T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/527 Esas
KARAR NO: 2024/359
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -....
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLLERİ: Av. ... - ...
Av. ... -...
DAVA: Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/09/2021
KARAR TARİHİ: 11/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 04/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile müvekkili arasında 10/04/2021 tarihinde iş makinesi kiralanmasına ilişkin sözleşme imzalandığını, sözleşme metninde her ne kadar kira sözleşmesi şeklinde ifade edilmiş ise de, iş makinelerinin operatör temini ile kiralanması söz konusu olduğundan hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunu, sözleşme süresinin 1 yıl olarak belirlendiği, davalının 08/06/2021 tarihinden itibaren iş makinesini sahaya getirmeyerek sözleşmeden doğan edimlerini ifa etmemeye başladığını, davalının işi sebepsiz bırakması veya ihtarnameden sonra süresinde işe başlamaması durumları için sözleşmenin 4.28 ve 4.10 maddelerinde cezai şart kararlaştırıldığını, 4.31 maddesinde 3.kişilerden alınan hizmet bedelinin davalı tarafça geri ödenmesinin kararlaştırıldığını, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak sözleşmede kararlaştırılan iş makinesini çalışma sahasına götürmemesi, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, işin tamamlanması için 3. Kişilerden mal ve hizmet satın almak zorunda kaldıklarını, farklı makineler kiraladıklarını, şifahen yapılan görüşmelerde davalı tarafça yaklaşık 25.000-TL teklifte bulunulduğu ancak bu tutarın müvekkilinin zararının çok altında olup, arabuluculuk görüşmelerinden netice alınamadığını iddia ederek davalının sözleşmeye aykırı iş ve eylemleri, sözleşmedeki yükümlülüklerinden doğan cezai şart ve katlanılan masraf ve giderler olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000-TL'nin ihtarname tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri, vekalet ücretinin davalıya yüklenmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 21/11/2021 tarihli dilekçesi ile; dava dilekçesinde talep ettiği alacak kalemlerini HMK'nın 31 maddesine göre açıklayarak;
"Dava dilekçesinde talep edilen 10.000,00 TL'nin ayrımı (her kalemde fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydıyla) aşağıya çıkarılmıştır.
ı-Sözleşmenin 4.10 maddesi gereğince şimdilik 3.000,00 TL
ıı-Sözleşmenin 4.28 maddesi gereğince şimdilik 6.900,00 TL
ııı-Sözleşmenin 4.31 maddesi gereğince şimdilik 100,00 TL" şeklinde beyanda bulunmuştur.
CEVAP:
Davalı vekili Mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; davacının anlatımlarının doğru olmadığını, müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini eksiksiz şekilde ifa etmeye çalıştığını, temin edilen iş makinesinin 08/06/2021 tarihinde kusuru olmaksızın arızalandığını, arızanın giderilmesi için iş makinesinin müvekkili tarafından ... sanayi sitesinde servise götürdüğünü, burada arızanın giderilemeyeceği anlaşılınca makinenin .... 'ya nakledildiği, tamiratlara ilişkin servis raporlarını cevap dilekçesi ekinde Mahkememize sunduklarını, makinenin 09/06/2021-14/06/2021 tarihleri arasında serviste kaldığını müvekkilinin arıza giderildikten sonra 21/06/2021 tarihi itibariyle işe devam etmeye hazır olduklarını karşı tarafa bildirdiklerini ancak davacının ihtarnameye yanıt vermediğini, sözleşmeden doğan edimlerin ifasının bizzat davacı tarafından engellendiğini, sözleşmedeki cezai şartın istenilebilmesi için müvekkilinin kusurlu olması gerektiğini, müvekkilinin kusuru bulunmadığına göre cezai şartın sözleşmesel şartlarının sağlamadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
YAPILAN YARILAMA, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Dava ticari nitelikteki hizmet sözleşmesinin feshinden doğan cezai şart istemine ilişkindir.
Mahkememizce 25/01/2022 gün ve .... sayılı karar ile Mahkememizin görevsiz olduğu yönünde hüküm kurulmuş, kararımız .... 'nin .... sayılı kararı ile davanın Asliye Ticaret Mahkemesinin görevine girdiğinden bahisle kaldırılmıştır.
... kararından sonra dava dosyası yukarıda belirtilen esasa kaydedilmiş, Mahkememizce tensip zaptı düzenlenerek bildirilen deliller toplanmış, dava miktar itibariyle basit yargılama usulüne tabi olduğundan duruşma günü tayin edilmiştir.
Taraf vekilleri ön inceleme duruşmasında hazır bulunmuş,dava ve dilekçesindeki iddia ve savunmalarını tekrar etmişlerdir. Davacı tarafın dava açmadan önce usulüne uygun şekilde arabuluculuk yoluna başvurduğu, tarafların anlaşamadığına dair son tutanak aslının dosyaya ibraz edildiği, Mahkememizin görevli ve yetkili olduğu, dava şartlarının sağlandığı anlaşılmakla davanın esasına girilmiştir.
