T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2020/288 Esas - 2024/350
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/288 Esas
KARAR NO : 2024/350
...
..
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/09/2020
KARAR TARİHİ : 07/06/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 10/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
TALEP : Davacı ... arasında taşeron-alt yüklenici sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin alt yüklenici olarak davalı ... (Tescil Hariç) 1 adet 50 kişilik, Ergani İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik ve ... İlçesi adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi” işini üstlendiğini, müvekkili şirkelin yüklenilen işi eksiksiz ve sözleşmeye uygun bir şeklide tamamladığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre, sözleşme anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için işveren hesabına yatan paraya yüklenici tarafından Yoll tenzilat uygulandıktan sonra kalan bedel üzerindesi anlaşıldığını, davalı şirketin ihale makamından hak edişlerini düzgün bir şekilde aldığını, ancak müvekkili şirkete yapılan ödemelerin eksik ve düzensiz olduğunu, buna rağmen müvekkili şirketin kendi imkanları ile işi tamamladığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin “Hakediş Yapılması ve Ödemeler başlıklı” bölümündeki hususlara uyulmadığını, müvekkili şirketin 05.02.2020 tarihinde ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete ihtarname göndererek iş bu sözleşmeden kaynaklanan (6.000.000,00 TL) alacağın ödenmesinin talep edildiğini, ancak davalının ihtamameye rağmen müvekkili şirkete ödeme yapmadığını, sözleşmenin “Taraflar” başlıklı maddesine göre taraflar adreslerinde meydana gelebilecek değişiklikleri 7 gün içinde karşı tarafa yazılı olarak bildirecekler ifadesinin bulunduğunu, aksi halde iş bu sözleşmedeki adreslere yapılacak tebligatların tarafların kendilerini ilzam edeceğini kabul ettiklerini, dolayısıyla... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirketin temerrüde düşürüldüğünü, müvekkiline ödenmesi gereken 10.000,00 TL (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) alacağın ihtarname tarihi olan 05.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte ödenmesine, davalının, müvekkili şirketin alacağından teminat adı altında yaptığı % 3'lük kesintinin 1.000,00 TL (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) ihtarname tarihi olan 05.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte ödenmesine, ... arasında 05.12.2016 tarihinde akdedilmiş olan "... (Tescil Hariç) 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik ve ... İlçesi 1 adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi” işine ait geçici kabul, kesin kabul tutanaklarının ve davalı şirkete bu iş kapsamında yapılan ödemelerin tarih ve miktarlarının istenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirket ile davacı arasında “.. .(Tescil Hariç) 1 adet 50 kişilik, Ergani İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik ve... 1 adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” işine ilişkin olarak anahtar teslimi götürü bedelli alt yüklenicilik sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşme ile kendisine düşen tüm edimleri eksiksiz yerine getirdiğini, öncelikle sözleşme şartlarına uygun olarak yer teslimini yaptığını, sözleşme şartlarına uygun olarak, yapılan her hak edişten tenzilat oranı uygulandıktan sonra davacı firmaya ödenmesi gereken miktarın ödendiğini, ancak davacının ekonomik olarak zor duruma düşmesi üzerine, idare tarafından henüz hak edişler müvekkili firmaya ödenmeden önce, müvekkili firmanın hiçbir zorunluluğu olmaksızın davacı firmaya hak edişleri almadan ödemeler yaptığını, bu durumun mahkemeye sunulan ödeme belgelerinden de görüleceğini, müvekkili firma tarafından kendisine düşen edimlerin yerine getirilmesine rağmen davacı firmanın işi sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlayamadığını, idare tarafında müvekkili firmaya gecikme cezaları