1997 tarihinde Hasan Ekin-
ci’nin bilgi ve ifadesine başvurularak ihaleyle ilgili iddialar hakkında soruş-
turma açılması için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmuş, bu başvuru hak-
kında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca 8.1.1998 tarihinde sanığa (Hasan
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

116
Ekinci) isnat edilen eylemin Türk Ceza Kanununun 366., 367. ve 368. mad-
delerinde yazılı suçları oluşturmadığı gibi Türk Ceza Kanunu ve özel ceza
kanunlarında belirtilen suçlardan herhangi birini de oluşturmadığından
sanık hakkında takibata yer olmadığına karar verilmiştir.
Hasan Ekinci söz konusu ihalelere fesat karıştırıldığını belirterek
5.12.1997 gününde ihalelerle ilgisi olan kişiler hakkında Cumhuriyet Başsav-
cılığına suç ihbarında bulunmuş, bu ihbar hakkında Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığı, yapılan incelemelerde ihaleye fesat karıştırıldığına dair delil ve
emare elde edilemediğinden ihale komisyonu üyeleri ve ihaleyi onaylayan
genel müdür hakkında kovuşturmaya yer olmadığına, Bakan hakkında ise
Bakanların soruşturmasının TBMM Başkanlığına ait olduğu belirtilerek taki-
bata yer olmadığına 16.3.1998 gününde karar vermiştir.
Yaşar Topcu bu konuyla ilgili olarak, Hasan Ekinci’nin bir basın toplan-
tısı yaptığını, bu ihalede anlaşma ve yolsuzluk olduğunu, ihaleye fesat ka-
rıştığını söylediğini, belgesinin bulunduğunu ve notere vererek resmileştir-
diğini söylediğini, kendisine herhangi bir belge, ihbar ve şikayetin gelmedi-
ğini, söz konusu belgeyi noterden temin ettiğini, bu sırada kendisi hakkında
gensoru verildiğini, gensoru önergesini ve Hasan Ekinci’nin basın toplantı-
sında dile getirilen hususları savcılığa ihbar ettiğini, savcılığın da takipsizlik
kararı verdiğini, noterden temin ettiği belgede ciddi sayılamayacak derece-
de tahminlerin olduğunu, belgede falanca yeri falanca inşaat alacak dendi-
ğini o yeri o şirketin aldığını fakat ortakların tespit belgesinde olmadığını,
Hasan Ekinci’nin bir pazarlıktan haberdar olması halinde, bunu ortaklarıyla
birlikte yazması gerektiğini, tespiti yapılan yolların ihalesinin bulunmadığı-
nı söylemiştir.
Dönemin Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök, söz konusu ihalelerde
verilen teklifler ve firmaların girişimleri hususunda kendisinin de şüphele-
rinin olduğunu kabul ettiğini ancak, ita amiri olarak şüpheyle iş yapma du-
rumunun olmadığını, herhangi bir işlemde bulunması için somut delillere
sahip olması gerektiğini söylemiştir.
Karadeniz sahil yolu ihalelerini yapan ihale komisyonu başkanı ve üye-
leri Yüce Divanda tanık sıfatıyla vermiş oldukları ifadelerinde, ihalelere
davet edilen firmaların önceden aralarında anlaştıklarına dair ihale komis-
yonuna herhangi bir ihbar ve yazının gelmediğini, bu konuyu ihaleden son-
ra basından duyduklarını, basında yapılan bir açıklamayı esas alarak bir
işlem yapamayacaklarını ve ihale mevzuatı çerçevesinde ihaleleri yapmaya
devam ettiklerini belirtmişlerdir.
Söz konusu noter tespit tutanağında Çayeli-Hopa işinin Cengiz İnşaata
verileceği belirtilmiş, ancak, ihaleyi tespitte belirtildiği şekilde Cengiz İnşaat
Yaşar Topcu Kararı
117
tek başına almamış Mapa ve Makyol firmaları ile ortak girişim halinde üst-
lenmiştir. Yine söz konusu tespitte Polat ve Özışık firmalarının da ihale ala-
cakları belirtilmiş fakat hangi ihaleleri alacakları gösterilmemiştir. İhale so-
nucunda bu firmaların da başka firmalarla kurdukları ortak girişimlerle
ihaleleri üstlendikleri tespit edilmiştir.
Soruşturma komisyonunun, ihalelerin hazırlanmasında ve icra edilme-
sinde karar aşamalarına katılan dönemin bürokratları hakkında ilgili bakan-
lık nezdinde tahkikat yapılması için yaptığı suç duyurusu üzerine, Bayın-
dırlık ve İskan Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığınca TBMM Başkanlığına
hitaben yazılan 27.4.2005 günlü yazıda, daha önce aynı kişiler hakkında An-
kara Cumhuriyet Başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığına karar veril-
diği, 4483 sayılı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası gereğince daha önceki
ön incelemenin neticesini etkileyecek yeni bilgi ve belgenin sunulmaması
nedeniyle suç duyurusunun işleme konulmadığı bildirilmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Hasan Ekinci tarafından yaptırılan noter
tespitinin gerçekleşen ihale sonucu ile tam olarak uyuşmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, Hasan Ekinci’nin yaptığı suç duyurusu üzerine Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığınca ihaleye fesat karıştırıldığına dair delil ve emare elde edile-
mediğinden ihale komisyonu üyeleri ve ihaleyi onaylayan genel müdür
hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Bayındırlık ve
İskan Bakanlığı da soruşturma komisyonunun yaptığı suç duyurusunu, bu
takipsizlik kararını baz alarak dikkate almamıştır. İhaleyi iptal yetkisinin
Karayolları Genel Müdürüne ait olması dikkate alındığında, bundan dolayı
sanık Bakana bir sorumluluk yüklenemeyeceği açıktır.
Bu nedenlerle sav yerinde görülmemiştir.
e‐  Şartnameler  gereği  ihalelerde  kabul  edilmemesi  gereken  teklif 
mektuplarının  ihale  komisyonu  tarafından  geçerli  sayılmasına 
göz yumulması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda;
- Karadeniz sahil yolu ihalelerinde, ihale komisyonunca ihale usul ve
esasları ile ihale şartnamesine uyulmadığı,
- Teklif mektubunun bir parçası olarak değerlendirilmesi gereken kredi
niyet mektuplarının fiziken yeterli görüldüğü, hazineye getireceği yükün
değerlendirilmediği, kredi niyet mektuplarının resmi makamlarca teyit
edilmemiş oldukları halde geçerli kabul edildiği,
- İhale komisyonunca ihalelerin yapılmasında kredi niyet mektuplarının
Hazine Müsteşarlığınca kabul edilebilir nitelikte olup olmadığına ilişkin bir
teyidin aranmadığı ve ihale kararlarında da bu konuda bir bilginin bulunmadı-
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

118
ğı, ihale dosyalarında sadece ihaleyi kazanan firmaların finansman tekliflerinin
bulunduğu ve sonuç olarak hazine tarafından firmaların getirdikleri kredi niyet
mektuplarının hiç birisinin sonuçlandırılmadığı,
ileri sürülmüştür.
Sanık bu konuya ilişkin savunmasında, işin sözleşme ve uygulama saf-
hasındaki bu tür belgelerden kendisine suç yüklenemeyeceğini ifade etmiştir.
İhale usul ve esaslarında, bütün kredilerin, hükümet kredileri dahil, kre-
diyi veren kuruluşça kredinin şartlarını belirten resmî bir mektupla teyit
edilmesi ve bu mektubun teklifin bir parçası olması, teyit edilmiş kredi tek-
lifi şartlarının Hazine Müsteşarlığınca kabul edilebilir nitelikte olması ge-
rektiği belirtilmiştir.
İhale şartnamesinde de şartnamelerde yazılı belgeler ile teminatı usu-
lüne uygun ve tam olmayan isteklilerin teklif mektubunu taşıyan iç zarfları-
nın açılmayacağı, başkaca işleme konulmadan diğer belgelerle birlikte ken-
dilerine veya vekillerine iade olunacağı ve bunların ihaleye katılamayacak-
ları, sözleşmenin ancak, bu projenin finansmanı ile ilgili kredi anlaşmasının
yürürlüğe girmesi ile geçerli olacağı ve yürürlüğe gireceği, firmaların kredi
teklif formuna ek olarak bütün kredilerin koşullarını ve bunların krediyi
vermiş olan kurumlarca resmi olarak teyit edilmiş belgelerini ekleyecekleri
hususu yer almıştır.
Bu konuda Hazine Müsteşarlığı temsilcileri ihaleden önce kredi teklifle-
rinin onaylanması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, Müsteşarlığın
dış kredili işlerde öncelikle işin kredili yapılması hususunda izin verdiğini,
teklifler değerlendirilip, kazanan firma belli olduktan sonra onun kredi tek-
lifinin aktarıldığını ve Hazine Müsteşarlığının da kendisine uygun krediyi
onayladığını belirtmişlerdir (Dava konusu ihalelerde de hazine, firmaların
getirdiklerinin dışında bir kuruluştan sağlanan krediyi onaylamıştır.).
Tanık olarak dinlenilen ihale komisyonu başkan ve üyeleri ise ihale aşa-
masında böyle bir bilgi ve belgenin olmadığını, ancak, şifahi olarak onayın
alınmış olması, aksi halde ihalelerin sonuçlanmamasının gerektiğini ve o
dönemde komisyon olarak hep birlikte karar verdiklerini belirtmişlerdir.
Genel Müdür Yaman Kök ise bu ihalenin geçerli olabilmesi için kredi
şartlarının Hazine Müsteşarlığınca onaylanması gerektiğini, Müsteşarlığın
kredi şartlarını kabul etmediği sürece ihalenin geçerli olamayacağını belirt-
miştir.
Hazine Müsteşarlığı temsilcilerinin ve dinlenilen tüm tanıkların beyan-
larından, ihale öncesinde, ihaleye katılacak firmaların kredi teklif mektupla-
Yaşar Topcu Kararı
119
rının Hazine Müsteşarlığı tarafından onaylanması gibi bir durumun söz ko-
nusu olmadığı anlaşılmaktadır.
Öncelikle, “şartnameler gereği ihalelerde kabul edilmemesi gereken teklif mek‐
tuplarının  ihale  komisyonu  tarafından  geçerli  sayılmasına  göz  yumulduğu  iddi‐
ası”nın muhatabı sanık Bakan değildir. Zira, sanık ihale usul ve esaslarını
belirleyen kişidir. Belirlenen ihale usul ve esaslarına uygun olarak ihaleyi
yapmak ihale komisyonunun görevidir. Dolayısıyla, ihalelere verilen kredi
teklif mektuplarının öngörülen şartları taşıyıp taşımadığının belirlenmesi
görev ve sorumluluğu ihaleyi yapan komisyona aittir. Sanık ise ihale komis-
yonunda görev almadığı gibi ihaleyi onaylayan (ita amiri) konumunda da
değildir.
Bu nedenlerle, sanığa yüklenilen şartnameler gereği ihalelerde kabul
edilmemesi gereken teklif mektuplarının ihale komisyonu tarafından geçerli
sayılmasına göz yumduğu savı yerinde görülmemiştir.
2‐  İhaleye  fesat  karıştırma  suçunun  “haksız menfaat”  unsuru 
olarak ileri sürülen savlar 
a‐  İhale  şartnamesinin, müteahhitlerin  ihaleye davetinden  sonra ha‐
zırlanması, zeyilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması, proje‐
ler  tamam  olmadan  işlerin  ihaleye  çıkarılması,  sağlıksız keşifler 
hazırlanması  suretiyle  %142’lere  varan  keşif  artışlarına  sebep 
olunması, yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat zamları uygu‐
lanmak suretiyle daha sonra yapılan benzer ihalelerde taşıma kat‐
sayısı A=1 ve köprü zamsız olması durumunda nakliye fiyatı ola‐
rak ödenecek miktarın toplam 147,1 milyon Amerikan Doları tuta‐
rında fazla ödeme yapılmasına neden olunması 
Bu iddia, beş alt iddiayı içermektedir:
- İhale şartnamesinin müteahhitlerin ihaleye davetinden sonra hazırlan-
ması,
- Zeyilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması,
- Projelerin tamam olmadan işlerin ihaleye çıkarılması,
- Sağlıksız keşifler hazırlanması suretiyle %142’lere varan keşif artışla-
rına sebep olunması,
- Yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat zamları uygulanmak sure-
tiyle daha sonra yapılan benzer ihalelerde taşıma katsayısı A=1 ve köprü
zamsız olması durumunda nakliye fiyatı olarak ödenecek miktarın toplam
147,1 milyon Amerikan Doları tutarında fazla ödeme yapılmasına neden
olunması.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

