T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/542 Esas
KARAR NO : 2024/373
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ :...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/05/2014
KARAR TARİHİ : 12/06/2024
KR. YZL. TARİHİ : 02/08/2024
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ....'nün 23/05/2013 tarihli ... takribi 13.000 ton hurda geminin baştankara, karaya vinçle alma, kesim, söküm, tasnif, ayıklama, karada teslim ve satışı yapılan malzemenin araçlara yüklenmesi işi ihalesine girdiğini ve ihaleyi kazanarak işi aldığını, ihale şartnamesinde işin 13.000 ton alacağı birim fiyatının 148,17-TL olmak üzere toplam bedelinin 1.926.210,00-TL olacağının belirtildiğini, müvekkili şirketin iş bu şartlar çerçevesinde ihaleye girdiğini, ihaleye katılırken ihale şartnamesinde ki şartları ve işi 6 ay içerisinde bitireceğini öngörerek ihaleye katıldığını ve ihaleyi aldığını, daha sonra müvekkili tarafından davalıya işin bedeli olan 1.926.210,00-TL bedelinde teminat mektubu verdiğini ve bu bedel üzerinden damga vergisi talep edildiğini, iş gereği 11/06/2013 tarihinde müvekkilinin işe başlamasının öngörüldüğünü, müvekkilinin de işi yapmak amacıyla işyerinde 40 personel ile iş başı yaptığını, yine işin gereği olarak iş makinelerinin kiralamasının yapıldığını, işin başlama tarihinde iş başı yaptırılmadığı gibi davalı tarafından pek çok kez işin durdurularak müvekkilinin zarara uğramasına neden olunmuş ihale şartnamesine aykırı olarak noksan ödemeler yapıldığını ve müvekkilinin bu nedenle zarar uğradığını başka borçlarını ödemekte temerrüde düştüğünü ve hakkında pek çok icra takibi başlatıldığını, bu cihetle iş yaptığı pek çok şirket tarafından iş akdinin fesih edildiğini ve zarara uğradığını beyanla, işçilere daha uzun bir süre ücret sosyal haklar ödenmek zorunda kalındığını, işin davalının kusuru nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için işçilere ödenen ücret ve sosyal hakların tespiti ve ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline, ...ı'nın 290.000,00-TL bedelli teminat mektubu verildiğinden bu teminat mektubunun komisyon vs.giderlerini de ödemek zorunda kalındığını, işin davalının kusur nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için ödenen komisyon bedelinin tespiti ile ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline, işin davalının kusuru nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için araçlara ödenen kira bedelinin tespiti ve ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline, ihale şartnamesine göre 1.926.210,00-TL bedel ödenmesi gerekirken ödenen bedelin tespiti ile birlikte ödenmeyen bedelin ticari faizi ile birlikte tahsiline, tüm bu hususlar dikkate alındığında müvekkili ödemelerini düzenli yapamamış ve hakkında icra takipleri açıldığını, bu nedenle müvekkili çalışmakta olduğu Cemre Tersanesinden 600.000,00-TL'lik işi...tersanesinde 200.000,00-TL'lik ... Tersanesinde 400.000,00-TL'lik işine son verildiğini, davalının kusuru nedeniyle işin uzaması nedeniyle müvekkilinin işine son verilmesi nedeniyle uğranılan zararın tespiti ile tahsiline, şirket yetkilisi borçlarını temizleyebilmek adına... bulunan gayrimenkulünü 700.000,00-TL daha düşük değere satmak zorunda kaldığını beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun sözleşme hükümlerine uygun olarak hareket etmesi nedeni ile sözleşmeye aykırılık bulunmadığı gibi davacı iddialarına karşı sözleşmeden kaynaklanan işlemlerde hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceğini, ihalenin kapsamı içerisinde denizden gelen balıkçı tekneleri ve kıyıda bağlı bulunan... Oluştuğunu, davacı firmaya istihkak ödemlerinin sözleşmenin 12.2.maddesi kapsamında yapıldığını, herhangi bir eksik ödeme veya sonradan fiyat değişikliği yapılmasının söz konusu olmadığını, ihale konusu işte, şartname ve sözleşme gereği işçi sayısı ve iş makinesi adedi belirtilmediğini, herhangi bir dayatma yapılmadığını, firmanın kendi inisiyatifine bırakıldığını, davacının teminat mektubuna ait komisyon masraflarının iadesi talep edilmiş ise de davacının teminat iadesi için sözleşmenin 11.maddesinde belirtilen gerekli koşullar oluşmadığından teminat mektubu iade edilmemiş olup, çoğun içinde az da vardır ilkesi kapsamında davacının iade koşulları oluşmayan teminat için ödemiş olduğu komisyon masraflarının müvekkilinden talep etmesinin hukuk ve hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini bayanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