uygulandığını, aynı zamanda 4734 sayılı KİK'nın 21. maddesinin fıkrasına istinaden yapılan bu pazarlık usulü ile müvekkili firmanın bünyesinde kaldığını, davacının gerek işi zamanında teslim etmemesinden gerekse kurum içi görüşmelerde kötü tavırlar sergilemesinden dolayı müvekkili firmaya bir daha davetiye çıkarılmasına da engel olduğunu, davacı firmanın 3. kişilerce yaptığı sözleşmeleri de yerine getirmediğini, davacının mutabakatı da alınarak 3. kişilere ödemelerin müvekkili firma tarafından yapıldığını, müvekkili firmanın idare ile yapmış olduğu sözleşme gereğince iş bu işin sözleşme şartlarına uygun olarak teslimine ilişkin sorumluluğu bulunduğu gibi idare nezdinde de yüklü teminat mektupları bulunduğunu, davacı firmaya...yevmiye numaralı ihtarname keşide edilerek fazlaya ilişkin her türlü talep ve haklar ile tazminat, cezai şart vs. gerek işin yapımına gerekse üçüncü kişilere yapılan ödemeler nedeniyle 3.360.725,03-TL alacağın ödenmesi talep edilmiş ise de bugüne kadar herhangi bir ödeme yapılmadığını, belirterek davacının borca batık durumda olduğunu, borçlarını ödemeden aciz duruma düştüğünü, mahkemece takdir edilen teminat miktarının davacı tarafından yatırılarak, yargılama giderlerini karşılamak amacıyla teminat göstermesini, haksız ve yasal dayanaktan yoksurı davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ... KARAR SAYILI DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
TALEP : Davacı ...nin vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında ... (Tescil Hariç) 1 adet 50 kişilik, Ergani İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik ve ... İlçesi 1 adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” işine ilişkin olarak anahtar teslimi götürü bedelli alt yüklenicilik sözleşmesi imzalandığını, müvekkili firmanm kendisine düşen tüm edimleri yerine eksiksiz getirdiğini, gerekli ödemelerin davalı firmaya yapıldığını, ödemelerin yapılmasına rağmen davalı firmanın işi sözleşme ve eki şartlarına uygun olarak tamamlamadığını, ihtara rağmen edimlerini yerine getirmediğini, müvekkili firmanın gecikme cezasına muhatap olduğunu, idare nezdinde yüklü miktarda kesin teminat mektuplarını riske edildiğini, 3. kişilere bu nedenle ödemelerinde aksama yaratıldığını, eksik bırakılan işlerin tamamlatılmak zorunda kaldığını, ve 118.000,00 TL KDV dahil harcama yapıldığını, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplamda 3.478.725,03 TL alacaklarından şimdilik 15.000,00 TL ile cezai şart alacaklarının tahsili için bu davayı açtıklarını ve davalının aynı işten kaynaklı müvekkili aleyhine Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/288 Esas sayılı dosyasında açılmış olan alacak davası ile bu dosyanın da birleştirilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiş,
Birleşen dava davacı vekili 11/03/2024 tarihli dava değerinin artırım dilekçesi ile ile; müvekkili ... olarak değişmiş olup, buna ilişkin ticaret sicil gazete örneği dilekçe ekinde sunulduğunu, mahkemeniz dosyası ile birleşen ve tarafımızdan açılan... Esas sayılı dosyası ile davalıdan 15.000,00-TL alacak ve 1.000,00-TL cezai şart olmak üzere 16.000,00-TL talep edildiğini, fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere dava ile talep ettiği alacak kalemlerini artırdıklarını ve harçlarını yatırdıklarını, dava dilekçesi ile sözleşmeden kaynaklanan ve 15.000-TL olarak talep edilen alacaklarının 1.574.527,06-TL artırarak 1.589.527,06 TL'ye yükseltildiğini, dava dilekçesi ile 1.000-TL olarak talep ettikleri cezai şart alacağı 497.000-TL artırarak 498.000-TL'sına yükselttiklerini, artırdıkları işbu alacak toplamlarına; davalıya göndermiş oldukları 15.05.2020 tarihli temerrüt ihtar tarihinden ihtar tarihinin kabul edilmemesi halinde ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 22.05.2020 tarihine verilen süre 3 gün ilavesi ile 26.05.2020 tarihinden itibaren, bunun da mümkün görülmemesi halinde dava tarihinden itibaren avans (ticari) faiz işletilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP : Birleşen davalı ...vekili