T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/276 Esas - 2024/263
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/276 Esas
KARAR NO : 2024/263
B...
DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/04/2022
KARAR TARİHİ : 16/05/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 30/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 27/10/2021 tarihinde ... mahallesi ... adresinde bulunan gayrimenkulün iç ve dış kısmına ait tamirat, tadilat üretim ve montaj işlerinin yerine getirilmesi konulu eser sözleşmesi imzalandığını, akabinde taraflar sözleşmedeki hususları ayrıntılı bir şekilde kararlaştırarak 09/12/2021 tarihinde yukarıda belirtilen sözleşmenin eki ve devamı niteliğinde olan ek sözleşmeyi imzaladığını, bu sözleşmeye göre yüklenici olan davalı taraf, sözleşme konusu ve kapsamında belirtilen işleri KDV dahil 210.000,00 TL bedel karşılığında 31/12/2021 tarihine kadar tamamlayarak müvekkiline teslim etmeyi taahhüt ettiğini, sözleşme kapsamında belirtilen ödeme planına göre; müvekkili tarafından davalıya; muhatabı... ... seri no'lu 08/01/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, ... seri no'lu 22/01/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli,.. seri no'lu 12/02/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, ... seri no'lu 14/03/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, .... seri no'lu 16/04/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, beş adet çek verileceği, ayrıca işin bitirilip teslim edilmesi ile birlikte kalan 60.000,00 TL'nin ödeneceğinin kararlaştırıldığını, söz konusu çekler müvekkili tarafından davalı lehine keşide edilerek 27/10/2021 tarihinde davalı şirket yetkilisine teslim edildiğini, müvekkili sözleşme kapsamında yüklendiği edimi sözleşmeye uygun bir biçimde yerine getirmesine karşın davalı tarafça 31/12/2021 tarihinde yüklenilen işin bitirilmediğini ve davalı tarafın edimini yerine getirmediğini, müvekkil tarafından ... no'lu ihtarnamesi ile söz konusu işin bitirilmesi aksi takdirde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, kendisine ulaşılamadığını, davalı tarafın yüklendiği işi yerine getirmediğinin tespiti için taraflarına ayrıca ...İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti talebinde bulunulduğunu, söz konusu talebine ilişkin 17/03/2022 tarihinde mahallinde keşif yapıldığını ancak tespite ilişkin raporun henüz sunulmadığını, davalı tarafın sözleşmeye aykırı davranarak edemini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin ihtiyaç duyduğu gayrimenkuldeki sözleşme konusu işleri bir başka firmaya aradan geçen süre zarfında meydana gelen fiyat artışları nedeniyle daha düşük kaliteli malzemelere çok daha yüksek bir meblağ ödeyerek tamamlamak zorunda kaldığını beyanla, müvekkili tarafından karşı taraf lehine keşine edilmiş olan muhatabı ...seri no'lu 16/04/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli çek hakkında, HMK m. 389 vd. hükümleri gereğince hamil ya da lehtarlarına ödenmemeleri ve icra takibine konu edilmemeleri yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve kararın ivedilikle ilgili banka şubesine tebliğine, davam açısından hayati önem arz ettiğinden ve de mahkememizce verilecek kararın infazının imkânsızlaşmaması için davalı şirkete ait UYAP üzerinden yapılacak sorgu ve yapılacak araştırma ile tespit edilecek malvarlığı unsurları hakkında müvekkilinin alacağını karşılamak amacıyla öncelikle teminatsız, mümkün değil ise teminat karşılığında ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz kararı uygulanmasına karar verilmesini talep etmiş,
Davacı vekili 30/01/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile özetle; bilirkişinin tespitinin aksine müvekkilince işin devamının istenildiğini ve fakat davalının işi davacının rızası olmadan bıraktığını, dolayısıyla davalının sözleşmenin bu hükmü gereği iki kat tutarında cezai şartı davacıya ödemesi gerektiğini, davalının sözleşmeye aykırılığı nedeniyle uğranılan zarar miktarı olan 5.000,00-TL’nin mahsubundan sonra arta kalan 231.062,99-TL’nin arttırımına ve nihai olarak 236.062,99-TL sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğranılan zarar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, sözleşmenin 6.c maddesi uyarınca cezai şart tazminatı için 5.000,00 TL’nin mahsubundan sonra arta kalan 415.000,00-TL’nin arttırımına ve nihai olarak 420.000,00-TL'nin cezai şart tazminatının davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, her bir tazminat miktarı yönünden davalı şirketin temerrüdünün gerçekleştiği tarih olan eserin sözleşme ile belirlenen teslim tarihinden (31/12/2021 tarihinden) itibaren avans (ticari) faiz işletilmesini beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalıya, usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen, süresi içinde cevap dilekçesi sunmayarak, davacının iddialarını inkarla yetindiği kabul edilmiştir.
