T.C. ....... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/332 Esas - 2025/403
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
.......
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/332
KARAR NO : 2025/403
........x............
....x.........x.....x
.x......x................x
DAVA : Ticari Şirket (Şirket Ortaklık Payı Alacağının Tahsili Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 03/05/2023
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
KARAR Y. TARİHİ : 30/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin kamu görevlisi olarak .....................a görev yaptığını, davalı şirket
temsilcilerinin, şirketlerinin yıllardır enerji şirketi olduklarını, her meslekten kişileri şirkete üye
yaparak birçok kişiye kazanç sağladıklarını ve sabit kar payı dağıttıkları konusunda
müvekkilinin ikna edildiğini, müvekkilinin adet bedeli 73.500,00 TL olmak üzere toplamda 6
adet enerji hissesi (73.500,00 x 6= 441.000,00 TL) satın aldığını, bu hisselerin satın alınması
halinde her hisse için müvekkiline aylık 1.000,00'er TL olmak üzere toplamda 6 adet hisse için
aylık 6.000.00 TL ödeneceğinin söylendiğini, müvekkili ile davacı arasında bu yönde yazılı
sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin 2. Sayfasındaki kar payı ödemesinin kararlaştırıldığını, davacı şirketin müvekkilinin iyi niyetinden faydalanarak sözleşme
imzaladığını, sözleşmenin konusunun; 6 Adet Enerji hissesinin satın alınması, buna karşılık
aylık kar payı alacağı ödenmesi 441.000,00 TL’nin müvekkilince fazla fazla ödendiğini,
müvekkilince 260.000,00 TL (ev karşılığında) 28.04.2020 tarihinde 225.000,00 TL,
15.12.2020 tarihinde 3.000,00 TL, 25.11.2020 tarihinde 4.000,00 TL, 08.09.2020 tarihinde
3.000,00 TL , 08.09.2020 tarihinde 1.000,00 TL, 08.09.2020 tarihinde 6.900,00 TL olmak üzere
müvekkil tarafından davalı tarafa toplamda 502.900,00 TL ödendiğini, buna dair dekontlar
dilekçe ekinde sunulduğunu, müvekkilinin ödemesi gerekenden fazlası ile ödeme yapmış
olmasına rağmen davalı şirketçe ödenmesi gereken kar paylarının ödenmediğini, halen de kar
payı ödemelerinin yapılmadığını, müvekkilim, akdedilen sözleşme ile mağdur edildiğini,
açıklanan nedenlerle; sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren müvekkiline ödenmesi
gerekli tüm kar payının tam olarak belirlendiği anda artırılmak üzere şimdilik 100,00 TL'nin
ödemenin yapılmadığı 30.06.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte
müvekkiline ödenmesine, şirketin feshedilmesine, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin
karşı tarafa yüklenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalıya, usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen, süresi içinde cevap dilekçesi sunmayarak, davacının iddialarını inkarla yetindiği kabul edilmiştir.
DELİLLER :
....... Ticaret Sicil Müdürlüğünün 02.11.2023 tarihli yazısı ile; davalı ...... Ve Enerji Yatırımları Anonim Şirketi'nin ....... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 4.........91 sicil numarasında
kayıtlı olduğu, 21/11/2019 olduğu, adresinin "Kızılırmak Mah. 1................
Çankaya/.......
" 25/10/2020 tarihli hisse devir sözleşmesi ile .....'in ortaklıktan ayrıldığı, yerine Ö............ş'in yönetim kurulu başkanı olduğu anlaşılmıştır.
Davalı şirketin kaşe ve imzasının bulunduğu sözleşmenin incelenmesinde;
"Sözleşmenin Konusu" başlıklı 2. maddesinde; "İşbu Sözleşmenin konusu; B Grubu
Hissedarın, 20.09/2020 tarihinde imzaladığı "Hisse Devir Sözleşmesi ile 441.000,00.-
TL'ye satın aldığı 6 adet pay karşılığı Şirketin, başta yenilenebilir enerji (HES, Rüzgâr,
Güneş ve Biogaz vb) kapsamında faaliyet gösteren üretim lisansına sahip enerji
şirketleri ile imzalayacağı "İş Birliği Sözleşmesi kapsamında alacağı kar payı miktarının
düzenlenmesi ve tarafların diğer hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesidir.
"Kar Payına Hak Kazanım Şartları" başlıklı 3. maddesinde; "B Grubu
Hissedarın, Şirketin, başta yenilenebilir enerji (HES, Rüzgâr, Güneş ve Biogaz vb)
kapsamında faaliyet gösteren üretim lisansına/izinlerine sahip enerji şirketleri ile
imzalayacağı "İş Birliği Sözleşmesi kapsamında kar payı alabilmesi için aşağıdaki
koşulları eksiksiz olarak yerine getirmesi şarttır. Buna göre;
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun olarak Hisse Devir Sözleşmesini ve
Ortaklar Pay Defterini imza ederek Şirket'te Hissedar olmak,
Hisse Devir Bedeli/Pay Bedelini Şirkete/Devredene eksiksiz olarak ödemiş
olmak ve dekontu ibraz etmiş olmak,
Şirket Ana Sözleşmesi'ndeki hükümlere uymak,
İşbu Sözleşmenin ilgili maddelerinde düzenlenen yükümlülükleri süresi
içerisinde tam ve eksiksiz olarak yerine getirmiş olmaktır.
İşbu şekilde hissedar olan pay sahipleri B Grubu Hissedar statüsünde olduklarını
peşinen kabul, beyan ve taahhüt etmişlerdir".
"Yıllara Göre Hak Kazanılacak Kar Payı Miktarı" başlıklı 4. maddesinde; 4.1. B Grubu Hissedarın, 20/09/2020 tarihinde imzaladığı "Hisse Devir Sözleşmesi
ile 441.000,00 TL'ye satın aldığı 6 adet pay karşılığı Şirketin, başta yenilenebilir enerji
(HES, Rüzgâr, Güneş ve Biogaz vb) kapsamında faaliyet gösteren üretim lisansına
sahip enerji şirketleri ile imzalayacağı "İş Birliği Sözleşmesi kapsamında alacağı
aylık kar payı miktarı aşağıda belirtilmiştir. Buna göre, aşağıdaki tabloda yıllara göre
hisse bedeli aylık kar payları verilmiştir.
"Kar Payı Ödeme Şekli, Vadesi Ve Ödememe Durumu" başlıklı 5. maddesinde; 5.1. İşbirliği Sözleşmesi kapsamında Şirket tarafından ödenmesi taahhüt edilen kar
payı B Grubu Hissedarın aşağıda yer alan banka hesap numarasına her ayın 20 ila
30. Günü arasında yatırılacaktır. Resmi tatil gününe rastlaması durumunda takip eden
ilk iş günü hesaba geçer.
5.2. Şirket, kar payı dağıtımına konu bedeli B Grubu Hissedar olmasını takiben 4.
Aydan itibaren ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt etmiştir.
5.3. Şirket, işbu sözleşmede yer alan kar payı dağıtımı hükmüne aykırı hareket ederse,
B Grubu Hissedar, öncelikle bir yazılı ihtarname göndererek, Şirket'e 15 günden az
olmayan bir süre tanır. Bu süre zarfında Şirket ödeme yapmadığı takdirde gecikilen
her bir ay için aylık %1 oranında gecikme cezası ödemekle yükümlü olacaktır. B
Grubu Hissedar, işbu halde alacağın ödenmemesinden doğan fer'ilerini talep etme
hakkından peşinen feragat etmiştir.
"Şirketin Yönetimi" başlıklı 8. maddesinde; "Hiçbir tartışmaya mahal vermeksizin
Taraflarca varılan açık mutabakat doğrultusunda Şirketin kontrolü A Grubu
Hissedarlara ait olup, Şirketin Yönetiminden Yönetim Kurulu sorumludur. Yönetim
Kurulu A Grubu Hissedarlar arasından oluşur. Yönetim Kurulu şirketi temsil ve
ilzam ile yetkilidir.
"Diğer Hükümler" başlıklı 18/1. maddesinde; Hissedar ve Şirket, Şirket Ana
Sözleşmesinde yer alan hükümlerin kendileri yönünden bağlı olduğunu ve işbu
sözleşmedeki uygun hareket edeceklerini kabul, beyan ve taahhüt etmişlerdir.
20. maddesinde; Yukarıdaki şartlarda ....... TC Nolu ............N İsimli
hissedara...6 adet hisse 441.000 TL dörtyüzkırkbirbin TL bedelle satılmıştır." düzenlemelerinin mevcut olduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... ile davalı ...... ve Enerji Yatırımları A.Ş arasında akdedilen davacının Katılımcı, davalı şirketin ......... olarak yer aldığı 18/03/2020 tarihli "Serbest Planlama Yöntemli Konut Edindirme Sözleşmesi"nin incelenmesinde;
“2. maddesinde; Katılımcı: Tasarruf yöntemi ile konut edindirme
organizasyonuna dahil olan ve ......... tarafından uygun bulunan gerçek yada tüzel
kişiyi ifade eder. katılım bedeli: Katılımcı'nın tasarruf etme yolu ile edinmek
istediği konuta ait bedelin, Katılımcı tarafından seçilen yöntem ile temin edilmesi
için ......... tarafından yapılan organizasyon karşılığında .........'e ödenmesi
gereken bedeli ifade eder. .........: Katılımcı'nın tasarruf etme yolu ile edinmek
istediği proje bedelini temin edilmesini sağlayan organizasyonu düzenleyen şirketi ifade
eder.
Ödeme Planı: İşbu Sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası niteliğinde olan ve Katılımcı'nın ödemekle yükümlü olduğu katılım bedeli ile konut edindirme
bedelinin tutar ve vadelerini gösterir planı ifade eder.
Proje Bedeli: Katılımcı'nın tasarruf etme yolu ile edinmek istediği konut, arsa ya da
otomobilin bedelini ifade eder. Serbest Planlamalı Yöntem: Sıra belirlemeli/kura
olmaksızın Katılımcı'nın vereceği peşinat tutanak, ödeme gücüne, proje taksitlerine
ve .........'in uygun göreceği koşullar dahilinde teslim tarihinin belirlendiği
yöntemi ifade eder.
Sıra Belirlemeli Yöntem: Teslim tarihinin noter huzurunda her tasarruf grubundan 6 Katılımcının seçileceği 6 ayda bir senede 2 defa sıra belirleme/kura ile .........'in
uygun göreceği koşulların gerçekleşmesi ile belirlendiği yöntemdir.
3. maddesinde; İşbu Sözleşmenin konusu ve
amacı; ......... tarafından Katılımcı'nın talebi üzerine Katılımcı'ya sunulan
serbest planlamalı yöntem veya sıra belirlemeli yöntem ile konut edindirme modeli
kapsamında serbest planlamalı yöntemini seçen Katılımcı ile .........'in hak ve
yükümlülüklerinin belirlenmesidir.
4 Maddesinde; Sözleşmenin bedeli,
proje bedeli ve katılım bedeli toplamından oluşmaktadır. ........., katılım bedelini
ayrı, Katılımcı'nın proje bedelini (taksit, peşinat, ara ödemelerini) ayrı hesaplarda
takip edeceğini ve proje ödemelerinin bu hesaplardan yapılacağını kabul, beyan ve
taahhüt eder.
4.1. Katılım bedeli Katılımcı'nın tasarruf etme yolu ile edinmek istediği konuta
ait bedelin, Katılımcı tarafından seçilen yöntem ile temin edilmesi için .........
tarafından yapılan organizasyon karşılığında .........'in hak ettiği bedeli ifade
etmektedir. Katılımcı bu bedeli işbu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası niteliğinde
olan ödeme planında yer aldığı şekli ile belirlenen tutar üzerinden ödemeyi kabul, beyan
ve taahhüt eder.