cevap dilekçesinde davacı tarafından dosyaya sunulan deliller tarafımıza tebliğ edilmediğini, bu delillere karşı itiraz hakkımızı saklı tuttuklarını, bu delillerin de tebliğini talep ettiklerini, müvekkil şirket ile davacı .. ... İlçesi 1 Adet 50 Kişilik ve ... İlçesi 1 Adet 150 Kişilik Polis Güvenlik Noktaları İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'' işini üstlendiğini, Taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre, sözleşme anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için işveren hesabına yatan paraya yüklenici tarafından %11 tenzilat uygulandıktan sonra kalan toplam bedel üzerinden anlaşıldığını, hakediş yapılması ve ödemeler maddesine göre işveren müvekkile ödemesi gereken hakedişlerden sözleşmeye göre %3 teminat amaçlı kesinti yapmış, ancak bu kesintileri de müvekkiline ödemediğine Birleşen dosya davacısı yer teslimini sözleşmede belirtilen süre içinde ve sözleşmede ki şartlara uygun bir şekilde yapmadığını, birleşen dosya davacısı müvekkil şirkete .... Noterliğinin 27.08.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname göndermiş ve bu ihtarname ile kesin kabul eksikliklerine ilişkin olarak yapmış oldukları 118.000,00 TL tutarındaki alacağın ödenmesini istediğini, müvekkil şirketin bu ihtarnameye cevaben ... yevmiye numaralı ihtarnameye cevaplarını gönderdiğini, müvekkil şirketin cevaben taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince işlerin tamamının sözleşmeye uygun bir şekilde eksiksiz ve tam olarak tamamlandığını ve eksik iş yapıldığı iddiasını kabul etmediklerini beyan etmiştir.
DELİLLER:
Davacı/birleşen davada davalı ...ne keşide edilen 05.02.2020 Tarih ve... Yevmiye Numarah İhtarnamde özetle ... (Tescil Hariç) | adet 50 kişilik,... İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi | adet 50 kişilik ve ... İlçesi 1 adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile ilgili sözleşme imzalandığı, Sözleşme kapsamında hak edişlerin zamanında ödenmediği, yüklenilen işi kendi imkanları ile tamamlamaya çalıştıklarını, üzerlerine düşen taahhütleri eksiksiz yerine getirdiklerini ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 6.000.000,00 TL'nin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde ödenmesini .... tarafından Davacı/Karşı davalı ....me keşide edilen 27.08.2020 Tarih ve ... Yevmiye Numaralı İhtarname:Başbakanlık Toplu Konut İdaresi arasında 05.12.2016 tarihinde akdedilmiş olan “... İlçesi (Tescil Hariç) 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi 1 adet 50 kişilik, ... İlçesi | adet 50 kişilik ve ... İlçesi 1 adet 150 kişilik Polis Güvenlik Noktaları ile Alt Yapı ve Çevre Düzenlemesi" İşine itişkin olarak anahtar teslimi götürü bedelli alt yüktenicilik sözleşmesine istinaden sözleşme konusu iş sözleşme ve eklerindeki hüküm ve şartlara uygun olarak yapılmadığı gibi süresinde de teslim edilmediği, Söz konusu eksik işlerle genel eksikliklerin yapımına dair tutarların ek'te sunulduğunu, Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere kesin kabul eksikliklerine yapılan 118.000,00 TL'nin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesi ihtaren Davacı/Karşı davalı....ne bildirildiği görülmüştür.
İstinabe sureti ile...Mahkemesince alınan Mali Müşavir bilirkişi ... 11/03/2021 tarihli raporunda Asıl davada davacı/birleşen davada davalı P...defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırıldığı, defterlerin kendi lehine delil vasfını taşıdığı, Davacı/Karşı davalı ...nin Davacı/Karşı daval... adına ödenmiş olan KDV dâhil 7.937,67 TL kadar Akçadağ'dan alacaklı olabileceği belirtilmiştir.
Davalı ...’nin şirketin incelenen 2017, 2018, 2019, 2020 yılları yevmiye ve kebir defterlerinin e-defter şeklinde tutulduğu, GİB beratlarının bulunduğu, envanter defterlerinin ise Noter açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırıldığı, ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun olarak tutulduğu ve dolayısıyla lehine delil olma niteliğinde haiz bulunduğu, ...'nin 3.552.445,99 TL borcunun bulunduğu belirtilmiştir.
