T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/498 Esas - 2024/402
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/498 Esas
KARAR NO : 2024/402
....
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/07/2022
KARAR TARİHİ : 04/07/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 12/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacılar vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketler (... ile imzaladıklarını, ancak sözleşmede asıl işveren olarak ... Adi Ortaklığı olarak göründüğünü, dolayısı ile işbu davayı hem asıl işveren olarak ... hem de alt taşeron olarak .....'ye karşı açmanın zaruri hale geldiğini, sözleşme gereğince müvekkili şirket ortaklığına 13/02/2019 tarihinde yer teslimi yapıldığını, müvekkili şirketin yer teslimi sonrası derhal işe başladığını, 20/02/2019 tarihinde demir talebinde bulunduğunu, 26/02/2019 tarihinde vinç kurulumunu gerçekleştirmiş olduğu halde, sözleşme gereğince ...tarafından temin edilmesi gereken demirin, geç temin edildiğ2019/4-1 ve 2019/4-2 sayılı yazılar ile durumun işveren şirkete (...-....) bildirildiğini, uyarı yazısı yazıldığını, davalı şirketler tarafından yapılması gereken malzeme temini süresi içerisinde sağlanmadığı için işin planlanan sürede tamamlanamadığını, bu süreçte ülkemizde ve bütün dünyada baş gösteren Covid-19 sağlını ve ekonomik kriz nedeniyle maliyetlerde beklenenin üzerinde artış meydana geldiğini, meydana gelen maliyet artışları idare tarafından sözleşmeye yansıtıldığı halde, davalı şirket tarafından alt taşeron sözleşmelerine yansıtılmadığını, geçici kabul sürecini de sonuçlandırmadığını ve müvekkili şirketleri sürekli oyalama yoluna gittiğini, ayrıca davalı şirketin sözleşme gereğince müvekkili şirket hak edişlerinden yaptığı teminat kesintilerini ve yine sözleşme gereğince müvekkili şirkete ödemesi gereken fiyat ve maliyet farklarını da ödemeye hiçbir zaman yanaşmadığını, davalı şirketin taraflar arasında yapılan taşeron sözleşmesi hükümlerini ihlal ederek müvekkili şirketi zarara uğrattığını, sözleşmenin 2.1. maddesinde taşeronun süre uzatımlarını itirazsız kabul edeceğinin, taşeronun süre uzatımı ile birlikte işlerini aksatmadan devam ettireceğini, işin süresinin uzamasından mütevellit maliyet artışlarını müvekkili şirketlere ödemeye hiçbir zaman yanaşmadıklarını, davacı müvekkili şirketlerden kaynaklanmayan nedenlerle işin teslim süresi 770 güne çıktığını, hatta 2021 yılı sonu kadar uzadığını, müvekkili şirketlerin maliyet artışlarından kaynaklı fiyat fark alacaklarının idarenin asıl işverene yaptığı ödemelerde dikkate alınarak ve uzman bilirkişilerce hesaplanarak belirlendikten sonra artırılmak üzere şimdilik 1.000,00-TL talep ettiklerini, sözleşmenin 7.2 maddesinde belirtilen gerekçelerle müvekkilinin hakedişlerinden sözleşme süresince 486.761,08-TL nakit teminat kesintisi yapıldığını, davalı şirketler uhdesinde haksız yere tutularak müvekkilinin zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, geçici kabulün nasıl yapılacağı hususunun sözleşmede açık olmasına rağmen davalı şirketler tarafından geçici kabul eksikleri tespit edilmiş ancak müvekkili şirketlere bu eksikleri tamamlaması için verilmesi gereken sürelere ilişkin hiçbir bildirimde de bulunulmadığını, davalı şirketlerin müvekkili şirketlerden sözleşmenin 9.1 maddesi gereğince almış oldukları kesin teminat mektubunu da uhdelerinde tutmaya devam ettiğini, fazlaya dair hak ve alacak talepleri ile itiraz ve dava hakları saklı tutularak ve bilirkişi incelemesi neticesinde artırılmak üzere; sözleşme gereğince şimdilik 1.000,00-TL fiyat farkı alacağının doğduğu tarihten itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte, hak edişlerden kesilen nakit teminat miktarı olan 486.761,08-TL nakit teminat kesintisinin geçici kabulün yapılması gereken tarih olan 10/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile, kesin teminat mektubunun da iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ...AŞ dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile dava dışı ...-... İstasyonu Kaba İnşaat İşlerinin Yapılması" işleri 10/01/2019 tarihli sözleşme ile davacı şirketlerin oluşturduğunu .... İstasyonunda davacılara yer teslimi yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye dayalı olarak davacılara gerekli malzeme teslimi yapıldığını, tüm alacakları ödenmiş olmasına rağmen davacılar tarafından işin 10/12/2021 tarihinde bitirildiğini, işin süresinin davacılardan kaynaklanmayan sebeplerle uzadığını ve uzayan sürede oluşan maliyet artışlarından dolayı davacıların mali kayba uğradığını, geçici kabul işlemlerinin tamamlanmadığını, bu gerekçe ile de teminatların halen müvekkili şirket uhdesinde tutulduğunı, geçici kabul işlemlerinin bir an evvel tamamlanması gerektiğini, maliyet artışından kaynaklı olarak zararların karşılanması ile nakit teminat kesintisinin davacılara iadesi ... yevmiye, 26.4.2022 tarihli ihtarnamesi müvekkile ihtar edildiğini, ... yevmiye, 09.05.2022 tarihli ihtarnamesi ile işbu ihtarnameye cevap verildiğini, taleplerin sözleşmeye aykırı olduğundan kabul edilemez olduğunun davacıya bildirildiğini, sözleşmeye aykırı olmalarından dolayı tüm taleplerin mahkemenizce de reddi gerektiğini, sözleşme Konusu İşin Süresi Karşılıklı İhtirazi Kayıtsız İmzalanan Zeyilnameler ve İş Artışı Kararları İle Uzatıldığını, ekte ibraz edilmiş zeyilnamelerin imzalanması ile işin süresinin uzatılmasının yanı sıra 1/10/2020 tarihli bir diğer zeyilname ile de iş kalemlerinde