. 4.2 Proje bedeli Katılımcı'nın tasarruf etme yolu ile edinmek istediği konutun
bedelidir. Katılımcı'ya yapılan teslimat neticesinde noter, emniyet, sigorta,
ekspertiz, haciz, rehin ya da sair güvence yöntemlerinden her biri için yapılacak tüm
masraflar Katılımcı tarafından yapılır ve ......... lehine dain-i müterhin şerhi
konulur.
4.3 ödeme şekli: 4.3.1. Katılımcı, sözleşme bedelini, işbu Sözleşmenin eki ve
ayrılmaz bir parçası niteliğinde olan ödeme planında yer alan tutar ve vadede ödemeyi
kabul, beyan ve taahhüt etmiştir. Katılımcı, aksi ödeme planında ayrıca ve açıkça
düzenlenmediği takdirde sözleşme bedelini .........'in işbu Sözleşme ve/veya
ekinde yer alan banka hesabına her ayın 1'i ila 20. Günü arasında öder. Ödeme yapılırken
açıklama kısmında Katılımcı numarasının yazılması zorunludur.
11. maddesinde; SÖZLEŞMENİN FESHİ VEYA SONA ERMESİ: 11.1. İşbu Sözleşme
imzalandığı tarihte yürürlüğe girer ve Katılımcı tarafından tüm ödemelerin
yapılması ile birlikte sona erer. Katılımcı, herhangi bir proje değişikliğine
gitmeksizin proje bedelini azaltmak isterse, önceki proje bedeline ait katılım bedeli Katılımcı'ya iade edilmeksizin, peşinat ve taksit farkını peşin olarak ödemek koşulu
ile kalan taksitler ve teslime ilişkin hesaplamalar yapılarak ....... tarafından yeni
bir ödeme planı oluşturulur. Katılımcı, yöntem değişikliğine giderek proje bedelini
arttırmak isterse, katılım bedeli farkı, peşinat ve taksit farkını peşin olarak ödemek
koşulu ile kalan taksitler ve teslime ilişkin hesaplamalar yapılarak .........
tarafından yeni bir ödeme planı oluşturulur. Ancak yöntem değişikliği söz konusu
olduğunda, NOTER ve/veya sıra belirleme/kura masrafı doğar ise bu masraflara Katılımcı katlanır. Ödenmiş olan NOTER ve/veya Kura masrafı Katılımcı'ya
iade edilmez. Katılımcı, yöntem değişikliğine giderek proje bedelini azaltmak
isterse, önceki proje bedeline ait katılım bedeli Katılımcı'ya iade edilmeksizin,
peşinat ve taksit farkını peşin olarak ödemek koşulu ile kalan taksitler ve teslime ilişkin
hesaplamalar yapılarak ......... tarafından yeni bir ödeme planı oluşturulur. Ancak
yöntem değişikliği söz konusu olduğunda, NOTER ve/veya Kura masrafı doğar ise bu
masraflara Katılımcı katlanır. Ödenmiş olan NOTER ve/veya Kura masrafı Katılımcı'ya iade edilmez. Katılımcı, ......... tarafından teslimat
yapılıncaya kadar, .........'e yazılı bildirim yapmak kaydıyla yılda en fazla 6 ay
taksitlerini dondurma hakkına sahiptir. Ancak bu durumda teslim tarihi dondurulan
taksit süresi kadar ertelenir. Teslimat sonrası taksit dondurulması talebinde
bulunulamaz. Katılım bedeli taksitle ödenecek ise, katılım bedeline taksit dondurma
uygulanmaz.