Adli Balistik Uzmanı Levent Sabırlar tarafından düzenlenen raporda ...’nin yanca davacıya yapılan dekant ve ödeme belgeleriyle tevsik edilen ödemeler toplamının ise 20.430.892,31-TL olduğu tespit edilmiş olup, bu durumda davacı Park ...'nin asıl davada; 19.639.586,99 - 20.430.892331 — (-) 791.365,32- TL tutarında borçlu olduğu,Davacı tarafından yapılan imalat bedelinin 19.622.483,32 TL hesaplandığı, davacının davalı adına yaptığı ödemeler toplamı olan 17.103,67 TL dikkate alındığında, davacının alacak kalemleri toplamının 19.639.586,99 TL'ye ulaştığı, davalı tarafından (cari hesaba yansıtılan) 20.430.892,31 TL tutarındaki ödemelerin mahsubuyla davalının 791.306,32 TL fazla ödemesinin bulunduğu, dolayısıyla davacının talep edebileceği bir alacağının oluşmadığı, birleşen davada Davacı ...’nin, cari hesapta yer almayan, ancak ödeme belgeleriyle tevsik edilen, sözleşme gereği alt yükleniciye ait olan masraflar ve muvafakatine istinaden yapıları fazla ödemeler toplamının, “asıl davada hesaplanan fazla ödeme tutarıyla birlikte” toplam 3.122.917,38 TL olduğu, ,Davacı yanca, cari hesapta yer almayan ancak ödeme belgeleriyle tevsik edilen sözleşme gereği alt yükleniciye ait olan masraflar ve muvafakatine istinaden yapılan davacı... 118.000,00-TL. tutarında “kesir kabulden kaynaklanan eksik işler bedeli” talep edilmiş ise de, dosya kapsamında İdarece düzenlenen kesin kabul tutanağına rastlanılmadığından ve davacı yanca işin kendileri tarafından tamamlandığına dair bir kayıt sunulmadığından, bu talebinin yerinde olmadığı, taraflar arası sözleşmede işin testiminin “kesin vade”ye bağlanmadığı, davacı tarafça İdarece verilen süre uzatımlarına istinaden davalıya “kesin vade” bildirilmediği nazara alınarak, 20/09/2018 tarihli ihtarname ile tanınan süre olan 15 günün hitamından itibaren cezai şart talep edebileceği değerlendirilmiş olup, cezai şart tutarının 498.000,00-TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir.
Bilirkişi Kurulu'nun 14/03/2022 tarihli raporunda, Buna göre asıl davada; davacı ... alacağının mahsubuyla (1.596.723,51 TL — 7.196,45 TL) =1.589.527,06 TL Akçadağ Ltd. Şti alacağının bulunduğu belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKÇE :
Dava, Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak davasıdır.
Uyuşmazlık, asıl dava tarihi itibariyle davacı alt yüklenicinin bakiye alacağı olup olmadığı ve birleşen dava tarihi itibariyle davacı ana yüklenicinin davalı namına yaptığı ödemeler, eksik işler bedeli ve cezai şart alacağı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Asıl davada uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşme uyarınca birleşen dosya davalısının sözleşme uyarınca üzerine düşen edimleri eksiksiz yerine getirip getirmediği, getirmemiş ise eksik kalan işlerin ne olduğu ve parasal karşılığı, birleşen dava davacısının eksik işleri yerine getirip getirmediği, getirmiş ise 3. firmalara eksik işleri kaç TL'ye getirdiği, 3. firmalara ödeme yapıp yapmadığı, birleşen dosya davalısının sözleşme uyarınca üzerine düşen yükümlülüğü süresinde yerine getirip getirmediği, getirmemiş ise cezai şartın miktarı noktasında toplandığı belirlenmiştir.Davanın alt yüklenici tarafından, imalat alacağının ve hakkedişlerden yapılan% 3 teminat kesintisinin tahsili talebiyle açılan alacak davası niteliğinde olduğu, davaya konu değer 11.000,00-TL'dir.