DELİLLER:
Davacı şirket yetkilisi tarafından Noterlik aracılığı ile 28.02.2022 tarih ve ... yevmiye sayılı düzenlenen ihtarnamede davalı şirket adına keşide edilen İhtarname ile, 31.12.2021 tarihinde işin bitirilmediği, sadece iş kalemlerinden kepek işinin ...'ı dışında hiçbir iş yapılmadığı, ölçülerin ve kontrol sisteminin de istenilen özelliklere sahip olmadığı ve yapılan uyarılara rağmen ilerleme kaydedilmediğinden bahisle ihtarın davalının eline ulaştığı tarihten itibaren 3 gün içerisinde sözleşme kapsamındaki işlerin ifa edilmemesi durumunda uğranan zararların ve işin üçüncü kişi yükleniciye yaptırılması neticesinde doğacak giderlerin işleyecek faiziyle birlikte davalıdan isteneceği, bu doğrultuda hukuki ve idari yollara başvurulacağı ihtar edilmiştir.
... nolu bağımsız bölümün bulunduğu taşınmaza gidilerek, dava konusu taşınmazın üzerinde yapılan incelemeler neticesinde rapor düzenlenmiştir.
Tespit raporunda tespite konu ...yapılması sözleşmeye bağlanan iş ile ilgili olarak keşif mahallinde yapılan incelemeler neticesinde; Davalının işi sözleşme süresi (31.12.2021) içerisinde tamamlayamadığı; Davalının yukarıda 4. Madde de ayrıntılı olarak belirtildiği üzere sözleşmede belirtilen, edinimi altındaki imalat kalemlerinden bir kısmını tamamladığı, bir kısmını ise tamamlamadığı belirtilmiştir. Davalının işi sözleşme süresi ( 31.12.2021 ) içerisinde tamamlayamadığı belirtilmiştir.
Alüminyum doğramalar için ...ile imzalanan sözleşme Davacı ile ... Sistemleri... arasında aşağıda listelenen işlerin Yapılması hususunda 10/03/9097 tarihinde sözlesme akdodildiğiSözleşmenin taraflarınca yukarıdaki teklifte düzeltme yapılarak (Teklifteki tutar Kdv hariç 167.000,00 TL) - Kdv Hariç 142.000,00 TL ücret üzerinden karşılıklı anlaşılmış ve imza altına alınmıştır. Dosya içeriğinde bu hususta fatura bulunmamaktadır.
Davacı beyanında bu iş için Özgür Demirtaş isimli şahıs ile ilgili olarak fatura tarihi:31/05/2022, Birim Fiyatı: 10.000,00 TLToplam Tutar: 20.000,00 TL - KDV: 3.600,00 TL Vergiler Dahil Toplam Tutarın 23.600,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
Dosya içeriğinde yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişiler tarafından 02 Aralık 2022 tarihinde davaya konu yapılan yerdeki tespitte, Taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında yapılacak işleringerçekleşeme yüzdeleri ve dava tarihi itibari ile bedelleri belirlenmiştir.