Dosyanın incelenmesinde, dava konusunun, taraflar arasında 10/06/2013 tarihinde ihale yoluyla davacı tarafından 13.000 ton hurda geminin söküm, kesim, tasnif, ayıklama, sudan çıkarma, karada teslim, satışı yapılan malzemenin araçlara yüklenmesine dair işin süresi içerisinde yapıldığı, ancak süresi içerisinde tamamlanmasının davalı tarafından değişik şekillerde engellendiğin, 11/06/20013 tarihinde başlanması gerekirken başlama tarihin 03/07/2013 olabildiği, zaman zaman çalışmaların durdurulduğu, sözleşme ile belli olduğu üzere işin bedeli 1.926.210,00 TL olduğu halde ve bu miktar üzerinden teminat verildiği halde hak edişlerde görüleceği üzere daha düşük ödeme yapıldığı, sözleşmeye göre birim fiyatın 148,17 TL olduğu, ancak bu miktar üzerinden ödeme yapılmadığı, farklılıklar oluşturulduğu, davalının cevaben yapılan tüm işlerin kendileri açısından idari şartnameye uygun yapıldığı, davacının sözleşmeye göre 13.000 ton malzeme hazırlaması gerekirken sözleşme boyunca 9.694,260 kg malzeme üretimi yaptığı, zarar iddiasının doğru olmadığının savunulduğu, davada ihtilafın davalı tarafından davacı çalışmasına engelleme bulunup bulunmadığı, davacının üstlendiği işi sözleşme koşulları içerisinde yerine getirip getirmediği, davalı tarafından ödemenin süresi içerisinde ve yapılan iş miktarını karşılar derecede olup olmadığı noktasında olup olmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde ... karar 14/10/2020 tarihli kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine ...06/07/2021 tarihli kararı ile, " .....Dosya kapsamına göre; dava dilekçesinde davacı vekilinin talebinin açık olduğu; taleplerini altı kalem olarak açıkladığı, iradesini ortaya koyduğu anlaşılmıştır. Yargılama aşamasında toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre davacı vekilinin davanın geldiği aşamaya göre talep arttırım dilekçesi sunarak harcı tamamlamıştır. Bu dilekçe ıslah mahiyetindedir ve HMK 176/2 maddesi gereğince taraflar aynı davada ikinci kez ıslah yoluna başvuramazlar. Bu hale göre, Mahkemece HMK m. 31 kapsamında davacı tarafa süre verilerek yazılı şekilde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun da davacının dava dilekçesindeki taleplerine göre denetlenebilir nitelikte olduğundan bahsetmek de mümkün değildir. Davacı vekilince dava dilekçesinde her bir alacak kalemi yönünden talep miktarının gösterilmediği; toplam alacak miktarının 12.000,00 TL olması karşısında buna ilişkin bir açıklama yapılmaması halinde her bir alacak kalemi yönünden eşit miktarda talepte bulunduğu kabul edilerek buna göre eksik peşin harç bulunup bulunmadığı denetlenmelidir. O halde Mahkemece yapılacak işlem, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında talep ve itirazları karşılar rapor alınması; dava dilekçesindeki alacak kalemlerinin tek tek değerlendirilmesi; raporda yüklenicinin gerçekleştirdiği imalâtların cins, miktar ve ebatlarının, zarar iddiasının türü ve niteliğinin, kullanılabilecek seçimlik hakların gösterilip gösterilmediğinin denetlenmesi, gerekirse ıslah dilekçesinde talep edilen alacak kalemleri ile karşılaştırma yapılarak kapsayıp kapsamadığının değerlendirilmesi; davacı tarafın 14/10/2020 tarihli talep dilekçesinde ileri sürdüğü ıslah ve yemin talepleri hakkında yargılama aşamasında değerlendirme yapılması, bu şekilde esasa girilerek ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır. Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir..." ilamı ile kaldırılmasına karar verilmekle işbu esasa kayıt olmuştur.