ayrıca artışa gidildiğini, davacılar tarafından sürenin uzatımına dair zeyilnamelerin herhangi bir ihtirazı kayıt olmaksızın imzalandığını, aynı şekilde yeni birim fiyatlar üzerinden de iş artışı kabul edildiğini, davacıların hakediş raporlarını ihtirazı kayıtsız olarak imzalanmış olduğundan işbu dava ile fiyat farkı talebinin ileri sürülmesi hukuken mümkün olmadığını, davacıların yükleniminde olan iş kapsamında toplamda 22 adet hakediş düzenlendiğini ve imzalandığını, taraflar arasında ihtirazı kayıtsız olarak imzalanan hakediş raporları taraflar arasında delil sözleşmesi niteliğinde olup, bu şekilde imzalanan hakediş rapor içerikleri taraflarca kabul edilmiş sayıldığını, davacıların fiyat farkı talebi sözleşmenin 6.2 maddesine açıkça aykırı olduğunu, işin süresinde karşılıklı olarak anlaşılarak uzatıma gidilmesi, bu konuda herhangi bir ihtirazı kayıt sunulmaması, hakedişlerin olduğu gibi kabul edilerek imzalanması, işin ifası sırasında yeni birim fiyatlar ile iş ve süre artışına gidilmesi, uyarlamayı gerektiren olağanüstü koşulların var olmadığını gösterdiğini, Ayrıca işin bitimi sonrasında ise işbu davanın açılması dürüstlük kuralına aykırı şekilde hakkın kötüye kullanılması anlamına geldiğini, gerek sözleşmenin anılan hükümleri gerekse genel hükümler gereğince davacı Adi Ortaklık'ın fiyat farkı talebinin reddedilmesi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8.1 maddesine göre idare ile geçici kabulün yapılmasından evvel davacı şirket için geçici kabulün yapılması mümkün olmadığını, sözleşmenin 9.1, 9.3 maddeleri gereğince de geçici kabulün yapılmaması halinde sözleşme kapsamında alınan teminatların iadesine söz konusu olamayacağını, davacı işçilerinin açmış olduğu işçilik alacakları davaları halen derdest olduğundan sözleşmenin 9.3 maddesi gereğince teminatların iadesi mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı ...... İstasyonu ...işleri 10/01/2019 tarihli sözleşme ile davacı şirketlerin oluşturduğu ..., 13/4/2020 tarihinde ise ... İstasyonunda davacılara yer teslimi yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye dayalı olarak davacılara gerekli malzeme teslimi yapıldığını, tüm alacakları ödenmiş olmasına rağmen davacılar tarafından işin 10/12/2021 tarihinde bitirildiğini, işin süresinin davacılardan kaynaklanmayan sebeplerle uzadığı ve uzayan sürede oluşan maliyet artışlarından dolayı davacıların mali kayba uğradığı, geçici kabul işlemlerinin tamamlanmadığını, bu gerekçe ile de teminatların halen müvekkili şirket uhdesinde tutulduğunu, geçici kabul işlemlerinin bir an evvel tamamlanması gerektiğini, maliyet artışından kaynaklı olarak zararların karşılanması ile nakit teminat kesintisinin davacılara iadesi Ankara 36. Noterliği’nin ihtarnamesi ile müvekkile ihtar edildiğini, ... yevmiye, 09/05/2022 tarihli ihtarnamesi ile işbu ihtarnameye cevap verildiğini, taleplerin sözleşmeye aykırı olduğundan kabul edilemez olduğu davacıya bildirildiğini, tek taraflı olarak işin süresinde uzatıma gidilmediğini, işbu hususta taraflar mutabık kalındığını davacılar tarafından sürenin uzatımına dair zeyilnameler herhangi bir ihtirazı kayıt olmaksızın imzalandığını, davacıların bu anlaşmaların maddi olarak karlı olup olmadığını değerlendirebilecek tecrübeye sahip olduklarını, davacıların sözleşmenin uyarlanmasına dair bir iddia ve talepleri de olmadığından davacıların sözleşmeye aykırı işbu taleplerinin reddi gerektiğini, davacıların hakediş raporlarını ihtirazı kayıtsız olarak imzalamış olduğundan işbu dava ile fiyat farkı talebinin ileri sürülmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacıların yükleniminde olan iş kapsamında toplamda 22 adet hakediş düzenlenmiş ve imzalandığını, davacıların fiyat farkı talebi sözleşmenin 6.2 maddesine açıkça aykırı olduğunu, işin süresinde karşılıklı olarak anlaşılarak uzatıma gidilmesi, bu konuda herhangi bir ihtirazı kayıt sunulmaması, hakedişlerin olduğu gibi kabul edilerek imzalanması, işin ifası sırasında yeni birim fiyatlar ile iş ve süre artışına gidilmesi, uyarlamayı gerektiren olağanüstü koşulların var olmadığını gösterdiğini işbu davanın açılması dürüstlük kuralına aykırı şekilde hakkın kötüye kullanılması anlamına geldiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8.1 maddesine göre idare ile geçici kabulün yapılmasından evvel davacı şirket için geçici kabulün yapılması mümkün olmadığını, sözleşmenin 9.1 ve 9.3 maddeleri gereğince de geçici kabulün yapılmaması halinde sözleşme kapsamında alınan teminatların iadesine söz konusu olamadığını, teminatların davacılara iade edilebilmesi için davacıların iş hukuku mevzuatına uygun olarak işçilerle iş akdini sonlandırdığı, arabuluculuk yaptığı ve işçilere tüm hak ve alacaklarını ödediğine dair belgeleri, sgk borcu yokur belgesini müvekkile ibraz etmesi gerektiğini, derdest işçilik davaları ve işçiler ile arabuluculuk vesilesiyle anlaşma yapılmaması durumu teminatların iadesine engel teşkil ettiğini, derdest işçilik davaları sebebiyle davacılar yüklendikleri iş kapsamında çalıştırdıkları personellerine herhangi bir borcunun bulunmadığını belgeleyememekte olup işbu durum da (diğer sebeplerin yanı sıra) teminatların iadesi mümkün olamadığını, İzah edilen tüm nedenlerde davacıların fiyat farkı ödemesi yapılması ile teminatların iadesine dair taleplerinin tamamı gerek sözleşmeye gerekse de genel hükümlere aykırı olduğunu ve mahkemenizce davanın tamamıyla reddine karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir.
