T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/373 Esas - 2024/265
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/373 Esas
KARAR NO : 2024/265
...
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/06/2021
KARAR TARİHİ : 16/05/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 31/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin ... adresinde bulunduğunu, boru imalatı ve tedariki sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketi ile davalı şirketlerin oluşturduğu ...Adi Ortaklığı arasında .... Numaralı ve 02/07/2018 tarihli satınalma sipariş emri, iptal edilemez şartı ile müvekkili şirketin gecikmeden kaynaklı tüm zararlarının talep edileceğine ilişkin şartların müvvekkili şirket tarafından eklenerek taraflar arasında sözleşme kurulduğunu, davalıların sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediklerinden dolayı müvekkili şirket tarafından... ...yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiğini, sözleşmeye aykırılık sebebiyle müvekkili şirket tarafından üretici şirkete 10/07/2018 tarihinde verilen 100.000,00 USD tutarında olan peşinattan fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla daha sonra artırılmak üzere şimdilik 1.000,00 USD peşinat bedelinin USD üzerinden fiili ödeme tarihindeki ... için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödendiği en yüksek USD faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ettiğini ve öncelikle davalıların mal kaçırmasına meyden vermemek için davalıların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının mevduat ve vasıtalarının üzerine uygun görülecek teminat mukabilinde İhtiyati haciz/tedbir konulmasını karar verilmesini talep etmiş,
Davacı vekili 27/12/2023 tarihli ıslah talep dilekçesi ile; müvekkili şirketin fazlaya dair tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; ıslah taleplerinin kabulü ile sonuç olarak; 100.000.00.-Amerikan Doları peşinat bedelinin10/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda, Kar Mahrumiyetinden kaynaklanan zarar olarak 299.059,18.-Amerikan Doları tazminatın ve Finansal Zarar olarak 100,00.-Amerikan Doları tazminatın ihtarname tarihi olan 27.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda Devlet Bankalarının USD için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek USD faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan muştereken ve müteselsilen alınarak müvekkili şirkete ödenmesine, müvekkili şirket tarafından ödenen 2.246,25.-Amerikan Doları tutarında olan komisyon ücretinin USD üzerinden fiili ödeme tarihindeki ...efektif döviz satış kuru üzerinden TL olarak 12.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda Devlet Bankalarının USD için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek USD faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı müvekkil şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı.... cevap dilekçesinde özetle; Davada Taraf Sıfatımız Bulunmadığından Davanın Husumet Nedeniyle Müvekkil Firma Açısından Reddine Karar Verilmesi iddia edilen alacak miktarının zamanaşımına uğradığından söz konusu alacağa ve tüm ferilerine zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı tarafından eksik harç yatırıldığını, davacı şirket tarafından düzenlenen dava dilekçesinin içeriğinde iddia ettikleri alacağın (peşinat ödediğini iddia ettiği bedel belirlidir) miktarı net olarak belirtilmiş olup, ancak dava harcı eksik yatırıldığını, davacı şirketin iddia ettiği alacağın net miktarı açıkça belirtildiğinden ıslah taleplerine ilişkin muvafakatimizin olmadığını, davacı tarafından taraflar arasında Arabuluculuk kapsamında tutulan tüm tutanaklar mahkemenize sunulduğunu, söz konusu tutanağa ilişkin itirazlarını sunduklarını, yabancı dil olan belgelerin türkçe tercümesi gerektiğini, Davacı taraf her ne kadar dava dilekçesinde bir sözleşmeden bahsetmiş ise de bu sözleşmenin neye ilişkin olduğunu, hangi tarihte akdedildiğine dair hiçbir belge dosyaya sunamadığını, davacının “02.07.2018 Tarih ve ... ....... No.lu” sipariş evraklarına ilişkin “iptal edilemez” ve “ödemelerdeki gecikmelerden doğan tüm ceza ve masrafların alıcıya yansıtılacağı” şartlı el yazısı ile bir hüküm eklediğini, davacının sonradan el yazısıyla eklemiş olduğu hükümlerin davalıları bağlamayacağını, davacı tarafından yapılan eklemeler özel belgede sahtecilik niteliğinde olup, suç teşkil ettiğini, davacı tarafından sunulan delillerde gerekse davalı ... İnşaat tarafından sunulan delillerde yapılan tüm mail yazışmalarının ... ile davacı firma arasında yapıldığını, müvekkil ile herhangi bir yazışma yapılmadığını, müvekkil firmanın işbu uyuşmazlığın hiçbir yerinde yer almadığını davacı tarafça delil sunulmadığını, öncelikle davanın müvekkil firma açısından usulden reddine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde tüm talepler yönünden esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firma tarafından 02.07.2018 tarihinde davacı firmadan teklif alındığını, davacının Hatboru henüz verilmemiş siparişe dayanarak, dava dışı üretici olan firmaya sipariş verdiğini, iş bu haksız ve dayanaksız açılan dava ile üreticiye verilen avans bedeli ile finansal zarar, kar mahrumiyeti ve maddi tazminat olmak üzere 3.446.25 USD bedelli iş bu dayanaksız davayı ikame ettiğini, davanın kabulünün mümkün olmadığını, davacının ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu ancak bu kararın verilebilmesi için öngörülen şartların oluşmadığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yararın olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının üretici firmaya yapmış olduğu ödeme miktarının belli olduğunu, davacının bunu belirsiz alacak olarak açmasında hiçbir hukuki yarar olmadığı gibi, davanın bu açıdan reddinin gerektiğini, davacı tarafın “02.07.2018 Tarih ve .... No.lu” ve “02.07.2018 Tarih ve ... No.lu” sipariş evraklarına ilişkin “iptal edilemez” ve “ödemelerdeki gecikmelerden doğan tüm ceza ve masrafların alıcıya yansıtılacağı” şartlı/kayıtlı olduklarına ilişkin iddia ve beyanlarının kabulünün mümkün olmadığını, bahse konu kayıtların davalı tarafın mezkûr sipariş evraklarına kendi el yazısı ile sonradan, tek taraflı ve kime ait olduğu dahi belli olmayan bir imza atmak suretiyle eklediklerini ve hiçbir surette muteber olmayan kayıtlar olduğunu, mezkûr sipariş evrakının taraflarındaki kopyalarında söz konusu kimliği belirsiz imza dahi bulunmadığını, sipariş evrakına bu şekilde tek taraflı olarak el yazısı ile eklenen ve muhatap her iki tarafın da imzasını taşımayan kayıtların geçerli olduğundan söz edilemeyeceğini,Sipariş mektupları ve formları (işbu Cevap Dilekçesi’nde belirtildiği şekilde “sipariş evrakı”); alıcıların hangi fiyat üzerinden ve hangi miktarda ürün talep ettiklerini satıcılara bildirdiği belgeler olduğunu, mezkûr sipariş evrakına, şirketlerini tek başına / münferiden temsil ve ilzama yetkili olan Yönetim Kurulu Başkanımız ... değil o dönemde şirketimiz satınalma departmanında görev yapan...’