Bam kaldırma ilamından önce; dosyada mevcut deliller incelenerek davalının varsa borcunun miktarı konusunda rapor tanzimi amacıyla dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 23/06/2016 tarihli bilirkişi raporunda; tarafların, davalıya ait ... Müdürlüğünde bulunan ve anılan Müdürlüğe intikal edecek olan yaklaşık 13.000 ton hurda geminin baştankara, karaya vinçle alma, kesim, söküm, tasnif, ayıklama, karada teslim ve satışı yapılan malzemelerin araçlara yüklenmesi işi ile ilgili 10.06.2013 tarihinde sözleşme imzalamış oldukları, sözleşmeye göre işe başlama tarihi 11.06.2013 olarak belirlendiği, ancak 03.07.2013 tarihinde başlanıldığı ve işin 04.06.2014 tarihinde tamamlandığı, davalı yanca davacıya işyerinin belirlenen sürede teslim edilmemiş olmasına bağlı olarak davacı yanca ödenmiş olan 11.307,69-TL işçilik ücretinin dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari faizi ile birlikte davalı yanca davacıya ödenmesi gerektiği ,davacının diğer taleplerinin sözleşme ve mevzuat hükümlerine göre mümkün olmadığı rapor edilmiştir.
Bam kaldırma ilamından önce; Tarafların itirazlarının değerlendirilerek ek rapor alınması amacıyla dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 09/10/2017 tarihli bilirkişi ek raporunda; davalı İdare tarafından iş eksiltmesine gidilmesi ve işin 6080'in altında bir bedelle tamamlanmış olması nedeniyle davacının 4735 sayılı Kanunun 24/son maddesi uyarınca 27.316,01-TL. tutarında alacaklı olduğu, iş eksiltmesi nedeniyle davacının talep edebileceği tutarın, anılan yasal düzenleme karşısında bu miktarla sınırlı olabileceği, davacının, 11.06.2013 - 03.07.2013 tarihleri arasında işe başlatılmaması nedeniyle 23.03.2016 tarihli raporda belirtilen görüş ve tespitlerde bir değişiklik olmadığı, davacının 11.307,69-TL. tutarındaki personel giderine ilişkin zararını davalıdan talep edebileceği rapor edilmiştir.
Bam kaldırma ilamından önce; Hesap yapılması amacıyla dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 28/05/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda; tarafların, davalıya ait ... Müdürlüğünde bulunan ve anılan Müdürlüğe intikal edecek olan yaklaşık 13.000 ton hurda geminin baştankara, karaya vinçle alma, kesim, söküm, tasnif, ayıklama, karada teslim ve satışı yapılan malzemelerin araçlara yüklenmesi işi ile ilgili 10.06.2015 tarihinde sözleşme imzalamış oldukları, sözleşmeye göre işe başlama tarihi 11.06.2013 olarak belirlendiği, ... ... olanları karada, ...gemileri ve diğer gemileri baştankara vaziyette teslim aldı” açıklaması ile 11.06.2013 tarihli taraflarca imzalanmış tutanağa göre hurda sahasında bulunan gemilerin teslim edilmiş olduğu ancak, davalı İdareye ait olan Gemi Söküm Tesislerinde söküm için yapılan denetimler sonucu tespit edilen eksikliklerin giderilmesine mütcakip davacının 03.07.2015 tarihinde işe başlatılmış olduğu ve sözleşme süresi içerisinde 04.06.2014 tarihinde işin tamamlanmış olduğu, davacının ödemiş olduğu 11.307.69.-TL. tutarındaki işçiliğe yönelik ücretin dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alacaklı olacağı rapor edilmiştir.
Bam kaldırma ilamından önce; Raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla tarafların itirazlarını karşılar nitelikte rapor aldırılması amacıyla dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 07/03/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda; davalının itirazları bakımından yapılan değerlendirmeler sonucunda ilk rapordaki görüşlerde değişikliği gerektirici bir husus bulunmadığı rapor edilmiştir.
Bam kaldırma ilamından sonra; davalının ticari defterlerinin incelenmesi amacıyla... ait 2013-2014- 2015 yıllarına ait ticari defterler incelemeye tabi tutulmuş, yapılan inceleme sonucunda davalı kurumun, tutulması zorunlu defterler ve defter tasdiklerine ilişkin olarak, 6102 sayılı TTK'nın m. 64, 65, 562 ve 1527 hükümleri uyarınca, davalı kurumun ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin 6102 sayılı Y. TTK nun 64/3. Mad. Göre, Noter onaylarının alınmış olduğu, yerinde inceleme tarihi itibariyle ticari defterlerin 6100 sayılı HMK nun 222. Maddesine göre delil niteliğini haiz olduğu, davalı kurumun davacı şirket hakedişlerine istinaden taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamına ödemeleri, icra dosyası ödemeleri, vergi,... prim borcu ve davacı adına yine davacının talebi ile bir kısım hizmet alım fatura ve bedellerini ödemiş olduğu, davalı kurumun davacı şirket ile yapılan sözleşme kapsamında toplam 1.207.776,52-TL ödeme yaptığı, davalı kurum ödemelerinde, davacı istihkakından düşülmeyen davacı şirket adına yapılan fatura ödemeleri toplamı 18.290,00-TL olarak tespit edildiği, tespit edilen fatura detayları 26. Sayfada belirtildiği, davalı idarenin 11.06.2013 tarihinde iş teslimi yaptığı, yönetmelik hükümlerine uygun olarak, denizden tekne alımı yapıldığı, alınan teknelerin söküm izinleri alınancaya kadar geminin kaynaklı söküm işlemlerine başlanılmadığı, geminin söküme hazır edilmesi ve katı ve sıvı atıklardan temizlenmesi sürecinin ara dönemde davacı şirket tarafından yapıldığı rapor edilmiştir.