10. maddesinde; Katılımcı gerek sözleşme öncesinde ve gerekse
müzakere aşamasında ......... tarafından ayrıntılı olarak sözleşme ve eklerinin
hüküm ve sonuçları hakkında bilgilendirilmiş ise de sözleşmenin imza tarihinden
itibaren 14 (on dört) gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart
ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair
bildirimin bu süre içinde .........'e yazılı olarak yöneltilmiş olması yeterlidir,
Katılımcı'nın cayma hakkını kullanması halinde, Katılımcı'nın cayma iradesine
ilişkin bildirimin tebliğ edildiği tarihe kadar yapmış olduğu tüm ödemeler, tebliğ
tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde ......... tarafından iade edilir. Katılımcı
sözleşme tarihinden itibaren 14 gün sonra caymak isterse ......... tarafından o güne
kadar Katılımcıya verilen hizmet bedelleri, tüm masraflar, vergiler, noterlik vs.
......... tarafından tespit edilerek 90 gün içerisinde iadesi sağlanır.
11. maddesinde; SÖZLEŞMENİN FESHİ VEYA SONA ERMESİ: 11.2. İşbu Sözleşme
imzalandığı tarihte yürürlüğe girer ve Katılımcı tarafından tüm ödemelerin
yapılması ile birlikte sona erer. düzenlemeleri mevcuttur.
Taraflar arasında 20/09/2020 tarihinde düzenlenen tutanakta; “04.11.2020 tarihinde
......... Tasarruf Gayrimenkul Otomotiv Enerji Organizasyon ve Paz. Tic. A.Ş. VD.
6.......Morenim....... Sultangazi Şubesinde 73.500 TL den 6 adet ... Hissesi için
toplam bedel 441.000 TL'den 10 yıllık sözleşme imzalanmıştır. Söz konusu enerji hisseleri ile
ilgili BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) onaylı noter tasdikli ve onaylı
olacak şekilde ...... ve Enerjiye ait hisseler taraflarına tekrar şirket tarafından
verileceği taahhüt edilmiştir. 20.09.2020 tarihinde imzalanan 6 adet hisse için 4. aydan
itibaren aylık 6.000 TL hisse geliri ödeneceği taahhüt edilmiştir. Söz konusu hisseler ve
sözleşmeler işbu tutanakla imza altına alınmıştır.”
Mahkememizce Mali Müşavir Sadullah Yamak ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı Mihriban Naillioğlu'ndan alınan 22/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davacı gerçek kişi olduğundan, ticari defter ve kayıtları bilirkişi incelemesine konu
edilmediği,
taraflar arasında
imzalanmış sözleşmenin mevcut olduğu,
11 ve 12 nci maddelerde ayrıntılı olarak arz ve izah edildiği üzere işbu dava dilekçesinde
bahsi geçen tutanak ile davacıya hitaben yazıların mevcut olduğu,
13 üncü maddedeki dekontlardan da davacının davalı tarafa hesaptan 242.900,00 TL eft
yapmış olduğu,
16 ncı maddede ayrıntılı olarak arz edildiği üzere davacının davalıya keşide ettiği
ihtarnamenin de dosyasına kazandırılmış olduğu,
İşbu dava dilekçesinde iddia edilen hususlara ait bilgi ve belgelerin dosyasına
kazandırılmış olunduğu ancak davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtları ile ilgili herhangi bilgi
ve belgeye dosyasında rastlanmadığından dosyasına kazandırılan bilgi ve belgelerin lehe, aleyhe tespit ve değerlendirmesinin açıkça yapılamadığı bildirilmiştir.
Taraf itirazları üzerine alınan 14/04/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda; 22.08.2024 tarihli kök bilirkişi raporunda, ayrıntılı olarak arz ve izah edildiği üzere
mali müşavirlik uzmanlık alanımız yönünden detaylı ve açıkça gerekçeleri ile birlikte
değerlendirilmiş olup raporda bu yönden yeniden değerlendirme yapılabilecek bir hususun
bulunmadığı, davalı şirketin kuruluş sermayesinin 7.350.000.-
TL olduğu, davacının 6 adet hissesinin bulunduğu varsayımına göre ve 6 adet hisse değeri
441.000.-TL olup, (Her bir hisse değeri ana sözleşmeye göre 73.500,-TL olup,
6*73.500=441.000.-TL) şirket sermayesinin Onda biri olan 735.000.-(7.350.000/10=
735.000.-TL) TL.’nin altında olduğundan, davacının haklı nedenle fesih talebinde bulunma hak
ve yetkisinin bulunmadığı, davalı tarafa toplamda 502.900,00 TL ödendiğinin kabulü halinde
dahi sermaye payının kanuni düzenlemenin altında kaldığı,
dahili davalı ......... İnşaat Makina Mühendislik İthalat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.
vekilinin 18.11.2024 tarihli dilekçes ile Davacının TR............... nolu
ıban hesabına dava dışı ........... tarafından ... Enerji A.Ş. ibra protokolüne
istinaden ... İade Ödemesi açıklaması ile 254.900,00 TL eft yapılmış ise de, bu
ödemenin hisse karşılığı olabileceği, davanın konusunu kar payı ödemeleri teşkil ettiğinden,
yapılan ödeme hesaplamada dikkate alınmadığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ticari şirketin feshine ve kâr payı istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı ........... Tasarruf ... A.Ş.'nin TTK. 531 kapsamında fesih şartlarının oluşup oluşmadığı, davacının davalıdan kar payı alacağının olup olmadığı, var ise miktarı noktasında toplandığı görülmüştür.
Davalı şirketin 26/11/2019 tarihinde tescil ve ilan edilen ana sözleşmesinde sona erme nedenleri gösterilmemiş şirketin süresinin belirtildiği 5. maddesinde sınırsız olduğu görülmüştür.
Anonim Şirketlerin Haklı Sebeple Feshini düzenleyen TTK md. 531 hükmüne göre; "(1) Haklı sebeplerin varlığında, sermayenin en az onda birini ve halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden payların sahipleri, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden şirketin feshine karar verilmesini isteyebilirler. Mahkeme, fesih yerine, davacı pay sahiplerine, paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerlerinin ödenip davacı pay sahiplerinin şirketten çıkarılmalarına veya duruma uygun düşen ve kabul edilebilir diğer bir çözüme karar verebilir." hükmünde, ancak haklı sebeplerin varlığında feshin istenebileceği, haklı sebepler bulunsa dahi fesih yerine davacıların şirketteki paylarının gerçek değerinin ödenip çıkarılmalarının mümkün olabileceği düzenlenmiştir. Bu nedenlerle TTK md. 636 hükmüne göre, şirketin feshi yerine davacı ortağın şirketten çıkarılması veya kabul edilebilir başka bir çözüme hükmetmesi olanağı dikkate alındığında, haklı sebebin kabul edilebilir olması ve kanıtlanması gerekecektir.
TTK'nun 531.maddesinde haklı sebeplerin varlığı halinde sermayenin en az onda birini ve halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden payların sahiplerinin şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinden şirketin feshine karar verilmesini isteyebileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan hükümde haklı sebeplerin neler olduğu tahdidi ve tadadi olarak sayılmamıştır. Haklı sebep bulunmadığı taktirde şirketin haklı sebeple feshine karar verilemeyeceği gibi, maddede öngörülen duruma uygun çözümlerden birine hükmetmek de mümkün olmayacaktır. Somut olayın özelliklerine göre davacı yanın ileri sürdüğü sebeplerin anonim şirket ortaklığının feshi için haklı sebep olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir.