ın ise, şirketimiz bünyesinde çalıştığı dönemde hiçbir şekilde şirketimizi temsil ve ilzama ve borç altına sokacak bir işlemde bulunma yetkisi olmadığını, davacının huzurda ikame ettiği davaya konu taleplerinin özel hukuk anlamında temelden yoksun olduğunu, davacının iddialarının aksine müvekkilinin mezkûr sipariş işlemlerinin hem devamı, hem de davacı tarafın herhangi bir şekilde mağduriyet yaşamaması için iptal edilmeleri noktasında, bütünüyle iyiniyetli ve ilgili mevzuatın kendisine tanıdığı haklar çerçevesinde hareket ettiğini, bu süreçte asıl iyiniyetli davranmayan taraf bizzat davacı olduğunu, dava dilekçesi ile talep edilen finansal zarar, kar mahrumiyeti ve komisyon ücretleri taleplerinin de dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğundan reddinin gerektiğini beyan ederek; hukuki mesnetten uzak, taraflar arasındaki ilişkinin gerçeklerine, ilgili mevzuata, ticari teamüllere, dürüstlüğe, uygulamalara, koşullara ve iyi niyet kaidelerine bütünüyle aykırı, haksız olan Davacı Taraf iddia ve bağlantılı taleplerini hiçbir surette kabul etmediklerini ve huzurdaki davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Davacı .... şirketinin 2028 yılı ticari defterlerinin incelenmesinde elektronik defterlerin onaylama yöntemi olan defter beratların kanuni süresinde usulüne uygun şekilde onaylandığı, ticari defterlere yapılan muhasebe kayıtlarının Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun olarak yapıldığı, kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, davac.... tarafından 02.07.2018 tarihinde ... İnşaat .....’e ... Numaralı 242.876,76 USD tutarında proforma fatura (Purchase Order) düzenlendiği belgede her iki şirketin de kaşe ve imzalarının yer aldığı, davacı ... tarafından 02.07.2018 tarihinde ... Adi Ortaklığı.’na ... Numaralı 4.652.989,26 USD tutarında proforma fatura (Purchase Order) nın düzenlendiği belgede her iki şirketin de kaşe ve imzalarının yer aldığı, direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilebilen ... İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.’e ve .... Numaralı proformaya istinaden 10.08.2018 tarihinde 33,64 USD Karşılığı 176,92 TL teminat mektubu masrafı ödendiği, ödemenin 780.01.00.02.001 muhasebe kodu ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı, direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilebilen ... & ...... Adi Ortaklığı.’na ve ... Numaralı proformaya istinaden 12.11.2018 tarihinde 2.035,69 USD Karşılığı 11.159,45 TL teminat mektubu masrafı ödendiği, ödemenin 780.01.00.02.001 muhasebe kodu ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı tespit edilmiştir.
Davalı... ait Ticari Defterler Üzerinden Yapılan İncelemede yasal defterlerini elektronik ortamda kaydettiği 2018 ve 2019 yıllarına ait defterlerini TTK hükümlerine göre yasal süreleri içerisinde sisteme yüklediği açılış ve kapanış onaylarının zamanında yapıldığı, Şirketin 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre sahibi lehine kesin delil olma vasfına haiz olduğu, davacı firma ile davalı firma arasında herhangi bir sözleşmenin olmadığı, muavin dökümlerinde davacı firma ile ilgili hareketlere rastlanılmadığı, bu firma ile ilgili sipariş formu, teslim fişi, fatura ve faturaya bağlı, sevk irsaliyesinin olmadığı dolayısıyla çek, senet, banka dekontu gibi belgelere rastlanılmadığı tespit edilmiştir.
Davalı ... A.Ş.” nin incelenen ticari defter kayıtları nezdinde davacı ile ve dava konusu olan işlemlerle ilgili olarak her hangi bir kayıt tespit edilemediği, direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilemeyen davacı vekilinin iddiasında davacı şirket tarafından üretici firmaya 100.000,00-USD tutarında peşinat ödemesi ile yapıldığı yönünden Alternatif Bank aracılığı ile 10/07/2018 tarihinde.... Açıklaması ile 100.000- USD ödeme yapıldığı, 100.000- USD karşılığı 453.040,00 TL olarak ticari defter kayıtlarında yer aldığı belirlenmiştir.
180965 ... P.O. numaralı 02.07.2018 tarihli satınalma sipariş formunda Ödemenin % 25'inin Avans Teminat Mektubu karşılığında peşin olarak ödeneceği, bakiye tutar Vesaik Mukabili Ödeme şeklinde CİF esası üzerinden ve belgelerin sunulmasıyla beraber ödeneceği, Teslimat Şartı: .... oluğu, bu satınalım siparişi dâhilindeki tüm malzemelerin en geç 22.10.2018 tarihinde ... Limanında hazır olacağı, Avans ödemesi avans teminat mektubunun sunulmasını takip eden 7 gün içerisinde aktarılmadığı takdirde, 7 üzerindeki günler, 22.10.2018 olan üzerinde anlaşılan DAP teslimat tarihine ekleneceği, Gecikme Tazminatı Malların yukarıda belirtilen "Teslimat Şartı" uyarınca teslim edilmesinde bir gecikme olması durumunda, ... & ... .Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, Garanti süresi zarfında ve gerekli kesin teminat mektubunun temin edilmesi konusunda bir gecikme yaşanması durumunda, ... ... Adi Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, garanti süresi zarfında ve tedarikçiden kaynaklanan kusur ve zararların gerektiği şekilde giderilmesi ve ortadan kaldırılmasının sağlanmasında bir gecikme yaşanması durumunda, ... & ... Adi Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, formun ... A.Ş. kaşesi ile Satınalma Müdürü... tarafından ve davacının kaşesi ile .... tarafından imzalandığı, imzaların hemen sağ tarafında elle yazılı olarak; “Yukarıda belirtilen malzemeleri (yukarıda belirtilen şartların yanı sıra) aşağıdaki şart ve kayıtlar uyarınca tedarik etmeyi kabul ediyoruz. - Bu Satınalım Siparişi, her iki taraf tarafından imzalandıktan sonra tarafların herhangi biri tarafından iptal edilmeyecektir. - Alıcının ödemeyi yapmakta gecikmesi durumunda, Tedarikçi tüm cezalar, demuraj masrafları, ek depo ücreti vs.' yi Alıcıya yansıtacaktır.” şeklinde olup sipariş formuna sonradan elle davacı tarafından ilave edilen şartların altında; davacının dava dosyasına sunduğu formda kim tarafından atıldığına ilişkin isim almaksızın imza bulunmakta olup, davalı ... A.Ş” nin sunduğu cevap dilekçesi ekindeki formda söz konusu notun altında her hangi bir imza bulunmadığı tespit edilmiştir.