Bam kaldırma ilamından sonra; dava dilekçesindeki alacak kalemleri tek tek değerlendirilerek yüklenicinin gerçekleştirdiği imalatların cins, miktar ve ebatlarının; zarar iddiasının türü ve niteliğinin belirlenmesi, kullanılabilecek seçimlik hakların tespiti ve gerekirse ıslah dilekçesi ile karşılaştırma yapılarak dava dilekçesindeki talebin ıslahtaki talebi kapsayıp kapsamayacağı belirlenerek taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında tarafların talep ve itirazlarını karşılar nitelikte rapor tanzimi amacıyla dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 28/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda; mahkememizin görevlendirmeleri doğrultusunda, davacının 2013-2014 yılları ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda, davada talep ettiği bedellerin defter kaydında yer almadığına istihkakların ödenmesi ve hakkedişlerin düzenlenmesi konusunda sözleşme hükümlerine göre aykırı bir durum olmadığına , iş eksilişinin 9625 e kadar yapılabildiğinden dolayı sözleşme hükümlerine aykırı bir durum olmadığına, işin geç başlaması nedeniyle davacının katlanmak zorunda kaldığı işçilik giderinin 11.307,69.-TL olduğuna dair rapor sunulmuştur.
Bam kaldırma ilamından sonra; 28/12/2022 tarihli rapor düzenlenirken ... kaldırma kararı ve mahkememiz bilirkişi görevlendirme ara kararında ifade edilen şekilde dosyada yer alan önceki raporların (23/03/2016 ve 28/05/2018 tarihli raporlar ile bunların ekleri) ve bu raporlara itirazlar ile davalı defterleri üzerinden alınan 29/06/2022 tarihli raporun irdelenmediği, raporlar arasında var olan çelişkilerin giderilmesi noktasında çaba gösterilmediği ve ayrıca kaldırma kararı ile görevlendirme kararındaki diğer hususların da açık ve denetlenebilir şekilde değerlendirmeye tabi tutulmadığı anlaşılmış, bu hususların değerlendirilmesi ve ayrıca tarafların 28/12/2022 tarihli bu son rapora yapmış oldukları itirazların değerlendirilmesi için dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 30/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; dava dilekçesinin Talep–(a) maddesine istinaden; İşin geç başlaması nedeniyle davacının
katlanmak zorunda kaldığı işçilik giderinin 6.167,83 TL olduğu,
dava dilekçesinde yer alan Talep (b,c,d,e,f,) maddeleri incelenmiş taleplerden dolayı bir
alacağı olmadığı, istihkakların ödenmesi ve hakkedişlerin düzenlenmesi konusunda sözleşme hükümlerine göre aykırı bir durum olmadığına,
iş eksilişinin %25 e kadar yapılabildiğinden dolayı sözleşme hükümlerine aykırı bir durum
olmadığına, mahkememizin görevlendirmeleri doğrultusunda, davacının 2013-2014 yılları ticari
defterlerinin incelenmesi sonucunda; davacı kayıtlarının, T.T.K., Vergi Usul Kanunu ile
muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulmadığı belirlenmiş olması nedeniyle, taraflar
arasındaki ticari ilişkilerinden dolayı oluşan cari işlemlerde TTK gereğince davalının ticari
defter kayıtlarının esas alınması gerekeceği,
davacının dava tarihi itibariyle, davacının kendi ticari defter kayıtlarına göre
davalıdan olan bir alacağı tespit edilmemiş olduğundan, davacının kendi düzenlediği
fatura ve hak edişlerden dolayı davalıdan olan bir alacağının bulunmadığı rapor edilmiştir.