Birleşen davada davacı asıl yüklenici, davalının muvafakatıyla, nam ve hesabına ödemeler yapıldığını, davacının mali anlamda sıkıntılar yaşaması nedeniyle fazladan ödemeler yapıldığını, ayrıca kesin kabulde tespit edilen eksik işler bedeli olarak 118.000,00-TL. alacaklı olduğunu, davalının işi geciktirmesi nedeniyle cezai şart alacağı olduğunu ifade etmektedir. Davanın, asıl yüklenici tarafından, alt yükleniciye yapıları fazla ödemeler, eksik işler bedeli ve cezai şart alacağının tahsili talebiyle açıldığı, davaya konu değerin 15.000,00-TL'dir. Dava değerinin artırılması dilekçesi ile sözleşmeden kaynaklanan ve 15.000-TL olarak talep edilen alacaklarının 1.574.527,06-TL artırarak 1.589.527,06 TL'ye yükseltildiğini, dava dilekçesi ile 1.000-TL olarak talep ettikleri cezai şart alacağı 497.000-TL artırarak 498.000-TL'sına yükselttiklerini beyan etmiştir.
Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (Selimoğlu, Y. E. : Eser Sözleşmesi, Ankara 2017, s. 138). Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir. ...
Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamış olup, Yargıtayın yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde, götürü bedel, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK m. 480 uyarınca bedel götürü olarak belirlenmiş ise yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır. Götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerekmektedir.
Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir.
TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. ...
HMK’nın 219/1. maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür....
Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir (HMK m. 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar. (HMK m. 222/4).
Türk Borçlar Kanunu’nun 179/2. maddesinde ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir denilmek suretiyle ifaya ekli cezayı düzenlemiştir. Bu cezaya, gecikme cezası da denmektedir. Anılan hükme göre borçlunun borca aykırı davranışı hâlinde, alacaklı hem aynen ifayı, hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilecektir. Bu nedenle, burada ceza koşulunun aynen ifaya ilave olarak (kümülatif) talep edilebilmesi olanaklıdır. Örneğin, bir inşaat sözleşmesinde yüklenici, işin teslim edilmesi gerektiği tarihten itibaren geciktiği her gün için iş sahibine 10.000TL ceza koşulu ödemeyi taahhüt etmişse, yüklenicinin borcunu ifada gecikmesi hâlinde, iş sahibi hem gecikilen her gün için 10.000TL ceza koşulunu hem de inşaatın bitirilmesini isteyebilir. İfaya eklenen ceza koşulu, özellikle borcun geç ifa edilmesi hâlinde uygulanır ve uygulamada en çok rastlanan ceza koşulu türüdür. ...
Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarı ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir.
Dava dilekçesine ekli tarafların imzasını içeren Sözleşme örneğinde, taraflardan İşverenin ... Olduğu, sözleşmenin konusunun işveren ... hükümler kapsamında ve sözleşme şartlarına uygun olarak yapacağını ve tamamlayacağını beyan eder hükmü yer almaktadır.
Aynı sözleşmenin işin bedeli başlıklı maddesinde sözleşme anahtar teslimi götürü bedel sözleşmesi olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için işveren hesabına yatan paraya yüklenici tarafından teklif edilen fiyata %11 tenzilatlı fiyat toplam bedel üzerinden akdedildiği, yüklenicinin işçiler ile ilgili her türlü masraf ve ücretleri mevzuat ve toplu iş sözleşmelerinden doğan her türlü hak ve alacakların ulaşım, yemek yatakhane ve sair masraflar ile yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir.
Hakediş Yapılması ve Ödemeler başlıklı maddesinde "Ödemeler yüklenici tarafından aylık olarak hazırlanacak ve işveren ...) ayda bir kez her ayın son günü ara hakediş yaparak işverenin onayına sunacaktır. Hakedişler sahada ay itibariyle gerçekleştiği miktar imalatlar baz alınarak ve İşverenin hesabına bu işle yatan paraya % 11 tenzilat yaparak kalan bedel üzerinden KDV dahil faturasını kesecektir. İşveren sözkonusu işe ait idareden ilgili ayda aldığı hakedişten sonra 15 gün içinde yükleniciye ödeme yapacaktır. İşveren hakkedişinden kesilecek % 3stopaj teminat amaçlı tutulacak olup işveren tarafından iadesi alındığında yükleniciye % 11 tenzilat yapıldıktan sonra ödenir".