Dosya makine mühendisi, mali müşavir ve nitelikli hesap bilirkişilerinden oluşan 3 kişilik heyete tevdi edilerek rapor alınmıştır. Raporda davacının 2021-2022 yılı ticari defterleri incelenmiştir. Bilirkişi heyeti defterlerinin açılış kapanış tasdiklerinin yaptırıldığı, usulüne uygun tutuldukları, defterlere göre davacının 2021/5-12, 2022/01 aralığında 3.kişilerden 133.753-TL tutarında hizmet alımınında bulunduğu, davalının 09/06/2022 tarihinde kiralanan makineyi iş sahasından çektiği, yerine ikame makine tahsis etmediği gibi 22/06/2022 tarihinde ihtarname çekerek taraflar arasındaki sözleşmeyi haklı nedene dayanmaksızın feshettiğini, aradaki 14 gün için sözleşmenin 4.10 maddesine göre günlük 1.000-TL'den 14.000-TL tazminat talep edebileceği yönünde görüş ve tespit bildirmişlerdir.
Düzenlenen raporun dosyayı aydınlatmaya yetmemesi karşısında Mahkememizce 29/11/2023 tarihli ara karar ile tarafların kök raporuna yönelik itirazları karşılanmak üzere ek rapor alınmasına karar verilmiş, inceleme kapsamı;
"Dosyanın kök raporu düzenleyen heyete tevdii edilerek ek rapor alınmasına, düzenlenecek raporda;
A) Davacı vekilinin kök rapora ilişkin itirazları karşılanarak taraflar arasındaki sözleşmenin 4.28 maddesine göre denetime elverişli şekilde hesaplama yapılmasına,
B) Kök raporda defter kayıtlarına göre davacının 3.kişilerden mal ve hizmet aldığı tespit edilmiş olup iş makinelerinin kiralanmasına ve çalıştırılmasına ilişkin piyasa koşulları araştırılarak rayiç bedele göre günlük kira bedelinin tespit edilmesine ve bu kapsamda hesaplama yapılarak davacının defterlerine kaydettiği hizmet bedellerinin piyasa koşullarına göre fahiş olup olmadığı hususunun denetime elverişli şekilde tespitine, " şeklinde belirlenmiştir. Dosyaya sunulan ek raporda, davacının ticari defterlerine göre 3. Kişilerden davaya konu işin yapılması için 133.753-TL mal ve hizmet alımı yaptığını, davacının sözleşmenin 4.28 maddesi gereğince talep edebileceği ceza alacağının fesih tarihinden (22/06/2021) sözleşme süresinin sona ereceği 31/12/2021 tarihine kadar geçen 192 gün için günlük 1.000-TL'den 192.000-TL olarak hesaplandığı, sözleşmenin 4.10 maddesi gereğince talep edebileceği ceza alacağının kök raporda hesaplandığı üzere 14.000-TL olacağı yönünde görüş ve tespit bildirmişlerdir. Dosyaya sunulan raporun Mahkememizin ara kararındaki incelemeye tam olarak ihtiva etmediği, 3.kişilerden alınan mal ve hizmet tutarlarının piyasa rayiç bedeline uygun olup olmadığının tespit edilmediği anlaşılmakla, dosya yeniden aynı heyete verilmiştir. Sunulan ikinci ek raporda, bilirkişi heyeti davacının defterlerinde kayıtlı olan mal ve hizmet bedellerinin piyasa rayiçlerine uygun olduğunu belirterek ek rapordaki eksiklikleri tamamlamış, tazminat hesabının değişmediğini bildirmişlerdir.
Bilirkişi heyeti dayanak alınan belgeleri rapora ekleyerek Mahkememize ibraz etmiş olup düzenlenen raporlar denetime elverişli, dosya kapsamına uygun bulunarak bu raporlarla yetinilmiş, taraflara usulüne uygun tebliği sağlanarak itiraz sürelerinin dolması beklenmiştir.
GEREKÇE VE KANAAT:
Davacı tarafın talebi sözleşmenin feshinden doğan cezai şart ve sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zararın tazminine ilişkindir.
İlk olarak cezai şart alacağı talebi incelenecektir. Sözleşmede iki ayrı maddeye dayanarak cezai şart talep edilmektedir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 4.10 maddesinde "sözleşme süresi boyunca aracın kiralayanın kusuru olmayan bir sebeple kullanıma sunulamaması veyahut ikame makine sunulamaması halinde kiraya veren her gün için kiralayanın katlanacağı masraf ve giderlere ek olarak cezai şart olarak 1.000-TL ödeyecektir." yazmaktadır.