Yapılan yargılama sonucunda; taraflar arasında ... İhale Kayıt Nolu “Takribi 13.000 ton hurda geminin baştankara, karaya vinçle alma, kesim, söküm, tasnir, ayıklama, karada teslim ve satışı, yapılan malzemenin araçlara yüklenmesi işi” ile ilgili Hizmet Alımına İlişkin Sözleşme Tasarısının 10.06.2013 tarihinde imzalanmış olduğu, davacı vekili tarafından dava dilekçesi ile işçilere fazla ücret ödendiği, teminat mektubuna fazla komisyon ödendiği, araç kiralama bedellerinin fazla ödendiği, ihale ücretinin eksik ödendiği, bu iş sebebiyle başka işlerine son verildiği, bu iş sebebiyle taşınmazına düşük bedelle sattığından bahisle, 6 ayrı kalemde alacak ve tazminat talebinde bulunduğu, dava dilekçesinde dava değerinin 12.000,00-TL olarak gösterildiği, davacı tarafça sunulan 21.03.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile davayı 38.623,70.-TL'ye artırdıkları, davacının 18.06.2019 tarihli dilekçesi ile, 21.03.2019 tarihli talep artırım dilekçesi ile iş eksiltilmesi nedeniyle talebini 21.316,01.-TL daha artırarak işe başlatılmama sebebiyle talebini 5.307,69.-Tl. artırılarak (toplam 26.623,70.-Tl. artırılarak) 38.623,70.-TL. nin davalıdan tahsilini talep ettiği, istinaf mahkemesi kaldırma kararında davacı tarafın 14/10/2020 tarihli talep dilekçesinde ileri sürdüğü ıslah ve yemin talepleri hakkında yargılama aşamasında değerlendirme yapılması gerektiğinin belirtildiği, davacı vekilince kaldırma kararından sonra sunulan 01/12/2021 tarihli dilekçede tahkikat sonucunda ıslah yapılacağının belirtildiği, yargılama sırasında başkaca bir ıslah dilekçesi sunulmadığı görülmüşür.
Davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinde; davacının kendi ticari defter kayıtlarına göre davalıdan olan bir alacağının tespit edilmediği, davacının davalıdan kendi düzenlediği fatura ve hak edişlerden dolayı bir alacağının bulunmadığı, davalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinde; davalının davacı şirket hakedişlerine istinaden taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamına ödemeleri, icra dosyası ödemeleri, vergi, ... prim borcu ve davacı adına yine davacının talebi ile bir kısım hizmet alım fatura ve bedellerini ödemiş olduğu, davalı kurumun davacı şirket ile yapılan sözleşme kapsamında toplam 1.207.776,52-TL ödeme yaptığı, davalı kurum ödemelerinde, davacı istihkakından düşülmeyen davacı şirket adına yapılan fatura ödemeleri toplamı 18.290,00-TL olarak tespit edildiği, davalı idarenin 11.06.2013 tarihinde iş teslimi yaptığı, yönetmelik hükümlerine uygun olarak, denizden tekne alımı yapıldığı, alınan teknelerin söküm izinleri alınancaya kadar geminin kaynaklı söküm işlemlerine başlanılmadığı, geminin söküme hazır edilmesi ve katı ve sıvı atıklardan temizlenmesi sürecinin ara dönemde davacı şirket tarafından yapıldığı görülmüştür.