Bilirkişi marifeti ile yapılan tespitte davacı tarafın ticari defterlerinin kanuni süreleri içerisinde onaylarının yapılmış olduğu, usulüne uygun olarak tutulduğu ve ...adına açılmış olan toplam 190.000 TL bakiyesi olan verilmiş avans olduğu, bu avansların 40.000 TL'sinin 28.09.2021 tarihinde banka havalesi ile 150.000 TL'sinin ise 27.10.2021 tarihinde verilmiş olan her biri 30.000 TL olmak üzere 5 adet çek verildiği ve verilen çeklerin ödendiği, 2022 yılında da 259-Verilen Avanslar hesabının 190.000 TL bakiye ile açık olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafın dava dilekçesinde belirtmiş olduğu ve dava konusu olan taşınmaz üzerinde yaptırdığını iddia ettiği tadilata ilişkin 31.05.2022 tarih ve ... nolu 23.600 TL tutarındaki faturanın,... Sistemleri tarafından fatura edildiği ve davacının mali defterlerine 264- Özel Maliyetler hesap kodu altında 264-02 İşyeri tadilat giderleri alt detayına kayıt edilerek ilgili tutarın da fatura sahibine ödendiği tespit edilmiştir.
Tadilat faturası dışında anılan taşınmaz üzerinde, fatura edilmiş veya avans verilmiş herhangi bir tadilat giderine/masrafına veya gider“ tahakkukuna rastlanılmamıştır.
Davalı tarafa ait ticari defterlerin, kayıtların ve belgelerin bulunduğu yer ve irtibat kurulacak kişi dava dosyası kapsamında bulunamadığından davalı ticari defterleri üzerinde inceleme yapılamamıştır.
Bilirkişi kurulunun 07.12.2022 tarihli raporunda, davaya konu adreste inşaat bilirkişisi ... tarafından yerinde inceleme yapıldığı, davacı tarafından yapılan ve yapılmayan işler ile 3. kişilere yaptırılan işlerin incelendiğini söz konusu incelemede; davacının sadece kepenk imalatlarında bulunduğu, sözleşme kapsamında geriye kalan tüm imalatların 3. kişilere yaptırıldığının tespit edildiği, yerinde yapılan incelemeler ve dosyaya sunulan deliller ışığında sözleşme kapsamında yapılacak işlerden Korkuluk imalatları, Kapılar, Sineklik, Alümil Doğramalar ve Rüzgarlık imalatlarının Davalı tarafından hiç yapılmadığı, Kepenk imalatlarının ise kış bahçesi hariç %85 seviyelerinde olduğu tespit edildiği, işin tamamlanması için gereken toplam tutarın 236.062,99 TL olduğunu,...dosyasında yer alan tespit raporunda alümil doğramalar ile ilgili tespitlerin farklılık gösterdiği, bunun sebebinin ise Raporu düzenleyen heyetin mevcutta yer alan doğramların bir kısmının sözleşme öncesinde de var olduğunu gözden kaçırması ve bu imalatların davalı tarafından yapıldığının zannedilmesinden kaynaklandığını, davacının davalıya toplam 190.000 TL tutarında avans mahiyetinde para ödediği karşılığında da anılan taşınmaz üzerinde değer arttırıcı veya giderleşmiş herhangi bir mali kayıt yapılmadığını dolayısıyla davalı tarafa verdiği avans tutarı olan 190.000 TL'nin açık ve bu durumda davalıdan alacaklı durumda olduğunu, davacının dava dosyasına sunmuş olduğu 23.600 TL tutarındaki tadilat faturasının resmi defterlere usulünce kayıt edildiğini, bundan başka fatura edilmiş veya avans verilmiş herhangi bir tadilat giderine/masrafına veya gider tahakkukuna rastlanılmadığını, taraflar arasında 27.10.2021 tarihinde kurulan sözleşme kapsamından davacı tarafın edinimlerini yerine getirdiği fakat Davalı ... Şti.'nin sözleşme kapsamındaki edinimlerini yerine getirmediğini sabit olduğunu, davaya konu adreste 02.12.2022 tarihinde yapılan keşif ve tespitler neticesinde; davacının davaya konu sözleşme kapsamında davalı tarafından yapılmayan imalatları 3.şahıslara yaptırıldığının tespit edildiği, bu imalatlara yönelik sadece 23.600 TL fatura ibraz ettiği, Davacı beyanın diğer işler ile ilgili fatura almadığı yönünde olduğu, Davaya konu sözleşme kapsamından yapılmayan ve yarım bırakılan işlerin dava tarihi itibari ile tamamlaması için gerekli tutarın KDV Dahil 236.062,99 TL olacağı, taraflar arasındaki sözleşmenin KDV dahil 210.000,00 TL olması nedeniyle davacının davalıya ödediği bedel dışında ayrıca 236.062,99 TL zarara uğradığı belirtilmiştir.
Bilirkişi kurulunun 11/01/2024 tarihli ek raporunda taraflar arasında akdedilen sözleşmede; yapılacak iş kalemlerinin metrajları ve birim fiyatları üzerinden anlaşma yoluna gidilmediği, yapılacak iş kalemlerinin tanımları ve toplam maliyet anlaşma sağlanmış olması nedeniyle; iş kalemlerinin metrajları yerinde yapılan ölçümlerle çıkarıldığını, dava tarihi itibari ile piyasa rayiçleri üzerinden işin tamamlanma yüzdesinin hesaplanması yoluna gidildiği, kepenk İmalatı (Davalı tarafça kısmen yapılan tek imalat) Toplam metrajın 95,26 m2, davalı tarafından yapılan metrajın 64,74 m2 davalı tarafından yapılan kepenk imalatının yüzdesinin 67,74/95,26= % 67,96 olduğu, kepenk imalatının işin tamamında kapladığı yüzdenin %26,48 olduğunu, davalı tarafından işin tamamlanma oranının % 26,48 x %67,96= %17,97 olduğunu, davalı tarafça sözleşmede üstlendiği iş kalemlerinden sadece kepenk imalatlarını kısmen yaptığı görülmüş olup tamamına oranla yapığı imalatın yüzdesinin % 17,97 dir olduğunu, davacının davaya konu sözleşme kapsamında, davalı tarafından yapılmayan imalatları 3. şahıslara yaptırıldığının görüldüğünü, yapılan işlerinin davalının yapmadığı işler ile uyumlu olduğu tespit edildiğini, davacının sonradan yaptırdığı imalatların tamamamının sözleşme kapsamındaki işler olduğunu, bu işlerden sadece Galeri Boşluğu Temperli Cam Korkuluk imalatı için Kdv dahil 23.600,00 TL, ...alüminyum merdiven korkuluğu için ise ... firması tarafından KDV dahil 41.300,00 TL fatura düzenlendiğini, diğer imalatlara yönelik fatura alınamadığının davacı tarafından beyan edildiğini, davaya konu sözleşme kapsamından yapılmayan ve eksik bırakılan işlerin dava tarihi itibariyle tamamlaması için gerekli tutarın KDV Dahil 236.062,99 TL olduğunu, davacı tarafından ödenen miktar göz önüne alınarak söz konusu miktara göre davalının sözleşme kapsamında yapması gereken işin miktarının yüzdesinin tespiti, davacı tarafından ödenen tutarın 190.000,00 TL, Sözleşme Bedelinin 210.000,00TL davacı tarafından ödenen tutarın işin tamamına oranı” 190.000/210.000= %90,48 olduğu, davacının davalıdan isteyebileceği miktarın tespiti Sözleşme Tarihine Göre; davacı tarafından davalıya yapılan ödeme= 190.000,00 TL, Davalıca Yapılan İş Yüzdesinin % 17,97, davalıca Yapılan İşin Tutarının 210.000,00 TL x %17,97= 37.737,00 TL, talep edilebilecek tutarın ise 190.000,00 TL — 37.737,00 TL= 152.263,00 TL olduğu, dava tarihi itibari ile işin maliyetinin 287.807,50 TL, Güncelleme Katsayısının 287.807,50 TL/ 210.000,00 TL= 1,3705, Güncelleme Kat. X Ödenen Tutar= 1.3705 x 190.000 TL= 260.395,00 TL, Davalıca İşin tamamlanma Oranı=% 17,97 Talep Edilebilecek Tutarının 260.395,00 TL x (%100-%17,97)= 213.602,02 TL olduğu belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ is 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde de, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır ...... Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir....
Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamış olup, Yargıtayın yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde, götürü bedel, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK m. 480 uyarınca bedel götürü olarak belirlenmiş ise yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır. Götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerekmektedir.
Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir.
TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. ...
HMK’nın 219/1. maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür. Bu doğrultuda taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. Anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgenin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebilecektir. Bu sayede ileri sürülen hususların ispatıyla ilgili olmayan belgelerin gereksiz yere ibrazı önlenebileceği gibi HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırları tespit edilebilecektir ... . durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Kanun’un 64/3. maddesinde de, tacirlerin tuttuğu yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin açılış onaylarının, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce yapılacağı, yevmiye defterinin kapanış onayının ise, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması gerektiği belirtilmiştir. Yine TTK’nın 82. maddesinde de her tacirin ticarî defterlerini 10 yıl süre ile saklamak zorunda olduğu düzenlenmiştir...
Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir... Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticarî defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olurlar. .... maddesi uyarınca taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticarî defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır. Bu hüküm, taraflardan birinin ileri sürdüğü hususun ispatında münhasıran karşı tarafın defterlerine delil olarak dayandığı hâllerde uygulanacaktır. Ayrıca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır.
Türk Borçlar Kanunu’nun 179/2. maddesinde ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir denilmek suretiyle ifaya ekli cezayı düzenlemiştir. Bu cezaya, gecikme cezası da denmektedir. Anılan hükme göre borçlunun borca aykırı davranışı hâlinde, alacaklı hem aynen ifayı, hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilecektir. Bu nedenle, burada ceza koşulunun aynen ifaya ilave olarak (kümülatif) talep edilebilmesi olanaklıdır. Örneğin, bir inşaat sözleşmesinde yüklenici, işin teslim edilmesi gerektiği tarihten itibaren geciktiği her gün için iş sahibine 10.000TL ceza koşulu ödemeyi taahhüt etmişse, yüklenicinin borcunu ifada gecikmesi hâlinde, iş sahibi hem gecikilen her gün için 10.000TL ceza koşulunu hem de inşaatın bitirilmesini isteyebilir. İfaya eklenen ceza koşulu, özellikle borcun geç ifa edilmesi hâlinde uygulanır ve uygulamada en çok rastlanan ceza koşulu türüdür. ...
Taraflar arasında 27.10.2021 tarihinde akdolunan davalı unvan ve imzası tahtında ve davacının imzasının da bulunduğu belirtilen Sözleşmede... hariç her yerde kepenk sistemi olacağı(Ana giriş kapısı dahil), Doğramalar Alümil Merdiven ...balkon ve sinema salonu karkuluk yapılması (cam), Tüm evdeki sineklik dahil (Aşağı sürgülü, küçük cam sürgülü olmayanlar pileli) 4 haftada montaj bitmiş şekilde teslim Ana giriş rüzgarlık dahil betopan +demir karkas+iş bitimi mineral sıva Dış düş kapıları(alümil) olacağı el yazısı ile belirtilmiştir. Yine el yazısı ile ödeme koşulları başlığı altındaYine el yazısı ile ödeme koşulları başlığı altında 60.000,00 TL nakit (iş bitiminde), Kalan tutar 5/6 parca 60/90/120/150 günlük çekler, taahhüt edilen işler vadede bitirilmediği takdirde ev sahibi işleri farklı bir şirkete yaptırıp ödendiği tutar kadar ...
Taraflar arasında 09.12.2021 tarihinde kurulan Sözleşmede ise davacının işveren davalının yüklenici olduğu, taraflarca 27/10/2021 tarihinde imzalanan bir önceki yazılı akdin süresinde işe başlanmaması sebebi ile hasıl olmuş bir anlaşma olduğu belirtilmiştir.
09/12/2021 tarihli Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı başlıklı 1. maddesinde, üst kat çocuk odası hariç sokak kapısı dahil olmak üzere bütün pencere ve kapılara uzaktan kumandalı, antrasit renkli, alüminyum 55 mm poliüretanlı lamel, elektrikli - motorlu kepenk siteminin bina rengine uygun yapılması, garaj kapısı kepenk sistemi 75 mm çelik lamelli içi poliüretanlı elektrik, motor ve uzaktan kumandalı kepenk yapılması, Mutfaktaki 2 kapı, kışbahçesindeki 2 kapı, alt kat çocuk odası, ebeveyn odası ve üst kat çocuk odası (teraslı oda) camları sürgülü alümil marka doğrama yapılacak olup ısı yalıtımlı low-e cam kullanılacağı, evin bütün pencere ve kapılarına sürgülü sineklik üretilip montajının yapılacağı, evin içerisinde üst kata çıkan merdiven, üst katta aşağı kata bakan kısıma ve üst kat çocuk odası terasına 646 mm lamine 1,52 pvb temperli camdan korkuluk yapılacağı, (korkuluk montajları 20/01/2022 tarihine kadar yapılacağı) Ana giriş kapısının önüne mimari yapıya uygun ve mimarın / işverenin onayladığı şekilde demir karkas yapılarak rüzgarlık yapılması ve iş bitiminde mineral sıva ile boyanacağı ve Dış kapı alümil ve bahçede bulunan depo ve we/duş kapıları da alümil marka doğrama olacağı bu sözleşmede belirtilen çalışmaları, 31/12/2021 günü tamamlayacağı, İnceleme ve onay süreleri, bu süreye ekleneceği, yüklenicinin sözleşmede belirtilen işi işverene beğendirmek zorunda olduğu, yüklenicinin yapılması gereken işi belirtilen sürede bitirmezse sözleşme bedeli kadar ücreti peşinen ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği belirtilmiştir.
09/12/2021 tarihli Sözleşmenin "İşin Süresi" başlıklı 2. maddesinde, "işin gecikmesi durumunda eğer işveren yüklenicinin işe devam etmesini isterse her geciken gün için toplam bedelin %1'i kadar bedel ödemeyi kabul eder. böyle bir durumda ... yükleniciye günlük fatura kesecektir. ve iş bu sözleşme imzalanması durumunda yüklenici bu maddeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Yapılan işin kusurlu olması durumunda işveren işi kabul etmeme hakkına sahiptir. Böyle bir durum karşısında yüklenici hiçbir şekilde, hiçbir ad altında işverenden ücret talep edemeyeceğini kabul taahhüt etmiştir. Böyle bir durum söz konusu olursa madde 2 deki yükümlülük geçerli olacaktır".
Garanti başlıklı 3. maddesinde "Yüklenici yaptığı imalatlara iş bitiminden itibaren 2 yıl garanti vermektedir."
Yapılacak İşin Bedeli başlıklı 4. maddesinde, "Yüklenici, İşveren'e yukarıda tarif edilen işleri, Katma Değer Vergisi dahil, 210.000,00 TL (ikiyüzonbintürklirası) bedel karşılığı yapacaktır. Ödeme: Sözleşme imzalanması ile birlikte madde | de belirtilen işlerin zamanında yapılması karşılığında işveren yükleniciye aşağıda belirtilen çekleri peşinat olarak teslim edecektir, 08/01/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, 22/01/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, 02/02/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, 14/03/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, 16/04/2022 ödeme tarihli 30.000,00 TL bedelli, beş adet çek verileceği, Kalan 60.000,00 TL iş bitiminde faturası kesildiği gün şirket hesabına havale/eft yapılacaktır".
Sözleşmenin davalı Yüklenicinin sorumluluklarınını belirlendiğ ve aynı maddenin (6) c bendinde Yüklenici imza altına aldığı bu işi her ne ad altında olursa olsun işverenin rızası olmadan bırakamaz. Eğer işverenin rızası olmadan bırakacak olursa sözleşme bedelinin 2 (iki) katını işverene nakit olarak iş bırakmasını takiben 5 (beş) iş günü içerisinde ödemeyi kabul ve taahhüt eder".
Sözleşmenin Feshi başlıklı 8. maddesinde, "taraflardan biri, bu sözleşmede yazılı vecibelerden herhangi birini yerine getirmezse, diğer taraf durumu yazılı olarak bildirecek, söz konusu durumun 3 (üç) gün içinde düzeltilmesini isteyecektir. Karşı taraf hiçbir hak iddia edemez", hükümleri belirlenmiştir.
Dava dilekçesi, taraflarca akdolunan sözleşmeler, davacının ticari defter ve kayıtları, düzenlediği faturaları ve ihtarnamesi,...adresinde bulunan gayrimenkulün iç ve dış kısmına ait tamirat, tadilat üretim ve montaj işlerinin yerine getirilmesi konulu eser sözleşmenin 27/10/2021 tarihinde imzalandığı, 27/10/2021 tarihli sözleşme ve 09/12/2021 tarihli Sözleşmede davacının işveren olduğu, davalının ise yüklenici olduğu, davalının sözleşme kapsamındaki işleri KDV dahil 210.000,00 TL bedel karşılığında 31/12/2021 tarihine kadar tamamlayacağını davacıya taahhüt ettiği, Sözleşme kapsamında belirtilen ödeme planına göre; davalıya 30.000,00 TL bedelli 5 adet çek verildiği, Söz konusu çeklerin Davalı tarafça teslim alındığı, davalı ...'nin sözleşme kapsamındaki edinimlerini yerine getirmediğinin sabit olduğu, davacının sonradan yaptırdığı imalatların ... imalatı için KDV dahil 23.600,00 TL, ... alüminyum merdiven korkuluğu için ise ... firması tarafından KDV dahil 41.300,00 TL fatura düzenlendiği, bu imalatların işin yapıldığı yıl piyasa rayiç bedellerine uygun olduğu, diğer imalatlara yönelik faturaların ise davacı tarafça ibraz edilmediği, davaya konu sözleşme kapsamından yapılmayan ya da eksik bırakılan işlerin dava tarihi itibari ile tamamlanması için gerekli tutarın KDV Dahil 236.062,99 TL olarak hesaplandığı, davacı tarafın 2021 ve 2022 yılları ticari defter kayıtlarına göre , davalı tarafa 28/09/2021 tarihinde banka havalesi yolu ile 40.000,00 TL ödendiği ayrıca 30.000,00 TL'den 5 adet çekin bedeli 150.000,00 TL olmak üzere davacı tarafından davalıya ödenen tutarın 190.000,00 TL olduğu, Sözleşme bedelinin ise 210.000,00TL olduğu, götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedelinin, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerektiği, davacı tarafından ödenen tutarın, sözleşme bedeline oranının 190.000/210.000= %90,48 olduğu, buna karşılık, davalı tarafça sözleşmede üstlendiği iş kalemlerinden sadece kepenk imalatlarını kısmen yaptığı ve tamamına oranla yapığı imalatın yüzdesinin % 17,97 olduğu, davacının davaya konu sözleşme kapsamında, davalı tarafından yapılmayan imalatları 3. şahıslara yaptırıldığının anlaşıldığı, davalıca yapılan işin tutarının ise 210.000,00 TL x %17,97= 37.737,00 TL ücrete karşılık geldiği, o halde talep edilebilecek tutarın davacı tarafından ödenen tutardan yapılan işe karşılık gelen tutar indirildiğinde (mahsup edildiğinde) 190.000,00 TL — 37.737,00 TL= 152.263,00 TL bedele tekabül ettiği, dava tarihi itibari ile işin maliyetinin ise 213.602,02 TL bedele karşılık geldiği anlaşılmakla Sözleşmeye aykırılığa dayalı zarar alacağı olan 213.602,02-TL’nin; 5.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 15/04/2022 tarihinden, bakiye 208.602,02 TL’sinin ıslah tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.
Sözleşmede Fesih başlıklı 8. maddesine göre davacıya sözleşmenin feshi hakkı doğduğu, işin süresi içerisinde bitirilememesi nedeni ile 09.12.2021 tarihli sözleşmenin 2. maddesi uyarınca 31.12.2021 tarihinden itibaren davacının ceza hakkının doğabileceği işin davalının temerrüdü nedeniyle ifa edilemediğinden ve davacı işin devamını istemediğinden Sözleşme'nin 2inci maddesindeki “Yüklenici yapılması gereken işi belirtilen sürede bitirmezse sözleşme bedeli kadar ücreti peşinen ödemeyi kabul ve taahhüt eder.” hükmü gereğince davacının zararı ceza koşulunun üzerinde olduğundan 210.000,00 TL cezai şart isteyebileceği, diğer taraftan aynı Sözleşmenin 6. maddesinde de eğer işverenin rızası olmadan bırakacak olursa sözleşme bedelinin 2 (iki) katını işverene nakit olarak iş bırakmasını takiben 5 (beş) iş günü içerisinde ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği hükmünün de bulunduğu; mahkememizce 210.000,00 TL cezai şart alacağının olduğu kabulü ile cezai şart alacağı olan 210.000,00-TL’nin; 5.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 15/04/2022 tarihinden, bakiye 205.000,00-TL’sinin ıslah tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE
1-Sözleşmeye aykırılığa dayalı zarar alacağı olan 213.602,02-TL’nin; 5.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 15/04/2022 tarihinden, bakiye 208.602,02 TL’sinin ıslah tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Cezai şart alacağı olan 210.000,00-TL’nin; 5.000,00-TL’sinin dava tarihi olan 15/04/2022 tarihinden, bakiye 205.000,00-TL’sinin ıslah tarihi olan 31/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 28.936,25-TL olduğundan, peşin alınan 11.204,78-TL (170,78-TL peşin harç + 31/01/2023 tarihinde tahsil edilen 11.034,00-TL ıslah harcı toplamı olan) harcın mahsubu ile bakiye 17.731,47-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, mahkememizin 16/05/2024 tarihli duruşmasında ıslah harcı olarak mükerrer ödeme olduğu anlaşılan 15/05/2024 tarihli 11.034,00 TL harcın ise talebi halinde davacıya iadesine karar verildiği ancak davanın kısmen kabulüne karar verilmekle gerektiğinde davacının talebi halinde hazineye ıslah harcı olarak mükerrer ödenen 15/05/2024 tarihli 11.034,00 TL'nin hazineden iade edilmeksizin, davalıdan alınarak davacıya ödenmesine ve bu ödeme durumunda, davalıdan alınması ve hazineye iradı gerektiğine karar verilen 17.731,47 TL harçtan 11.034,00 TL ödemenin de mahsubu ile bakiye 6.697,47 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.560,00-TL 'nin tarafların sorumluluk oranları göz önüne alındığında, 1.006,20 TL'nin davacıdan ve 553,80-TL'nin ise davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 65.304,28-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 36.869,15-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 9.181,95-TL (681,95 TL dava açılış masrafı ve posta gideri ile 8.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve red oranına göre hesap edilen 5.922,35-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, davacıdan peşin alınan 11.204,78-TL (170,78-TL peşin harç + 31/01/2023 tarihinde tahsil edilen 11.034,00-TL ıslah harcı toplamı olan) harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde... istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/05/2024
...