DELİLLER:
İşe Başlama Tutanağı... Adi Ortaklığı'na hitaben düzenlenen 07.10.2022 gün ve 681453 sayılı belgeye gör ; İşin verilen süre uzatımları dahilinde bitirilerek, 27/08/2022 den itibar edilmek üzere Geçici kabul tutanağının düzenlendiği, tutanakta yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğunun ve geçici kabule engel olabilecek eksik ve kusur ve arızaların bulunmadığı ancak iş kapsamında kabule engel olamayacak eksik ve kusurların bulunduğu, bunların 9 sayfa olarak listelendiği ve bunların tamamlanması için 31/12/2022 tarihine kadar süre verildiği görülmüştür.
Hakedişler : Hakedişlerin incelemesinden taraflar arasında toplam 47 adet hakediş
düzenlendiği, 33.890.811,93 Euro ilave keşif bedeli olduğu, işyerinin 16/03/2015 de teslim edildiği, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 28/02/2018 olup verilen süre uzatımları ile iş bitim tarihinin 27/08/2022 olarak revize edildiği, sözleşme fiyatları ile toplam 203.090.394,98 Euro imalat yapıldığı, hakedişte fiyat farkı adı altında herhangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Davacılar vekili tarafından 26/09/2022 tarihli yazı ekinde sunulan Taraflar Arasındaki Geçici Kabul Tutanağında; taraflar arasında sözleşmeye bağlanan Fevzi Çakmak (hastane) istasyonu ve sabiha gökçenhavalimanı istasyonu kaba inşaat işlerinin yapılması işi nin sözleşmeye göre iş bitim tarihinin 10/11/2021 olduğu verilen süre uzatımları ile iş bitim tarihinin 19/12/2021 olduğu, işin 10/12/2021 de bitirildiği, 25/01/2022 — 01/02/2022 tarihleri arasında geçici kabul heyetince yapılan incelemede yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kabule mani eksik, ve kusur ve arızalarının görülmediği, ancak... istasyonu ve Sabiha Gökçen istasyonunda toplam 6 sayfa ve 74 maddeden oluşan kusur ve noksanlıkların bulunduğu, kusurların tamamının en geç 30 gün içerisinde sözleşme ve şartnamelere uygun hale getirilmesi gerektiği tutanak altına alındığı ancak geçici kabul tutanağının yetkili tasdik makamınca onaylanmadığı ve yazı ekinde geçici kabul eksik ve kusurlar listesi bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dava dosyasında mevcut işçilik alacaklarına ilişkin açılan davalardaki alacak talepleri davalıların... havaalanı metro şantiyesi ya da davacıların diğer metro şantiyesindeki çalışmalar dolayısıyla talep edilmektedir. Davaların bir kısmında alacak talepleri, davacılar, ... ticari defterleri yönünden yapılan incelemede; 2019/2020/2021 yılı dönemlerine ait yevmiye ticari defterleri usulüne uygun bilgisayar ortamında işlenmiş olup, defterlerin üzerinde herhangi bir silinti, kazıntı, karalama olmadığı,.... 2020/2021YILI yıllarına ait yevmiye defterinin kapanış tasdiklerini süresi içerisinde yaptırdığı kendisi lehine delil teşkil ettiği, 2019 Yılı Açılış Tasdiki Süresi içerisinde yaptırdığı Kapanış Tasdikini süresi içerisinde yaptırmadığı kendisi lehine delil teşkil etmediği, davacının 31/12/2021 tarihinde davalı ...... 2019/2020/2021 yıllarına ait yevmiye ticari defterlerinin usulüne uygun bilgisayar ortamında işlenmiş olup, defterlerin üzerinde herhangi bir silinti, kazıntı, karalama olmadığı ...Taahhüt ve İnşaat San AŞ 2019/2020/2021 yıllarına ait yasal Yevmiye defterlerin açılış tasdiklerinin Türk Ticaret Kanunu 64 ve 65 hükümlerine uygun olarak yasal süresi içerisinde yapılmış olduğu, ticari defterlerin açılış ve kapanış beratlarını Elektronik ortamda Gelir idaresi başkanlığına gönderdiği kendisi lehine delil teşkil ettiği anlaşılmıştır. 2019/2020/2021 ticari defter kayıtlarına göre 11.286.067,18 TL davalıya ödemesi olduğu, 11.286.067,18 TL karşılık davalının 22 hak ediş karşılığı 10.949.103,24 TL ve 31.01.2021 tarihinde 66.004,43 TL sigorta bloke çözümü 30.09.2021 tarihinde 54.613,59 TL , 30.06.2021 tarihinde 116.294,98 TL hesaplar arası virman yapıldığı — (11.286.067,18- 10.949.103,24 +66.004,42+54.613,59+116.294,98)=100.050,95TL davalının davacıya fazla ödemesi göründüğü verilen Sipariş avansları hesabında takip ettiği anlaşılmıştır.
Davalı ..... ait 2019 yılına ait yasal yevmiye defterlerin açılış tasdiklerinin Türk Ticaret Kanunu 64 ve 65 hükümlerine uygun olarak yasal süresi içerisinde yapılmış olduğu anlaşılmıştır.
İnşaat mühendisi, Mali müşavir ve Nitelikli hesap uzmanı bilirkişisinden oluşan üçlü bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 06/11/2023 rapor ve 26/03/2024 tarihli ek raporlarında ....Tic. Ltd. Şti. Yönünden incelemede ; 2019 Yılı Açılış Tasdiki Süresi içerisinde yaptırdığı Kapanış Tasdikini süresi içerisinde yaptırmadığı kendisi lehine delil teşkil etmeyebileceği, İşin seyrine paralel olarak birtakım değişiklikler nedeniyle ve ilave işler nedeniyle süre uzatımlarının meydana geldiği ve davacı tarafın da itirazsız kabul ettiği, tarafların mutabık kalmasıyla, karşılıklı mutabakatla sürelerin uzamış olduğu, yapılan süre uzatımlarının sözleşme ve eklerine uygun olduğu, davacı tarafın fiyat farkı talebinin sözleşme ve eklerine uygun olmayacağı, davacılar ile davalı ...arasında düzenlenmiş olan hakedişlerde davacılar tarafından yapılmış bir itiraz bulunmamakta olup tüm hakedişler itirazsız olarak imzalandığı, davacı adi ortaklık ile davalı ...Taahhüt İnşaat Sanayi ticari defterlerin birlikte değerlendirildiğinde : taraflar arasında ticari ilişkisinin bulunduğu tarafların ticari defter kayıtlarının birbirini doğrulamadığı davacı adi ortaklığın ticari defter kayıtlarına göre davalıdan 2.303.833,43 TL alacaklı davalı ticari defter kayıtlarına 100.050,95 TL fazla ödemesi olduğu nedeninin hesaplar arası virmandan kaynaklanmış olabileceği, Bunun yanında dosya kapsamında, davacılar tarafından davalılara sunulmuş bir itiraz dilekçesi veya itiraz dilekçesi yerine geçebilecek herhangi bir dilekçe bulunmadığı, davalılar ile İdare arasındaki hakedişlerde ise davalı taraf olmadığı, dosya kapsamında da bu içerikte bir dilekçe bulunmadığı, taraflar arasındaki hakedişlerde sözleşme ve eklerine uygun/uygun olmayan şekilde yapılmış bir itirazın bulunmadığı, Sözleşme ve eklerine göre fiyat farkı talep edilemeyeceği, Nakit teminat kesintileri için sözleşme uyarınca iade koşullarının oluşmamış olduğu Teminat mektupları için sözleşme uyarınca iade koşullarının oluşmadığı, Sözleşme kapsamındaki davacılar tarafından üstlenilen işlerin yerine getirilerek geçici kabul'ün yapılmış olduğu, 27/03/2023 tarihinden itibaren kesin kabulün yapılabileceği, Geçici kabul işleminin yapılmış olduğu, geçici kabulün makul süre içerisinde yapıldığı ve kesin kabulün yapılmasında makul sürenin aşılmadığı, kesin kabulün yapılmasına engel bir durumu bulunmadığı belirtilmiştir.
-... (Şirket) arasında 10.01.2019 tarihinde akdedilen Taşeron Sözleşmesi ve ekleri ve Zeyilnameler.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davacı işin süresinin kendilerinden kaynaklanmayan sebeplerle uzadığını, maliyetlerde artış meydana geldiğini, yapılan bütün görüşme ve yazışmalara rağmen kesin hakedişlerin ve geçici kabul sürecinin sonuçlandırılmadığını, sözleşme gereğince müvekkili şirket hakedişlerinden yapılan teminat kesintilerini ve yine sözleşme gereğince müvekkil şirkete ödenmesi gereken fiyat ve Maliyet farklarının da ödenmediğini beyan ederek, sözleşme gereğince doğan fiyat farkları ile hakedişlerinden kesilen nakit teminatların geçici kabulün yapılması gereken 10/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.
Davalılar ise; işin süresinin uzamış olmakla birlikte bu uzama ve iş artışlarının tarafların mutabakatıyla gerçekleştiğini, davacının bu taleplerinin sözleşmeye aykırı olduğunu, hakedişlerin itirazsız imzalanarak kesinleştiğini, bu şekilde kesinleşen hakedişler için fiyat farkının sonradan ileri sürülemeyeceğini, sözleşmenin 6.2 maddesinde işin uzaması halinde fiyat farkı talebinde bulunulamayacağının kararlaştırıldığını, kesin teminat ve nakdi teminatın hangi şartlarda iade edileceğinin de sözleşmede belirlendiğini, sözleşmeye göre, işveren ile geçici kabul yapılmadan taşeronla geçici kabul yapılamayacağını, İdare ile geçici kabulün henüz yapılmadığını, taşeron işçileri tarafından açılan ve derdest olan birçok dava bulunduğunu, sözleşmenin 9.3 maddesi gereğince teminatların iadesi mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmektedir.
Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır (.... Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur. Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir ...
Götürü bedelin kanunda tanımı yapılmamış olup, Yargıtayın yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde, götürü bedel, sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK m. 480 uyarınca bedel götürü olarak belirlenmiş ise yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır. Götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hakettiği imalat bedeli, “fizikî oran yöntemi” ile, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalatın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fizikî oranı tespit edilerek bulunacak bu oran götürü iş bedeline uygulanmak suretiyle belirlenen rakamdan, yapıldığı tespit edilmiş olan ödemeler düşülüp hesaplanması gerekmektedir.
Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir.
TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur...
Davaya konu alacak bakımından ispat yükü davacı tarafta olmakla birlikte ticari davalarda, ya da iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatlanmalıdır. Ticari defterler kesin delillerdendir.
HMK’nın 219/1. maddesi gereğince taraflar, ileri sürdükleri vakıaların ispatına ilişkin sadece kendi ellerindeki belgeleri ibrazı yanında karşı tarafça delil olarak dayanılan belgeleri de ibraz yükümlülüğü altındadırlar. Anılan düzenleme ile ispat yükü üzerinde olmayan tarafın da belirli koşullarda belge ibrazı ile yükümlülük altına alınarak davanın aydınlatılmasına katkıda bulunması sağlanmakta, bu suretle gerçeğe ve hakkaniyete uygun karar tesisine imkân tanınmaktadır. Tarafların mahkemeye ibraz ile yükümlü oldukları belgeler, ileri sürülen hususların ispatı ile ilgili olanlardan ibaret olup bunun belirlenmesi ise HMK’nın 194. maddesi çerçevesinde taraflarca gerçekleştirilecek somutlaştırma faaliyeti ile mümkündür. Bu doğrultuda taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. Anılan yükümlülüğün ifası ile belgenin içerik ve niteliği hakkında bilgi sahibi olunarak ispat konusu vakıaya ilişkin olarak ibrazı istenen belgenin gerekli olup olmadığı yahut belgedeki hangi kısımların gerekli olduğu belirlenebilecektir. Bu sayede ileri sürülen hususların ispatıyla ilgili olmayan belgelerin gereksiz yere ibrazı önlenebileceği gibi HMK’nın 219/2. maddesi gereğince devamlı kullanılan ve içeriği bölünebilen belgelerin tamamı yerine sadece ispat konusu vakıa ile ilgili kısımları belirlenerek tarafların mahkemeye belge ibraz yükümlülüklerinin sınırları tespit edilebilecektir ...
Ticarî defterlerin ibrazı ve delil niteliği, HMK’nın 222. maddesinde düzenlenmiş olup maddenin 1. fıkrasında mahkemenin, ticarî davalarda tarafların ticarî defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği ve aynı maddenin 2. fıkrasında ise ticarî defterlerin, ticarî davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması gerektiği düzenlenmiştir. Ticarî defter kayıtları ikinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan tarafın, ticarî defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticarî defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticarî defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (... maddesi uyarınca ticarî defterlerin ibraz edilmemesi durumunda ibrazı isteyen tarafın iddiasını ispatladığı kabul edilecek olup bu hususta hâkime takdir yetkisi tanınmamıştır.
Taraflar, ileri sürdükleri vakıayı ispata elverişli bir biçimde somutlaştırmanın yanında delil olarak dayandıkları belgeleri ve hangi belgenin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamakla yükümlüdürler. TBK'daki 471 inci maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, basiretli bir tacir ve iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, meydana gelen zarardan sorumlu tutulur.
Davacı ...Ortaklığı ile imzalamış olduğu Yapım Sözleşmesi altında '... Raylı Sistem Bağlantısı İnşaat ve Elektromekanik Sistemleri Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri Projesi'nin Yapımı İçin İmzalanmış Bulunan sözleşmeyi ifade etmektedir.
Taşeron Sözleşmesinin 1.2. maddesine göre dökümanlarda öncelikle : Sözleşme'yi oluşturan ve aşağıda belirtilen doküman ve ekler Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olup iş bu Sözleşme ile doküman ve ekleri arasında herhangi bir çelişki ve tutarsızlık olması halinde sözleşme ve ekleri öncelik sırasına göre değerlendirilecek ve yorumlanacaktır. Bu sıralama ise 1- Sözleşme Özel Şartlar-Teknik Şartname (E.1-2) 2- İş bu sözleşme 3- İş programı (Ek.3) 4- Birim Fiyat tarifleri (Ek.4) 5- Keşif Özeti tablosu (Ek.5) Yukarıdakilere ek olarak, Yapım sözleşmesi ve ekleri ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin, sözleşme ile çelişmeyen ve Şirket'i İşveren'e ve İdare'ye karşı sorumlu kılan hükümleri aynı şekilde Taşeron'u da Şirket'e karşı sorumlu kılar.
Taşeron Sözleşmesi'nin İş'in Süresi, İşe Başlama Ve İş Programı başlıklı 2.1. maddesinde, "İş'in süresi Sabiha Gökçen Havalimanı İstasyonu için Yer Teslimi'nden başlayarak 270 (ikiyüzyetmiş) takvim günü,... İstasyonu için Yer Teslimi'nden başlayarak 150 (yüzelli) takvim günüdür. Bu sürenin tespitinde, her türlü kötü hava şartları ve her çeşit resmi ve yerel tatiller nedeniyle çalışılamayacak günler tümüyle göz önüne alınmış bulunduğundan bu nedenlerle süre uzatımı talep edilmeyecektir. İş'in süresi, ancak Madde 13.5'de belirtilen Mücbir Sebepler nedeni ile ve bunların işe etkileri oranında uzatılabilecektir. Süresi biten sözleşmelerde Şirket'in istemesi durumunda sözleşme şartları aynı kalmak şartı ile Şirket'in uygun göreceği süre kadar Şirket sözleşmeye süre uzatımı verecektir. Taşeron, Şirket'in vereceği, bu süre uzatımını itirazsız kabul edecektir. Aksi takdirde Taşeron'un bütün alacaklarını (teminat kesintileri, Teminat Mektupları ve hakediş alacakları) Şirket irat kaydedecektir. Taşeron süre Uzatımı ile birlikte sözleşme konusu işlerine aksatmadan Şirket'in isteği doğrultusunda devam edecektir, Ancak sürenin uzatılması ile birlikte Şirket onay vermesi durumunda uzayan süre içesinde oluşabilecek yeni birim fiyatlar tarafların mutabık kalması ile belirlenebilecektir".
İşler'in bir süre durdurulması başlıklı 4.9 maddesinde, "Şirket'in yapacağı tebligata istinaden, işleri veya bir bölümünü, Şirket'in gerekli gördüğü sürece ve istediği şekilde durduracak ve İşleri Şirket'in gerekli gördüğü bu süre zarfında gerektiği gibi güvenlik altına alıp muhafaza edecektir. Böyle bir durumda Şirket Taşeron'a durdurmanın işlere etkisi oranında bir süre uzatımı verecek, verilen bu süre uzatımı nedeni ile Taşeron, Şirket'ten hiçbir ilave para, fiyat farkı ve tazminat talebinde bulunmayacaktır".
Sözleşme Bedeli, Fiyatlar ve İşlerde ve Sözleşme ve Bedelinde Meydana Gelebilecek Değişiklikler başlıklı 6.1. maddesinde Sözleşme Bedeli "Adı geçen işlerin Sözleşme Bedeli, Sözleşme şartları, Şartnameler, Projeler, Keşif Özeti ve Sözleşme Eklerine uygun olarak tam ve noksansız bir şekilde yapılması şartıyla 10.488.175,50 TL (yazı ile Onmilyondörtyüzseksensekizbinyüzyetmişbeş Türk Lirası Elli Kuruş) tur. Bu fiyata Katma Değer Vergisi dâhil değildir. Metrajların değişmesine paralel olarak Sözleşme Bedeli değişebilir. Ancak Sözleşme Ek.5 Keşif Özeti Tablosu'ndaki birim fiyatlar sabit olup, taahhüdün yerine getirilmesi için gereken her türlü mobilizasyon ve demobilizasyon giderleri ile makina, malzeme, işçilik, indirme, bindirme, yükleme, boşaltma dahil İnşaat Sahası içi ve dışı her türlü nakliye, şantiye tesisi, araç-gereç, ekipman, mühendislik hizmetleri, İş Yeri'nin her türlü Tesis ve artık malzemeden temizlenmiş olarak Şirket'e geri teslimi, her türlü zemin ve mevsim şartları ve bunlardan dolayı çalışılamayacak süreler, her türlü genel gider, Katma Değer Vergisi hariç her türlü vergi, harç ve fonlar, makul bir kar ve burada zikredilmesi unutulan diğer hususlar bu birim fiyatlara dahildir. Taşerona, işçilik bedeli, malzeme bedeli, nakliye bedeli, makine kirası, alet-teçhizat bedeli ve/veya kirası veya başka herhangi bir ad altında, yukarıda kararlaştırılan sözleşme bedeline ek başka bir ödeme yapılmayacaktır.
İşlerde Meydana Gelebilecek Değişiklikler başlıklı 6.4. maddesinde "Şirket. İşlerin veya İşler'in herhangi bir kısmının şekil, nitelik ve nicelik bakımından kendi görüşüne göre gerekli olabilecek her türlü değişikliği yaptırabilir ve bu amaçla veya herhangi bir başka nedenle, kendi açısından uygun gördüğü takdirde Taşeron'un aşağıda belirtilen değişiklikleri yapması talimatını verebilir; Taşeron da bu talimata uymak zorundadır:....Taşeron, Şirket'in yazılı talimatı olmadan bu değişikliklerden hiçbirini yapamaz. Şirket'in yazılı talimatı olmadan, Taşeron tarafından yapılan değişiklikler, Şirket tarafından Sözleşme'ye uygun veya kabul edilebilir bulunmadığı takdirde Madde 4.3 ve 4.4'e göre hareket edilecektir".
Geçici Ve Kesin Kabuller başlıklı 8.1 maddesinde "Geçici Kabul Aksi sözleşme özel şartlarda belirtilmediği taktirde geçici kabul işlemi işverenin idare ile arasındaki yapım sözleşmesi altında işlerin idare tarafından geçici kabulünün yapılmasından sonra işin bittiğinin ve kabule arz hale geldiğinin taşeron tarafından şirkete yazı ile bildirilmesi üzerine şirket tarafından yapılacaktır. İşveren ile İdare arasında geçici kabul işlemleri tamamlanmadan taşeronla şirket arasında geçici kabul işlemi yapılamaz. (aksi özel şartlarda yazmadıkça) 8.2 Kabul Noksanları Şirket veya İşveren/idareŞirket Veya İşveren/idare tarafından oluşturulacak Geçici Kabul Heyetinin tespit ettiği ya da geçici kabulün yapılmasından sonra ortaya çıkan, kusur ve noksanlar verilen süre içinde taşeron tarafından tashih edilecek ve tamamlanacaktır, Şartnamelere, sözleşmeye, projelere uygun yapılmadığı, ayıplı, kusurlu veya eksik olduğu tespit edilen işler ve imalatlar, Şirketin İlk bildiriminden itibaren derhal taşeron tarafından kaldırılarak, şartnamelere, sözleşmeye ve projelere uygun, ayıpsız, kusursuz olarak yeniden yapılacaktır. Taşeron bu zorunluluğa uymadığı takdirde, şirket söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri taşerona ait olmak üzere taşeron nam ve hesabına kendisi yapar veya üçüncü şahıslara yaptırır. İdare tarafından uygulanan gecikme cezaları ve/veya kesintiler ve oluşan diğer zararlar Taşeron tarafından nakden ödenecek veya hakedişlerinden kesilecektir. 8.3 Kesin Hakediş ve Hesap Tasfiyesi Kesin Hakediş, bütün işlerin tamamlanması ve Geçici Kabul'ün yapılması sonunda Kesin Hesap'lara göre yapılacaktır. taşeron, Geçici Kabullün yapılmasını müteakip 90 (doksan) gün içerisinde kesin hesap ve Kesin Hakediş yapımında hazır bulunmadığı hallerde, bunlar şirket tarafından hazırlanır. Hazırlanan bu kesin hakedişe taşeron'un itiraz hakkı olamaz. Ancak Madde. 13 sebepleri gereği işin feshi ve/veya tasfiyesi halinde o ana kadar yapılmış işler itibariyle Kesin Hesap çıkarılarak Kesin Hakediş düzenlenir ve Madde 13, gereği uygulanır.
Teminatlar. Başlıklı 9.1 maddesinde Kesin Teminat "...gelen meblağ, yapılacak ilk hakedişten kesin Kesin Teminat Mektubu, kesin kabulü müteakip taşeron 'ın ...'dan kendisi ve alt taşeronları için Borçsuzluk Belgesi alması ve ibraz etmesi, gerektiğinde teftiş verilmesi, Madde 11.1 'de belirtilen miktarda işçilik bildirmiş olması, Taşeron işçilerinin ücret veya tazminat alacaklarının tamamının ödenmiş ve ödemeye ilişkin, makbuz, dekont, kanuna uygun şekilde alınmış ibraname ve şirket 'in talep ettiği diğer belgelerin şirket'e teslim edilmiş olması, taşeron 'un şirket" i ve işveren' i kendi personel ve işçilerinin talep ve alacaklarından dolayı ibra etmesi, Taşeron'un kendi personel ve işçilerinin, açtığı ücret, fazla mesai ücreti, ...veya diğersigorta Şirket'leri yada işçilerin halefleri tarafından açılan alacak davaları ile, Taşeronun işbu sözleşme konusu işleri yerine getirirken ika ettiği eylemleri veya işlemleri nedeni ile herhangi bir maddi veya Manevi zarara uğrayan ya da alacak veya hak iddia eden 3.kişilerin açtığı tazminat, alacak ve sair davalarda verilen 'hükümlerin kesinleşmesi veya dava ya da icra/iflas takiplerine konu tazminat ve diğer alacakların, Taşeron tarafından ödendiğine ilişkin, makbuz, dekont, ibraname, sulh protokoller gibi belgelerin Şirket'e teslim edilmesi şartı ile Taşeron'a iade edilecektir."
Dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, Sözleşme ve eki birim fiyatlar ile özel şartlar, protokol ve zeyilnameler, ihtarnameler, taraflar arasında düzenlenen hakediş belgeleri, davalıların İdare ile yapmış olduğu hakediş belgeleri, mübrez belgeler, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre;
Somut olayda, davalı ..... şirketi ile ..... nolu sözleşme akdetmişlerdir.
Sözleşme birim fiyat sözleşme olup İhale bedelinin 169.500.810,80 Euro olduğu, davacının sunmuş olduğu ve tebliğ belgesi bulunmayan yazışmalardan malzeme ve yer tesliminde bir kısım gecikmeler olduğu, ancak zeyilnamelerde verilen sürelerle bu gecikmelerin karşılıklı mutabakatla telafi edildiği, bunların işin süresinde bitirilmesine etkisinin verilen süre uzatımları ile giderildiği, işin seyrine paralel olarak birtakım değişiklikler nedeniyle ve ilave işler nedeniyle süre uzatımlarının meydana geldiği ve davacı tarafın da itirazsız kabul ettiği, karşılıklı mutabakatla sürelerin uzamış olduğu, yapılan süre uzatımlarının sözleşme ve eklerine uygun olduğu, Sözleşmenin 6.2 maddesinde; uzayan süre içinde, le yerine getirilmesine kadar; vergilere zam yapılması, yeni vergi ve Güvenlik Prim oranlarının değişmesi, taşıma ve İşçi ücretlerinin artması, toplu sözleşmelerin getirebileceği mali yükümlülükler, malzeme fiyatlarının yükselmesi, çevre ve ... açısından alınacak ilave önlemler, vb. nedenlerden dolayı Taşeron Şirket'ten hiçbir şekilde aksi sözleşme özel şartlar da yazmadıkça fazla para, sözleşme bedelinin arttırılması, fiyat farkı ya da süre uzatımı isteminde bulunmayacağı, 4.9. maddesine göre Sözleşmeye göre Taşeron, Şirket'in yapacağı tebligata istinaden, işleri veya bir bölümünü, Şirket'in gerekli gördüğü sürece ve istediği şekilde durduracağı ve İşleri Şirket'in gerekli gördüğü bu süre zarfında gerektiği gibi güvenlik altına alıp muhafaza edeceği, böyle bir durumda Şirketin Taşeron'a durdurmanın işlere etkisi oranında bir süre uzatımı verecek, verilen bu süre uzatımı nedeni ile Taşeron Şirket'ten hiçbir ilave para, fiyat farkı ve tazminat talebinde bulunmayacağı, İdare ile davalılar arasında imzalanan sözleşmenin 14.1 ve 14.2 maddelerinde ise fiyat farkı verilmeyeceği, 14.3. maddede ise sözleşmede yer alan fiyat farkına esas usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamayacağı belirtildiğinden davacı tarafın fiyat farkı talebinin sözleşme ve eklerine uygun olmayacağı, 16.4. maddesinde işin yer tesliminden itibaren 36 ay ( 1080 gün) olacağı, İdare tarafından verilen süre uzatımlarının bu süreye ekleneceği hüküm altına alınmıştır.