Davacının işçilere daha uzun bir süre ücret sosyal haklar ödenmek zorunda kalınması, işin davalının kusuru nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için işçilere ödenen ücret ve sosyal hakların tespiti ve ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsili talebinin incelenmesinde; Gemi Söküm Yönetmeliğinin söküm izin başlıklı 5. Maddesinde ;"Gemi sökümcüsü, söküm izni almadan gemi söküm işlemi yapamaz. Sökülecek her hurda gemi için söküm izni alınması zorunludur." denmekte, gemi sökümcüsü, söküm izni almadan gemi söküm işlemi yapamayacağı, sökülecek her hurda gemi için söküm izni alınması zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu durumda, gemi sökümü için gereken izin alınamadığı için iş ve işlemlerin yürütülemediği, söküm izin belgesi gelmeden kesim söküme iznin verilemeyeceğinin davacı firma ile yapılan ihale şartnamesinin 4.1.20 maddesinde belirtildiği, davacının 03.07.2013 tarihinde işe Liman Başkanlığından gemi kesim söküm izin belgesi alınmasıyla başladığı, 11/06/2013 tarihinde işe başlanması gerekirken 03/07/2013 tarihinde başladığı, 22 günlük bir gecikme olduğu, sözleşme ekinde yer alan işe ait teknik şartnamenin “İşin Miktarı ve Günlük Mükellefiyetler" başlıklı 3. maddesinde yüklenicinin işe başladığı ilk 10 takvim gününün hazırlık çalışması olarak planlanması ve bu dönemde izinlerin alınmasının gerektiğinin belirtildiği, toplam 22 gün iş yapılamadığı, 10 günün hazırlık aşaması olduğu, 12 günlük çalışma süresinin gecikmeye neden olması sebebiyle bu kalem yönünden davacının alacağının hükme esas alınan 30.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplama gereğine 6.167,83 TL olduğu anlaşıldığından davanın bu talep yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davacının, Yapı Kredi Bankası'nm 290.000,00.TL. bedelli teminat mektubu verilmiş olmaları sebebi ile iş bu teminat mektubunun komisyon v.s. giderlerini de ödemek zorunda kalındığı, davalının kusuru nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için ödenen komisyon bedelinin tespiti ile ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsili talebi yönünden yapılan incelemede; sözleşmenin 33-3 maddesinde " Hangi nedenlerle olursa olsun gerek ücret, fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminat, yıllık ücretli izin alacağı ve benzeri mali ve sosyal haklar ve bunlarla ilgili olarak prim, vergi ve fon gibi konularda ve keza iş kazası ve meslek hastaliğı gibi sebeplerle Kurum yüklenici işçilerine ve üçüncü kişilere herhangi bir ödeme yapmak durumunda kalırsa, yüklenici firma bu ödemeleri rücuen Kuruma derhal ödenekle yükümlüdür. Aksi halde yüklenicininhak edişinden, hak edişi yetmediği takdirde teminatından defaten tahsil edilecektir. Yükleniciler tarafından ihaleye ait sözleşmenin bitiminde (aynı veya farklı yüklenicinin aynı veya farklı işçilerle hizmete devam etmesi halleri dâhil), o sözleşme kapsamında çalışan işçilerin iş mevzuatına göre hak ettikleri kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin alacağı ve benzeri mali ve sosyal haklarının yasal süresi içerisinde ödenerek,ödendiğine ve işçinin herhangi bir hakkının kalmadığına ilişkin ibraname ve bu ödemeleri gösteren banka dekontu, ödemelerin işçilerin hesabına yatırıldığına dair bankaca onaylı ödeme tutarlarını gösterir liste veya... makbuzu ile ödeme bordrosunu, sözleşmenin bitim tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde ibraz etmedikçe kesin teminatı iade edilmez, bu sürenin sonunda söz konusu ödemelere ilişkin belgelerin idareye sunulmaması halinde yıllık ücretli izin alacağı, ihbar ve kıdem tazminatı ve sair işçilik haklara ait hesaplamalar idare tarafından yapılır ve yüklenicinin kesin teminatından karşılanmak suretiyle işçilere ödenir. Teminatının karşılamadığı tutar için idarenin yükleniciye rücu hakkı saklıdır.” denildiği, işçilerin herhangi bir hakkının kalmadığına ilişkin ibraname ve bu ödemeleri gösterir banka dekontu, ödemelerin işçi hesabına yatırdığına dair bankaca onaylı ödeme tutarların gösterir liste ile ödeme bordrosunun sözleşmenin bitimini izleyen 15 gün içerisinde davacı tarafından davalıya ibraz edilmediği, bu sebeple davalı idarenin bir kusuru bulunmadığı anlaşıldığından davacının bu yöndeki talebini içerir fazlaya ilişkin istemi reddedilmiştir.