10/07/2018 Tarihli ... no.lu ... tarafından düzenlenen avans teminat mektubunun ... no.lu proformaya istinaden davalı ... A.Ş. adına tanzim edildiği, teminat tutarının 60.719,19 USD olduğu ve 30.11.2018 tarihine kadar geçerli olduğu, Her iki teminat mektubunun üstünde 11.07.2018 tarihli Kemal Kuç tarafından “aslını elden teslim aldım” yazılarak imzalandığı hususları tespit edilmiştir. ... tarafından düzenlenen 10/07/2018 tarih ve ...Mektup numaralı avans teminat mektubunda özetle ‘İdarenizce yapılan ihale sonucunda...Numaralı Proformaya İstinaden işini taahhüt eden müteahhit/müşteri .....’ kanun sözleşme ve şartname hükümlerine göre ödeyeceğimiz 60.719,19 USD’yi bankamız garanti ettiğinden, bu avansın her ne sebeple olursa olsun geri alınmasının gerektiği tarafınızdan Bankamıza yazılı olarak bildirildiği takdirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve adı geçen ile idareniz arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık nazarı itibare alınmaksızın yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzerine nakden ve tamamen ve talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faizi ile birlikte ödeyeceğimizi banka ad ve hesabına taahhüt ve beyan ederiz.’ şeklindedir.
10/07/2018 tarihli ....18/306 sayılı ... & .... Adi Ortaklığı adına düzenlenen proforma faturada ürünlere ve bedellerine yer verildiği ve 10/07/2018 Tarihli .... no.lu .... tarafından düzenlenen avans teminat mektubunun ... no.lu proformaya istinaden ... & ... Adi Ortaklığı adına tanzim edildiği, teminat tutarının 1.163.247,32 USD olduğu ve 30.11.2018 tarihine kadar geçerli olduğu anlaşılmıştır. ... tarafından düzenlenen 10/07/2018 tarih ve ...Mektup numaralı avans teminat mektubunda özetle ‘İdarenizce yapılan ihale sonucunda ...Numaralı proformaya istinaden işini taahhüt eden müteahhit/müşteri....’ kanun sözleşme ve şartname hükümlerine göre ödeyeceğimiz 1.163.247,32 USD’yi bankamız garanti ettiğinden, bu avansın her ne sebeple olursa olsun geri alınmasının gerektiği tarafınızdan Bankamıza yazılı olarak bildirildiği takdirde, protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve adı geçen ile idareniz arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık nazarı itibare alınmaksızın yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzerine nakden ve tamamen ve talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faizi ile birlikte ödeyeceğimizi banka ad ve hesabına taahhüt ve beyan ederiz.’ şeklindedir.
Davacının ... & ... Adi Ortaklığı adına keşide ettiği 27.11.2018 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesinde; “... Numaralı satınalma sipariş emri, tarafımızdan iptal edilemez şartı ile gecikmeden kaynaklı tüm zararların talep edileceğine ilişkin şartlar eklenerek kabul edilmiş ve sözleşme kurulmuştur. Tarafımızdan sözleşmeden kaynaklı edimler yerine getirilmiş bu kapsamda tarafınıza ... nin 10/07/2018 tarih ve ... Mektup Numaralı 1.163.247,32 USD meblağlı avans teminat mektubu teslim edilmiş, sözleşmenin kurulmuş olmasına istinaden yurt dışında çalıştığımız üreticiye sözleşmeye konu malzemelerin siparişi verilerek tarafımızdan peşinat ödemesi de yapılmıştır. Tüm bu hususlar sizin de malumunuzdur. Tüm uyarılarımıza rağmen bu güne kadar sözleşmeden kaynaklı edimlerinizi yerine getirmemiş olduğunuzdan, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla sözleşmeden kaynaklı edimlerinizi iş bu İhtarın tarafınıza tebliği tarihinden itibaren 3 (üç) gün İçerisinde yerine getirmenizi, sözleşmeye aykırı davranmış olmanız nedeniyle gerek finansal maliyet yükünü taşıyor olmamızdan kaynaklı zararlarımız, uğradığımız/ uğrayacağımız iş ve kar kaybı, üreticimize verdiğimiz peşinat ile üreticiyle aramızdaki sözleşmeden kaynaklı uğrayacağımız zararları ve iş bu sayılanlarla sınırlı olmamak üzere uğradığımızlığrayacağımız her turlu zararın tazmini için hakkınızda yasal işlem başlatacağımızı üzülerek ihtar ederiz.” şeklindedir.
Davacının ... A.Ş. adına keşide ettiği 27.11.2018 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesi de benzer içeriktedir. .Bu ihtarname içeriklerinde; tüm uyarılara rağmen bugüne kadar sözleşmeden kaynaklı edenlerin yerine getirmemiş olmasından, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla sözleşmeden kaynaklı edimlerin söz konusu ihtarnamelerin taraflarına tebliği tarihinden itibaren üç gün içerisinde yerine getirilmesi, sözleşmeye aykırı davranılmış olması nedeniyle gerek finansal maliyet yükünü taşıyor olmasından kaynaklı zararlarını, uğradığı/uğrayacağı iş ve kar kaybı, ücreti şirkete verilen peşinat ile ücreti şirket ile arasındaki sözleşmeden kaynaklı uğrayacağı zararı ve iş bu sayılarla sınırlı olmamak üzere uğradığı/uğrayacağı her türlü zararın tazmini için davacı şirket tarafından davalılar hakkında yasal işlem başlatılacağı ihtaren bildirilmiştir .Davacı hem ... A.Ş. Adına Hem De ... & ...Termal Adi Ortaklığı adına 25.09.2020 tarihinde yeniden ihtarname keşide etmiştir.
Davalı ... A.ş. ... ... & ...Termal Adi Ortaklığı tarafından davacıya keşide edilen 08.10.2020 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamelerde; “Sayın Muhatap, Tarafınızca ... Noterliğinden Keşide edilen 25.09.2020 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarname içeriğinin tarafımızca kabulü mümkün değildir. Şöyle ki; Öncelikle 02.07.2018 tarihli ... satın alma sipariş emrinin iptal edilemez şartı ve gecikmeden kaynaklı zararların talep edileceğine ilişkin şartların tarafınızca eklenerek ve taraflar arasında sözleşme kurulduğu yönündeki beyanlarınız hukuken kabul edilebilir mahiyette değildir. Tarafınızca açıkça ikrar edil. izere el yazısı tarafınızca eklenmiştir. Sözleşmeye sonradan el yazısı ile eklenen ve iki tarafın imzasını taşımayan kısmın geçerli olduğundan söz edilemeyeceği her türlü izahtan varestedir. Yine tarafınızca da bilindi iz konusu 02.0/.2018 tarihli sipariş Müvekkil Şirket tarafından iptal edilmiş ve sipariş formunda belirtilen % 25 oranında peşinat ödemesi Müvekkil Şirket tarafından yapılmamıştır. Müvekkil Şirket Tarafından sipariş formu iptal edilmesine, sürecin işleyebilmesi için gerekli olan % 25 oranında peşinat ödemesi yapılmamasına rağmen tarafınızca yurt dışındaki üreticiye malzeme siparişi verilerek peşinat ödemesi yapıldığı yönündeki beyanlarınızın anlaşılması ve itibar edilmesi mümkün değildir. Aradan iki yıldan fazla bir süre geçtikten sonra ihtarname keşide edilerek sözleşmeden kaynaklı edimlerin yerine getirilmesinin talep edilmesi de kötü niyotli bir davranış olup, bu durum hayatın olağan akışına ve ticari teamüllere de aykırıdır. 6102 Sayılı TTK'nın 18/2 maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir, işbu amir hükme aygırı eylemlerin varsa doğurduğu sonuçlara tarafınızın katlanması gerekir. Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle tarafınızca keşide edilen ihtarname içeriğinin Müvekkil Şirket tarafından kabul edilmediğini tüm yasal haklarımız saklı kalmak kaydıyla cevaben bildiririz.” şeklindedir. Bu ihtarnamelerde 02.07.2018 tarihli 18064 satın alma sipariş emrinin iptal edilemez şartı ve gecikmeden kaynaklı zararların talep edileceğine ilişkin şartların tarafınızca eklenerek kabul edildiği ve taraflar arasında sözleşme kurulduğu yönündeki beyanların hukuken kabul edilebilir olmadığı, keşide edilen ihtarnamenin içeriğinin şirket tarafından kabul edilmediği ihtaren bildirilmiştir.