120
aa‐  İhale  şartnamesinin müteahhitlerin  ihaleye davetinden sonra ha‐
zırlanması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, ihale şartnamesinin ihale usul
ve esasını belirleyen 25.8.1997 günlü ilk Bakan oluru ile firmalara gönderilen
26.8.1997 günlü davet mektuplarından daha sonra, 19.9.1997 günlü, 3364
sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulduğu ve davet edilen firmaların tespi-
ti ve davetinden sonra düzenlenen şartnamenin içeriğine davet edilen firma-
ların etki edip etmediği kuşkusunu oluşturduğu iddia edilmiştir.
Sanık savunmasında, şartnamenin Karayolları Genel Müdürlüğü tara-
fından hazırlandığını ve Karayolları Genel Müdürlüğü elemanlarını bu şe-
kilde suçlayan bir ithamı kabul etmediğini beyan etmiştir.
İhale usul ve esasları ilk olarak 25.8.1997 günlü, 3099 sayılı Bakan oluru ile
belirlenmiş, 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan oluru ile işlerin altı kısım ha-
linde ve onbir firma davet edilerek kapalı teklif istenilmesi suretiyle ihale
edilmesine karar verilmiş, 26.8.1997 gününde her iş için Karayolları Genel
Müdürü Yaman Kök imzasıyla onay belgeleri düzenlenmiş, 8.9.1997 günlü,
6599 sayılı Bakan oluru ile onbir firmaya ilaveten dört firmanın daha davet
edilmesine karar verilmiş ve 19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan oluru ile ihale
şartnamesi ve sözleşme tasarısı firmalara davetiye gönderildikten sonra yü-
rürlüğe konulmuş ise de şartnamelerde öngörülen hangi hususların firmaların
etkisiyle dahil edildiği konusunda somut bir iddia ortaya konulmadığı gibi
çağrılan firmalar lehine idarece düzenlemeler yapılması konusunda sanığın
sorumlu tutulmasını gerektiren bir kanıta da rastlanılmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, sanık hakkında bu konuda ileri sürülen sav ye-
rinde görülmemiştir.
bb‐ Zeyilname ile fiyatlarda değişiklikler yapılması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, firmalar belirlenip davet ya-
zıları gönderildikten sonra, 19.9.1997 günlü, 3367 sayılı Karayolları Genel
Müdürü Yaman KÖK imzalı davet gönderilen firmalar dağıtımlı yazı eki zeyil-
namede; tünel uzunluk zamlarında, tünel keşiflerinde, bazı pozlarda, köprü
inşaat zamlarında değişiklikler yapıldığı, bu hususların firmaların tespiti ve
davetinden sonra yapılmasının düşündürücü ve şüphe uyandıran hususlar
olduğu iddia edilmiştir.
Sanık konuya ilişkin savunmasında, zeyilnamelerle yapılan değişiklikle-
rin Karayolları Genel Müdürlüğü elemanlarınca gerçekleştirildiğini ve bu
ithamın ciddiyetten uzak olduğunu ifade etmiştir.
İhale usul ve esasları ilk olarak 25.8.1997 günlü, 3099 sayılı Bakan oluru
ile belirlenmiştir. 26.8.1997 günlü, 6246 sayılı Bakan oluru ile işler altı kısım
Yaşar Topcu Kararı
121
halinde belli istekliler arasında ihaleye çıkarılmış ve ihaleye onbir firma
davet edilmiştir. 8.9.1997 günlü, 6599 sayılı Bakan oluru ile davet edilen
onbir firmaya ilaveten dört firma daha davet edilmiş, daha sonra 19.9.1997
günlü, 3367 sayılı Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök imzalı zeyilname
ile “Kapalı Teklif Usulü İhale Şartnamesi”nin bazı maddelerinde değişiklik
ve düzeltmeler yapıldığı anlaşılmıştır.
Tanık beyanlarından ve dosyadaki diğer delillerden, zeyilnamelerin Ka-
rayolları Genel Müdürlüğü görevlilerince düzenlendiği ve bu değişiklik-
lerde sanık Bakanın bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından bu konuda
sanığa bir sorumluluk yüklenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
cc‐ Projeler tamam olmadan işlerin ihaleye çıkarılması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, söz konusu işlere ait etüt-
proje çalışmaları sürmekte iken projeler hazırmış gibi ihalelere çıkıldığı,
projelerin ihalelerden oniki ila yirmialtı ay sonra onaylandığı, proje firmala-
rınca yapılmış olması gereken projelerin bir bölümünün ve çok sayıda proje
değişikliğinin yapım müteahhitlerine yeniden yaptırıldığı ve ayrıca proje
bedellerinin ödenmesine yol açıldığı gibi, yapılan bu ilave projeler ve proje
değişiklikleri ile büyük oranda keşif artışlarına yol açıldığı iddia edilmiştir.
Sanık savunmasında özetle, (9/19) Esas Numaralı Meclis Soruşturma
Komisyonunun üç kişilik bilirkişi heyeti kurduğunu ve bu heyetin projele-
rin var olduğuna dair rapor sunduğunu, yine bu hususun Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından soruşturma komisyonuna gönderilen yazılarla da
sabit olduğunu belirterek, projelerin var olduğunu ifade etmiştir.
Gerek sanık ve gerekse tanıklar ifadelerinde, dava konusu yolların avan
(ön) projelerinin ihale öncesi hazır olduğunu beyan etmiş iseler de bu husu-
sun açıklığa kavuşturulmasında öncelikle dosyadaki yazılı bilgi ve belgele-
rin dikkate alınması gerekmektedir.
Söz konusu projelerin kısımlara ayrıldıktan sonraki durumları, ihale ta-
rihi itibarıyla, aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

YOLUN ADI 
ETÜD‐
PROJE 
İHALE 
TARIHİ 
ETÜD‐
PROJEYİ 
YAPAN 
GÜZER‐
GAH 
ONAYI 
PROJE 
ONAY 
TARİHİ 
İHALE 
TARİHİNDE
Kİ PROJE 
DURUMU 
Bolaman‐ 
Perşembe
(Bölünmüş
yol)
15.1.1997 Temelsu A.Ş. - 05.03.1999
Devam
Ediyor
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

122
Piraziz-
Giresun
(Giresun geç.
Hariç)
Emanet Karayolları 10.BL.MD. - 06.12.1995
Projesi Var 
(Bölünmüş
yol) 
Yapım
İhalesi
Bünye-
sinde
Entes-Kolin
Ortak Giri-
şimi
16.11.1998 -
Giresun – 
Espiye
(Giresun geç.
Hariç)
Emanet Karayolları 10.BL.MD. - 20.02.1997
Projesi Var 
(Bölünmüş
yol) 
Yapım
İhalesi
Bünye-
sinde
Güriş-
Metiş-
Özışık Or-
tak Girişimi
09.12.1999 -
Araklı‐ 
İyidere
(Bölünmüş
Yol)
11.12.1995 Y.Domaniç Ltd. Şti. 14.02.1997 29.09.1998
Devam
Ediyor
İyidere‐ 
Çayeli 
(Bölünmüş
Yol) 
11.12.1995 Y.Domaniç Ltd. Şti. 14.02.1997 29.09.1998
Devam
Ediyor
Çayeli‐
Ardeşen‐
Hopa 
(Bölünmüş
Yol)
18.12.1995 Temat A.Ş. - 30.11.1998 Devam Ediyor

Yukarıdaki tabloya göre; Bolaman-Perşembe, Araklı-İyidere, İyidere-Ça-
yeli ve Çayeli-Ardeşen-Hopa yollarına ait projelerin ihale tarihinde olmadı-
ğı iddia edilmektedir.
Bir önceki dönemde kurulan (9/19) Esas Numaralı Meclis Soruşturma
Komisyonu Raporunun 48. sayfasında, Araklı-İyidere yolunun proje ihalesi-
nin 18.12.1995, yüklenici firmanın Yüksel Domaniç Müh. Ltd. Şti. ve etüt onay
tarihinin 14.2.1997; İyidere-Çayeli yolunun proje ihalesinin 18.12.1995, yükle-
nici firmanın Yüksel Domaniç Müh. Ltd. Şti. ve etüt onay tarihinin 14.2.1997;
Çayeli-Ardeşen-Hopa yolunun proje ihalesinin 11.12.1995, yüklenici firmanın
Temat A.Ş. ve güzergah onay tarihinin 15.5.1997 olduğu, proje firmalarının
Yaşar Topcu Kararı
123
sorumluluğunda yürütülen projelerde arazi çalışmalarının tamamlandığı,
güzergah ve kırmızı hat onaylandıktan ve esas enkesitler hazırlandıktan sonra
yapım ihalesine esas metrajların ilgili firmalara hazırlattırıldığı, söz konusu
ihalelerde bu keşiflerin proje firmalarınca düzenlenen metrajlar ile güzergah-
lar ve araştırma raporlarına göre yapıldığı belirtilmiştir.
(9/19) Esas Numaralı Meclis Soruşturma Komisyonuna bilgi vermek
üzere oluşturulan üç kişilik bilirkişi heyetince verilen raporda;
“…ihale edilen yolların otoyol kalitesinde olduğu, yolların güzergah, enine ke‐
sitler, sanat yapılarının yerlerini ve ölçülerini, köprü, tünel, yer ve ölçülerini, tah‐
kimat yer ve ölçülerini gösteren projelerin olduğunu, ihale zarfında bulunması gere‐
ken  keşif  özetinin  bunlara  göre  yapıldığı,  yol  inşaatlarında  ihale  öncesi  projelerin 
gerektikçe revize edilmesinin olağan olduğu…” belirtilmiştir.  
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının esas hakkındaki görüşünde beyan
ettiği Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/281 esas sayılı dava dosya-
sındaki 25.5.2004 günlü bilirkişi raporunda da dolaylı olarak, dava konusu
olan İyidere-Çayeli, Piraziz-Giresun ve Çayeli-Ardeşen-Hopa yollarının
avan projelerinin bulunduğu ve ihalelere bu şekilde çıkıldığı belirtilmiştir
(Bilirkişi raporu, s. 36, s. 162).
Diğer taraftan, dosyada bulunan ve Karayolları Genel Müdürlüğü tara-
fından Meclis soruşturma komisyonuna iletilmek üzere “Araştırma Plan-
lama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı”na yazılan 10.6.2004 günlü,
258/5058 sayılı yazıda ise Araklı-İyidere, İyidere-Çayeli ve Çayeli-Ardeşen-
Hopa yollarının 14.2.1997 gününde sürekli plan olarak onaylı projesine göre
ihalesine çıkıldığı belirtilmiştir. Aynı yazıda, Bolaman-Perşembe yolunun
ise 25.6.1997 gününde onaylanan etüt geçki planına göre yapılan metraj ve
keşif üzerine ihalesinin yapıldığı bildirilmiştir.
Tanık Yaman Kök 21.4.2005 günlü oturumdaki beyanında, daha önce
proje ihalesini yaptıklarını, yapım işleri ihalesinden önce de projeyi yapan
üç firmadan projelerin keşfe esas olacak şekilde hazır olduğuna dair yazı
aldıklarını ifade etmiştir. 
Karayolları Genel Müdürlüğünün 5.12.2005 günlü, 17602 sayılı yazısı
içeriğinde, idareye teslim edilen projelerin avan ya da uygulama projesi
olup olmadığı konusunda bir bilgi yer almamaktadır.
Bu durumda dava konusu yolların ihalelerinin, sürekli plan olarak
onaylı projesine veya etüt geçki planına dayalı olarak yapıldığı anlaşıldığın-
dan bu konudaki sav yerinde görülmemiştir.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

124
dd‐ Sağlıksız keşifler hazırlanması suretiyle %142’lere varan keşif ar‐
tışlarına sebep olunması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda, projeleri hazır olmayan işle-
rin metrajlarının da bulunmadığı, komisyona metraj adı altında sunulan
belgelerin geçmiş tarihlerde hazırlandığı, yapılmakta olan bölünmüş yol ile
ilgisi olmayan ciddi miktar ve tutarlar içermeyen bazı çalışmalardan ibaret
olduğu, dolayısıyla keşiflerin sağlıklı hazırlanmadığı ve bunun sonucunda
söz konusu işlerde keşif artışlarının %30 ila %142 oranları arasında olduğu
iddia edilmiştir.
Sanık savunmasında, bilirkişi raporlarıyla dava konusu yolların proje ve
keşiflerinin varlığının tespit edildiğini, kendisinin hiçbir keşif artışına imza
atmadığını, kendisinden sonra verilen keşif artışlarının nedeninin büyük
çoğunluğunun proje ile ilgili olmadığını, Araklı’dan başlayıp Derepazarı’na
kadar olan yolun mevcut Başbakanın talimatıyla sahile alındığını, bazı yer-
lerdeki keşif artışlarının ise güzergah değişikliğinden kaynaklandığını, Ba-
kan olurunda yer alan “yüzde 30  oranından  fazla  artış  temel,  tünel ve  benzeri 
işler  ile  tabiî  afetler  gibi  nedenlerden  ileri  gelmişse,  idarenin  isteği, müteahhidin 
kabulü ve ilgili bakanın onayıyla, süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri 
içinde yüzde 30’u geçen işler de aynı müteahhide yaptırılabilir.” hükmünün 2886
sayılı Kanunda yer aldığını, dolayısıyla şartnamedeki hükmün kanundan
alınarak tekrarlandığını ifade etmiştir.
Sanık müdafiileri de konuya ilişkin savunmalarında, sanığın hiç bir keşif
artışı vermediğini, keşif artışlarının %80'inden fazlasının sanığın bakanlık
görevinin sona ermesinden sonra yapılan güzergah değişikliğinden kay-
naklandığını, bunların proje hatasıyla ilgisi bulunmadığını ileri sürmüşlerdir.
Tanık Yaman Kök 21.4.2005 günlü oturumda, kendi projelerinin mevcut
yola oturduğunu, bu projeye kendi zamanlarında keşif artışı verilmediğini,
daha sonra, bu projenin denize kaydırıldığını ifade etmiştir.
Tanık Mustafa Asım Özdemir 21.7.2005 günlü oturumda, keşif artışını
Zeki Ergezen’in imzaladığını, bu artışın güzergah değişikliğinden olmayıp
tünel ve heyelandan kaynaklandığını ifade etmiştir
Tanık Tuna Aksel 21.7.2005 günlü oturumda, keşif artışının projenin ek-
sik olmasından kaynaklanmadığını, Karadeniz’in doğal zorlukları nedeniyle
kati proje yapılmış olsa bile mutlaka bu keşif artışlarının olacağını ifade et-
miştir.
Karadeniz sahil yolu işi 2886 sayılı Kanunun 89. maddesi gereğince kap-
sam dışına çıkarılmıştır. Kanun kapsamı dışına çıkarılan bu işte uygulana-
cak usul ve esaslar 2886 sayılı Kanun hükümleri değil Bakan onayı ile belir-
Yaşar Topcu Kararı
125
lenen usul ve esaslardır. Dolayısıyla, 2886 sayılı Kanunun 63. maddesinde
yer alan;
“Yapım  işlerine ait bir sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede 
öngörülmeyen  iş artışı veya eksilişi zorunlu hale gelirse, müteahhit, keşif bedelinin 
%30  oranına  kadar  olan  değişikliği,  süre  hariç,  sözleşme  ve  şartnamesindeki  hü‐
kümler dairesinde yapmakla yükümlüdür. 
Keşif bedeli artışının %30ʹu geçmesi halinde sözleşme feshedilir. Ancak, bu du‐
rumda müteahhit işin keşif bedeli ve %30 keşif artışının karşılığı işleri sözleşme ve 
şartnamesindeki  hükümler  çerçevesinde  yapmaya  zorunludur.  Taahhüdün  %30 
keşif artışı ile bitmemesi ve tasfiye edilmesi halinde müteahhit, idareden hiçbir mas‐
raf ve tazminat isteyemez. 
%30 oranından fazla artış; temel, tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi ne‐
denlerden  ileri  gelmiş  ise;  idarenin  isteği,  müteahhidin  kabulü  ve  ilgili  bakanın 
onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri içinde % 30ʹu geçen işler 
de aynı müteahhide yaptırılabilir..” 
hükmünün dava konusu ihalede uygulanması söz konusu değildir.  
2886 sayılı Kanunun 63. maddesinde %30 oranından fazla artış temel,
tünel ve benzeri işler ile tabii afetler gibi nedenlere bağlanmışken, söz ko-
nusu işlerde uygulanacak olan 19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Yaşar Topcu im-
zalı Bakan olurunda yer alan “%30 oranından  fazla artış, proje kapsamı  içinde 
kalmak üzere işin tamamlanabilmesi için gerekli görülüyorsa idarenin isteği, müte‐
ahhidin kabulü ve Bayındırlık ve İskan Bakanının onayı ile süre hariç, aynı sözleşme 
ve şartname hükümleri içinde aynı müteahhide yaptırılabilir.” hükmünde ise %30
oranından fazla artış için herhangi bir sebep belirtilmemiştir. Bir başka ifade
ile 2886 sayılı Kanunun 63. maddesinde belirtilen %30 oranından fazla artışa
ilişkin düzenleme ile Bakan olurunda belirtilen düzenleme birbirinden ta-
mamen farklıdır.
Sanık müdafiileri, dava konusu yollara sonradan verilen %30 üzeri keşif
artışları nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğü görevlileri hakkında göre-
vi kötüye kullanmak suçundan açılan ve Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi-
nin 2003/281 esas sayısına kayıtlı davada, sanıklar hakkında beraat kararı
verildiğini ve böylece verilen keşif artışlarında hukuka aykırı bir durumun
bulunmadığının mahkeme kararıyla teyit edildiğini ileri sürmüşlerdir.
Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/281 esas sayılı dava dosyasın-
da bulunan bilirkişi raporunda, dava konusu yolların Bakanlar Kurulu Ka-
rarı ile 2886 sayılı Kanun hükümleri dışında ihale edilmesi nedeniyle keşif
artışlarının sözleşme ve şartname hükümlerine göre değerlendirilmesi ge-
rektiği, her üç olayda da verilen %30 üzeri keşif artışlarının sözleşmenin 23.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