Davacının, davalının kusuru nedeniyle uzatılan sürenin tespiti ile birlikte bu süre için araçlara ödenen kira bedelinin tespiti ve ödeme gününden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsili talebine ilişkin yapılan inceleme sonucunda; davalı idarenin 05/11 /2013 tarihli davacıya yazdığı yazıda “Gerekli ve yeterli iş makinesi ve ekipmanların olmaması nedeniyle ... ile imzalanan protokolün uygulanmasında aksaklık ve gecikmelere yol açmaktadır.” denildiği ve iş makinalarının olmadığının belirtildiği, davacının 11/11/2013 tarihli dilekçesinde maddi güçlük çektiği ve Sarılar vinç şirketinden kiralanan vincin ödemesinin hakkedişinden yapılmasını talep ettiği, idarenin 18/11/2013 tarihli idarenin yazısında “Firmanız işe başladığı tarihten bu yana sürekli olarak, ekonomik sıkıntılar çektiğini ileri sürerek yükümlülüklerini yerine getirmekte sorunlar yaşanmıştır. Ayrıca firmanıza bir birkaç yerden de yasal icra takibinin başlatıldığı da malumlarınızdır. İlgi (b) yazı ile firmanızın iş güvenliği ile ilgili olarak eksikliklerini giderinceye kadar geçici faaliyet yasağı getirilmiş ancak geçen süre içerisinde olumlu bir gelişme gözlenmemiştir.” denildiği, davacının 28/11/2013 tarihli dilekçesinde denizden karaya alınması gereken işlerin maddi sıkıntılar nedeni ile yapılamadığı ve Şahinler Vinç'ten yapılan hizmet alımının hakkedişlerinden karşılanmasını talep ettiği, 28/11/2013 tarihli bir başka dilekçede firmanın yine maddi zorluklar yaşadığından dolayı çalışan işçilerinin alacaklarının hakkedişlerinden karşılanması talep ettiği, 27/12/2013 tarihinde idare yetkililerince iş yerinde tutanak tutularak, işe başlanmadığı ve işçilerin, yetkililerin gelmediğinin belirtildiği, bu yazışmalardan davacının işi yürütmede, kiralanan vinçlerin ve işçilerin alacaklarını ödemekte zorlandığı, bu haliyle sürenin uzamasında davalının bir kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından davacının bu yöndeki talebini içerir fazlaya ilişkin istemi reddedilmiştir.
Davacının, ihale şartnamesine göre 1.926.210,00.-TL. bedel ödenmesi gerekirken ödenen bedelin tespiti ile birlikte ödenmeyen bedelin ticari faizi ile birlikte tahsili talebinin incelenmesi sonucunda; sözleşmenin 6.1. Maddesinde " Bu sözleşme birim fiyat sözleşme olup, idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir is kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan 1.926.210,00 TL (rakam ve yazıyla) bedel üzerinden akdedilmiştir. Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar esas alınır” denildiği, sözleşmenin İstihkakların ödenmesi başlıklı 12.2 maddesinde "Kesim söküm sonucu elde edilen silme saclar, kemereler, şafilar, dolu malzemeler, pikler, akü hurdaları, kurşun hurdaları, kablo hurdaları ve ikamelik malzemeler için teklif fiyatından ödeme yapılacaktır. Tamamen izabelik olarak (50 .cm X 100 cm) kesimi yapılarak teslim edilen malzemeler ile pres mahalline sevk edilecek malzemeler için teklif fiyatı, kıymetli malzeme olarak nitelendirilen bakır, pirinç, bronz, bafon, alüminyum ve paslanmaz vb. malzemeler, kendi özelliği dışındaki diğer malzemelerden tamamen temizlenerek teslim edildiği takdirde teklif fiyatının %50 fazlası üzerinden ödeme yapılacaktır. (Teklif fiyatı x 1.5) TL/ton, deniz araçları yakıt tanklarında veya diğer tanklarda mevcut olabilecek muhtelif evsafta yakıt yağ vb. malzemelerin idarece ihale sonucu satışı yapıldığında tanktaki bu nevi vakit ve yağların alıcı firmaya (müşteriye teslimi için pompalanması vs. tankların temizlenmesi yüklenici tarafından yapıldığı takdirde ihale fiyatının %10'u üzerinden ödeme yapılacaktır. (Teklif fiyatı x 0,1)TL/ton. Ancak, bu malzemelerin alıcı firma tarafından boşaltılıp tankların temizlenmesi halinde yükleniciye herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu uygulamaya yüklenicinin itirazı olamaz. Metal gemilerden Denize dökülmeyi men edilen cüruf, çöp. ahşap ve emsali malzemeler, sokumu yapılan deniz araçlarının safrası, beton, kum. taş vb. malzemeler için ihale fiyatının %10'u üzerinden ödeme yapılacaktır. (Teklif fiyatı X 0.1) TL/Ton....tarafından yayınlanan 2012/51 sayılı tebliğ asamında, tesislerimize gelecek olan takribi 6.500 ton ağırlığındaki, boyu 12 metreden büyük AHŞAP balıkçı gemilerinden çıkacak tüm malzemeler için çöp hariç tüm malzemeler için ihale fiyatının %35'si üzerinden ödeme