Mali müşavir bilirkişi ...'in 20/01/2022 Tarihli Bilirkişi Raporunda, Davacı .... tarafından 02.07.2018 tarihinde ... İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.’e ... Numaralı 242.876,76 USD tutarında proforma fatura (Purchase Order) düzenlendiği belgede her iki şirketin de kaşe ve imzalarının yer aldığı, Davacı .... tarafından 02.07.2018 tarihinde ... & ..... Ortaklığı.’na ... Numaralı 4.652.989,26 USD tutarında proforma fatura (Purchase Order) düzenlendiği belgede her iki şirketin de kaşe ve imzalarının yer aldığı, Direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilebilen ... İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.’e ve ...Numaralı proformaya istinaden 10.08.2018 tarihinde 33,64 USD Karşılığı 176,92 TL teminat mektubu masrafı ödendiği, ödemenin 780.01.00.02.001 muhasebe kodu ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı, Direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilebilen ... & ...... Adi Ortaklığı.’na ve ... Numaralı proformaya istinaden 12.11.2018 tarihinde 2.035,69 USD Karşılığı 11.159,45 TL teminat mektubu masrafı ödendiği, ödemenin 780.01.00.02.001 muhasebe kodu ile ticari defter kayıtlarında yer aldığı, direkt olarak dava konusu sözleşme ve proforma ile ilişkilendirilemeyen Davacı vekilinin iddiasında davacı şirket tarafından üretici firmaya 100.000,00-USD tutarında peşinat ödemesi ile yapıldığı yönünden inceleme yapılarak...aracılığı ile 10/07/2018 tarihinde 933018AH00085 Lehdar (Alıcı): ... açıklaması ile 320-01-02-01-01-0002 hesap kodu ile 100.000- USD karşılığı 453.040,00 TL olarak ticari defter kayıtlarında yer aldığı belirtilmiştir.
İstinabe ile ... Ticaret Mahkemesince tespit edilen Mali Müşavir ..... 12/01/2022 tarihli raporunda, Davalı firma... defterler olduğu, yasal defterlerini elektronik ortamda kaydettiği 2018 ve 2019 yıllarına ait detterlerini TTK "nu hükümlerine göre yasal süreleri içerisinde sisteme yüklediği açılış ve kapanış onaylarının zamanında yapıldığı, Şirketin 2018-2019 yıllarına ait envanter defterlerinin de T.T.K hükümleri gereğince notere tasdik ettirmiş olduğu Davalı firmanın 2018 ve 2019 yıllarına ait ticaret defterlerinin TTK hükümlerine göre sahibi lehine kesin delil olma vaslına haiz olduğu davacı firma ile davalı firma arasında herhangi bir sözleşmenin olmadığı muavin dökümlerinde davacı firma ile ilgili cari hareketlere rastlanılmadığı bu firma ile ilgili sipariş formu, teslim fişi, fatura ve faturaya bağlı sevk irsaliyesinin olmadığı dolayısıyla çek, senet, barıka dekontu gibi belgelere rastlanılmadığı tespit edilmiştir.
Bilirkişi kurulu Mali Müşavir ...., Nitelikli Hesaplama Bilirkişisi ......,.. İnşaat Mühendisi ... Maliye ve Vergi konusunda uzmanı... 12/05/2022 tarihli raporunda davacı şirket ile davalı şirketlerin oluşturduğu ... & ...... Adi Ortaklığı arasında düzenlenen .... numaralı ve davacı ile davalı şirketlerden ... A.Ş. arasında düzenlenen ... ... Numaralı satın alma sipariş emirlerinin, davacı ile ... & ....Adi Ortaklığını oluşturan davalılardan ... İnş. A.Ş.' nin “Satın Alma Müdürü” olduğu belirtile...” tarafından imzalandığı, Davacı tarafından ... & ...... Adi Ortaklığı adına düzenlenen 180964 numaralı sipariş emrinde ... &.... Adi Ortaklığı imza sirkülerinde adı geçen ve temsile yetkili kılınan kişilerin müşterek imzasının bulunmadığı, davacı tarafından davalılardan ... A.Ş. adına düzenlenen ... numaralı sipariş emrinde ise, davalı ... A.Ş” nin “Satın Alma Müdürü” unvanlı...” nin imzasını bulunduğu, davacı tarafından avans teminat mektuplarına ilişkin 2.246,25 USD tutarında olan komisyon ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak ödenmesi talebine ilişkin olarak, ... & ...... Adi Ortaklığı" na ve ... Numaralı proformaya istinaden 12.11.2018 tarihinde yapılan 2.035,69 USD komisyon ücreti ödemesinin adi ortaklığın ortakları olan davalılardan talep edilebileceği, ... İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.' e ve ... Numaralı proformaya istinaden 10.08.2018 tarihinde yapılan 33,64 USD komisyon ücreti ödemesinin davalılardan ... A.Ş. den talep edilebileceği belirtilmiştir.
Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından 26/12/2022 tarihli yazı ekinde e- defter görüntüsüne ilişkin belge ibraz edildiği görülmüştür.