Pay sahipleri arasında mevcut veya sürekli tekrar eden uyuşmazlıklar esasen şirketin sona erdirilmesini haklı kılmazlar. Belirli oranda paya sahip azlığa haklı sebeple fesih davası hakkı tanınmasının altında çoğunluk prensibinin katılığını yumuşatma düşüncesi yatar. Haklı sebeple fesih ancak çoğunluğun sistematik olarak şirketin veya azlığın haklı çıkarlarını ihlal etmesi halinde uygulanacak son çözümdür (ultima ratio) Bu nedenle haklı sebeple fesih davaları çoğunluk prensibini ortadan kaldıracak alternatif bir düzenleme olarak anlaşılmamalıdır. Haklı sebeple fesih davası ikincil bir çözümdür. Davanın ikincilliği hem davanın açılması hem de davada verilecek hüküm bakımından geçerlidir. Azlık haklı sebeple fesih davasına ancak diğer hukuki yollardan yararlanmışsa veya yararlanması halinde dahi sonuca ulaşamamışsa başvurabilir. Örneğin bilgi edinme hakkının ihlali halinde kanunun tanıdığı imkanları kullanmadan haklı sebeple fesih talebinde bulunulamaz veya aynı sonuca genel kurul kararının iptali ya da yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu davası ile ulaşılabiliyorsa önce bu davaların açılması gerekmektedir. Bu davaların açılması, haklı sebeple fesih davasının ön şartı değil ise de, fesih davasının tali niteliği gereği şirketin feshine ancak duruma uygun başka bir çözüm bulunamamışsa karar verilir.
"Haklı sebep" kavramı kanunda tanımlanmamış ve örnekleme yoluyla da gösterilmemiş olmakla birlikte yargı kararlarında haklı sebep olarak sayılan hususlar arasında genel kurulun çok defa kanuna aykırı şekilde toplantıya çağırılmış olması, azlık hakları ile bireysel hakların sistematik ve devamlı ihlali, özellikle pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme haklarının engellenmesi, şirketin sürekli zarar etmesi, dağıtılan kar payının düzenli azalması veya uzun süre kar payı dağıtılmaması, şirketin çoğunluk pay sahipleri tarafından kötü yönetimi nedeniyle krize sürüklenmesi, şirketin amacına ulaşılmasının engellenmesi, organların bloke edilmesi ve şirketin amacı dışında işler yapılması haklı sebeplerden sayılmıştır. Buna karşılık varsayımsal ve olumsuz beklentiler haklı sebep olarak kabul edilmemektedir. Haklı sebep bulunup bulunmadığı her olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 22/02/2024 tarih, 2022/7419 Esas, 2024/1381 Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi Türk Hukukuna, mehaz İsviçre Borçlar Kanunundan esinle, ilk defa 6102 sayılı Kanun ile giren “anonim şirketlerin haklı sebeple feshi” kurumunda, “haklı sebep” kavramından neyin anlaşılması gerektiğinin ortaya konulması gerekir. İsviçre öğretisinde, çok önemli ve esaslı sebeplerin varlığı (wichtige Gründe) haklı sebep olarak kabul edilmiştir (H.Pulaşlı, Şirketler Hukuku, 7.Bası, s.616, yönleşi: Forstmaster/Mayor-Hayoz/Nobel, 55/59 N.). 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 531 inci maddesi gerekçesinde, İsviçre öğretisine atıfla; genel kurulun birçok kez kanuna aykırı bir şekilde toplantıya çağrılmış olması, azlık hakları ile bireysel hakların devamlı ihlali, özellikle bilgi alma ve inceleme haklarının engellenmesi, şirketin sürekli zarar etmesi, dağıtılan kâr payının düzenli olarak azalması haklı sebepler arasında sayılmıştır. Haklı sebeplere; genel kurulun uzun süredir toplantıya çağrılmamış olması, şirketin uzun süredir organsız kalması, şirket yönetiminin sistematik şekilde şirket menfaatleri ya da azınlık menfaatlerini ihlal edici tavır ve davranışlar içerisinde bulunması, haklı gerekçesi olmadığı halde uzun süredir kâr yapı dağıtılmaması veya göstermelik olarak düşük oranda dağıtılması, buna karşılık şirket yöneticilerine huzur hakkı adı altında örtülü kazanç aktarımı, hakim ortak yöneticilerin şirket imkanlarından kendileri yararlanıp azınlık pay sahiplerini yararlandırmamaları gibi sebeplerin eklenmesi gerekir. Esasen, anonim şirketin haklı sebeple feshi daha çok, çoğunluğun şirketteki hakim pozisyonunu istismarına yönelik olarak azınlık haklarını korumak için getirilmiş bir hukuki çare ise de; şirketin yaşatılmasında ortakların dışında, üçüncü kişilerin (şirket çalışanları, şirketle iş yapan tacirler, kamu) de menfaati olduğundan aslolan şirketin yaşatılması olup, azınlık pay sahiplerinin hakları alternatif çözüm yöntemleri ile (gerçek pay bedelinin ödenip şirketten çıkartılması, şirketin bölünmesi vs.) korunabiliyorsa fesih yerine bu çözüm yolları denenmelidir.
Kanun hükmünde haklı sebeplerin varlığında sermayenin onda birini
temsil eden pay sahiplerinin haklı sebeple şirketin feshini isteyebileceği düzenlenmiştir.
Somut olayda davacı taraf davalının haklı nedenle feshini gerektiren delilleri ibraz etmediği ve şirketin feshin gerektiren haklı sebeplerin oluşmadığı gibi davalı şirketin kuruluş sermayesi incelenen ana sözleşmede 7.350.000.-TL olduğu, Ticaret sicil Kayıtlarında sermaye artışı yapıldığına dair bir ilan vb. görülemediği, davalının 6 adet hissesinin bulunduğu varsayımına göre ve 6 adet hisse değeri 441.000.-
TL olup, (Her bir hisse değeri ana sözleşmeye göre 73.500,-TL olup, 6*73.500=441.000.-TL)
şirket sermayesinin Onda biri olan 735.000.-(7.350.000/10= 735.000.-TL) TL.’nin altında olduğu ve bu nedenle davacının haklı nedenle fesih
talebinde bulunma hakkının bulunmadığı, keza davacı tarafından haklı sebebin varlığı da kanıtlamadığı anlaşılmakla davacının şirketin feshi davasını reddine karar vermek gerekmiştir.
TTK'nun 329. ve 480/3. maddeleri gereğince anonim şirket ortakları sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemeyememekte; haklı sebep olmadıkça şirketten çıkarılamamakla birlike kâr payını isteyebilmektedir. Bu durumda davacının davalıdan sözleşmenin imza edildiği tarihten 4 ay sonrasında ( 20/01/2021) başlayıp 20/6/2021 tarihine kadar kar payı ödemesinin yapıldığı, 20/06/2021 tarihinden dava tarihi olan 03/05/2023 tarihine kadar yapılan kâr payı hesaplamasında ise 140.260,-TL tutarında kâr payı alacağı olacağı ve talepten fazlaya hükmolunamayacağından HMK m. 26. gereğince kâr payı alacağında ilişkin davanın kabulü ile 100,00 TL’nin dava tarihi olan 03/05/2023 tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVACININ ŞİRKETİN FESHİ DAVASININ REDDİNE,
2-Kâr payı alacağında ilişkin davanın kabulü ile 100,00 TL’nin dava tarihi olan 03/05/2023 tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Harçlar Kanunu'na göre alınması zorunlu 615,40-TL maktu harçtan, peşin alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davalı şirketten tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davanın kabul edilen kısmı yönünden; davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 100,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı şirketten tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 205,25-TL (dava açılış, tebligat ve posta gideri olmak üzere) yargılama gideri, 20.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 20.205,25 TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 10.102,62 TL'nin davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı vekili tarafından dava açılırken ödenen 179,90 TL peşin harç, 179,90 TL başvurma harcı ve 25,60 TL vekalet harcının davalı şirketten alınarak davacıya ödenmesine,
7-Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflar anlaşamadıklarından, Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14. maddesi uyarınca Bakanlık bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul ve red oranına göre 1.560,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, kalan 1.560,00 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına
8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ....... Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 19/06/2025
........