yapılacaktır. (Teklif fiyatı X 0,35) TL/Ton.)" denildiği, işin öngörülen fiyatının 1.926.210,00 TL, işin öngörülen miktarının 13.000,000 kg gemilerden çıkan malzemelerin cinsine göre söküm işlemleri yapılacağı ve bu malzemelere göre birim fiyatları 11,85 TL den 222,26 TL ye kadar değiştiği, sözleşmede işin yaklaşık tonajı belirlendiği, sözleşmeye göre iş eksilmesi % 25 e kadar yapılabileceği, işin sözleşmesi gereği toplam ağırlığı 13.000 ton olmasına rağmen davacı yanca bu konuda gerçekleştirilen tonajın 9.694,260kg olduğu, 04.06.2014 tarihinde geçici kabulünün yapıldığı, ihale sözleşmesine göre işin 13.000,000kg-9.694,260kg= 3.305,740 kg eksilme ile tamamlandığı bu eksilmenin de ihale sözleşmesine göre;3.305.740kg/13.000000kg=%25,4287 ye tekabül ettiği, hükme esas alınan 30.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplama gereğine davacının toplam alacağının ( KDV Hariç. Fiyat Farkı Dâhil) 994.647,78 TL olduğu ve hakedişlerin sözleşme hükümlerine uygun olduğu, davacının hakkediş raporlarını ihtirazı kayıt koymaksızın imzaladığı, başkaca alacağının bulunmadığı, ihale sözleşmesinin 29.2. Maddesinde bulunan “yüklenicinin iş eksilişi halinde hiçbir ad altında fark veya mahrum kalınan karı isteyemez” hükmü gereğince bu yönde bir alacak/mahrum kalınan kar hesaplanmasının yapılamayacağı anlaşıldığından davacının bu yöndeki talebini içerir fazlaya ilişkin istemi reddedilmiştir.
Davacının ödemelerini düzenli yapamaması ve hakkında icra takipleri açılması nedeniyle çalışmakta olduğu ... tersanesinde 200.000,00.-TL'lik, Hatsan tersanesinde 400.000,00.-TL'lik işine son verildiğinden bahisle uğranılan zararın tespiti ile tahsili talebinin incelenmesi sonucunda; yüklenici davacı Bağ Denizcilik İnşaat Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti ile 10.06.2013 tarihinde yapılan sözleşmenin hak ediş ödeme yeri ve şartları başlıklı 12.1. Maddesinde sözleşme bedelinin teknik şartnamede öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ve sözleşmenin 33.3. maddesinde belirtilen hükümlerin yüklenici tarafından yerine getirmesini mütcakip ödeme yapılacağı belirtilmiştir. Yüklenici sözleşmenin 33.3. maddesinde belirtilen her istihkak döneminde...bildirgelerinin sigortalarına ilişkin aylık sigorta prim bildirgesi, sigorta hizmet listesini, aylık sosyal güvenlik destek primi bordrosunu, çalışan aya ait işçi ücretlerinin işçiler adına açılmış olan banka hesaplarına, yüklenici hak ediş ödemesinin yapıldığı gün veya takip eden gün içinde aktardıklarına ilişkin bankaca onaylı belge aslı ayı gün veya takip eden gün içinde idarieye bildirmesi gerektiği, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğuna ilkesi gereği vergi borcunu gösterir belgesini, hak ediş ödemelerinde ibraz etmesi gerektiği, ihale dokümanı ve sözleşme hükümleri çerçevesinde ödemeye esas belgeleri yüklenici tarafında idareye bildirilmesi gerektiği ancak bu yükümlülüklerin yerine getirildiğine dair delil bulunmadığı, bu haliyle davalı idarenin ödemelerinde kusurlu olarak gecikme olduğu ispat edilememiş olup bu sebeplerle davacının bu yöndeki talebini içerir fazlaya ilişkin istemi reddedilmiştir.
Davacının davacı şirket yetkilisinin borçlarını temizleyebilmek adına ... bulunan gayrimenkulünü 700.000,00.-TL. daha düşük değere satmak zorunda kaldığından bahisle uğradığı zararın tazmini talebinin incelenmesinde, söz konusu gayrimenkul satımının ihale konusu iş ile ilgili olmadığı, dolasıyla uğranıldığı iddia edilen zararda idarenin kusurunun ve illiyet bağının bulunmadığı anlaşıldığından davacının bu yöndeki talebini içerir fazlaya ilişkin istemi reddedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile; 6.167, 83-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 427,60-TL olduğundan peşin alınan 494,40-TL (peşin harç + ıslah harcı) harçtan mahsubu ile bakiye 66,80 -TL harcın kararın kesinleşmesine müteakip talebi halinde davacıya iadesine,
4-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 6.167,83-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 545,20-TL harç toplamı ve 8.347,73-TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.892,93-TL yargılama giderinin red kabul oranına göre hesaplanan 1.420,20-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan 7.472,73-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/06/2024
Katip ...
✍ e-imzalı
Hakim ...
✍ e-imzalı