T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/214 Esas - 2024/752
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/214 Esas
KARAR NO : 2024/752
BAŞKAN : ......
ÜYE : ......
ÜYE : ......
KATİP : ......
DAVACI : ......
VEKİLİ : Av. ......
DAVALI : ......
DAVA : Kooperatifin Feshi ve Kooperatife Tasfiye Memuru Atanması
DAVA TARİHİ : 12/05/2022
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 27/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatifin Dağılması İstemli davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP : Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle;......'nin en son 2003 mali yılına ait faaliyetlerin görüşüldüğü olağan genel kurul toplantısını 28.05.2004 tarihinde yapıldığını, yapılan işbu toplantıda kooperatifin tasfiye edilmesine karar verilerek tasfiye kurulu üyeliklerine ise adresleri verilen ......'nun seçildiğini, adı geçen tasfiye kurulu üyelerinin kooperatifin tasfiye halinde olduğuna dair ...'na müracaat ederek, birinci ilanı 16 Ekim 2009 tarih ve 7419 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde, ikinci ilanı 23 Ekim 2009 tarih ve 7424 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde, üçüncü ilanı ise 30 Ekim 2009 tarih ve 7428 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayınlandığını, kooperatifin sevk ve idaresinden sorumlu olan tasfiye kurulu üyelerinin, 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 ve 2021 mali yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarını yapmadığını,004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 ve 2021 mali yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarını yapmadığını, böylelikle kooperatifin tasfiye edilmesine yönelik kapanış genel kurul toplantısını da yapmayarak, kooperatif kaydının ...'ndan silinmesini sağlayacak hiç bir iş ve işlemi tesis ettirmediklerinin kurumları ilgili birimince tespit edildiğini, bu hususlar göz önüne alındığında davalı ... feshine karar verilmesini, Kooperatifler Kanununun 81. ve 98. maddelerine atfen ...... Şirketlerin feshi ve tasfiyesi ile ilgili maddeleri uyarınca mahkememizden talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, ayrıca kooperatif mal varlığının paraya çevrilmesi, alacaklarının tahsil edilip borçların ödenmesi, geriye bir miktar artarsa bu miktarın tasfiye bakiyesi dağıtımı hükümlerince dağıtılması, ortaklık kaydınım sicilden terkin ettirilmesi için yapılması gereken işlemlerin yapılması, kooperatifin tüzel kişiliğinin sona erdirilebilmesi adına yapılması gereken işlemler için Tasfiye Heyeti atanmasını talep etme zarureti hâsıl olduğunu beyan ederek; davalarının kabulü ile münfesih duruma düştüğü tespit edilen ... feshine karar verilmesini ve tasfiye işlemleri için kooperatife tasfiye görevlisi atanmasını, tasfiye giderlerinin kooperatif üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı, usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen cevap dilekçesi sunmayarak davacının iddialarını inkar ile yetinmiştir.
Mahkememizin 14/03/2024 tarihli duruşmasında, tasfiye memurları ..., ..., ... "Koperatif çalışmamaktadır, 20023 - 2004 den beri ... sulama kooperatifi çalışmamaktadır, çünkü herkes kendisi sulama tesisi yaptı kooperatife gerek kalmadı" şeklinde beyanda bulunmuşlardır.
DELİLLER:
......n 20/10/2023 tarihli ve 833 sayılı cevabi yazısında davalı kooperatifin tasfiye memurlarının ..., ..., ... olduğunun bildirildiği, aynı ...'nün bila tarih ve bila sayılı (31/02/2024 havale tarihli) cevabi yazısında, ... sicil numarasında kayıtlı bulunan ......'nin dosyasında yapılan inceleme sonucunda; en son genel kurul toplantısının 28.05.2004 tarihinde yapıldığı ve bu tarihten sonra herhangi bir genel kurul evrakı getirilmediği ve tescil edilmediği tasfiye memurlarının ..., ..., ... olduğu bildirilmiştir.
21/10/2009 tarihli ve 7424 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde 28/05/2004 tarihinde yapılan 2003 yılına ait Olağan Genel Kurul toplantısında; Bilanço ve gelir-gider hesaplarının görüşülerek oy birliğiyle ibra edildiği, Kooperatifin tasfiyesine karar verildiği,Tasfiye Kurulu Üyeliklerine; ......'nun seçildikleri, ......'dan herhangi ikisinin müşterek imzaları ile yetkili olarak seçildikleri, Durumun T.T.K. Hükümlerine göre 02.10.2009 tarihinde tescil edildiğinin ilan edildiği anlaşılmıştır.
...... 22/04/2024 havale tarihli cevabi yazısında tasfiye memurluğu yapacak meslek mensuplarının bulunduğu aday listesinin olmadığının bildirildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Talebin hukuki niteliği itibari ile; ... fesih ve tasfiyesi talebinden ibarettir.
Talebin kanuni dayanağı; 1163 sayılı ...'nun 81.maddesinden ibarettir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81 nci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6 ncı bent uyarınca, kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması hâlinde, kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın, kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır. Aynı maddenin 7 nci bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde, mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Kooperatifler Kanununun 86/2. maddesinde; Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. ..., kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir. Somut olayda, dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi hukuki nitelendirme hakime ait olup, kooperatifin iştigal alanına göre tarımsal amaçlı kooperatif olduğu anlaşılmaktadır. Tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın ... olduğu, davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 nci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmaktadır. (...... Dairesi'nin 03/07/2024 tarih, ...... sayılı kararı: ...'nun 01.03.2023 tarihli, ...... sayılı kararı)
1163 sayılı ...'nun 90. maddesinde ilgili Bakanlığın kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve ...... işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirebileceği düzenlendiğinden ve ilgili Bakanlığın denetim yetkisi bulunduğundan tasfiye memurunun atanmasını talep edebilir (...... Sayılı kararı)
... 81/6 maddesinden kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiş olup, maddeye 3476 sayılı kanun ile eklenen 6. maddesi uyarınca kooperatifin 3 yıl üst üste olağan genel kurulu yapmaması halinde kooperatife genel kurul yapılabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır.
Ticaret ortaklıkları gibi, kooperatifin de tüzel kişiliği bulunmaktadır. Kooperatifin tüzel kişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için de, tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekir. Şayet, tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmışsa, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile, kooperatifin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bir tüzel kişiliğin son bulmasını ifade eden fesih ve tasfiye işlemi, aynı zamanda borçlar hukukuna ilişkin bir hukuki işlem olup, bu karar ve işlemin hataya dayanması karşısında gerçek anlamda bir tasfiye işleminden söz edilemez. Hataya veya kasta dayalı, şeklen gerçekleşmiş bir tasfiyenin kaldırılmasının gerek o işlemi gerçekleştirenlerce, gerekse bundan zarar görenlerce istenebilmesi borçlar hukukunun temel kurallarından biridir. Buna yönelik düzenlemeye 6762 sayılı TTK hükümlerinde yer verilmemişse de, TTK'nın 1. Maddesi yollaması ile Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde, hataya dayalı bir hukuki işlemin düzeltilmesine olanak tanınması kaçınılmazdır. (...'nun 27.01.1999 gün ve ......; 06.06.2007 tarih ve ....... sayılı ilamları bu yöndedir.)
1163 sayılı ...'nun 98. madde hükmü yollamasıyla uygulanması gereken ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi ise “Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler. Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, şirketin ek tasfiye için yeniden tesciline karar verir ve bu işlemlerini yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru olarak atayarak tescil ve ilan ettirir.” hükmünü içermektedir.
Keza tasfiyenin sağlanması için tasfiye memurunun atanması konusunda mahkemeden talepte bulunulmasına engel bir durum yoktur. ...'nun 86/2 maddesi uyarınca Ticaret Bakanlığının kooperatifleri denetim yetkisi de nazara alındığında en azından tasfiye memurunun atanmasının kabulü gerekir. (......)
Feshi istenen kooperatife ait ticaret sicil dosyasının incelenmesinde ; kooperatifin ...... "... sicil numarasında kayıtlı iken 28/05/2004 tarihinde yapılan 2003 yılına ait Olağan Genel Kurul toplantısında; Bilanço ve gelir-gider hesaplarının görüşülerek oy birliğiyle ibra edildiği, Kooperatifin tasfiyesine karar verildiği,Tasfiye Kurulu Üyeliklerine; ......'nun seçildikleri, ..., ... ve ...'dan herhangi ikisinin müşterek imzaları ile yetkili olarak seçildikleri, Durumun T.T.K. Hükümlerine göre 02.10.2009 tarihinde tescil edildiğinin ilan edildiği belirlenmiştir.
Talep, ......'nün, ......'nın cevabi yazılarından ve tasfiye memurlarının beyanları ile yapılan yargılama, yargısal içtihatlar ve tüm dosya kapsamına göre davalı kooperatifin 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 ve 2021 mali yıllarına ait olağan genel kurul toplantılarını yapmadığını, 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 - 2017 - 2018 - 2019 - 2020 ve 2021 olağan genel kurul kararlarını yapmadığı, olağan genel kurul toplantılarının yapılmamasının kooperatifin kendiliğinden feshi nedeni olduğu, bu durumun davaya konu olayda gerçekleitiği nazara alınarak, anılan kooperatifin feshine ve tasfiye memuru atanmasına ilişkin aşağıdaki gibi karar vermek ......Dairesi'nin 28/03/2022 tarihli ve ......;...... Dairesi'nin 26/11/2012 tarih ve ...... sayılı kararlarında da belirtildiği üzere davalı tasfiye memuru davada şirket tasfiyesinin usulüne uygun şekilde yapılmaması nedeniyle davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden HMK'nın 326. maddesi gereğince yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerekmiş ve aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :
Davanın KABULÜNE,
1-...... sicil numarasında kayıtlı ......'nin kendiliğinden MÜNFESİH OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
2-Davalı kooperatifin tasfiye işlemleri ile ticaret sicil kayıtlarının terkini için gerekli işlemleri yapılması bakımından ......T.C kimlik nolu ...’in, ...... T.C. kimlik nolu ...’un ve ......T.C. kimlik nolu ...’nun TASFİYE MEMURU OLARAK ATANMALARINA,
3-Davanın niteliği kooperatifin durumuna göre takdiren tasfiye memurlarına ücret ödenmesine yer olmadığına,
4-Harçlar Kanunu'na göre alınması zorunlu 427,60-TL maktu harcın dahili davalı tasfiye memurlarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin giderinin dahili davalı tasfiye memurlarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Kararın taraflara ve tasfiye memurlarına tebliğine, tebliğ masrafının davacı gider avansından karşılanmasına, sair masrafların gerekçeli kararda gösterilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 567,50-TL (tebligat ve posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin dahili davalı tasfiye memurlarından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın ve tasfiye memurlarının yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ...... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 12/12/2024
Başkan ......
¸e-imza
Üye ......
¸e-imza
Üye......
¸e-imza
Katip ......
¸e-imza