126
ve 33. maddeleri ile sözleşme eki genel şartnamenin 19/3. maddesine uygun
olduğu belirtilmiştir.
Davaya bakmakta olan Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi, dosyada bulu-
nan bilirkişi raporuna dayanarak tüm sanıklar hakkında beraat kararı ver-
miştir.
Temyiz incelemesi henüz sonuçlanmayan Ankara 2. Ağır Ceza Mahke-
mesinin 19.7.2004 gün ve 2003/281 esas, 2004/223 karar sayılı dava dosyası-
na konu olan keşif artışlarına ilişkin dava sonucu ile (Karayolları Genel Mü-
dürlüğü bürokratları sözleşme ve eki şartnameye göre keşif artışı vermişler-
dir.) Yüce Divanda görülmekte olan bu davadaki “sağlıksız keşifler hazırlan‐
ması suretiyle %142’lere varan keşif artışlarına sebep olunması” iddiası arasında
sanık Yaşar Topçu’ya isnat edilen eylem bakımından illiyet bağı bulunma-
dığı anlaşıldığından değerlendirmeye alınmamıştır.
Sanık savunmasında, kendisi tarafından hiç keşif artışı verilmediğini be-
lirtmiştir. %30 üzeri keşif artışları 3.11.2002 tarihinden önce iş başında bulu-
nan hükümet dönemindeki Bayındırlık ve İskan Bakanı tarafından verilmiş
ve tenzilatlar %20’ye yükseltilmiştir. Sanığın 24.3.2005 günlü dilekçesinin
ekinde sunduğu, Karadeniz sahil yollarındaki %30 üzeri keşif artışlarını
gösteren bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

İşin
 A
dı 
M
üteahhidi 
Tenzilat 
(%
) 
%
 30  üzeri keşif artış 
olur tarihi 
%30 
üzeri 
keşif 
artış. 
sonra 
uygula‐
nacak 
tenzilat 
(%) 
Revize 
edilen %30 
keşif artış 
olur tarihi 
Revize 
edilen %30 
keşif artı‐
şından 
sonra uy‐
gulanacak 
tenzilat 
(%) 
Piraziz-
Giresun Kolin 16,80 28.08.2002 20 11.11.2004 27,50
Araklı-
İyidere
Doğuş+
Polat 18,50 28.08.2002 20 24.09.2004 32
İyidere-
Çayeli Limak 17,55 28.08.2002 20 11.11.2004 32
Çayeli-
Hopa
Cengiz+
Mapa +
Makyol
20,30 23.10.2002 20,30 11.11.2004 32
Yaşar Topcu Kararı
127
Sanık Bakanın keşif artışı verdiğine dair bir iddia bulunmamaktadır. Baka-
na yönelik iddia, sağlıksız keşifler hazırlanması suretiyle %142’lere varan keşif
artışlarına sebep olunmasıdır. Keşif artışlarının nedenleri olarak sağlıksız keşif-
ler hazırlanması ve 19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan oluruyla “%30 oranından 
fazla artış, proje kapsamı içinde kalmak üzere işin tamamlanabilmesi için gerekli görü‐
lüyorsa idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve Bayındırlık ve İskan Bakanının onayı ile 
süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri içinde aynı müteahhide yaptırılabilir.”
hükmü ile yapılan düzenleme gösterilmiştir. 
Aynı hüküm, %30 üzeri keşif artışları konusunu düzenleyen Sözleşme-
nin 23.1. maddesinin (3). paragrafında da yer almaktadır.
Sözleşmenin 43.2. maddesinde ise sözleşme ile diğer şartnameler ara-
sında farklılık var ise sözleşmenin geçerli olacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen Bakan oluru ve bu olura istinaden düzenlenen Kre-
dili İşler Sözleşmesi hükümlerine göre, %30 üzeri keşif artışının;
- İşin tamamlanması için gerekli görülmesi,
- İdarenin isteği,
- Müteahhidin kabulü,
- Bayındırlık ve İskan Bakanının onayı,
ile aynı müteahhide, süre hariç, aynı koşullarda yaptırılabilmesine ola-
nak tanınmıştır.
Dinlenen tanıklar da %30 üzeri keşif artışının projeden kaynaklanmadığı
yönündeki sanık savunmasını doğrulamışlardır.
Diğer taraftan, firmaların davetinden sonra, 19.9.1997 tarihinde %30’dan
sonraki keşif artışlarına yönelik düzenleme yapılmıştır. Verilen keşif artışla-
rı bu maddeye istinaden olmuştur. Maliye Bakanlığınca Karayolları Genel
Müdürlüğüne yazılan Maliye Bakanı Zekeriya Temizel imzalı 14.11.1997
günlü, 24355 sayılı yazıda da belirtildiği üzere, ihale oluru ve sözleşmedeki
bu düzenleme ile üst sınırı ve herhangi bir kriteri olmayan keşif artışlarına
izin verildiği anlaşılmış ise de keşif artışlarının verilmesi sırasında idarenin
“gerekli  görmesi” koşulunun bulunması ve idarenin keşif artışı verip ver-
meme konusunda takdir hakkına sahip olması nedeniyle, sonradan ve başka
Bakanlar tarafından verilen keşif artışlarından ötürü sanık Bakanın sorumlu
tutulamayacağı kanaatine varıldığından, sanık Bakana yönelik bu sav ye-
rinde görülmemiştir.
ee‐ Yüksek taşıma katsayıları ve köprü inşaat zamları uygulanmak su‐
retiyle  daha  sonra  yapılan  benzer  ihalelerde  olduğu  gibi  taşıma 
katsayısı A=1 ve köprü  zamsız olması durumunda nakliye  fiyatı 
olarak  ödenecek miktarın  toplam  147,1 milyon Amerikan Doları 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

128
tutarında daha az olacağı ve bu  tutarda  fazla ödeme yapılmasına 
neden olunması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda;
Karadeniz  sahil  yolu  kapsamındaki  soruşturma  konusu  ihalelerden  önce  aynı 
bölgede gerçekleştirilmiş olan bazı taşımalar için (A) katsayısının 1,50 ila 2,50 ara‐
sında değişen değerlerin kabul edildiği, soruşturma konusu ihalelerden sonra Kara‐
yolları Genel Müdürlüğünce merkez  ve  taşra  teşkilatlarına  gönderilen  15.1.1998 
günlü 171 sayılı (1998/5) “İç Genelge”  ile; taşıma  formüllerinde katsayının (A=1) 
olarak alınacağını, 3992 Poz No.lu “Köprü  İnşaat Zammı” uygulanmayacağını ve 
getirilen  hükümlerin  bundan  sonraki  ihalelerde uygulandığını,  sonradan  yayınla‐
nan bu genelgenin bu ihalelerde de A=1 ve köprü zamsız olarak uygulanması duru‐
munda toplam 355,8 milyon USD ödeme yerine, 208,7 milyon USD nakliye ödene‐
ceği, 147,1 milyon USD farkın ödenmemiş olacağı, bu farkın hakediş tutarına oranı‐
nın %21,7  olduğu,  ihaleden  önce  belirlenen  (A)  katsayıları  ve  köprü  zamlarının 
müteahhitlerin  teklif  edecekleri  ihale  indirim  oranlarına  etki  edecek  en önemli un‐
surlardan  olduğu,  ancak, yukarıda  belirtilen genelge gereği  (A  katsayısı=1)  köprü 
zamsız olarak aynı mahiyette aynı bölgede yapılan ihalelerden 14.10.1998 tarihinde 
ihalesi yapılan Ünye‐Piraziz (Bolaman Varyantı Hariç) yolunun %18,15 indirimle, 
15.10.1998  tarihinde  ihalesi yapılan Yakakent‐Gerze  (Gerze geçişi hariç) yolunun 
%25,88 indirimle, 16.10.1998 tarihinde ihalesi yapılan Samsun‐Azot Ayrımı‐Ünye 
yolunun %18,02  indirimle, 19.11.1998  tarihinde  ihalesi yapılan Gerze‐Sinop  (Si‐
nop geçişi hariç) yolunun %26,86  indirimle, 12.10.1998  tarihinde  ihalesi yapılan 
Espiye‐Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Hariç) yolunun %18,35 indirimle ihale edildikleri 
görüldüğünde,  soruşturma  konusu  ihalelerdeki  oranların  da  üzerinde  indirimler 
olduğu, bu hususun  söz konusu  ihalelerin ucuza mı, yoksa pahalıya mı gittiğinin 
açık bir göstergesi olduğu,
iddia edilmiştir.
Sanık konuya ilişkin savunmasında özetle;
- Bakanlığa geldiğinde (A) katsayısının ne anlama geldiğinden haberi
olmadığını, bu katsayıları kendisinin belirlemediğini, sonradan kendisi tara-
fından ihale edilen otoyolların şehir dışında yapılması nedeniyle taşıma
katsayısının (A=1) olması gerektiğini, (A) taşıma katsayısının tespitinde belli
metotların olduğunu, bunlardan bir tanesinin (K) kamyon katsayısı oldu-
ğunu, orada müteahhidin kendi arabasını kullanabildiğini, müteahhidin
arabasının seksen tonluk olduğunu, Karadeniz’de on tonluk arabaların gi-
dip gelebildiğini, taşıma katsayısının ulufe dağıtır gibi “al sana bunu verdim, 
ben  sana  bunu  verdim” şeklinde değil, yolun eğimi, trafiği, hava şartları ve
diğer etkenler dikkate alınarak belirlendiğini,
Yaşar Topcu Kararı
129
- Ankara-Sivrihisar yolunun kendisi tarafından bitirildiğini, bu yolun ki-
lometre maliyetinin 1.700.000 dolar olduğunu, Karadeniz sahil yolunun
coğrafi nedenlerden kaynaklanan çok farklı ve ağır şartlar altında yapılan
bir yol olduğunu, kendi yaptığı hesaplama sonucu Karadeniz’deki yolun
kilometre maliyetinin 985.000 dolara geldiğini,
ifade etmiştir.
Sanık 4.5.2006 günlü dilekçesinde de bir Bakanın taşıma katsayısı ya da
köprü zammı tayin etmeyeceğini belirtmiştir.
Tanık Yaman Kök, katsayıların tespit edilmesinden genel müdürün bile
haberinin olmadığını, alt kademedeki personelin yol durumuna göre hare-
ket ederek katsayıyı belirlediğini, Bakanlığın katsayıların belirlenmesinde
herhangi bir etkisinin olmadığını, genel müdür olduğu dönemde bol mik-
tarda ihale olduğunu, bölgelerden çok sayıda katsayı artırımına ilişkin ta-
lepler gelince, bir genelge yayınladıklarını ifade etmiştir.
Tanık Dinçer Yiğit, (A) katsayısını belirleyen belli parametreler oldu-
ğunu, müteahhidin teklifini verirken ona göre davranacağını, katsayıların
sabit bir şey olmadığını, işin güçlüğüne göre değişeceğini ifade etmiştir.
Sözleşme eki Yollar Fenni Şartnamesinin (Ek: 2004/5, 2/25 nolu klasör)
15. ve 16. kısmına göre, malzemelerin taşınmasında idare tarafından belirle-
nen brükner eğrisinden yararlanılacaktır. Karayolları birim fiyat listelerinde
(A) katsayısının idarenin en yetkili makamınca tespit edilip onaylanacağı,
bununda 1-3 arasında bir değer olduğu belirtilmiştir. (A) katsayısının idare
tarafından belirleneceği tartışmasızdır. İdareden anlaşılması gerekenin ise
ihaleyi yapan Karayolları Genel Müdürlüğü olduğu açıktır.
İhale kararlarını onaylayan Karayolları Genel Müdürüdür. Nitekim, da-
va konusu ihalelerde, (A) katsayısı ile köprü inşaat zammı, ihale yetkilisi
olan ve ihaleyi onaylayan Karayolları Genel Müdürü Yaman Kök tarafından
26.8.1997 günlü onay belgesi ile belirlenmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, sanık Bakanın (A) katsayısı ve köprü in-
şaat zamlarını belirleyen kişi konumunda bulunmadığı gibi bunları belirle-
yen Karayolları Genel Müdürlüğü görevlilerine herhangi bir emir veya tali-
mat verdiği yönünde delil de elde edilemediği anlaşıldığından bu konuda
ileri sürülen sav yerinde görülmemiştir.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

130
b‐ Soruşturma konusu  ihalelerin %30 üzeri keşif artışı  ihale  indirim 
oranlarının %32 olarak belirlendiği göz önüne alındığında, soruş‐
turma konusu ihalelerde gerçekleştirilen %16,80 ile %20,30 arasın‐
da değişen  ihale  indirim  oranları  ile  yukarıda belirtilen  indirim 
oranları arasındaki fark kadar fazla ödemelere sebep olunması 
Meclis soruşturma komisyonu raporunda;
‐ Araklı‐İyidere yolunun 28.8.2002 tarihli Bakanlık oluru ile kabul edilen %30 
üzeri %46 keşif artışının müteahhit  firma Doğuş  İnş ve Tic. A,Ş.+Polat Yol Yapı 
San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin %32 tenzilatla, 
‐ Piraziz‐Giresun  (Giresun Geçişi Hariç) yolunda, Kolin Turizm San. ve Tic. 
A.Ş.’nin 28.2.2002 tarihli Bakanlık oluru  ile %30 üzeri %67,66 keşif artışı alınan 
işleri %27,5 tenzilatla, 
‐ Çayeli‐Ardeşen‐Hopa yolunda Cengiz İnş. San. ve Tic. A.Ş.+Mapa İnş. San. 
ve Tİc. A.Ş.+Makyol  İnş. San ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin, 23.10.2002  tarihli 
Bakanlık oluru  ile kabul edilen %30 üzeri %104,06 artışı alınan  işleri %32  tenzi‐
latla, 
‐ İyidere‐Çayeli yolunda Limak İnş.San. ve Tic. A.Ş.’nin 28.8.2002 tarihli Ba‐
kanlık oluru ile kabul edilen %30 üzeri %112,20 keşif artışı alınan işleri %32 tenzi‐
latla, 
yapmayı Karayolları Genel Müdürlüğüne  bildirdikleri  ve  soruşturma  konusu 
ihalelerde gerçekleşen %16,80 ila %20,30 arasında değişen ihale indirim oranları ile 
yukarıda belirtilen  indirim oranları arasındaki  farkların dikkat çekici mahiyette ol‐
duğu  gerekçe  gösterilerek,  indirim  oranları  arasındaki  fark  kadar  firmalara  fazla 
ödemelerde bulunulduğu,
iddia edilmiştir.
Sanık konuya ilişkin savunmasında özetle;
- Karadeniz sahil yollarının kendisinden sonraki dönemde, müteahhit
firmaların temin ettiği dış kredi yükümlülüğü yerine, bütçe içine alınarak ve
bütçe ödeneği karşılığı ile sürdürüldüğünü, müteahhit firmaların ihale tari-
hinde temin ettikleri dış kredi için ödedikleri libor dışı %18’lere varan faiz-
lerden ve maliyet yüklerinden kurtulmuş olduklarını, bu durumun dikkate
alınmadan komisyon üyeleri ve milletvekilleri önünde ihalenin ucuza gitmiş
olduğu izlenimi ve kanaati yaratıldığını,
- Bu tenzilatların müteahhitler zorlanarak yapıldığını, bunun nedeninin
kredi şartlarının değişmesi olduğunu, dış krediyle yapılmış olan ihalenin
kredisinin, bizzat mevcut Başbakanın girişimleri sonucunda üç bankadan
(Akbank, Garanti Bankası ve İş Bankası) temin edildiğini ve böylece müte-
Yaşar Topcu Kararı
131
ahhide %10 ve daha yukarı bir avantaj sağlandığını, bu işi alan firmalardan
birisinin patronunun kendisine firmalarının %32 oranında tenzilat yapmaya
zorlandığını ifade ettiğini,
beyan etmiştir.
Sanık 4.5.2006 günlü dilekçesinde, keşif artışlarındaki tenzilat oranları-
nın yüksekliğinin, firmalara yedi yıl sonra hükümet tarafından sağlanan
kredi desteğinden kaynaklandığını, sonradan yapılan bu indirim nedeniyle
kendisine sorumluluk yüklenemeyeceğini ifade etmiştir.
Tanık Mustafa Asım Özdemir, firmalarına keşif artışına ilişkin Bakan
oluru verilebilmesi için onaltı küsurluk iskontolarının %32’ye çekilmesinin
istendiğini ve Bakan oluru alma sürecinin 8,5 ay sürdüğünü, pazarlık so-
nucu %30’la nihai olarak taahhütname imzaladıklarını, ellerinde yedi sekiz
tane karayolu işi olması nedeniyle idareyi karşılarına almak istemediklerin-
den ötürü söz konusu tenzilatı kabul ettiklerini ifade etmiştir.
Her ihale kendi şartları içinde değerlendirilmelidir. Firmalar günün şart-
larına göre kendileri açısından en uygun teklifi vererek ihaleye katılırlar.
İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirerek ihale sonucunu karara
bağlar. Bir işte keşif artışının nasıl verileceği işin şartname ve sözleşmesinde
açıkça belirtilir. Keşif artışı verilirken buradaki hükümler dikkate alınmalı-
dır.
Karadeniz sahil yolu işlerine ait sözleşmenin 23. maddesi;
“Sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmeyen iş artışı 
veya  eksilişi  zorunlu  hale  gelirse, müteahhit,  keşif  bedelinin %  30  oranına  kadar 
olan değişikliği,  süre hariç,  sözleşme ve  şartnamesindeki hükümler dahilinde yap‐
makla yükümlüdür. 
Keşif bedeli artışının %30ʹu geçmesi halinde sözleşme feshedilir. Ancak,, bu du‐
rumda müteahhit işin keşif bedeli ve %30 keşif artışının karşılığı işleri sözleşme ve 
şartnamesindeki  hükümler  çerçevesinde  yapmaya  zorunludur.  Taahhüdün  %30 
keşif artışı ile bitmemesi ve tasfiye edilmesi halinde müteahhit, idareden hiçbir mas‐
raf ve tazminat isteyemez. 
%30 oranından fazla artış, proje kapsamı içinde kalmak üzere işin tamamlana‐
bilmesi için gerekli görülüyorsa idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve Bayındırlık 
ve İskan Bakanı’nın onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri için‐
de aynı müteahhide yaptırılabilir.”
şeklinde düzenlenmiştir.
İhale usul ve esaslarını belirleyen 25.8.1997 günlü, 3099 sayılı Bakan olu-
runun 8. maddesinde;
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

132
“Sözleşmenin uygulanması sırasında keşif ve sözleşmede öngörülmeyen iş artışı 
veya eksilişi zorunlu hale gelirse, keşif bedelinin %30 oranına kadar olan değişikli‐
ğin, süre hariç, aynı şartlarla Genel Müdür oluru ile yaptırılması”
hükmüne yer verilmiştir.
19.9.1997 günlü, 3364 sayılı Bakan olurunun 2. paragrafında ise;
“%30 oranından fazla artış, proje kapsamı içinde kalmak üzere işin tamamlana‐
bilmesi için gerekli görülüyorsa idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve Bayındırlık 
ve İskan Bakanı’nın onayı ile süre hariç, aynı sözleşme ve şartname hükümleri için‐
de aynı müteahhide yaptırılabilir” 
hükmü yer almıştır. 
Yukarıda belirtilen düzenlemelere göre, keşif artışlarındaki indirim
oranları ihaledeki indirim oranları ile aynı olabileceği gibi çeşitli nedenlerle
idare lehine daha yüksek tenzilat oranları verilmesi de mümkündür. Olayda
da ihale katılımcılarının, asıl ihalede şart olan dış kredi maliyet yükünü dik-
kate alarak verdikleri ihale indirim oranlarını, keşif artışlarına ilişkin işlerde,
ihale kredisinin iç kaynağa dönüşmesi ve maliyet yükünün azalması karşı-
sında ihale indirim oranlarını arttırdıkları gerek sanık savunması ve gerekse
bunu doğrulayan tanık beyanları ile tespit edilmiştir. Bu nedenle, soruş-
turma konusu ihalelerin %30 üzeri keşif artışlarına ilişkin ihale indirim
oranlarının %32 olarak belirlendiği ileri sürülerek ve ilk ihalede yapılan
indirim oranlarıyla karşılaştırma yapılarak hazine zararı doğduğu sonucuna
varılamaz. Dolayısıyla, sadece buna dayanılarak ihaledeki indirim oranları
(%16,80-%20,30) ile %30 üzeri keşif artışı ihale indirim oranları (%32 ) ara-
sındaki fark kadar fazla ödemeye sebebiyet verildiği savı yerinde değildir.
VII‐ KABUL VE VARILAN SONUÇ  
A‐ SANIĞIN EYLEMLERİ VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME 
Yukarıda açıklandığı üzere, dosyada bulunan tüm delillerden, Bakanlar
Kurulu Kararı ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 89. maddesi uyarınca
bu kanun hükümleri dışında ihale edilmesi kararlaştırılan ve usul ve esasla-
rı Bakan oluru ile belirlenen dava konusu ihalelerde:
Sanık Bakan tarafından;
- Bakanlar Kurulu Kararı ile üç proje halinde yapılması kararlaştırılan
Karadeniz sahil yolunun bu karara aykırı olarak altı kısma bölündüğü,
- İhale kriterlerine sahip Gökdelen, Tubin, Öz ve Bal-İş firmalarının iha-
leye çağrılmadığı, Güriş ve Metiş Ortak Girişimi, Mapa, Limak ve Makyol
Yaşar Topcu Kararı
133
firmalarını çağırabilmek için başlangıçta belirlenen ihale kriterlerinin değiş-
tirildiği, sonradan çağrılan firmaların tamamının ihale kazandığı,
- İhale usul ve esaslarında sonradan yapılan ve Bakan oluruna bağlanan
değişikliklerle, ihalelerin birbirleriyle ilişkilendirilerek ihaleye katılımın
sınırlandırıldığı ve ihalelere katılan firmaların tamamının ihale kazanması
yolunun açıldığı,
- Tüm bu uygulamalar sonucunda belli firmalara avantaj sağlanırken,
ihale kriterlerine sahip firmaların mağdur edildiği,
anlaşılmıştır.
Yüce Divana sevk kararı ile sanığın ihaleye fesat karıştırma suçundan
dolayı 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 205. maddesi gereğince cezalandı-
rılması istemiyle kamu davası açılmıştır.
Sanığın sabit kabul edilen eylemlerinin suçun işlendiği tarihte yürür-
lükte bulunan 765 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hangi suç tipine
uyduğunun saptanması, bu saptama yapıldıktan sonra, eylemin 1 Haziran
2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda karşılığı-
nın bulunup bulunmadığı ve karşılığının bulunması halinde ise sanık lehine
olan kanunun tespit edilmesi gerekmektedir.
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 205. maddesindeki “Devlet alım satım ve 
yapımına  fesat  karıştırma”  suçunun maddi unsuru, Devlet hesabına olarak
yapılan herhangi bir eşyanın alım veya satımında, pahasında, miktarında
veyahut yapımında, fesat karıştırarak, kendine veya başkasına her ne şekil-
de olursa olsun haksız menfaat sağlanmasıdır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya baktığımızda, sanığın sabit
kabul edilen eylemlerinde 205. maddede düzenlenen suçun unsuru olan
fesat (hile) öğesi gerçekleşmemiş, kendisi veya üçüncü kişiler lehine haksız
menfaat temin ederek Devletin zarara uğratıldığı da saptanamamıştır. Bu
nedenlerle, sanığa yüklenilen 205. maddedeki suçun oluşmadığı sonucuna
varılmıştır.
Öte yandan 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 366. maddesinde düzenle-
nen “Hükümet hesabına yapılan  artırma veya  eksiltmeye  fesat  karıştırma” suçu-
nun yasal unsurlarının da oluşmadığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 7. maddesinin ikinci fık-
rasında, “Suçun  işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun  ile  sonradan yürür‐
lüğe giren kanun hükümleri farklı ise fail lehine olan kanun uygulanır” denilmek-
te ise de sanığa atılı eylemlerin işlendiği tarihte yürürlükte bulunan 765
sayılı Kanunun 205. maddesinde aranan suçun unsurlarının oluşmaması
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

134
karşısında 5237 sayılı Kanunun 235. maddesi ile karşılaştırma yapılmasına
gerek kalmamıştır.
Bu durum karşısında, sanığın eylemlerinin genel nitelikte görevi kötüye
kullanma suçunu oluşturup oluşturmadığı yönünden irdelenmesi gerek-
miştir.
Sanık müdafiilerinin, yargılamada TBMM’nin Yüce Divana sevk kara-
rında belirtilen madde dışında uygulama yapılamayacağı yönündeki itirazı,
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 225. maddesinde öngörülen,
mahkemenin, ancak iddianamede unsurları gösterilen fiil ile bağlı olduğu,
buna karşılık fiilin hukuki nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı
olmadığı yönündeki kural dikkate alınarak yerinde görülmemiştir.
Sanığın sabit kabul edilen eylemlerinin, görevde yetki sınırlarının aşıl-
ması ve takdir yetkisinin amacı dışında kullanılması suretiyle gerçekleştiril-
diğinden görevi kötüye kullanma suçuna uyduğu sonucuna varılmıştır.
765 sayılı Türk Ceza Kanunundaki görevi kötüye kullanma suçu 
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. madde metni aynen şöyledir:
“Yasada yazılı hallerden başka hangi nedenle olursa olsun görevini kö‐
tüye kullanan memur derecesine göre bir yıldan üç yıla kadar hapsolunur. 
Cezayı  hafifletici  nedenlerin  bulunması halinde altı aydan  bir yıla kadar 
hapis ve her  iki halde oniki bin  liradan altmış bin  liraya kadar ağır para 
cezası  ile  cezalandırılır.  Ayrıca memuriyetten  süreli  veya  temelli  olarak 
yoksun kılınır.” 
Maddenin birinci cümlesinde suçun öğeleri açıklanmakta, ikinci cümle-
sinde cezayı hafifleten nedenlerin bulunması halinde faile daha az bir ceza
verileceği bildirilmekte, üçüncü ve son cümlesinde de süreli ya da temelli
olarak memurluktan yoksunluk cezası öngörülmektedir.
Türk Ceza Kanununun 240. maddesindeki suçun unsurları şöylece sıra-
lanabilir:
‐ Suçun faili 
Diğer memur suçlarında olduğu gibi, bu suçu da ceza yargılamasında
memur olanlarla, tabi oldukları özel yasalarında memur sayılacağı ya da
yasada gösterilen eylemleri nedeniyle memurlar gibi cezalandırılacağı bildi-
rilen kişiler işleyebilir. Bu suçta da “memur sıfatı” suçun önkoşulu oldu-
ğundan idare hukuku anlamında memur oldukları halde ceza hukukunda
memur sayılmayanlarla, özel yasalarındaki hükümlere göre memur gibi
Yaşar Topcu Kararı
135
cezalandırılmalarına olanak bulunmayan kuruluşlarda çalışanlar bu suçun
faili olamazlar.
‐ Suçun maddi unsuru 
240. madde, 765 sayılı Türk Ceza Kanunundaki tamamlayıcı (genel) hü-
kümlerdendir. Bu nedenle, memurun görevde sahip olduğu yetkiyi kötüye
kullanma eylemi yasada yazılı başka bir suçu oluşturuyorsa o hükmün uy-
gulanması, tersi durumda 240. maddenin düşünülmesi gerekir.
Görevin kötüye kullanılması demek, görev sırasında sahip olunan yetki-
nin kötüye kullanılması demektir.
240. maddedeki suçun maddi unsuru, “memurun, yetkisine giren hizmette 
görevini, her ne suretle olursa olsun kötüye kullanılmasıdır.”
240. maddedeki “görevi  kötüye  kullanma” ifadesi, memurluk görevinin
kanun ve nizamın gösterdiği usul ve esaslardan başka suretle yapılmış ol-
masıdır. Buna göre memurun;
a) Herhangi bir biçimde yasal yetkisini aşması,
b) Yasanın koyduğu usul ve şekle uymaması,
c) Takdir yetkisini gayesi dışında kullanması,
d) Hareketinin yasa ve nizama uyduğu hallerde, bu hareketin gerektir-
diği ön koşullara aykırı hareket etmesi,
e) Yargı kararlarına uymaması,
birer görevi kötüye kullanma tarzı olarak belirtilebilir.
Memurluk görevi ile memurluk sıfatının karıştırılmaması gerekir. Gö-
revde sahip olunan yetkinin kötüye kullanılması demek, memurun yasa ve
diğer hukuksal düzenlemelerle kendisine verilen görevleri yasanın göster-
diği usul ve esaslara aykırı biçimde yapması demektir. Memurluk sıfatının
kötüye kullanılması ise, memurun yasal görevine giren işler dışında me-
murluk nüfuzunun, memurluk unvan ve sıfatının kötüye kullanılması de-
mektir. Memurluk sıfat ve nüfuzunun kötüye kullanılması durumunda 240.
maddedeki yazılı suç oluşmaz.
‐ Suçun manevi unsuru 
240. maddede amaç gözetilmediğinden bu suçun oluşumu için sanığın
genel suç kastı ile davranması yeterlidir. Ayrıca özel kasta gerek bulunma-
maktadır.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunundaki görevi kötüye kullanma suçu 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

136
26.9.2004 gün ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesindeki
“görevi kötüye kullanma” kenar başlığını taşıyan düzenleme aynen şöyledir.
“Madde 257: (1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, gö‐
revinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya 
kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu 
görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 
(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gerek‐
lerini yapmakta  ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya 
kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu 
görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 
(3)  İrtikap suçunu oluşturmadığı  takdirde, görevinin gereklerine uygun 
davranması  için  veya  bu  nedenle  kişilerden  kendisine  veya  bir  başkasına 
çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.” 
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesinin kenar başlığı “görevi 
kötüye kullanma” şeklinde ise de maddenin yalnızca (1) numaralı fıkrasında
dar anlamda görevi kötüye kullanma suçu düzenlenmiştir. (2) numaralı
fıkrada “görevi ihmal”, (3) numaralı fıkrada ise kamu görevlisinin, görevinin
gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine
veya bir başkasına çıkar sağlamasının, bazı hallerde görevi kötüye kullanma
suçunu oluşturması hükme bağlanmıştır.
Bu yaklaşımı itibarıyla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesin-
de, “görevi ihmal‐ görevi kötüye kullanma” ayrımı kaldırılmış, (2) numaralı fıkra-
daki suç, görevi kötüye kullanmanın bir türü olarak görülmüştür. Nitekim, 257.
maddenin gerekçesinde bu konuda şu açıklamalara yer verilmiştir; “Görevin 
gereklerine  aykırı  davranış  sonucunda,  bir  insan  ölmüş  veya yaralanmış  olabilir. Bu 
durumda; kamu görevlisinin görevinin gereği olan belli bir icrai davranışta bulunmak 
yönündeki  yükümlülüğünü  yerine  getirmemesi  dolayısıyla,  görevi  kötüye  kullanma 
suçunun oluştuğunda şüphe yoktur. Ancak, bu durumda aynı zamanda ihmali davra‐
nışla öldürme veya yaralama suçu oluşmaktadır.”
Maddedeki fiillerin suç olarak nitelendirilmesiyle korunan hukuki men-
faat, kamu görevinin ifasında disiplini tesis etmek, bu görevin hiç veya za-
manında yerine getirilmemesi sebebiyle bundan umulan ve beklenen genel
yararın sekteye uğramadan elde olunmasını ayrıca, kamu görevinde disipli-
nin geçerli olmasını sağlamak ve bu suretle kamu idaresinin zarar görmesini
önlemektir.
‐ Suçun faili
Maddede belirtilen suçların faili bir kamu görevlisi (m.6) olabilir.
Yaşar Topcu Kararı
137
‐ Suçun maddi unsuru 
257. maddenin kenar başlığı da “görevi kötüye kullanma” şeklindedir.
Ancak, 257. maddede suçun unsuru olarak, “görevin gereklerine aykırı hareket 
etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da 
kişilere haksız bir kazanç sağlayan” şeklinde bir ifadeye de yer verilmiştir.
Görülüyor ki, 257. maddenin birinci fıkrasındaki görevi kötüye kul-
lanma suçunun maddi unsurunda;
1- Görevin gereklerine aykırı hareket etmek ve
2- Bu fiil nedeniyle;
a) Kişilerin mağduriyetine neden olmak veya
b) Kamunun zararına neden olmak ya da
c) Kişilere haksız bir kazanç sağlamak
gerekmektedir.
257. maddenin birinci fıkrasındaki suçun oluşabilmesi için, yukarıda sa-
yılan (1) ve (2) numaralı unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Ancak, (2) numaralı unsurda üç ayrı durumdan birinin gerçekleşmesi ge-
rekli ve yeterlidir.
‐ Görevin gereklerine aykırı hareket etmek 
Madde gerekçesinde belirtildiği üzere, bir kamu göreviyle görevlendiri-
len kişi, bu kamu faaliyetinin yürütülmesi sırasında görevin gerekli kıldığı
yükümlülüklere uygun hareket etmek zorundadır. Öyle ki, kamu faaliyetle-
rinin gerek eşitlik, gerek liyakatlilik açısından adalet ilkelerine uygun yü-
rütüldüğü hususunda toplumda hakim olan güvenin, inancın sarsılmaması
gerekir. Bu yükümlülükle bağdaşmayan davranışlar, belli koşullar altında
suç olarak tanımlanmıştır.
Görevi kötüye kullanma suçu genel, tali ve tamamlayıcı bir suç tipidir.
Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın başka bir suç oluşturma-
dığı hallerde, kamu görevlisini bu suçu düzenleyen kurala göre cezalandır-
mak gerekir.
Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, gerçekleştirilen fii-
lin, kamu görevlisinin görevi alanına giren bir hususla ilgili olması gerekir.
Kamu görevinin gereklerine aykırı olan her fiili cezai yaptırım altına almak
suç ve ceza siyasetinin esaslarıyla bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, görevin
gereklerine aykırı davranışın belli koşulları taşıması halinde görevi kötüye
kullanma suçunu oluşturabileceği kabul edilmiştir. Buna göre, kamu görevi-
nin gereklerine aykırı davranışın, kişilerin mağduriyetine veya kamunun
ekonomik bakımdan zarara uğramasına neden olması ya da kişilere haksız
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

138
bir kazanç sağlanmasına neden olması halinde görevi kötüye kullanma suçu
oluşabilecektir.
Haklı olan işin görülmesinden sonra kişilerden yarar sağlanması da gö-
revi kötüye kullanma suçunu oluşturur. Çünkü, bu yarar, kamu görevlisi
sıfatını taşıması ve işi görmüş olması dolayısıyla kişiye sağlanmaktadır. Bu
gibi durumlarda, kişiler hakkının teslim edilmesi konusunda en azından bir
kaygıyla hareket etmektedirler. Kamu görevlisine yarar sağlanması görü-
nüşte rızaya dayalı olsa bile, kamusal görevlerin eşitlik ve liyakat esasına
göre yürütüldüğü hususunda taşınan kaygı dolayısıyla, burada da bir mağ-
duriyetin varlığını kabul etmek gerekir.
‐ Kişilerin mağduriyetine neden olmak 
Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, görevin gereklerine aykırı
davranışın kişinin mağduriyetine neden olması gerekir. Bu mağduriyet,
sadece ekonomik bakımdan uğranılan zararı ifade etmez. Mağduriyet kav-
ramı zarar kavramından daha geniş bir anlama sahiptir. Örneğin, kişi tabi
tutulduğu sınavda başarılı olmasına rağmen başarısız gösterilmiş olabilir.
Bir imar planı uygulamasında, belli bir parsel sahibine duyulan husumet
dolayısıyla, plan tekniğine aykırı olarak, yeşil alan gösterilmiş olabilir. Kişi-
nin, kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşı-
dığı halde yararlanması engellenmiş olabilir. Kişinin, belli bir sınai veya
ticari faaliyetle ilgili olarak gerekli koşulları taşıdığı halde bu faaliyeti en-
gellenmiş olabilir.

‐ Kamunun zararına neden olmak 
Madde gerekçesinde, “görevin gereklerine aykırı davranış dolayısıyla, kamu 
açısından  bir  zarar meydana gelmiş  olabilir. Örneğin  orman  alanında veya  kamu 
arazisinin işgaliyle yapılan işyeri veya konutlara elektrik, su, gaz, telefon ve yol gibi 
alt  yapı  hizmetleri  götürülmekte,  görevin  gereklerine  aykırı  davranılmış  olabilir”
denilmiştir.
Burada belirtilen konular yalnızca birkaç örnektir. Kamunun zararına
neden olmak konusu, uygulamada mahkemece her somut olayda takdir
edilip değerlendirilecektir.
‐ Kişilere haksız bir kazanç sağlamak
Madde gerekçesinde belirtildiği üzere, görevin gereklerine aykırı dav-
ranmak suretiyle kişilere haksız bir kazanç sağlanmış olabilir. Örneğin kişi,
Yaşar Topcu Kararı
139
kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşımadığı
halde yararlandırılmış olabilir. Kişiye, belli bir sınai veya ticari faaliyetle
ilgili olarak gerekli izin koşullarını taşımadığı halde bu faaliyetin icrasına
yönelik olarak izin verilmiş olabilir. Bir imar planı uygulamasında, belli bir
parsel üzerinde plan tekniğine veya imar planına aykırı olarak yapılaşmaya
imkan sağlanmış olabilir.
‐ Manevi unsur 
Bu suçların manevi unsuru “kast” olup, saik önemsizdir. Taksirle işle-
nemez.
765 ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunlarındaki görevi kötüye kullanma 
suçunu düzenleyen kuralların karşılaştırılması 
5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hak-
kında Kanunun 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Lehe olan hüküm, önceki 
ve  sonraki kanunların  ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya  çıkan  so‐
nuçların birbirleriyle karşılaştırılması sonucu belirlenir” şeklindeki kurala göre,
lehe kanun kurallarının belirlenmesinde, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun
240. maddesinin, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesinin birinci
fıkrasıyla karşılaştırılması gerekmektedir.
240. maddedeki “Yasada yazılı hallerden başka hangi nedenle olursa olsun”,
257. maddedeki “Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında” ibareleri
karşısında, her iki maddede de genel nitelikte görevin kötüye kullanılması
fiilinin yaptırım altına alındığı görülmektedir. Sanığın fiili, başka bir kuralla
özel nitelikte bir fiil olarak cezalandırılmadığı takdirde, görevi kötüye kul-
lanma suçundan uygulama yapılabilecektir. Bu nedenle, her iki madde de
“genel”, “tali” ve bu itibarla da “tamamlayıcı” hüküm niteliğine sahiptir.
240. maddede, “görevini kötüye kullanan memur” ibaresinin karşılığı ola-
rak 257. maddede, “görevinin gereklerine aykırı hareket  etmek  suretiyle,…kamu 
görevlisi” ifadesi yer almaktadır.
765 sayılı Türk Ceza Kanununun uygulamasında kimlerin memur ol-
duğu veya sayıldığı, bu Kanunun 279. maddesinde belirtilmiştir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 6. maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde ise “Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine ata‐
ma veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak 
katılan kişi, anlaşılır” tanımı bulunmaktadır.
Tanımları bakımından, 257. maddedeki “kamu  görevlisi” kavramı, 240.
maddedeki “memur” kavramıyla paralellik taşımaktadır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

140
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 257. maddesi arasında suçun maddi unsuru ile ilgili yukarıda
belirtilen türden farklılık bulunmaktadır.
Genel olarak lehe kanunun belirlenmesinde, karşılaştırılan kanun maddele-
rinde fiil için öngörülen yaptırımlara (cezalara) bakılmaktadır. 765 sayılı Türk
Ceza Kanununun 240. maddesinde “bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve ağır 
para  cezası” öngörülmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. madde-
sinde ise özgürlüğü bağlayıcı ceza “bir yıldan üç yıla kadar hapis” cezası ile aynı
olup, ağır para cezası bulunmamaktadır. Ayrıca, 765 sayılı Türk Ceza Kanu-
nunda feri ceza niteliğinde olan memuriyetten yoksunluk yaptırımı da öngö-
rülmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde güvenlik tedbi-
rine yer verilmiş ise de burada belirtilen hak yoksunluğu süresiz değildir ve söz
konusu hak yoksunlukları cezanın infazı tamamlanıncaya kadar devam ede-
cektir. Oysa, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesinde belirtilen me-
muriyetten yoksun kılınma cezası temelli verilebilir.
Ağır para cezasını içermemesi ve güvenlik tedbiri süresinin kısa olması
hususları değerlendirildiğinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. mad-
desinin 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesine göre daha lehe
olduğu anlaşılmaktadır.
Ancak, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesinin ikinci cümle-
sindeki cezayı hafifletici hüküm, yeni Kanunda düzenlenmediğinden dolayı
240. maddenin ikinci fıkrasındaki hüküm daha lehe bir kural içermektedir.
Nitekim, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 3.6.2005 günlü, E:2003/15292 ve
K:2005/3164 sayılı kararında da “…765  sayılı  Türk  Ceza  Kanununun  240/2. 
maddesi ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257/1 maddesinde öngörülen cezalar 
karşılaştırıldığında, 765 sayılı Yasanın 240. maddesinin  ikinci  fıkrası uyarınca ya‐
pılan uygulamanın sanıkların lehine olduğu..” belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçeler dikkate alındığında, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu-
nun 240. maddesinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesine
göre daha lehe olduğu sonucuna varılmaktadır.
Yapılan değerlendirme sonucunda, sanığın üç proje halindeki yolu Ba-
kanlar Kurulu Kararına aykırı olarak altı kısma böldürdüğü, ihale usul ve
esaslarında sonradan yapılan ve Bakan oluruna bağlanan değişikliklerle
ihaleleri birbirleriyle ilişkilendirerek ihaleye katılımı sınırlandırdığı ve iha-
lelere katılan firmaların tamamının ihale kazanmasının yolunu açtığı, ihale
kriterlerine sahip Gökdelen, Tubin, Öz ve Bal-İş firmalarını ihaleye çağırma-
yarak bu firmaların “mağduriyetine” sebep olduğu, ayrıca, belli firmaları
çağırabilmek için başlangıçta belirlenen ihale kriterlerini değiştirerek sonra-
dan çağırdığı Güriş ve Metiş Ortak Girişimi, Mapa, Limak ve Makyol inşaat
Yaşar Topcu Kararı
141
firmalarınının ihalelere katılımını sağladığı ve bu firmaların tamamının da
ihale kazandıkları, bu suretle söz konusu firmaların, koşullara sahip olup da
ihalelere katılamayan firmalara göre avantaj sağladığından sanığın eylemle-
rinin 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesine uyduğu ve 5237 sayı-
lı Türk Ceza Kanununun 257. madde uyarınca da suç olmaktan çıkarılmadı-
ğı sonucuna varılmıştır.
Üyeler Fulya KANTARCIOĞLU ve Mehmet ERTEN, “Sanığa atılı eylem‐
lerin kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı ve haksız kazanç sağlandığının sapta‐
namaması nedeniyle 5237  sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesine göre  suç 
olmaktan  çıktığı” ve “beraat kararı verilmesi gerektiği” düşüncesiyle bu değer-
lendirmeye katılmamışlardır.
B‐ ZAMANAŞIMI SORUNU 
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı esas hakkındaki görüşünde, yargıla-
mada sanığa yüklenen fiillerin “görevi  kötüye  kullanma  suçu” olarak ortaya
çıktığı ve değişen bu niteliği itibarıyla suç tarihi olan 19.9.1997 gününden,
sanığın Yüce Divana sevk edildiği 10.11.2004 tarihine kadar geçen süre için-
de kesici herhangi bir işlem yapılmadan 765 sayılı Türk Ceza Kanununda
öngörülen beş yıllık asli dava zamanaşımının gerçekleştiği gerekçesiyle
sanık hakkında açılan “davanın 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 102/4. maddesi 
ve Ceza Muhakemesi Kanununun 223/8. maddesi gereğince düşürülmesine” karar
verilmesini talep etmesi karşısında zamanaşımı sorununun öncelikle ele
alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir.
Zamanaşımı, hem 765 sayılı Türk Ceza Kanununda hem de 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununda genel hükümler arasında yer almaktadır. (765 sayılı
TCK m. 102 ila 118; 5237 sayılı TCK m. 66 ila 72).
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 117. maddesinde “Gerek dava ve gerek 
ceza müruru zamanı re’sen tatbik olunur ve bundan ne maznun ve ne de mahkum 
vazgeçemezler” denilmiş, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 72. maddesinin
ikinci fıkrasında da benzer bir ifade ile “Dava ve ceza zamanaşımı re’sen uygu‐
lanır ve bundan şüpheli sanık ve hükümlü vazgeçemezler” şeklinde bir kurala yer
verilmiştir.
Zamanaşımı, devletin yargılama hakkının sona ermesi gibi bir sonuç do-
ğurması nedeniyle soruşturma, kovuşturma, istinaf ve temyiz aşamalarının
tümünde re’sen nazara alınır. Verilen bir karar kesinleşip hüküm halini alın-
caya kadar dava zamanaşımı işlemeye devam eder.
Sanık hakkında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 205. maddesinin uy-
gulanması istemiyle kamu davası açılmış ise de yapılan yargılama sonucu
eylemlerin aynı Kanunun 240. maddesine uyduğu, bu eylemler için geçerli
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

142
zamanaşımı süresinin 102. maddede belirtildiği gibi beş yıl olduğu görül-
mektedir. Ancak, bu sürenin işleyiş tarihlerini belirlemek için, öncelikle Ba-
kan olan sanığın bu sıfatının milletvekilleri gibi değerlendirilip değerlendi-
rilmeyeceği, Anayasa koyucunun Başbakan veya Bakanların sorumlulu-
ğunda zamanaşımı yönünden farklı bir uygulama öngörmek isteyip isteme-
diği, bu konuda nasıl bir çözüm getirilebileceği konusunun açıklığa kavuş-
turulması gerekmektedir.
1‐ Milletvekillerinin işledikleri suçlarda dava zamanaşımı 
Milletvekilleri hakkında zamanaşımı konusu, Anayasanın “Yasama doku‐
nulmazlığı” başlıklı 83. maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra ve‐
rilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; 
üyelik süresince zamanaşımı işlemez.” biçiminde düzenlenmiştir.
Doktrinde, 83. maddenin üçüncü fıkrasında düzenlenen zamanaşımının
“ceza  zamanaşımı” olduğu konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Ancak,
hakim olan görüş, 83. maddenin üçüncü fıkrasının, aynı zamanda, “dava 
zamanaşımı”nı da kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiği yönündedir.
Anayasanın 83. maddesinin üçüncü fıkrası ve 765 sayılı Türk Ceza Ka-
nununun 107. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, milletvekilliği süre-
since zamanaşımının işlemeyeceğine ilişkin kuralda kanun koyucunun ira-
desinin hem ceza hem de dava zamanaşımını kapsadığı ve milletvekilliği
süresince dava zamanaşımının işlemeyeceği sonucuna varılmaktadır. Bir
başka ifade ile suç işleyen milletvekilleri hakkında, herhangi bir karara ge-
rek olmaksızın, milletvekilliği süresince dava ve ceza zamanaşımı süreleri
işlemeyecektir.
Yasama dokunulmazlığı kurumunun ortaya çıkmasındaki neden, ikti-
dara karşı görünen temsilcilerin iktidar tarafından keyfi, temelsiz ve zaman-
sız kovuşturmalara uğratılarak yasama çalışmalarından alıkonulmamaları
düşüncesidir. Dokunulmazlığın amacı milletvekillerini görevleri ile ilgili
olmayan eylemlerden dolayı suçsuz saymak olmadığından suç olduğu ko-
nusunda duraksama olmayacak bir eylemin failini bu ayrıcalıktan yararlan-
dırmak kurumun amacına ters düşer. Dokunulmazlık Meclisin kararı ile
kaldırılabileceği için mutlak bir nitelik taşımaz. Dokunulmazlık, sorumsuz-
luk gibi sürekli değildir. Milletvekilliği sıfatının devamı süresince sonuç
doğurur, bu sıfatın ortadan kalkmasıyla son bulur. Üyelik sıfatı sona erdik-
ten sonra meclis üyesi hakkında ceza kovuşturması yapılabilir. Bu nedenle
de 83. maddenin üçüncü fıkrasında üyelik süresince zamanaşımının işleme-
yeceği kabul edilmiştir.
Yaşar Topcu Kararı
143
Milletvekilinin dokunulmazlığının sona ermesinden sonra takibat yapı-
labilir. Yasama dokunulmazlığı da üyelik süresinin bitmesi ve Meclis üyesi-
nin yeniden seçilmemesi veya Anayasanın 84. maddesi gereğince üyelik
sıfatının düşme sebeplerinden biri ile sona ermesi ya da yasama dokunul-
mazlığının Meclis tarafından kaldırılması ile sona erer.
2‐ Bakanların işledikleri suçlarda dava zamanaşımı 
Bakanların işlediği suçları, görevleriyle ilgili işledikleri suçlar ve görev-
leriyle ilgisi olmayan suçlar olarak ikiye ayırmak mümkündür.
Bakanların görevleriyle ilgili olmayan suçları bakımından, milletvekille-
rinin tabi olduğu kayıt ve şartların aynen geçerli olduğu konusunda, dokt-
rinde ve uygulamada her hangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Bir başka
ifade ile, TBMM üyesi olan bakanlar ile TBMM üyesi olmayan bakanlar ara-
sında hiçbir fark bulunmamaktadır. Zira, Anayasanın 112. maddesine göre,
milletvekili olmayan bakanlar da bu sıfatları sona erene kadar, milletvekille-
rinin tabi olduğu hak ve yükümlülüklere sahiptirler. Dolayısıyla, zamana-
şımı konusunda, milletvekilleri için geçerli olan durum, burada aynen ge-
çerlidir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının konuya ilişkin mütalaasında;
“Anayasa’nın  “yasama  dokunulmazlığı”  başlıklı  83. maddesi  zamanaşımı  ko‐
nusunda milletvekillerine özgü hüküm içermektedir. Bu maddenin 3. fıkrasına göre, 
“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş 
bir  ceza  hükmünün  yerine  getirilmesi,  üyelik  sıfatının  sona  ermesine  bırakılacak, 
üyelik  süresince  zamanaşımı  işlemeyecektir”.  Bu  madde,  107.  maddeyle  birlikte 
değerlendirildiğinde,  suç  işlediği  iddia  edilen  bir milletvekilinin  yasama  dokunul‐
mazlığının  kaldırılmasına  karar  verilirse,  kararın  alınması  için  yapılan  başvuru 
tarihinden kararın verilmesi  tarihine kadar geçen  süre  içinde zamanaşımı durmuş 
olacak  ve TBMM’  nin  kaldırma  kararı  verdiği  günden  itibaren  yeniden  işlemeye 
devam edecektir. Yasama dokunulmazlığının kaldırılmaması durumunda  ise zama‐
naşımı Anayasamızın 83. maddesine göre durmuş olacaktır. 
Milletvekili sıfatına sahip olsun olmasın bir bakanın görevinden kaynaklanmayan 
bir  suç  işlemesi  halinde, milletvekilleri  için  açıkladığımız  bu  prosedür uygulanacak, 
ancak, görev suçlarında uygulanma imkanı olmayacaktır. Zira Anayasamızın “Meclis 
Soruşturması” başlıklı 100. maddesinde, başbakan ve bakanlar hakkında görev suçları 
sebebiyle  soruşturma  açılması,  sürdürülmesi  ve  sonuçlandırılması  konusunda  özel 
usul  benimsenmiş,  zamanaşımına  ilişkin  bir  düzenlemeye  yer  verilmeyerek meskut 
bırakılmıştır. Maddede,  başbakan  ve  bakanlar  hakkında, milletvekilleri  için  Anaya‐
sa’nın 83. maddesinde öngörülen başvuru imkanı tanınmamış, suç ihbar ve şikayetle‐
rini kabul edecek bir makam, yani muhatap da gösterilmemiştir. Bu nedenle, milletve‐
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

144
killeriyle  ilgili  durma  hükmünün  burada  uygulama  yeri  olmayacaktır. Böylece,  suç 
işlendiği  tarihten  itibaren  zamanaşımı  işlemeye  başlayacak,  ancak,  bu  özel  usulün 
uygulanmasındaki zorluk nazara alındığında;  suç, Meclis’e  intikal  etmeden dahi za‐
manaşımına uğramış olacaktır.  
Meclis  soruşturmasının,  suç  işlenmesinden  hemen  sonra  delil  toplanamaması 
zaafiyetinin yanında, değindiğimiz bu boşluk ve sakıncalarının, genel ceza muhake‐
mesi  ilkelerine,  eşitlik, kamu vicdanı ve  ceza adaletine uygunluğunun değerlendi‐
rilmesinde zorunluluk bulunmaktadır. 
Bu açıklamalar  ışığında dava dosyasına baktığımızda, 19.9.1997 olan suç tari‐
hinden  sanığın  Yüce Divana  sevk  edildiği  10.11.2004  tarihine  kadar  geçen  süre 
içinde kesici herhangi bir işlem yapılmadan 765 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda ön‐
görülen beş yıllık asli dava zamanaşımının gerçekleştiği anlaşılmaktadır.” 
denilmektedir.
Bakanların görevleriyle ilgili suçlarla ilgili değerlendirmeye gelince;
Başbakan ve bakanlar aynı zamanda milletvekili olmaları nedeniyle
Anayasanın 83. maddesindeki yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığın-
dan yararlanmaktadırlar. Bakanlık sıfatı milletvekilliği sıfatını ortadan kal-
dırmamaktadır. Başbakan ve bakanlar hakkındaki Meclis soruşturma yön-
temini düzenleyen Anayasanın 100. maddesinde, bu kişilerin görevleriyle
ilgili suçları yönünden zamanaşımının düzenlenmemiş olması, bu kişilerle
ilgili eylemler bakımından genel zamanaşımı kurallarının uygulanması ge-
rektiği anlamına gelmemelidir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının esas hakkında görüşünde de ileri
sürülen, Anayasanın 100. maddesinde bakanlar için zamanaşımına ilişkin
düzenlemelere yer verilmemesi nedeniyle, bakanların görevleriyle ilgili
işledikleri suçlarda 83. maddenin uygulanamayacağına ilişkin görüşe itibar
edilmemiştir. Çünkü, Anayasada milletvekili olmayan bakanların dahi, ba-
kan sıfatını taşıdıkları sürece, milletvekillerinin tabi olduğu kayıt ve şartlara
uyacakları ve yasama dokunulmazlıklarına sahip oldukları (md. 112/4) be-
lirtilmişken; milletvekili olan bakanların bu hükümden (yasama dokunul-
mazlığı) muaf olduklarını ileri sürmek mümkün değildir.
Bu bağlamda, zamanaşımı konusunda Anayasanın 83. maddesinin kıyas
yoluyla bakanlar hakkında uygulanamayacağı düşüncesi de yerinde değildir.
Çünkü, ortada bir kıyas durumu yoktur. “Kıyas” sözcüğü kelime olarak “bir
tutma”, “denk sayma” ve “benzetme yolu” anlamlarına gelmektedir. Hukuk-
sal anlamda kıyas ise “Muayyen bir hadise için isdar edilen kanuni bir hükmün işbu 
hadiseden yalnız cüzi bir tarzda inhiraf ederek içtimai bünyesi itibarıyla aynı olan veya 
hukuki mahiyeti  itibarıyla benzeyen bir hadiseye  teşmili”dir. Görüldüğü üzere kı-
Yaşar Topcu Kararı
145
yas, benzer durumlarda olan kişi, kurum veya olaylar arasında söz konusu
olabilir. Oysa, milletvekili ile milletvekili olan bakan benzer durumda değil;
aynı durumdadır. Dolayısıyla, bakan olan milletvekili, aynı zamanda millet-
vekili olduğundan, milletvekillerinin sahip olduğu hak ve yükümlülüklere
bizatihi sahiptir. Bu nedenle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bu yöndeki
görüşüne katılmak mümkün görülmemektedir.
Bir başka ifade ile Anayasada bakanlar ve milletvekilleri için geçerli olan
tek bir dokunulmazlık vardır. O da Anayasanın 83. maddesinde düzenlenen
yasama dokunulmazlığıdır. Milletvekilleriyle bakanların dokunulmazlıkları
konusundaki farklılık, dokunulmazlıkların kaldırılması usul ve şartları bakı-
mındandır. Bu konunun, milletvekilleri ile bakanların görev suçları açısından
Anayasada farklı düzenlenmesi, dokunulmazlığın esası bakımından bir farklı-
lık bulunduğu anlamında yorumlanamaz. Bu nedenle milletvekilleri, Başbakan
ve bakanlar aynı dokunulmazlığa sahiptirler ve bu dokunulmazlık nedeniyle
TBMM üyelikleri süresince haklarında zamanaşımı da işlemez.
Anayasanın 100. maddesindeki farklı düzenleme yalnızca dokunulmaz-
lığın kaldırılması bakımından getirilen bir farklılıktır. Diğer hükümler yö-
nünden milletvekili olmaları nedeniyle Başbakan ve bakanlar da milletve-
killerinin tabi olduğu kurallara tabi tutulmalıdır. Zamanaşımının bu şekilde
uygulanmaması, haklı ve mantıklı bir izahı olmaksızın suç ve suçlular ara-
sında ayrımlar yapılması gibi sonuçlara neden olacaktır.
TBMM üyeleri arasından seçilen Başbakan ve bakanların dışında, Ana-
yasanın 100. maddesinin sağladığı olanakla TBMM dışındaki milletvekili
seçilme yeterliği olanlar arasından seçilen bakanların da yasama dokunul-
mazlığına sahip olduklarının Anayasanın 112. maddesinin dördüncü fıkra-
sında ayrıca belirtilmesi bu görüşün açık kanıtıdır.
Başbakan ve bakanlar hakkında suç tarihinden itibaren zamanaşımının
işlemesi durumunda, Başbakanlığı veya bakanlığı sırasında ve sonrasında
iktidar partisi mensubu olanlar hakkında zamanaşımı süresinin dolması
kaçınılmaz olacaktır.
Tüm bu nedenlerle, Anayasanın 83. maddesinin üçüncü fıkrası ile 765
sayılı Türk Ceza Kanununun 107. maddesi birlikte değerlendirildiğinde,
kanun koyucunun iradesinin hem ceza hem de dava zamanaşımını kapsa-
dığı, milletvekilleri hakkında milletvekillikleri süresince dava zamanaşımı-
nın işlemeyeceği sonucuna varılmaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, sanığın suç tarihi olan
19.9.1997 ila 17.4.1999 tarihleri arasında 20. dönem milletvekilliği, 18.4.1999
ila 3.11.2002 tarihleri arasında 21. dönem milletvekilliği görevinde bulun-
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

146
duğu dikkate alındığında, milletvekili olduğu 19.9.1997 ila 3.11.2002 tarih-
leri arasında dava zamanaşımı süresi işlemeyecektir.
Buna göre, eylemin 240. madde kapsamında düşünülmesi durumunda,
sanığın milletvekilliği görevinin sona erdiği 3.11.2002 tarihinden itibaren
işleyen 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 102. maddesinin birinci fıkrasının
dördüncü bendinde öngörülen beş yıllık asli dava zamanaşımı süresi, Yüce
Divana sevk kararının verildiği 10.11.2004 gününde kesintiye uğramıştır. Bu
durumda, sanığın milletvekilliği görevinin sona erdiği gün ile Yüce Divana
sevk kararının verildiği gün arasında, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 102.
maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendinde öngörülen beş yıllık asli
dava zamanaşımı süresi dolmamıştır.
Belirtilen gerekçelerle davada zamanaşımı olmadığına, 26.5.2006 gü-
nünde, Başkanvekili Haşim KILIÇ, Üyeler Sacit ADALI, Ahmet
AKYALÇIN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT’ün oyları, Başkan Tülay TUĞCU, Üyeler Fulya KANTARCIOĞLU,
Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER ve Şevket APALAK’ın karşı oyları ve
OYÇOKLUĞUYLA karar verilmiştir.
Karşı oy kullanan üyelerin gerekçeleri şöyledir: 
“Yapılan delil değerlendirmesine göre, eylemin ihaleye fesat karıştırma
suçunu oluşturmadığı, unsurlarının oluşması halinde görevi kötüye kullan-
mak suçunu düzenleyen Türk Ceza Kanununun 240. ve yeni Türk Ceza Ka-
nununun 257. maddelerine uyabileceği sonucuna varıldıktan sonra suçun
işleniş tarihi dikkate alındığında dava zamanaşımı süresinin dolmuş olduğu
anlaşılmaktadır. Bu husustaki gerekçe, dava zamanaşımı konusu genel nite-
likte iki başlık altında irdelendikten sonra üçüncü başlıkta somut davaya
ilişkin olarak açıklanacaktır.
A)  Bakanların  Görev  Suçu  Dışındaki  Suçları  İle Milletvekillerinin 
Suçları Açısından  
Anayasanın “Yasama Dokunulmazlığı” başlıklı 83. maddesinde,
“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerin‐
den, Mecliste  ileri  sürdükleri  düşüncelerden,  o  oturumdaki Başkanlık Divanı’nın 
teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarla‐
mak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar. 
Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Meclisin ka‐
rarı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ağır 
cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak 
Yaşar Topcu Kararı
147
kaydıyla  Anayasa’nın  14  üncü  maddesindeki  durumlar  bu  hükmün  dışındadır. 
Ancak,, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya TBMM’ ne 
bildirmek zorundadır. 
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında seçimden önce veya sonra veril‐
miş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi üyelik  sıfatının  sona  ermesine bırakılır; 
üyelik süresince zamanaşımı işlemez. 
Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeni‐
den dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır. 
Türkiye Büyük Millet Meclisindeki  siyasi  parti  gruplarınca,yasama  dokunul‐
mazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.” 
denilmiş, 112. maddesinin son fıkrasında da “Bakanlar Kurulu üyelerinden 
milletvekili  olmayanlar;  81  inci  maddede  yazılı  şekilde  Millet  Meclisi  önünde 
andiçerler ve bakan sıfatını  taşıdıkları sürece milletvekillerinin  tabi oldukları kayıt 
ve şartlara uyarlar ve yasama dokunulmazlığına sahip bulunurlar…” hükümleri-
ne yer verilmiştir.
Anılan maddelere göre yasama dokunulmazlığı çerçevesinde milletve-
killeri ile milletvekili olmayan bakanlara tanınan güvencelerin;
1- Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri
düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe
başka bir karar alınmadıkça, bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa
vurmaktan sorumlu tutulmamaları,
2- Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına
başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14. maddesindeki durumlar hariç
olmak üzere; seçimden önce veya sonra bir suç işledikleri ileri sürüldüğün-
de Meclisin kararı olmadıkça tutulamayacakları, sorguya çekilemeyecekleri,
tutuklanamayacakları ve yargılanamayacakları,
3- Seçimlerinden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine ge-
tirilmesinin üyelik sıfatının sona ermesine bırakılacağı,
olduğu anlaşılmaktadır.
Bu güvencelerden birincisinin zamanaşımı ile ilgisi yoktur. İkinci gü-
vence, ceza soruşturması ve kovuşturması aşamalarında tanınan güvence-
lerdir. Ancak, ilgili hakkında dava açılmasına yetecek deliller elde edilmişse
iddianame tanzim edilmesine de engel bulunmamaktadır. Bu fıkrada zama-
naşımı ile ilgili bir kurala yer verilmemiştir. Üçüncü güvence ise kesinleşmiş
ceza hükümlerinin yerine getirilmesine ilişkindir. İnfazın, üyelik sıfatının
sora ermesine bırakılması halinde, üyelik süresince zamanaşımının işleme-
yeceği hükme bağlanmıştır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

148
Bu duruma göre, Anayasanın 83. maddesinin üçüncü fıkrasındaki zama-
naşımının ceza zamanaşımı olduğu hususunda duraksama olmamakla bera-
ber, bunun aynı zamanda dava zamanaşımını da kapsayıp kapsamadığının
tartışılması gerekmektedir.
Anayasanın 83. maddesinin gerekçesinde, dava zamanaşımı ile ilgili bir
açıklamaya yer verilmemiş, yasama dokunulmazlığı konusunda 1961 Ana-
yasasının 79. maddesinin aynen benimsendiği ifade edilmiştir.
1961 Anayasasının 79. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bir Meclis üyesi
hakkında seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine geti-
rilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. Üyelik süresince zamanaşımı
işlemez.” hükmü yer almıştır. Bunun 1982 Anayasasının 83. maddesinin üçün-
cü fıkrasından farkı, “Üyelik süresince zamanaşımı işlemez.” kuralının fıkranın
sonunda ayrı bir cümle olarak yer almasıdır. Bu maddenin gerekçesinde de
dava zamanaşımı ile ilgili bir açıklık bulunmamaktadır.
1961 Anayasasının 79. maddesinin üçüncü fıkrasındaki zamanaşımı ku-
ralı, ayrı bir cümle olsa da ceza hükmünün infazının ertelenmesini düzenle-
yen fıkrada bulunduğundan, bu kuralın da dava zamanaşımını kapsamadı-
ğının kabulü gerekir. 1982 Anayasasının 83. maddesinin üçüncü fıkrasında
ise ceza hükmünün ertelenmesinin düzenlenmesi yanında “üyelik süresince
zamanaşımı işlemez.” kuralı, tek cümle içinde yer aldığından bu husustaki
bütün duraksamalar giderilmiştir. Bu nedenle, madde metni çok açık oldu-
ğundan kuralın dava zamanaşımını da kapsayacak şekilde geniş yorumlan-
ması olanaksızdır. Kuralın kıyas yoluyla dava zamanaşımına da uygulan-
masına ise zamanaşımının maddi ceza hukukuna ait bir kavram olması ve
kanunilik ilkesine tabi bulunması engel oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Anayasanın 83. maddesinde dava zamanaşımının
düzenlenmediği ve bu konuda ceza hukuku genel kurallarının uygulanmasının
benimsendiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, ceza kanunlarının dava za-
manaşımının başlamasına, durmasına ve kesilmesine ilişkin hükümleri uygu-
lanacaktır. Nitekim, Askeri Yargıtay Daireler Kurulunun 8.6.2000 tarih ve
2000/114-114 Esas-Karar sayılı kararı da bu doğrultudadır.
B) Bakanların Görev Suçları Açısından 
Anayasanın 148. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin Bakanlar Kurulu
üyelerini Yüce Divan sıfatıyla yargılayacağı öngörülmüş ve 100. maddesin-
de de Başbakan ve bakanlar hakkında görev suçları nedeniyle soruşturma
açılması, sürdürülmesi ve sonuçlandırılması hususunda özel usul benim-
senmiştir. Maddede zamanaşımı ile ilgili bir kural bulunmamaktadır.
TBMM İçtüzüğünde de Meclis soruşturmasının ayrıntıları düzenlenmiştir.
Yaşar Topcu Kararı
149
Bu hükümlerden de anlaşılacağı gibi, Bakanlar Kurulu üyelerinin görev
suçları söz konusu olduğunda, suç ihbarı adli makama yapılamamakta, Ana-
yasanın 100. maddesinde belirtilen şartları taşıyan bir önerge ile soruşturma
açılması Meclisten istenilmektedir. Meclisin soruşturma açılmasını kabul et-
mesi halinde soruşturmayı Melis soruşturma komisyonu yapmaktadır. İlgili-
nin Yüce Divana sevk edilip edilmemesine de Meclis Genel Kurulu karar ver-
mektedir. Bu suretle, Bakanlar Kurulu üyelerinin görev suçlarında, suç ihba-
rından Yüce Divana sevke kadar bütün işlemler (soruşturma aşaması) Meclis
tarafından yürütülmekte olup, bu konuda yetkili ve görevli başka bir adli ma-
kam da bulunmadığından, Meclis soruşturması ve Yüce Divana sevk kararı ile
TBMM adli bir fonksiyon ifa etmektedir.
Meclis soruşturması, Anayasada TBMM’nin denetim yollarından biri
olarak düzenlenmiş ise de bu müessesenin birincil amacı, göreve ilişkin suç
ihbar ve şikayetleri ile bunların soruşturulması ve karara bağlanması konu-
sunda Bakanlar Kurulu üyelerine güvence sağlamaktır. Bu nedenle, Başba-
kan ve bakanlara görev suçlarında yasama dokunulmazlığından farklı böyle
bir güvence sağlandığı için Anayasanın 83. maddesinde yer alan yasama
dokunulmazlığına ilişkin hükümlerin uygulanması olanaksızdır.
Bir görev suçu isnadı ile karşı karşıya olan Bakanlar Kurulu üyelerinin,
bu husus bir sonuca ulaştırılmadan görevlerini sürdürmeleri hukuken ve
siyaseten uygun ve doğru olmayacağından, Anayasada, isnadın bir an önce
sonuçlandırılmasının amaçlandığı ve bunu sağlamaya yönelik düzenleme-
lere yer verildiği, genel hükümler dışında zamanaşımı ile ilgili ayrı bir kural
konulmasına da gerek görülmediği anlaşılmaktadır.
Bu duruma göre; Bakanlar Kurulu üyelerinin görev suçlarına ilişkin da-
valarda TCK’nin 104. ve YTCK’nin 67. maddelerinde belirtilen hallerin vuku-
unda, örneğin Yüce Divana sevk kararı verilerek haklarında dava açıldığında
ve Yüce Divanda sorgusu yapıldığında zamanaşımı kesilmiş olacak, buna
mukabil TCK’nin 107. ve YTCK’nin 67. maddelerinde düzenlenen zamanaşı-
mının durmasına ilişkin nedenler gerçekleşemeyeceğinden zamanaşımının
durması söz konusu olmayacaktır. Yüce Divanın 12.4.1995 tarih ve E.1993/1-
K.1995/1 sayılı kararında da sanıklardan S.G. hakkındaki dava zamanaşımının
dolması nedeniyle davanın ortadan kaldırılması istemi, sanığın Bakan olması
nedeniyle zamanaşımının işlemeyeceği gerekçesiyle değil, yargılama konusu
suçun müteselsil suç olması ve teselsülün bittiği gün itibarıyla dava zamana-
şımının dolmadığı gerekçesiyle reddedilerek, bu düşüncenin kabul edildiği
görülmektedir.
C) Somut Davada Zamanaşımı 
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