İşin Süresi ve Gecikme Cezası (Cezai Şart) başlıklı maddede "Sözleşme konusu iş, yer tesliminin yapıldığı tarih itibariyle başlamak kaydıyla 300 (üçyüz) takvim günü içerisinde bitirilecektir. İşlerin ifası işverenin idare ile olan sözleşmesinde bulunan programına göre yapılacaktır. Yüklenici işverene gecikilen her takbim günü için 1.500 TL (Bin Beş Yüz Türk Lirası) Cezai şart ödeyecektir. Yüklenici bu düzenlemeye itiraz edemez. Hesaplanacak gecikme cezası yüklenicinin doğmuş ya da doğacak alacaklarından -hakedişlerinden bu da yeterli olmaz ise kendisinden nakden tahsil edilecektir." hükümleri mevcuttur.
Somut olayda, asıl ve birleşen davalarda talep, cevap, ticari defter ve kayıtlar, hakediş faturaları ödeme belgeleri, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, .... defterlerinde; ... tarafından düzenlendiği tespit edilen 21 adet hakediş faturasının toplam tutarının KDV dahil 17.257.578,41 TL olduğu, ...ın Akçadağ adına düzenlediği 30.10.2019 tarihli, 5.590.612,90 TL bedelli faturanın sehven kesildiği ve kayıtlara alınmayacağına dair .... kaşesi üzerine imzalı bir taahhütname de bulunduğu, TOKİ tarafından ana yüklenici Akçadağ Ltd. Şti.'ne 22 adet hakediş kapsamında, damga vergisi kesintisinden sonra 22.047.734,07 TL ödeme yapıldığı, yükleniciye ödeme yapılan 22.047.734,07 TL ile %11 oranındaki indirim olan 2.425.250,75 TL miktar düşüldüğünde 19.622.483,32 TL ödenmesi gereken hakediş tutarının olduğu (hesaplamalarda TOKİ'nin ana yükleniciye yaptığı fili ödeme tutarı üzerinden sözleşmede taraflarca kararlaştırılan % l1 indirim uygulanarak bulunan tutarın esas alındığı) anlaşılmakla asıl davada ... şirketinin Hakediş Alacağının 19.622.483,32 TL, olduğu anlaşılmıştır. Bu miktara 2018 yılında ... şirketinin Akçadağ adına yaptığı ödeme olan 7.937,67 TL, 2019 Yılı İade/düzeltme Kaydı olarak 9.166,00 TL Teminat İadesi olarak ... şirketinin payı 798.501,77 TL olarak ilave edildiğinde ... Hakediş/ödeme/iade alacağı toplamı 20.438.088,76 TL' dir.
Asıl davada davalı Akçadağ şirketinin davacı ... adına uaptığı ödemeler toplamının (cari Hesapta Kayıtlı Ödemelerden Kabul Edilenler) ise 20.430.892,31 TL olduğu; bu durumda ... Hakediş/ödeme/iade alacağı toplamından Akçadağ şirketinin ... adına yaptığı ödemeler toplamı çıkarıldığında (20.438.088,76-20.430.892,31) 7.196,45 TL davacı ... şirketinin davalı Akçadağ şirketinden alacağının bulunduğu anlaşılmakla, asıl davanın kısmen kabulü ile davacı ... Sosyal Hizmetler Gıda İnşaat Temizlik ve Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti’nin 7.196,45 TL alacağının, dava tarihi olan 02/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen davada ... Sigorta Poliçeleri (2017-2019) toplamının 80.879,32 TL, Teknik Personel Maaş Ödemesi toplamının (2017-2019) 225.571,06 TL, Muvafakatname İle Yapılan Ödemelerin 520.600,04 TL, Sözleşme Damga Vergisinin 320.764,90 TL Teminat Mektubu Masraflarının 55.285,85 TL... ödemelerinin 393.622,34 TL olmak üzere... Cari Hesap Dışı Ödemelerden 1.596.723,51 Kabul Edilenler (... Alacağı) olduğu ve birleşen Davada davacı ...'nden 1.596.723,51 TL alacaklı olduğu anlaşılmakla davacı...’nin (yeni unvan:....) 1.589.527,06-TL alacağının, (bu alacağın 15.000,00-TL’sinin temerrüt tarihi olan 26/05/2020 tarihinden, bakiye 1.574.527,06-TL’sinin dava değerinin artırılması tarihi olan 11/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek) ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekmiştir.
Taraflar arası sözleşmenin “Hakkediş yapılması ve ödemeler” başlıklı maddesine göre, gecikilen her gün için 1.500,00-TL. cezai şart ödeneceği belirtilmiştir.
İdarece gönderilen geçici kabul tutanağı'na göre eksikliklerin 02/09/2019 tarihi itibariyle giderildiği ve geçici kabulle birlikte işin teslim edildiği, birleşen davada, davacı ... yevmiyeli ihtarnamesinde, davalıya tanımış olduğu 15 günün bitiminda davalı ... şirketinin temerrüde uğradığı ve davacının da anılan tarihten sonraki dönem için cezai şart talebinde bulunabileceği, bu durumda; davalının temerrüde düştüğü tarih olan 05/10/2018 tarihinden, geçici kabul itibar tarihi olan 02/08/2019 tarihine kadar geçen 332 gün için; 498.000,00 TL cezai şart alacağı olduğu anlaşılmakla davacı ...nin (yeni unvan: ... 1.589.527,06-TL alacağının, (bu alacağın 15.000,00-TL’sinin temerrüt tarihi olan 26/05/2020 tarihinden, bakiye 1.574.527,06-TL’sinin dava değerinin artırılması tarihi olan 11/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek) ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacı... 498.000,00-TL cezai şart alacağının, (bu alacağın 1.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 26/05/2020 tarihinden, bakiye 497.000,00-TL’sinin dava değerinin artırılması tarihi olan 11/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek) ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine ve birleşen davanın kabulüne karar vermek ve neticeten aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
KARAR : Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
I ASIL DAVADA
Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
1-Davacı ... 7.196,45 TL alacağının, dava tarihi olan 02/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 491,59-TL harçtan peşin alınan 187,86-TL harcın mahsubu ile bakiye 303,73-TL harcın davalı ... tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre davanın kabul edilen kısmı yönünden hesaplanan 7.196,45-TL vekalet ücretinin davalı ...tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre davanın red edilen kısmı yönünden hesaplanan 3.803,55-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 54,40-TL başvurma harcı, 187,86-TL peşin harç, 30,80-TL vekalet harcı ile 8.500,00-TL bilirkişi ücreti, 559,60-TL posta masrafı toplamı 9.332,66-TL giderin kabul ve red oranına göre hesap edilen 6.105,64-TL'nin davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yatırılan 24,80-TL vekalet harcı, 6.000,00-TL bilirkişi ücreti, 3,75-TL posta masrafı toplamı 6.028,55-TL giderin red ve kabul oranına göre hesap edilen 2.084,53-TL'nin davacıdan tahsili ile davalıAkçadağ İnşaat Ticaret ve Taahhüt Ltd. Şti’nin (yeni unvan: Akçadağ İnşaat Enerji Madencilik A.Ş.)'ye verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
II- BİRLEŞEN...
1-Davacı ... (yeni unvan:....) 1.589.527,06-TL alacağının, (bu alacağın 15.000,00-TL’sinin temerrüt tarihi olan 26/05/2020 tarihinden, bakiye 1.574.527,06-TL’sinin dava değerinin artırılması tarihi olan 11/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek) ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine.
2-Davacı...nin (yeni unvan: ...) 498.000,00-TL cezai şart alacağının, (bu alacağın 1.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 26/05/2020 tarihinden, bakiye 497.000,00-TL’sinin dava değerinin artırılması tarihi olan 11/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek) ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 142.598,97-TL harçtan peşin alınan 35.650,24-TL (273,24-TL peşin harç + 35.377,00-TL ıslah harcı toplamı) harcın mahsubu ile bakiye 106.948,73-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 239.002,16-TL vekalet ücretinin davalı... tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 54,40-TL başvurma harcı, 273,24-TL peşin harç, 35.377,00-TL ıslah harcı, 11,50-TL vekalet harcı ile 2,00-TL posta gideri, 1.500,00-TL bilirkişi ücreti toplamı 37.218,14-TL yargılama giderinin davalı ...den’ tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan ve gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.06/06/2024
...