Bilirkişi Kurulu mali müşavir ... 18/04/2023 tarihli ek raporunda, davacı şirket ile davalı şirketlerin oluşturduğu ... & ...... Adi Ortaklığı arasında düzenlenen 180964 ... P.O. numaralı ve davacı ile davalı şirketlerden ... A.Ş. arasında düzenlenen ...Numaralı satın alma sipariş emirlerinin, davacı ile ... & ...... Adi Ortaklığını oluşturan davalılardan ... İnş. A.Ş.'nin “Satın Alma Müdürü” olduğu belirtilen... tarafından imzalandığı, davacı tarafından ... & ...... Adi Ortaklığı adına düzenlenen .... numaralı sipariş emrinde ... & ...... Adi Ortaklığı imza sirkülerinde adı geçen ve temsile yetkili kılınan kişilerin müşterek imzasının bulunmadığı, davacı tarafından davalılardan ... A.Ş. adına düzenlenen 180965 numaralı sipariş emrinde ise, davalı ... A.Ş” nin “Satın Alma Müdürü” unvanlı...'nın imzasının bulunduğu, bu kişinin davalı ... A.Ş. adına imza yetkisinin bulunmadığı, Davacı Hatboru...Şti'nin ticari defterlerinde, söz konusu sipariş formlarına ilişkin olarak kayıt ve ödeme bilgisinin bulunduğu, bu formlara binaen davacının dava dışı üçüncü kişilerle olan ticari ilişkilerine dair de kayıtların bulunduğu, davalı ...firmasının ticari defterlerinde söz konusu sipariş formlarına ilişkin bir kaydın bulunmadığı, diğer davalı ... firmasının ticari defterlerinde ise davalıdan alınan teminat mektubuna ilişkin kaydın bulunduğu, başkaca kaydın bulunmadığı, Üretici Şirkete 10/07/2018 Tarihinde Verilen 100.000,00 USD Tutar Zarar konusunda davacı delilleri arasında bulunan belgenin Swift belgesi incelendiğinde, iş bu davanın tarafları arasındaki icap-kabule göre sipariş formunda yazılı ürünlerin davacı tarafından davalı adına ithalatının yapılmak üzere ... firması ile anlaşma yapıldığı ve bu anlaşmaya uygun olarak 100.000 USD ön ödeme yapıldığı,.... kayıtları da dikkate alındığında peşinat olarak 10/07/2018 tarihinde, 09.07.2018 tarihli ve .... numaralı sözleşmeye istinaden 100.000,00.-USD gönderim yapıldığı, davacı tarafından davalının siparişine binaen yurt dışı firmasına yapılan 100.000 USD tutarın davacı tarafından yurt dışı firmasından iade aldığına dair bir delil ileri sürülmediği ve kapora olarak gönderilen bu tutarın .... uhdesinde kaldığı anlaşılmakla davacının, davalıların sözleşmeden dönmesi sebebiyle 100.000 USD zararının oluştuğu, finansal zarar kalemine ilişkin olarak davalıların sözleşmeden haksız dönmeleri nedeniyle anılan şirketten sipariş ettikleri ürünleri alamadıklarından... tarafından şirketlerinin kara listeye alındığını, başkaca işler sebebiyle sipariş veremediğini, ticari itibarlarının kayıp olduğunu, müşteri kaybı, tedarikçiler arasındaki fiyat ve kalite farkından doğan maliyetler sebebiyle finansal zarara uğradığını" beyan ederek zararının tahsilini davalıdan talep etmiş ise de; davacının... tarafından şirketlerinin kara listeye alındığına ilişkin belgeyi ibraz etmediğini, başkaca işler sebebiyle sipariş veremediğini beyan etmiş olduğu ancak "başkaca işler" in nelerden ibaret olduğu, kaçırmış olduğu fırsatların somut olarak neler olduğu, hangi firmalardan hangi tarihlerde sipariş aldı varsa bu firmalarla yazışmaları dosyaya ibraz etmeyerek alacak kalemini somutlaştırmadığından bir hesaplama yapılmasının mümkün olmadığını, Kar Mahrumiyeti talebi ile ilgili olarak davacının ... 02.07.2018 li satın alma sipariş formunda ise 238.201,76 USD olmak üzere toplam 4.799.012,52 USD tutarı olarak dava konusu boru ve ekipmanlarının temini hususunda anlaşmaya varmış olduğu, davacının davalılara temin edeceği boru ve ekipmanları ithalatı hususunda ise... Halk Cumhuriyeti devlet şirketi olan....ile 4.627.369.03 USD tutar üzerinden anlaştığı, bu durumda davacı kârının brüt olarak ( 4.799.012,52- 4.627.369.03—) 171.643,49 USD olarak hesap edildiği, brüt kârdan 9020 nakliye, depo ve diğer giderler (171.643,49/100x20-) 34.328,69 USD çıkarıldığında (171.643,49-34.328,69-) 137.314,8 USD net kar hesap edildiği, diğer bir ifadeyle davacının mahrum kaldığı karın 137.314,8 USD olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre sözleşme konusu ürünlerin teslim tarihi 22.10.2018 olarak kararlaştırılmış olup ödeme tarihi ise kararlaştırılmadığı, davacının bu bedeli talep ettiği ihtarname ile davalıların 27.11.2018 tarihli ihtarnamenin tebliği tarihi olduğu 137.314,80 USD'ye değişen oranlarda Kamu Bankalarının USD için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği En Yüksek USD faiz oranı üzerinden faiz isteyebileceği; Teminat Mektubu Nedeniyle Bankasına Ödenen Komisyon Ücret Zararı konusunda davacı, icap sipariş formu gereğince davalıların talebi ile .....' nin 10/07/2018 tarih ve ... Mektup numaralı 1.163.247,32 USD meblağlı avans teminat mektubu ile .... nin 10/07/2018 tarih ve ... Mektup numaralı 60.719,19.-USD meblağlı avans teminat mektubu verdiği, teminat mektubunu davalıların kabul ederek ticari defterlerine işlemiş oldukları ancak sözleşmeden dönülmesi nedeniyle daha sonra anılan teminat mektubunu. davalıların iade ettiği, teminat mektubunun davalılarda bulunduğu süreçte teminat mektubu için davacı ticari defter ve kayıtlarında da anlaşılacağı üzere teminat mektubunu veren bankaya 2.246,25 USD komisyon ücreti ödemiş olduğu, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu varsayımında davalıların sözleşmeden dönmesi sebebiyle davacının 2.246,25 USD zararının oluştuğu belirtilmiştir.
Bilirkişi Kurulu'nun 12/07/2023 tarihli ek raporunda: Davacının mahrum kaldığı karın, yeniden yapılan hesaplamasında,Davacının, davalı ile sözleşme satım fiyatı 4.799.012,52 USD olduğu, bu tutardan davacının dava dışı ... şirket ile sözleşme alım fiyatı 4.499.953,34 USD çıkarıldıında Kar Mahrumiyeti 299.059,18 USD olarak hesap edilmiş olduğu; Diğer itirazların incelenmesi sonucunda kurulumuzun görüşlerin değiştirecek gerekçelerin görülememiş olduğu belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 02/07/2018 tarihli 180.965 ve 180.964 nolu satın alma sipariş emirleri ile davacı ve davalılar arasında sözleşme ilişkisi kurulup kurulmadığı, kurulmuş ise kimler arasında kurulduğu, davalı ... sözleşmenin tarafı olup olmadığı, usulüne uygun kurulmuş bir sözleşme var ise akde aykırılık olup olmadığı, akde aykırılık söz konusu ise kimden kaynaklandığı, davacının uğradığı zararların bulunup bulunmadığı ve var ise miktarı konularında toplanmıştır.
Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir. Davacıda dava dilekçesinde ticari defterlere dayanmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir.
.... karar sayılı ilamına göre Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Çünkü tarafın ticari defterleri Yasa'da belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir.Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Tacir olup ticari defter tutmak zorunda olan taraf, ticari defterleri bulunmadığını ileri süremeyeceğinden verilen kesin süreye rağmen ibraz etmediği takdirde, belgenin elinde olmadığına dair yemin etmesine gerek olmaksızın HMK 220/3. madde gereğince sunmaktan kaçındığı belgelerdeki (ticari defterlerindeki) kayıtların, karşı taraf defterindeki kayıtlara uygunluğunu mahkeme kabul edebilir. Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK'ndaki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır...."...
Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı HMK'nun 222. maddesinde " (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.(1) (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır" olarak ifade edilmiştir.
Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir....
Dosyaya davacı tarafından bir örneği sunulan Sözleşmenin (dava dilekçesine ekli 18 maddeden oluşan 9 Temmuz 2018 tarih olarak yazılı) satıcısının .... Olduğu , alıcısının ise davac... olduğu, Bu sözleşmenin alıcı ve satıcı tarafından ve arasında yapıldığı, burada alıcı aşağıda bahsedilen mallar ıaşağıda belirtilen şartlar ve kayıtlar uyarınca satın almayı kabul etmekte ve satıcı da bunları aşağıda belirtilen şartlar ve kayıtlar uyarınca satmayı kabul etmektedir. Hükmünün bulunduğu, 1. Maddesinde malların tablo halinde gösterildiği, 2. maddesinde taban fiyatın düzenlendiği, Teslimat başlıklı 3. maddesinde, yük peşin ödemenin % 15'ini aldıktan sonraki 60 (altmış) gün içerisinde tek parti halinde teslim edileceği, 4. Maddesinde % 15'inin banka havalesi ile (T/T) peşin, +% 85'i vesaik mukabili nakit olarak belirlendiği, Gecikmiş Teslimat Cezası başlıklı 15. Maddesinde,-(1) Mücbir sebep olayları hariç olmak üzere teslimatta gecikme yaşanması durumunda, Satıcılar malları vaktinde teslim etmediği takdirde, Satıcılar Alıcı karşısında sorumlu olmalı ve tüm kayıplar ve hasarlarla ilgili olarak Alıcıyı tazmin etmelidir. Gecikmenin süresi öngörülen teslimat tarihini takip eden 1 aylık sürenin üzerine çıktığı takdirde, Alıcılar bu Sözleşmeyi feshetmek hakkına sahip olacaktır; ancak, Satıcılar ceza ödemekten muaf tutulmayacaktır. (2) Geç teslimat ceza oranı, hafta başına sözleşme bedelinin % 0.5'i oranında olacaktır. Maksimum ceza bedeli toplam sözleşme bedelinin % 5'inin üzerine çıkamaz. 17. Maddesinde Tahkim düzenlendiği, buna göre maddede; “Bu Sözleşmeden kaynaklanan veya bu Sözleşmeyle bağlantılı olan tüm ihtilaflar, tahkime başvurulduğu sırada yürürlükte olan... Uluslararası Ekonomi ve Ticaret Tahkim Komisyonu tahkim kuralları uyarınca Beijing'te yapılacak olan tahkim işlemleri için Komisyona sunulacaktır. Tahkim kararı kesin olacak ve her iki tarafı da bağlayacaktır. Tahkim ücretini kaybeden taraf karşılayacaktır" hükümlerini kapsamaktadır.
Ankara 64. Noter in 11.05.2018 tarihli ve 10348 yevmiyeli numarası ile onaylanan “Jeotermalprojesi Yapımı ve Sondaj Faaliyetleri ... & ...... Adi Ortaklık Sözleşmesi”ne göre davalılar arasında 9650 - 9650 ortaklık şeklinde adi ortaklık kurulduğu, adi ortaklığın davalı ortaklarca birlikte temsil edileceği, davalı ortakların adi ortaklığı tek başına temsil yetkileri bulunmadığı, “Jeotermalprojesi Yapımı ve Sondaj Faaliyetleri ... & ...... Adi Ortaklık Sözleşmesi”; 4. Maddesinde; “Adi Ortaklık Sözleşmesinin konusu, ortakların. PROJE kapsamındaki hisseleri emek ve/veya sermaye koyma yükümlülükleri, temsil yetkileri başta olmak üzere tüm hak, borç ve yetkilerinin düzenlenmesidir. Mevdana gelecek her türlü kar, gelir ve zarara " olarak belirlenmiştir. Aynı Sözleşmenin 8. maddesinde; “Adi ortaklık, Ortaklarca birlikte temsil edilir. Ortakların Ortaklığı tek başına temsil yetkilerinin bulunmayacaktır” düzenlemelerine yer verildiği tespit edilmiştir.
... yevmiyeli numaralı imza sirkülerine göre; .... yevmiyeli numarası ile onaylı adi ortaklık sözleşmesi ile kurulan ... & ...... Adi Ortaklığı adına; Projenin yürütülmesi ile ilgili organizasyon şemasını, proje yönetim planını, işin genel organizasyonunu yapmak, Proje kapsamında taşeron politikalarını - oluşturmak ve ... dışında taşeron marifeti ile yaptırılacak işler ile alakalı teklifleri değerlendirmek ve karara bağlamak, bu organizasyonun gerektirdiği yüklenici, alt yüklenici tedarikçi, danışman, personel, makine, malzeme, ekipman ve vb. her türlü. Sözleşmelerini, personel ve satın alma politikalarını belirlemek, yayınlamak, imzalamak, onaylamak ler şu şekilde belirlenmiştir. ile ilgili işlemleri yapmak üzere” yetkilendirilmiştir.