150
Sanığa isnad olunan suçun tamamlandığı tarihin 19.9.1997 olduğu, dava
konusu eylemleri nedeniyle 17.4.1998 tarihinde hakkında görevi kötüye
kullanmak suçundan soruşturma önergesi verildiği, önergenin TBMM tara-
fından 12.5.1998 tarihinde kabul edildiği, Meclis soruşturma komisyonu
raporunun (9/19) TBMM’ce 26.6.2000 tarihinde görüşülüp oylandığı ve adı
geçenin Yüce Divana sevk edilmemesine karar verildiği, 3.11.2002 tarihinde
milletvekilliğinin sona erdiği, 3.12.2003 tarihinde aynı eylemler nedeniyle
ihaleye fesat karıştırma suçundan soruşturma önergesi verildiği, önergenin
TBMM tarafından 6.1.2004 tarihinde kabul edildiği, Meclis soruşturma ko-
misyonu raporunun (9/9) TBMM’ce 10.11.2004 tarihinde görüşülüp oylan-
dığı ve sanığın Yüce Divana sevkine karar verildiği, davanın açıldığı tarihe
kadar zamanaşımını kesen bir sebebin gerçekleşmediği, dosya kapsamından
anlaşılmaktadır.
Yukarıda açıklandığı gibi dava zamanaşımının durması söz konusu ol-
madığından ve suç tarihi olan 19.9.1997 tarihinden sanığın Yüce Divana
sevk tarihine kadar TCK’nin 240. maddesindeki görevi kötüye kullanma
suçuna ilişkin beş yıllık dava zamanaşımı süresi içerisinde zamanaşımını
kesen bir sebebin de gerçekleşmemesi nedeniyle bu davadaki zamanaşımı
süresi 19.9.2002 tarihinde, yani sanığın Yüce Divana sevk tarihinden önce
dolmuş olmaktadır. Bu nedenle, sanık hakkındaki davanın düşmesine karar
verilmesi gerektiği görüş ve düşüncesinde olduğumuz için aksi yöndeki
çoğunluk kararına katılmadık.”
C‐ 4616 SAYILI KANUN BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME 
Yapılan tüm değerlendirmelerden sonra sanığın sabit görülen eylemleri,
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesinde olduğu gibi 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 257. maddesi yönünden de suç oluşturduğundan,
eylem tarihlerine göre 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesinde
öngörülen suçun 4616 sayılı “23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlar-
dan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Ka-
nun” kapsamında kaldığı sonucuna varılmıştır.
4616 sayılı “23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şart-
la Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun” bu tarihe
kadar işlenen suçlar yönünden erteleme olanağı tanımış bulunmaktadır.
Her ne kadar 4616 sayılı, “23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan
Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Ka-
nun”un 21.5.2002 günlü, 4758 sayılı Kanunla değişik dördüncü bendi, Ana-
yasa Mahkemesinin, 15.10.2003 günlü, E:2003/84 ve K:2003/89 sayılı kararı
ile “...haklarında...son soruşturma aşamasına geçilmiş olmakla beraber he-
nüz hüküm verilmemiş...”ler yönünden iptal edilmiş ise de suç tarihlerine
Yaşar Topcu Kararı
151
göre lehe olan Kanun uygulaması da dikkate alındığında, bu Kanuna göre
sanık hakkındaki kamu davasının hükme bağlanmasının ertelenmesine
karar verilmesine bir engel bulunmamaktadır.
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesinin, 21.12.2000 günlü,
4616 sayılı “23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla
Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun”un 1. maddesi-
nin beşinci bendinde sayılan kapsam dışı suçlar arasında yer almaması ne-
deniyle, 4616 sayılı Kanunun 1. maddesine 4758 sayılı Kanun ile eklenen
dördüncü bent uyarınca, sanık hakkında açılan kamu davasının kesin hük-
me bağlanmasının ertelenmesine karar verilmesi gerekir.
Nihai oylamada, Üyeler Fulya KANTARCIOĞLU ve Mehmet ERTEN
“derhal  beraat  kararı  verilmesi”, Başkan Tülay TUĞCU ile Üyeler A. Necmi
ÖZLER ve Şevket APALAK “davanın  zamanaşımı  nedeniyle  765  sayılı  Türk 
Ceza Kanununun 102. maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendi ve 5271 sayılı 
Ceza Muhakemesi Kanununun  223. maddeleri  uyarınca  düşürülmesi” gerektiği
yönünde; Başkanvekili Haşim KILIÇ ve Üyeler Sacit ADALI, Ahmet
AKYALÇIN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz
PAKSÜT ise sanık hakkında 4616 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması
gerektiği yönünde oy kullanmışlardır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

152
VIII‐ HÜKÜM 
Ayrıntıları ve dayanakları yukarıda açıkça gösterildiği üzere;
Sanık Yaşar TOPCU hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan dolayı 765
sayılı Türk Ceza Kanununun 205. maddesi gereğince cezalandırılması istemiyle
Yüce Divana sevk kararı ile kamu davası açılmış ise de tüm delillerin değerlen-
dirilmesi sonucu, sanığın eyleminin aynı Yasanın 240. maddesine uymasına ve
23 Nisan 1999 tarihinden önce gerçekleştirilmiş olmasına, görevi kötüye kul-
lanmak suçunun 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı Yasanın 1. maddesinin beşinci
bendinde sayılan kapsam dışı suçlar arasında yer almamasına göre, Başkan
Tülay TUĞCU ile Üyeler A. Necmi ÖZLER ve Şevket APALAK’ın “Davanın
zamanaşımı nedeniyle 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 102/4. ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanununun 223. maddeleri uyarınca düşürülmesi gerekti-
ği”; üyeler Fulya KANTARCIOĞLU ve Mehmet ERTEN’in ise “Sanığa atılı
eylemin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesine göre suç olmaktan
çıkarıldığı” yönündeki karşıoylarıyla, 4616 sayılı Yasa’nın 1. maddesine 4758
sayılı Yasa ile eklenen dördüncü bendi uyarınca, DAVANIN KESİN HÜKME
BAĞLANMASININ ERTELENMESİNE, OYÇOKLUĞUYLA,
Suçla ilgili dosya ve delillerin, dava zamanaşımı süresi sonuna kadar
muhafaza edilmesine ve yargılama giderinin kamu üzerinde bırakılmasına,
OYBİRLİĞİYLE,
26 Mayıs 2006 gününde isteme aykırı ve kesin olarak karar verildi. Veri-
len hüküm, sanık Yaşar TOPCU ve müdafiileri ile katılan idare vekilinin
yüzlerine karşı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Vekili ve Savcısı hazır bu-
lunduğu halde açıkça okundu, anlatıldı. 26.5.2006
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN

Üye
Mehmet ERTEN

Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye
Şevket APALAK

Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Yaşar Topcu Kararı
153

KARŞIOY GEREKÇESİ 
Sanık Yaşar Topcu hakkında açılan kamu davasının yapılan yargılaması
sonunda, sabit sayılan bir kısım eylemlerinin cezai sorumluluk getirdiğine,
diğer eylemlerinin ise getirmediğine, cezai sorumluluk getiren eylemlerinin
ise 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 205. maddesindeki ihaleye fesat karış-
tırma suçunu oluşturmayıp, aynı Kanunun 240. maddesindeki görevi kötü-
ye kullanma suçunu oluşturabileceğine ilişkin karara katılıyoruz.
Ancak, değişen suç vasfı sonucu oluşabileceği kabul edilen Türk Ceza
Kanununun 240. maddesindeki görevi kötüye kullanma suçunda, lehe so-
nuç doğurma ve öncelikle uygulama bakımından sanık hakkındaki kamu
davasının, 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı Yasa uyarınca ertelenmesine mi,
dava zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine mi ya da 5237 sayılı Türk Ceza
Kanunu çerçevesinde suç olmadığının tespiti halinde söz konusu davada
derhal beraata mı karar verileceği hususunun tartışılması gerekir. 4616 sayılı
Yasa uyarınca verilecek erteleme kararında kamu davasının belli bir süre
daha etkisini sürdüreceği, dava zamanaşımı uygulanmasında ise kamu da-
vasının bütün neticeleriyle düşeceği gözetildiğinde, dava zamanaşımının
daha lehe olduğu ve 4616 sayılı Yasadan önce uygulanmasının gerektiği
düşünülebilir. Ayrıntıları kararın “Zamanaşımı Sorunu” başlıklı bölümü-
nün bizim de katıldığımız muhalefet gerekçesinde belirtildiği üzere, Bakan
olan sanık hakkındaki kamu davasında, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun
102. maddesinin dördüncü fıkrasında öngörülen dava zamanaşımı gerçek-
leşmiş olmakla birlikte, sözü edilen dava zamanaşımının uygulanarak kamu
davanın düşürülmesine karar verilebilmesi için, oluşabileceği kabul edilen
bu suçun sonradan yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun göre-
vi kötüye kullanma suçunun düzenlendiği, 257. maddesi uyarınca da suç ol-
ması gerekir. Suç olmadığının saptanması durumunda ise gerek erteleme ve
gerekse zamanaşımı nedeniyle verilecek düşme kararından daha lehe ol-
duğu tartışmasız olan ve dayanağını Ceza Muhakemesi Kanununun 223.
maddesinin (9) numaralı fıkrasındaki “Derhal beraat kararı verilebilecek haller‐
de durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez” kuralından
alan beraat kararının, diğerlerinden önce uygulanmasının gerektiğinde ve
adil yargılamanın da böyle bir uygulama ile sağlanabileceğinde kuşku bu-
lunmamaktadır. Bu nedenle 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 2. ve 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun 7. maddeleri uyarınca, 765 sayılı Türk Ceza
Kanununun 240. maddesi uyarınca cezai sorumluluk getirebileceği kabul
edilen görevi kötüye kullanma suçuna ilişkin eylemlerin, sonradan yürür-
lüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesi yönünden de suç
olup olmadığının tespitinde zaruret vardır.
E. 2004/5, K. 2006/2 (Yüce Divan) 

154
765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesindeki “Yasada yazılı haller‐
den başka hangi nedenle olursa olsun görevini kötüye kullanan memur derecesine 
göre  bir  yıldan üç yıla  kadar hapsolunur. Cezayı hafifletici nedenlerin  bulunması 
halinde altı aydan bir yıla kadar hapis ve her  iki halde  ikibin  liradan onbin  liraya 
kadar  ağır  para  cezasıyla  cezalandırılır. Ayrıca memuriyetten  süreli  veya  temelli 
olarak yoksun kılınır” biçimindeki “görevi kötüye kullanma” suçu ile suç tari-
hinden sonra kabul edilen ve karar tarihinde yürürlükte olan 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun 257. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan
“Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı 
hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan 
ya da  kişilere haksız  bir  kazanç  sağlayan  kamu görevlisi,  bir yıldan üç yıla kadar 
hapis  cezası  ile  cezalandırılır” şeklindeki “görevin gereklerine aykırı hareket
etmek” suçu karşılaştırıldığında, “görevi kötüye kullanma” sözcükleri ile
“görevin gereklerine aykırı hareket etmek” sözcüklerinin eş anlamlı olmala-
rına karşın, 240. maddedeki “görevi kötüye kullanma” suçunda memurun
herhangi bir biçimde yasal yetkisini aşması, yasanın koyduğu usul ve şekle
uymaması, takdir yetkisini gayesi dışında kullanması gibi hususlar suçun
oluşumunda aranan maddi unsur için tek başına yeterli sayılmışken, 257.
maddenin (1) numaralı fıkrasında memurun görevin gereklerine aykırı ha-
reket etmesi yanında, bu fiil nedeniyle kişilerin mağduriyetine veya kamu-
nun zararına neden olunması ya da kişilere haksız kazanç sağlanması halle-
rinden her hangi birinin gerçekleşmesine de yer verilmek suretiyle suçun
oluşumu için aranan maddi unsur yönünden aralarında önemli bir fark ya-
ratılmıştır. Buna göre, suçun oluşumu için, “görev gereklerine aykırı hareket
etmek” yeterli olmamakta; ayrıca “kişilerin mağduriyeti” veya “kamunun
zararı” ya da “kişilere haksız bir kazanç sağlanması” hallerinden her hangi
birinin gerçekleşmiş olması da gerekmektedir.
Sanığın, kararda;
- İhale usul ve esaslarında belirtilen kriterlere uygun çok sayıda firma
var iken onbeş firma belirlenip davet edilmesi suretiyle ihalelerde rekabetin
önüne geçilmesi,
- Üç proje halindeki işleri altı parçaya bölerek ve birbirleri ile
ilişkilendirilerek, ihaleye katılımın sınırlandırılması ve ekonomik açıdan en
avantajlı teklifin verilmesine engel olunması,
- Davet edilen firmaların gizli tutulması gerekirken, gizli tutulmak bir
yana, ihalelerde bu firmaların birbirleriyle ortak girişimler oluşturmasını
teşvik edecek mahiyette usul ve esaslar belirlenmesi,
başlıkları altında incelenen ve ayrıntıları yer verilerek sabit kabul edilen
eylemleri ile yasal yetkisini aştığı, takdir yetkisini gayesi dışında kullandığı
Yaşar Topcu Kararı
155
ve bu nedenle 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 240. maddesindeki görevi
kötüye kullanma suçunun gerçekleştiği kabul edilebilir ise de yargılama
sonucu elde edilen delillerden sanığın, görev gereklerine aykırı hareket et-
mek suretiyle kişilerin mağduriyetine veya kamunun somut biçimde zarara
uğramasına neden olduğu, varsayımdan uzak kesin ve inandırıcı delillerle
ispat edilemediği gibi kişilere haksız bir kazanç sağladığı da saptanamamış-
tır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257. maddesinin (1) numaralı fıkra-
sında aranan “kişilerin mağduriyeti” veya “kamunun zararı” ya da “kişilere
haksız bir kazanç sağlanması” hallerinden her hangi birinin gerçekleştiği
kesin olarak saptanamayan olayda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda dü-
zenlenen görevi kötüye kullanma suçunun unsurlarının oluştuğu kabul edi-
lemez. Sonradan kabul edilen ve karar tarihinde yürürlükte olan 5237 sayılı
Türk Ceza Kanununun getirdiği bu unsurlardan her hangi birinin olayda
saptanamaması nedeniyle suç olmaktan çıkan eylemlerden dolayı Ceza Mu-
hakemesi Kanununun 223. maddesinin (2) numaralı fıkrasının a) bendi ile
(9) numaralı fıkrasındaki düzenlemeler gözetilerek sanık hakkında derhal
beraat kararı verilmesi gerekir.
Bu nedenlerle karara muhalifiz. 
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mehmet ERTEN
 
 


Full & Egal Universal Law Academy