Davacının sunmuş olduğu ve tebliğ belgesi bulunmayan yazışmalardan zaman zaman malzeme ve yer tesliminde bazı gecikmeler olduğu anlaşılmakta ise de zeyilnamelerde verilen sürelerle bugecikmelerin karşılıklı mutabakatla telafi edildiği, bunların işin süresinde bitirilmesine etkisinin verilen süre uzatımları ile giderildiği, dolayısıyla işin seyrine paralel olarak birtakım değişiklikler nedeniyle ve ilave işler nedeniyle süre uzatımlarının meydana geldiği ve davacı tarafın da itirazsız kabul ettiği, tarafların mutabık kalmasıyla, karşılıklı mutabakatla sürelerin uzamış olduğu, yapılan süre uzatımlarının sözleşme ve eklerine uygun olduğu, davacılar ile davalı .... Şti arasında düzenlenmiş olan hakedişlerde davacılar tarafından yapılmış bir itiraz bulunmamakta olup tüm hakedişler itirazsız olarak imzalandığını, taraflar arasındaki hakedişlerde sözleşme ve eklerine uygun/uygun olmayan şekilde yapılmış bir itirazın bulunmadığı, davacı adi ortaklık ile davalı ...Taahhüt İnşaat Sanayi ticari defterlerin birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında ticari ilişkisinin bulunduğu tarafların ticari defter kayıtlarının birbirini doğrulamadığı davacı adi ortaklığın ticari defter kayıtlarına göre davalıdan 2.303.833,43 TL alacaklı davalı ticari defter kayıtlarına 100.050,95 TL fazla ödemesi olduğu, davacı adi ortaklığın 2019 yılı açılış tasdiki süresi içerisinde yaptırdığı kapanış tasdikini süresi içerisinde yaptırmadığı ve kendisi lehine delil teşkil etmediği, taraflar arasında ise geçici kabulün yapıldığı 25/01/2022- 01/02/2022 tarihleri arasında geçici kabul heyetince yapılan incelemede yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kabule mani eksik, ve kusur ve arızalarının görülmediğinin belirtildiği, Ancak; ... istasyonunda toplam 6 sayfa ve 74 maddeden oluşan kusur ve noksanlıkların bulunduğu, kusurların tamamının en geç 30 gün içerisinde sözleşme ve şartnamelere uygun hale getirilmesi gerektiğinin tutanak altına alındığı, geçici kabul tutanağının yetkili tasdik makamınca onaylanmadığı, İdare ile ...- ... Adi Ortaklığı arasında 27/09/2022 tarihi kabulde 9 sayfa eksik ve kusurların tespit edildiği, tespit edilen eksik ve kusurlar arasında davacı Ömay- Tekağaç ortaklığı tarafından üstlenilen imalatlarla ilgili bir eksiklik ve kusur olmadığı, İdare ile ...-... arasında yapılan geçici kabul ile bu kabuldeki eksik listesi ve taraflar arasında yapılan ancak onaylanmadığı görülen geçici kabul tutanağına göre taraflar arasındaki geçici kabul onaylanmamakla birlikte geçici kabul tutanağında belirlenen eksikliklerin İdarenin geçici kabulü yapmış olduğu 27/09/2022 tarihi itibarıyla giderilmiş olduğu ve bu durumda da davacı ve davalılar arasındaki geçici kabul'ün yapılmış olduğu değerlendirildiğinden 27/03/2023 tarihinden itibaren, Taşeron tarafından Şirket'e yazılı olarak başvurulması durumunda kesin İdare tarafından dosyaya sunulan 18/05/2023 tarihli yazıda kesin kabul işlemlerinin henüz yapılmadığının belirtildiği, taraflar arasında ve İdare ile İşveren ...-... arasında kesin kabulün yapılmış olduğuna ilişkin herhangi bir belge de sunulmadığı, 27/03/2023 tarihinden itibaren kesin kabulün yapılabileceği ve geçici kabulün makul süre içerisinde yapıldığı, kesin kabulün yapılmasına engel bir durumun bulunmadığı ve davacı tarafın Sözleşme ve eklerine göre fiyat farkı talep edilemeyeceği anlaşılmakla bu yöne ilişkin talebin reddi gerekmiştir.
Davacıların hakedişlerinden yapılan nakdi kesintilerin taraflar arasındaki tüm hakedişler incelenerek belirlendiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 9.3 maddesinde taşeron hakedişlerinden % 5 oranında nakdi teminat kesintisi yapılacağının belirtildiği, toplam 461.761,09TL nakdi kesintilerin taraflar arasındaki sözleşmenin 9.3 maddesine uygun olarak, 28/04/2019 tarihindeki 1 nolu hakedişten başlayarak, 30/09/2021 tarihli 22 nolu hakedişe kadar, her hakediş tutarından % 5 oranında kesinti yapılmak suretiyle yapıldığı; Sözleşme kapsamındaki davacılar tarafından üstlenilen işlerin yerine getirilerek geçici kabul'ün yapılmış olduğu, Sözleşmenin 11.1 maddesinde belirlenen oranda... mevzuatına göre işçilik primlerinin yatırıldığına dair belge bulunmadığı, davacı taşeronun kendisi ve taşeronları için... borçsuzluk belgesinin ibraz edildiğine dair bir belge bulunmadığı, davacı taşeron işçilerinin ücret veya tazminat alacaklarının tamamının ödendiğine ve ödemeye ilişkin makbuz, dekont, kanuna uygun şekilde alınmış ibranamelere ilişkin belge ibraz edilmediği, davacının dava konusu işi nedeniyle açılmış 27 adet davanın bulunduğu, davaların kesinleşmediği, nakdi teminat kesinti tutarı ve teminat mektubu tutarları için sözleşme uyarınca iade koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla teminat kesinti tutarlarına ve teminat mektubu iadesine ilişkin taleplerin reddi gerekmiş; mübrez Taşeron Sözleşmesi ve TBK. m.471 gereğince işin teslim süresinin uzamasına ilişkin olarak kendi edimini yerine getirmeyen kişinin başkasının edimini yerine getirmesini isteyemeyeceğinden mevcut delil durumuna göre ispatlanamayan davanın bu bağlamda fiyat farkı alacağına ilişkin taleplerinin nakit teminat kesintisine ilişkin taleplerinin ve Kesin teminat mektubu iade taleplerinin ayrı ayrı reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacıların;
Fiyat farkı alacağına ilişkin taleplerinin REDDİNE,
Nakit teminat kesintisine ilişkin taleplerinin REDDİNE,
Kesin teminat mektubu taleplerine ilişkin taleplerinin REDDİNE,
4-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 427,60-TL olduğundan peşin alınan 25.721,12-TL'nin (8.329,74-TL peşin harç+17.391,38-TL tamamlama harcı toplamı) mahsubu ile bakiye 25.293,52-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
5-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.600,00-TL'nin davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,
6-Davalılar duruşmada kendilerini ayrı ayrı vekil ile temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 195.020,89-TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalılara verilmesine,
7-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Davacılar tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacılar vekilinin ve davalı ...vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı ... şirketi vekilinin yokluğunda, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/07/2024
...