.... yevmiyeli numaralı imza sirküleri ile, PROJE kapsamında taşeron politikalarını oluşturmak ve ... dışında taşeron marifeti ile yaptırılacak işler ile alakalı teklifleri değerlendirmek ve karara bağlamak, bu organizasyonun gerektirdiği yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi, danışman, personel, makine, malzeme, ekipman ve vb. her türlü. Sözleşmeleri imzalamak ve onaylamak üzere, ... İnşaat Turizm Mad. Enerji Üretim ve San. A.Ş tarafından ataması yapılan ...'nin tarafından ataması yapılan İcra Kurulu üyesi (...) birlikte müşterek imza ile yetkili kılındığı, davacı tarafından ... & ...... Adi Ortaklığı adına düzenlenen ... numaralı sipariş emrinde ... & ...... Adi Ortaklığı imza sirkülerinde adı geçen ve temsile yetkili kılınan kişilerin müşterek imzasının bulunmadığı, davacı tarafından ... A.Ş. adına düzenlenen 180965 numaralı sipariş emrinde ise, davalı ... A.Ş'nin “Satın Alma Müdürü” unvanlı ....'nın imzaladığı, bu kişinin şirket adına imza yetkisi olduğuna ilişkin alınan her hangi bir kararın bulunmadığı, yine yapılan e-mail yazışmaların ... & ...... Adi Ortaklığı imza sirkülerinde adı geçen ve müşterek imza ile temsile yetkili kılınan kişilerce yapılmadığı, davalı ... A.Ş. (Satım Alma Uzmanı unvanlı....) tarafından yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacı şirket ile davalı şirketlerin oluşturduğu ... & ...... Adi Ortaklığı arasında düzenlenen 180964 ... P.O. numaralı ve davacı ile davalı şirketlerden ... A.Ş. arasında düzenlenen... ... P.O. numaralı satın alma sipariş emirleri, davacı ile ... & ...... Adi Ortaklığını oluşturan davalılardan ... İnş. A.Ş.' nin “Satın Alma Müdürü” olduğu belirtilen “Murat Erilhan” tarafından imzalandığı, Bu sipariş emirlerinde el yazısı ile “Bu Satın alım Siparişi, her iki taraf tarafından imzalandıktan sonra tarafların herhangi biri tarafından iptal edilmeyecektir. Alıcının ödemeyi yapmakta gecikmesi durumunda, Tedarikçi tüm cezalar, demuraj masrafları, ek depo ücreti vs.' yi Alıcıya yansıtacaktır.” ibarelerinin yazılmış olduğu ancak davalı şirketlerin bu ibarelerin sonradan bilgileri ve onayları dışında tek taraflı eklendiği yönünde itirazları bulunmakla siparişin iptal edilemeyeceği şerhi bakımından taraflar arasında ihtilaf bulunduğu ve bu ibarelerin altında davalıların avrıca kase/imzasının bulunmadığı. 06.07.2018 tarihinde davalılardan ... A.Ş.'nin Satın Alma Uzmanı unvanlı ... tarafından davacı şirketin Ticari Ürünler Müdürü unvanlı .... sipariş hakkında konulu” mail gönderilerek, siparişlerin bildirildiği, 10/07/2018 tarihinde, davacı şirketin Ticari Ürünler Satış Yetkilisi unvanlı Mustafa Köklü tarafından davalılardan ... İnş. A.Ş.' nin Satınalma Uzmanı ...' e proforma faturaların gönderildiği ve teminat mektuplarının kısa sürede kendilerine teslim edileceğini, avans ödemesini de planlamaya almalarının bildirildiği, 13.08.2018 tarihinde ... A.Ş.' nin Satınalma Uzmanı unvanlı ... tarafından davacı şirketin Ticari Ürünler Mi unvanlı ...” na "180964-1809655 referans numaralı ekli sipariş formumuzla size sipariş etmiş olduğumuz Faz4 Casing borularına dair anılan siparişimizi artık bir "force majeure" teşkil etmekte olan mevcut ekonomik konjonktürün yapısından dolayı iptal etmek zorunda kalıyoruz” şeklinde iptal maili gönderdiği, 13.09.2018 tarihli mail ile ise, ... A.Ş.' Satınalma Uzmanı unvanlı .... tarafından davacı şirketin Ticari Ürünler Müdürü unvanlı ....'na bu defa siparişin geçerli olduğunun bildirildiği, 24.10.2018 tarihinde, ... A.Ş. Satın Alma Uzmanı unvanlı ... tarafından ret ...'na gönderilen mailde; "... Faz 4 santral yatırımlarımızı geçici olarak durdurma kararı almış bulunuyoruz.” şeklinde bildirimde bulunularak siparişin iptal edildiği, Ayrıca davacı şirket tarafından yukarıda detaylarına yer verilen avans teminat mektuplarından ..... nin 10/07/2018 tarih ve .... numaralı 60.719,19.-USD meblağlı avans teminat mektubu davalı ... A.Ş.'nin ticari kayıtlarına alınmadığı, ....' nin 10/07/2018 tarih ve ...Mektup numaralı 1.163.247,32 USD meblağlı avans teminat mektubu ise davalıların oluşturduğu iş ortaklığınca 26.07.2018 tarihinde ticari kayıtlara işlendiği anlaşılmıştır.
10/07/2018 tarihli ....18/306 sayılı ... & ...Termal Adi Ortaklığı adına düzenlenen proforma faturada tablodaki ürünlerin ve tutarları, 10/07/2018 tarihli ....18/307 sayılı ... ... adına düzenlenen proforma faturada tablodaki tutarlara ve ürünlere yer verildiği, sipariş formunda tablodaki mallar listelendiği, ödemenin % 25'inin Avans Teminat Mektubu karşılığında peşin olarak ödeneceği, bakiye tutarın Vesaik Mukabili Ödeme şeklinde CİF esası üzerinden ve belgelerin sunulmasıyla beraber ödeneceği, teslimat Şartı: ..., olarak belirtildiği, Bu satınalım siparişi dâhilindeki tüm malzemelerin en geç 22.10.2018 tarihinde İzmir Limanında hazır olacağı, avans ödemesi avans teminat mektubunun sunulmasını takip eden 7 gün içerisinde aktarılmadığı takdirde, 7 üzerindeki günler, 22.10.2018 olan üzerinde anlaşılan .... teslimat tarihine ekleneceğini, Gecikme Tazminatı Malların yukarıda belirtilen "Teslimat Şartı" uyarınca teslim edilmesinde bir gecikme olması durumunda, ... & ...... Adi Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, Garanti süresi zarfında ve gerekli kesin teminat mektubunun temin edilmesi konusunda bir gecikme yaşanması durumunda, ... & ...Adi Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, garanti süresi zarfında ve tedarikçiden kaynaklanan kusur ve zararların gerektiği şekilde giderilmesi ve ortadan kaldırılmasının sağlanmasında bir gecikme yaşanması durumunda, ... & ...... Adi Ortaklığı gecikmiş olan malların fiyatı üzerinden gecikilen her gün için % 0,1 oranında bir ceza kesmek hakkına sahip olacağı, formun ... A.Ş. kaşesi ile Satınalma Müdürü... tarafından ve davacının kaşesi ile ... tarafından imzalandığı, imzaların hemen sağ tarafında elle yazılı olarak; “Yukarıda belirtilen malzemeleri (yukarıda belirtilen şartların yanı sıra) aşağıdaki şart ve kayıtlar uyarınca tedarik etmeyi kabul ediyoruz. - Bu Satınalım Siparişi, her iki taraf tarafından imzalandıktan sonra tarafların herhangi biri tarafından iptal edilmeyecektir. Alıcının ödemeyi yapmakta gecikmesi durumunda, Tedarikçi tüm cezalar, demuraj masrafları, ek depo ücreti vs.' yi Alıcıya yansıtacaktır, şeklinde belirtildiği ancak davalı şirketlerin bu ibarelerin sonradan bilgileri ve onayları dışında tek taraflı eklendiği yönünde itirazları bulunmakla siparişin iptal edilemeyeceği şerhi bakımından taraflar arasında uyuşmazlık bulunduğu ve bu ibarelerin altında davalıların kaşe/imzasının bulunmadığı, 06.07.2018 tarihinde davalılardan ... A.Ş.'nin Satın Alma Uzmanı unvanlı ... tarafından davacı şirketin Ticari Ürünler Müdürü unvanlı ...' na “ ... sipariş hakkında konulu” mail gönderilerek, siparişlerin bildirildiği 10/07/2018 tarihinde, davacı şirketin Ticari Ürünler Satış Yetkilisi unvanlı Mustafa Köklü tarafından davalılardan ... İnş. A.Ş.' nin Satınalma Uzmanı ...'e proforma faturaların gönderildiği ve teminat mektuplarının kısa sürede kendilerine teslim edileceğini, avans ödemesini de planlamaya almalarının bildirildiği anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, beyanlar, Sözleşmeler, satın alma sipariş emirleri, proforma faturalar, ticari defter ve kayıtlar, ihtarnameler, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre somut olayda finansal zarar kalemine ilişkin davacı talebinde davalıların sözleşmeden haksız dönmeleri nedeniyle anılan şirketten sipariş ettikleri ürünleri alamadıkları,... tarafından şirketlerinin kara listeye alındığı, başkaca işler sebebiyle sipariş veremediğini, ticari itibarlarının kayıp olduğunu, müşteri kaybı, tedarikçiler arasındaki fiyat ve kalite farkından doğan maliyetler sebebiyle finansal zarara uğradığını" beyan ederek zararının tahsilini davalıdan talep etmiş ise de; hangi firmalardan hangi tarihlerde sipariş aldığına ilişkin delil ibraz edilmediği gibi alacak kalemini somutlaştırmadığı; mübrez delillere göre bu husustaki alacağının ispatlayamadığı anlaşılmakla bu talebin reddine karar verilmiştir.
Davalılar TBK m. 638/3 gereğice adi ortaklık adına işlem yaptıklarından borçtan ve yargılama giderinden müteselsilen sorumludur.
Davacının sözleşmeye aykırılıktan bahisle üretici şirkete 10/07/2018 tarihinde verilen 100.000,00 USD Tutar zarar talebi konusunda davacı tarafça mübrez swift belgesine göre, davanın tarafları arasındaki icap-kabule göre sipariş formunda yazılı ürünlerin davacı tarafından davalı adına ithalatının yapılmak üzere...... firması ile anlaşma yapıldığı ve davalılarla iletişimin mail yoluyla devam ettiği, bu anlaşmaya uygun olarak 100.000 USD ön ödeme yapıldığı, ..... kayıtları da dikkate alındığında peşinat olarak 10/07/2018 tarihinde, 09/07/2018 tarihli ve ... ..numaralı sözleşmeye istinaden 100.000,00.-USD gönderim yapıldığı, davacı tarafından davalının siparişine binaen yurt dışı firmasına yapılan 100.000 USD tutarın davacı tarafından yurt dışı firmasından iade aldığına dair bir delil ileri sürülmediği ve kapora olarak gönderilen bu tutarın ... kaldığı anlaşılmakla davacının, davalıların sözleşmeden dönmesi sebebiyle 100.000 USD zararının oluştuğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre sözleşme konusu ürünlerin teslim tarihi 22/10/2018 olarak kararlaştırılmış olup ödeme tarihinin ise kararlaştırılmadığı anlaşılmakla temerrüt tarihi dava tarihi olarak kabul edilmiş; davacının 100.000,00 USD’lik peşinat bedeli alacağının, 1.000,00 USD’lik kısmının dava tarihi olan 09/06/2021 tarihinden itibaren, 99.000,00 USD’lik kısmının ise ıslah tarihi olan 27/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte (fiili ödeme tarihindeki ...Bankası efektif döviz satış kuru hesabı ile) TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiştir.
Kâr Mahrumiyeti talebi ile ilgili olarak davacı, ... numaralı 02.07.2018 tarihli satın alma sipariş formunda 4.560.810,76 USD, 180965 ..numaralı 02.07.2018 li satın alma sipariş formunda ise 238.201,76 USD olmak üzere toplam 4.799.012,52 USD tutarı olarak dava konusu boru ve ekipmanlarının temini hususunda anlaşmaya vardığı, davacı, davalılara temin edeceği boru ve ekipmanları ithalatı hususunda ise ... devlet şirketi olan dava dışı ... (jıngjang ...) davacının, davalı ile sözleşme alım fiyatı olan 4.499.953,34 USD çıkarıldığında 299.059,18 USD tutarında mahrum kaldığı kâr tespit edilmiştir.
Teminat Mektubu Nedeniyle Bankasına Ödenen Komisyon Ücret Zararının davacı, icap sipariş formu gereğince davalıların istemi üzerine ....' nin 10/07/2018 tarih ve ... Mektup numaralı 1.163.247,32 USD meblağlı avans teminat mektubu ile....Mektup numaralı 60.719,19.-USD meblağlı avans teminat mektubu verdiği, teminat mektubunu davalıların kabul ederek ticari defterlerine işlemiş oldukları ancak sözleşmeden dönülmesi nedeniyle daha sonra anılan teminat mektubunu davalıların iade ettiği, teminat mektubunun davalılarda bulunduğu süreçte teminat mektubu için davacı ticari defter ve kayıtlarında da anlaşılacağı üzere teminat mektubunu veren bankaya 2.246,25 USD komisyon ücreti ödemiş olduğu, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ve davalıların sözleşmeden dönmesi sebebiyle davacının 2.246,25 USD zararının oluştuğu anlaşılmakla davacının 2.246,25 USD’lik komisyon ücreti alacağının dava tarihi olan 09/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte (fiili ödeme tarihindeki... efektif döviz satış kuru hesabı ile) TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar vermek davanın kısmen kabulüne göre nispi karar ve ilam harcı hesaplanmasında dava değeri belirlenirken dava ıslah edilmekle ... Karar sayılı kararında belirtildiği üzere dava değeri yabancı para olarak gösterilmesi halinde karar tarihi itibariyle ... efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası üzerinden nispi vekalet ücreti takdirine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:
Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
1-Davacının finansal zarar alacağı talebinin reddine,
2-Davacının 299.059,18 USD’lik kâr mahrumiyet alacağının, 100,00 USD’lik kısmının dava tarihi olan 09/06/2021 tarihinden itibaren, 298.959,18 USD’lik kısmının ise ıslah tarihi olan 27/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte (fiili ödeme tarihindeki... efektif döviz satış kuru hesabı ile) TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
Davacının 100.000,00 USD’lik peşinat bedeli alacağının, 1.000,00 USD’lik kısmının dava tarihi olan 09/06/2021 tarihinden itibaren, 99.000,00 USD’lik kısmının ise ıslah tarihi olan 27/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte (fiili ödeme tarihindeki .... efektif döviz satış kuru hesabı ile) TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
Davacının 2.246,25 USD’lik komisyon ücreti alacağının dava tarihi olan 09/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte (fiili ödeme tarihindeki .... efektif döviz satış kuru hesabı ile) TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
3-a-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 802.128,70-TL harçtan peşin alınan 200.051,15-TL (506,73-TL peşin harç + 199.544,42-TL ıslah harcı toplamı) harcın mahsubu ile bulunan 602.077,55-TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
b-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davanın kabul edilen kısmı yönünden hesaplanan 433.766,53-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
c-Davalılar duruşmada kendilerini bir vekil ile temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davanın reddedilen kısmı yönünden hesaplanan 3.233,61-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,
d-Davacı tarafından yapılan 19.420,00-TL (1.920,00 TL posta, tebligat gideri, talimat ve 18.000,00 bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve red oranına göre hesap edilen 19.416,20-TL yargılama gideri ile davacı tarafından peşin harç olarak yatırılan 200.051,15-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
e-Davalı .... tarafından yapılan 194,90-TL (posta ve tebligat ve harç gideri olmak üzere) davanın red ve kabul oranına göre hesap edilen 0,038-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalılar üzerinde bırakılmasına,
f-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ....Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/05/2024
....