Sözleşmenin 4.28 maddesinde "Sözleşme devam ederken kiraya verenin tek taraflı olarak sözleşmeyi sonlandırması durumunda kalan sözleşme gününün günlük 1.000-TL ile çarpılması suretiyle ortaya çıkacak miktar cezai şart olarak kiraya veren tarafından kiralayana ödenecektir." yazmaktadır.
Davacının .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 09/06/2021 tarihinde davalıya ihtarname çekerek tebliğden itibaren üç gün içinde sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmesini ve cezai şartın ödenmesini ihtar ettiği görülmektedir.
... noterliğinin 18/06/2021 gün ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalının davacıya ihtarname çekerek iş makinesindeki arızanın giderildiği, kendilerinin kusur olmadığını, 21/06/2021 tarihinde sabah 08:00 itibariyle makinenin iş başı yapacağını, iyi niyet kuralları çerçevesinde sözleşmenin devam etmesi gerektiğini bildirmiştir. Görüldüğü üzere davacının makine henüz servisteyken tebliğden itibaren 3 gün içinde sözleşmenin ifasını ve cezai şartın ödenmesini talep etmektedir. Davalının makineyi onartarak sözleşmeye devam etme iradesi gösterdiği ihtarname içeriğinden anlaşılmaktadır. İhtarname içeriklerine göre değerlendirme yapıldığında sözleşmeyi fesheden taraf davacıdır. Davalının haksız feshinden söz edilemeyeceğinden davacının sözleşmenin 4.28 maddesine göre cezai şart talep etme hakkı yoktur. Davanın bu talep yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.
Diğer taraftan sözleşmenin 4.10 maddesinde kiralayan sıfatıyla davalı ikame makine temin etme yükümlülüğünü üstlenmiştir. Dosyaya bu yönde bir delil sunulmadığı gibi davalının da ikame iş makinesi temin ettiğine dair herhangi bir beyanı yoktur. Bu durumda davalının makine servisteyken ikame makine temin etmeyerek sözleşmeye aykırı davranmış, sözleşmenin 4.10 maddesine göre cezai şart ödeme yükümlülüğü doğmuştur. Taraflar işin 08/06/2021 tarihinde bırakıldığı konusunda dava ve cevap dilekçesinde mutabıktırlar. Davacının noter kanalıyla çektiği fesih ihtarı dava dilekçesinin ekinde sunulan tebliğ mazbatasına göre davalıya 16/06/2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. İhtarnamede tayin edilen 3 günlük sürenin dolmasıyla birlikte 21/06/2021 tarihinde fesih gerçekleşmiştir. (Sürenin dolduğu 19/06/2021 tarihi cumartesi gününe denk gelmiş, süre ilk iş gününe uzamıştır.) Davacının talep edebileceği cezai şart sözleşmenin 4.10 maddesine göre, 08/6/2021-21/06/2021 tarih aralığındaki 14 günlük sürede günlük 1.000-TL'den 14.000-TL cezai şart talep etme hakkı vardır. Belirtilen hususlar nazara alındığında, dava değeri fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 10.000-TL üzerinden açılmış olup davanın bu alacak kalemi yönünden kabulüne karar vermek gerekmiştir. Temerrüt faizi olarak davacı davalıyı noter ihtarnamesi ile temerrüde düşürmüş olup davacının 21/06/2021 tarihinden itibaren avans faizi talep etme hakkı vardır. Bu alacak kalemi yönünden davacının fazlaya dair hakları saklı tutulmuştur. Sözleşmenin 4.31 maddesine göre 3.kişilerden alınan hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin talebin değerlendirilmesine gelince, davacı defterlerinde her ne kadar 2021/5-12, 2022/01 aralığında 3.kişilerden 133.753-TL tutarında hizmet alımı yapıldığı, bu tutarın o tarihlerdeki piyasa koşullarına göre uygun olduğu tespit edilmiş ise de, madde metninde bu harcamanın belgelendirmesi şartı getirilmiştir. Bu konudaki ispat yükü davacı tarafta olup dosyaya defter kayıtları haricinde delil sunulmamış, bu harcaların gerçekten yapıldığı ispat edilememiştir. Bu durumda bu alacak kalemi yönünden sözleşmesel şartların sağlanmadığı kanaatine varılmış, davanın bu talep yönünden reddine karar gerekmiştir.
Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Nedenleri gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile, 10.000-TL cezai şartın 21/06/2021 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Davacının taraflar arasındaki sözleşmenin 4.10 maddesine göre hesaplanan bakiye cezai şart alacağının saklı tutulmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 683,10-TL olduğundan, peşin alınan 170,78-TL'nin mahsubu ile bakiye 512,32-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.320,00-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 10.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan 238,58-TL harç toplamı ile 7.830,00-TL posta, tebligat, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.068,58-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/06/2024
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza