T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/437 Esas
KARAR NO : 2024/243
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... -
VEKİLLERİ : Av. ... -
Av. ... -...
DAVALI :...
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/05/2013
KARAR TARİHİ : 09/05/2024
GR.KR.YZM.TARİHİ : 23/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA : Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkilinin yüklenici, davalı kooperatifin ise işveren olduğunu, müvekkili ile davalı kooperatif arasında mülkiyeti dava dışı 3. kişilere ait olan... numaralı parselin üzerine kat karşılığı inşaat yapılması için arsa sahipleri ile ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi yoluyla daire karşılığı inşaat sözleşmesinin imzalandığını, inşaatın yapım işinin ise 01/10/2011 tarihinde ihale ile müvekkil firmaya verildiğini, ... bloklarından oluşan inşaatın...blok inşaatlarının müvekkili tarafından yapıldığını, 08/11/2006 tarihinden 20/09/2012 tarihine kadar toplam 15 adet hakediş düzenlendiğini, bu hakedişlerden toplam 9.687.980,20-TL tutarlı bir imalatın yapılarak teslim edildiğini, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderilerek C Blokla ilgili harcamalar dışında 5.382.522,41-TL alacaklarının bulunduğunu, alacağın ödenmemesi halinde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, alacağın ödenmemesi nedeniyle bu davanın açıldığını, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutularak 50.000,00-TL'nin faizi ile birlikte davalı kooperatiften tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde ve diğer beyanlarında aynı hususları tekrar etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili dava dilekçesi ile özetle; davanın hukuki dayanağının bulunmadığını, davacının yapmış olduğu kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yaptığı inşaat karşılığı bedel aldığını, iki ayrı sözleşmenin yapıldığını, yapılan sözleşmelerde kooperatif için taahhüt şartları getirildiğini, davacı müteahhitin hem daire hem para aldığını, davacı tarafın önceki yöneticilerle danışıklı ve müşterek davranarak davacı firmaya yıl içerisinde yapılan ödemeleri yıl sonunda hakedişten mahsup edilmeden fiyat farkı uygulaması yapılarak fiyat farkının aşırı oranda artırıldığını, bu hususun yıllarca devam ettiğini, fiyat artırımında işin-imalatın yapıldığı yılın esas alınması gerektiğini, 2001-2006 yılları arasında hiç bir iş yapılmadığı halde fiyat artırım uygulaması yapıldığını, davacı müteahhidin oturduğu yerden kazanç sağladığını, 1,2,3,4 nolu hakedişlerde %1 oranında olan KDV oranını 5 ile 15'e kadar olan hakkedişlerde %18 oranında hesaplanarak ödendiğini, oysa ki vergi mevzuatına göre KDV oranın %1 olduğunu, davacı müteahitin A ve B blokların inşaatlarını tamamladığını, bu iki bloğun maliyetinin 5.191.011,00-TL iken 15 nolu hak edişe göre 8.835.682,00-TL'ye çıkartıldığını, davacıya yapılan ödemenin 7.518.039,00-TL olduğunu, davacının yapmadığı C blok için ödeme yapıldığını, bunun dışında davacıya B blok 1 ve 2 nolu daireler olmak üzere 300.000,00-TL değerli iki adet dairenin tapu devir ve ferağ yapıldığını, bu şekilde ödeme yapan yöneticilerin ibra edilmediğini, yöneticilik görevlerine son verildiğini, A blok maliyetinin 2.698.345,72-TL, B blok maliyeti ise 2.489.450,43-TL olduğunu, bu rakamların 26/02/2013 tarihli rakamlar olduğunu, tüm bu hususlar dikkate alındığında davacıya fazla ödeme yapıldığını beyan ederek; açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Hakkedişe ilişkin belgeler, yapılan binalara ilişkin tapu kayıtları, kooperatif genel kurul toplantı tutanakları, taraflar arasında 01/10/2010 tarihli sözleşme 14/07/2011 tarihli kat karşılığı yapım sözleşmesi, tarafların birbirlerine çektikleri ihtarnameler.
... İş sayılı dava dosyasında 26/07/2012 tarihinde mahallinde keşif yapıldığı, inşaat mühendisi bilirkişinin 11/09/2012 tarihli raporunda ... bloklardan oluşan ancak C Blok kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle ana sözleşme kapsamından çıkarılan inşaatlarla ilgili olarak; gelinen seviyenin % 92,75 mertebesinde olduğu, yapılan imalat tutarının ise 5.184.022,88 TL olduğunun belirtildiği, bilirkişi raporuna davacı tarafça itiraz edildiği anlaşılmıştır.
Davacı ...'nin ticari defter ve kayıtları, davalı ... Konut Yapı Kooperatifin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifeti ile inceleme yapılmıştır.
...bilirkişi kurulunca ibraz olunan 13/03/2015 havale tarihli raporunda; davacı şirketin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirerek yapmış olduğu inşaatın kesin kabulünün davalı kooperatif tarafından yapıldığını, sözleşme gereğince davacının edimlerini yerine getirdiğini, dava tarihi itibariyle davacının toplam güncellenmiş alacak tutarının 1.599.431,77 TL olduğunu, dava tarihinden sonra davalının davacıya 285.339,12 TL ödeme yaptığını, ayrıca taraflar arasında yapılan 07/04/2013 tarihli ek protokole göre A ve B blokların hakkediş alacaklarına mahsuben davacı şirkete dava dışı C bloktan davalı kooperatife isabet edecek 6 adet dairenin 1.500.000,00 TL bedel karşılığında 07/04/2013 tarihli kooperatif genel kurul kararı ile davacıya verildiği, ancak söz konusu dairelerin tapu kayıtlarının davacı adına kayıtlı olup olmadığı hususunda dosyada belge olmadığından bilirkişiler bu konuda herhangi bir değerlendirme yapmamışlardır.
Bilirkişi kurulunun düzenlemiş olduğu 02/12/2015 havale tarihli ek raporlarında tarafların tüm itiraz ve beyanları ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiş, güncellenmiş alacak tutarının 1.725.321,52 TL olduğu, dava tarihinden sonra davalının davacıya 285.339,12 TL ödeme yaptığını, 13 nolu dairenin davacı şirket yetkilisi ... adına 10/11/2104 tarihinde tapuya tescil ettirildiği, bununla birlikte ek protokolde yazılı olmamasına rağmen 12 nolu dairenin de davacı şirket yetkilisi ...'nun oğlu (diğer oğlu)... adına 10/11/2014 tarihinde tapuya tescil ettirildiği, protokolde yazılı 13 nolu dairenin davacı adına tescil edildiğinda davacı alacağından daire bedeli olarak tespit edilen 2.500.000,00 TL'nin düşülmesi gerekeceği, ek protokolde olmamakla birlikte 12 nolu dairenin de A ve B blok hakedişlerine karşılık verildiğinin kabulü halinde ise davacı alacağından iki daire bedeli olan 500,000,00 TL'nin mahsubu gerekeceği, kök rapordaki görüş ve değerlendirmelerinde değişiklik olmadığı maddi hataların düzeltildiği belirlenmiştir.
... yapılan 03/02/2016 tarihli celsesine katılan tarafların ek rapora yönelik itiraz ve beyanları tespit edilmiş, taraflar ek rapor yerine dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdii edilmesini talep etmişlerdir. Ayrıca bu celsede davacı şirket yetkilisinin beyanı alınmış ek rapordaki hususlar kendisine sorulmuş. Şirket yetkilisi ek protokolde kararlaştırılına dairelerden 13 ve 12 numaralı dairelerin kendi oğullarının üzerlerine devredildiğini, ancak diğer dairelerin 3. Kişilere satışı ile ilgili olarak bilgilerinin olmadığını, bunlarla ilgili olarak kendilerine fatura kesilmesi gerektiğini, kendilerinin muhasebeleştirme işlemini yapamadıklarını, muhasebeleştirmenin yapılmaması nedeniyle faturaların kesilmemiş olması nedeniyle olduğunu beyan etmiştir. Mahkememizin 30/03/2016 tarihli duruşmasında tarafların bilirkişi raporuna itiraz ve beyanlarının ek raporla giderilmediği gerekçesiyle yeni bir bilirkişi heyeti atanarak yeni bir rapor aldırılmasına karar verilmiştir.
... 5 kişiden oluşan ve konusunda uzman bilirkişi kurulunca ibraz olunan 17/06/2016 havale tarihli raporda mali yönden yapılan incelemede; 08.05.2013 dava tarihi itibariyle davalı kooperatifin davacı şirkete yaptığı ödemeler toplamı 3.653.563,97 TL, 10.09.2014 son işlem tarihi itibariyle davalı kooperatifin davacı şirkete yaptığı ödemeler toplamı 3.972.670,11 TL tespit edildiği (01.72.2015 tarihli ek bilirkişi raporunda: güncellenmiş ödeme tutarının 4.393.368,81 TL olarak tespit edildiği, işin geçici kabulünün 30.11.2012 tarihinde, kesin kabulünün ise 30.12.2012 tarihinde yapıldığı ve böylelikle işin davalı kooperatifçe sözleşme hükümlerine göre bitirildiğine dair kabullerin yapıldığının tespit edildiği, Bu noktada; davacının toplam alacağı: 1.737.591,09 TL - 287.816,03 TL: 1.449.775,06 TL olarak hesaplandığı Bütün bunlarla birlikte taraflar arasında akdedilmiş olan 07.04.2013 tarihli ek protokol hükümlerine göre; A ve B Blokların imalatına yönelik olarak davacının alacaklarına karşılık dava dışı C Bloktan 2, 3, 4, 9, 11, 13 nolu 6 adet dairenin 1.500.000,00 TL bedel karşılığında davacıya verileceği kararlaştırılmış ve bu karar 07.04.2013 tarihli Kooperatif Genel Kurulunda karar altına alındığı, tarafların tüm itiraz ve beyanlarıyla önceki bilirkişi raporu ve davalı şirketin ödemiş olduğu ödemelerde dikkate düzenlenen rapor bir önceki bilirkişi kurulu raporuyla çelişmediği davacı yüklenicinin edimlerini yerine getirdiği, ancak davalı kooperatifin yerine getirilen davacının edimlerine karşılık bakiye borcunun bulunup bulunmadığı hususunda ayrıntılı değerlendirme yapıldığı, dava tarihi itibariyle davacının 1.449.775,06 TL alacaklı olduğu, ancak C blokta yer alan 12 ve 13 numaralı dairelerin davacıya verildiği gerekçesiyle 500.000,00 TL 'nin davacının alacağından mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Tarafların itirazlarına göre 17/06/2016 havale tarihli bilirkişi raporunu ibraz eden kurulca sunulan 22/03/2017 tarihli ek raporda; Dava tarıhı itibari ile davacının toplam alacak tutarının 1.449.775,06 TL olduğu, davalının, davacının alacaklarına karşılık olarak davacıya vermiş olduğu ve dava dışı C Blokta yer alan 2, 3, 4, 9, 11 ve 13 nolu dairelerin toplam bedeli olan 1.500.000,00 TL”nin davacının alacağından mahsup edilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
Tarafların itiraz ve beyanları doğrultusunda Yenimahalle belediyesinde C blokta dairelerle ilgili olarak tapu kayıtları dosyaya eklenmiştir.
....Karar sayılı kararı ile Dosyaya sunulan iki farklı bilirkişi heyetinden alınan raporlar, davacı firma yetkilisinin duruşmadaki beyanları ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacı firmanın yapmış olduğu eser sözleşmesi nedeniyle üzerine düşen imalat yükümlülüğünü yerine getirerek daireleri teslim ettiği, davalı kooperatifin ise yapılan daire imalatlarına karşılık bedeli ödediği, dava konusu edilen alacak için C bloktan 6 adet dairenin davacı firmaya 07/04/2013 tarihli ek protokol gereğince verilmiş olduğunu, son bilirkişi kurulu ek raporu ve davacı firma yetkilisinin 15/02/2017 tarihli celsedeki beyanı ile sabit olduğu tespit edildiğinden açılan davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine ... karar sayılı kararı ile "davalı kooperatif olup, tacir niteliği taşımadığından, dava konusu da kanunda özel olarak düzenlenen hallere girmediğinden 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesi hükmünce davayı ticari dava saymak ve asliye ticaret mahkemesini görevli kabul etmek mümkün değildir. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, davanın niteliğinde ve görevli mahkemenin tayininde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde davanın esası hakkında karar verilmesi doğru olmamıştır" gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve dosyanın gönderildiği ... Esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.
.... Karar sayılı kararı ile; taraflar arasındaki eser sözleşmesine bağlı olarak davacının tüm edimlerini yerine getirdiği ve imalatları yaptığı, daireleri teslim ettiği, buna mukabil davalı Kooperatifin ise imalatlardan kaynaklanan bedeli ödediği, C bloktaki 6 adet dairenin davacıya verildiği gerek 07/04/2013 tarihli ek protokolden ve gerekse de davacı firma yetkililerinin beyanlarından anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporlarının usul ve yasaya uygun, dosya içeriği ile uyumlu ve denetime elverişli olarak hazırlandıkları göz önünde bulundurularak hükme esas alınmış olup bu nedenle mahkememizce yeniden rapor aldırılmasına gerek olmadığı gerekçesi ile somut bilgiler ışığında; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine ... kararı uyarınca konut yapı kooperatiflerinin tacir olduğuna hükmedilmiştir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararlarının konularıyla sınırlı, sonuçlarıyla bağlayıcı bulunduğu tartışmasızdır...Yargıtay içtihadı birleştirme kararı, ve 6102 sayılı TTK'nın 4/1 maddesi gereğince, dava ticari dava niteliğinde olduğundan Mahkemece re'sen gözetilerek ve davanın davalı kooperatif yönünden kayıt kabul davasına dönüşmüş olması dikkate alınarak "Asliye ticaret mahkemesinin görevli olması nedeniyle" davanın görev dava şartının yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiş ve dosyanın mahkememizin 2023/437 Esasına kaydedilmiştir.
DELİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacı ile davalı kooperatif arasında yapılan eser sözleşmesi gereğince davacının yapmış olduğu binalara karşı bakiye alacağının tahsili talebine ilişkindir.
Dava, davacı ile davalı kooperatif arasında yapılan eser sözleşmesi gereğince davacının yapmış olduğu binalara karşı bakiye alacağının kaldığı gerekçesiyle açmış olduğu alacak davasıdır.
Taraflar arasında eser sözleşmesinin yapıldığı, taraflarca da kabul edilmektedir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun ise; sözleşme gereğince davacının bakiye alacağının kalıp kalmadığına ilişkindir.
Taraflar arasında imzalanan 01/10/2001 tarihli sözleşmede.... Arasında imzalanan sözleşmenin “Taahhüdün Yeri, Konusu ve Bedeli” başlıklı maddesinde; Yuvam imar alanında yapılacak olan 1.200.000.000.000 TL keşif tutarlı 86 konutluk inşaat işinin adı geçen müteahhidin o 12 artırma suretiyle birim fiyat esası üzerinden bu sözleşme ve eklerindeki şartlara uygun olarak yapmayı kabul ve taahhüt ettiği, işin ihale bedelinin 1.344.000.000.000 TL olduğu, projede değişiklik yapıldığı takdirde; müteahhidin hakedişinden düşüleceği veya ekleneceği,“İşe Başlama ve Bitirme Tarihi, Gecikme Halinde Alınacak Cezalar” başlıklı maddesinde; müteahhidin taahhüdün tümünü 31.12.2001 tarihine kadar tamamlayıp, geçici kabule hazır hale getirmeye mecbur olduğu, İdarece verilen süre uzatımı hariç iş zamanında bitirilemediği takdirde geçen her takvim günü için müteahhidin hakedişinden ihale bedelinin on binde üçü (%003) tutarında gecikme cezası olarak kesileceği, işin muhtelif kısımlarına ait bitirme tarihleri ve bu tarihlerde bitirilmeleri halinde uygulanacak kısmi gecikme cezalarının %01 olarak gösterildiği, Kesin Teminat maddesinde; işin kesin teminatının %6 olarak hesap edildiği, müteahhidin 80.640.000.000 TL kesin teminat verdiği, işin bitiminde bu teminat senedinin müteahhide iade edileceği ” belirtilmiştir.
14/07/2011 tarihli “Kat Karşılığı Daire Yapım Sözleşmesi”nde “ 13 maddeden oluşan sözleşmenin, “Sözleşmenin Konusu” başlıklı 3. maddesinde; “Sözleşmenin konusu Arsa sahibine ait olan ...anahtar teslim kat karşılığı konut inşaatının yapımı” olduğu belirtilmektedir. Sözleşmenin 4. maddesinde ise; Arsa sahibinin %40 hissesini uhdesinde bırakacağı, “660 hissesini de müteahhide devredileceği, en üst 2 kat 6 dairenin kooperatifin arsa sahibine vereceği yerler olarak belirlendiği, bunların kuraya tabi olmadan direkt kooperatifin uhdesinde kalacağı, diğer dairelerin daha sonra kura çekilerek belirleneceği, 27 konutun 11 dairesinin kooperatifin, 16 dairesinin ... olacağı, İşin süresi, başlama ve bitirme tarihi başlıklı 6. maddesinde; müteahhidin işbu sözleşmede belirtilen işlere ruhsat yenileme tarihinden itibaren başlayıp 30.05.2013 tarih ve yılı içinde 5. maddedeki teknik şartlarda bitirip teslim etmeyi kabul ve taahhüt ettikleri, İşin kabulü başlıklı 8. maddede; proje tasdikinden sonra; arsa payı üzerinden kat irtifak tapuları çıkarılırken arsa sahibi adına işlem yapılacağı, ancak yüklenici imalatının seyri içerisindeki şekle bakılarak ... daha önceki arsa sahibi olan Fatma Bilgin varisleri arasında yapılan ek protokolün 28. Maddesi gereği ruhsat yenilenmesinden itibaren C Blokun kat irtifaklarının yüklenici tarafından kurulacağı, yükleniciye verilmesi gereken tapulardan C Bloktaki seviye temel, su basmanı ve 1. Katın betonu atıldığında 5 daire, kaba inşaatı bittiğinde 4 daire, sıva ve ince işçilik bittiğinde 4 daire, tesisat ve diğer işlemler bittiğinde 4 daire, çevre düzenlenmesi bittiğinde 2 daire, iskân alındığında son 2 dairenin verileceği” belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki 07/04/2013 tarihli ek protokolde, tarafların sözleşmeyi yeniden ihya ettikleri bazı maddelerin revize dilmesinin kararlaştırıldığı, değişik 4. Maddesine göre toplam 27 daireden müteşekkil C Blok'un 7. Ve 8. Kattaki 22, 23, 24, 25, 26 ve 27 nolu dairelerin arsa sahibinin (.... devredileceği, dairelerin mahsup hesabında belirlenecek değerinin karşılıklı mutabakatla bilahare saptanacağının belirtildiği ayrıca 2. Maddesinde Sözleşmenin 6. Maddesinde yer alan iş bitirme tarihinin kooperatifçe yapılacak yer tesliminden itibaren 20 ay olarak kararlaştırıldığı görülmüştür.
Eser sözleşmesinin unsurlarının, bir eseri meydana getirmek, bedel ödeme ve tarafların anlaşması olarak saymak mümkündür. Somut uyuşmazlıkta davacı bir eser meydana getirdiği, taraflar arasında bir eser sözleşmesinin yapıldığı sabit olmakla bedel ödeme konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunduğu mahkememizce tespit edilmiştir.
Geçerli şekilde kurulmuş bir özel hukuk sözleşmesinde, tarafların sözleşmeye uygun hareket etmeleri, edimlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmeleri, edimin ifasını imkânsız hâle getiren her türlü davranıştan kaçınmaları zorunludur. Tarafların sözleşmeyle üstlendiği borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ifa etmeme sonucu meydana gelir. “Alacaklı hakkını kısmen veya tamamen istifa edemediği takdirde borçlu kendisine hiç bir kusurun isnat edilemiyeceğini ispat etmedikçe bundan mütevellit zararı tazmine mecburdur”[BK, m.96; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.112]. Esas itibariyle zarar malvarlığında meydana gelen eksilmedir; fakat bu eksilme sahibinin iradesi dışında veya hiç olmazsa rızası bulunmaksızın meydana gelmiş olmadıkça zarar sayılmaz ...
Eser sözleşmesine ilişkin olarak "Tam iki tarafa borç yükleyen “Eser sözleşmesi’’ ise; sözleşmenin imzalandığı ve uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte bulunan ve somut olayda uygulanması gereken mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 355. maddesinde “istisna akdi” olarak adlandırılmış olup, “İstisna bir akittir ki onunla bir taraf (müteahhit), diğer tarafın (iş sahibi) vermeği taahhüt eylediği semen mukabilinde bir şey imalini iltizam eder” şeklinde ifade edilmiş; 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 470. maddesinde de, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir” şeklinde tanımlanmıştır. Taraflara karşılıklı borç yükleyen eser sözleşmelerinde; “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yaparak ve zamanında tamamlayarak iş sahibine teslim etmekle; iş sahibi de bu çalışma karşılığında yükleniciye bedel ödemekle yükümlüdür. Eser sözleşmeleri açısından teslim; yüklenici tarafından, sözleşmenin amacına uygun olarak meydana getirilen ve nesnel ölçüler içerisinde kullanılabilir durumda bulunan sonucun (eserin), ifa zamanında (vâdede-süresinde) iş sahibinin zilyetliğine ve kullanımına sunulması veya varsa zilyetliğe ve kullanılmaya engel hâlin kaldırılmasıdır... Başka bir deyişle eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri, sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin fiili hâkimiyetine geçirmesi olarak da tanımlanabilir. TBK 471. maddesinde düzenlenen hüküm uyarınca yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır ...
Yüklenici, basiretli bir tacir, iş adamı ve işinin ehli bir teknik adam gibi davranıp, eser sözleşmesi ilişkisine girerek bir işi üstlenirken ekonomik gücünü, ekipmanını ve uzmanlığını en iyi biçimde değerlendirip, yeterli görmemesi durumunda o işi üstlenmekten kaçınmak zorundadır. Aksi hâlde, bunun sonuçlarına katlanır ve meydana gelen zarardan sorumlu tutulur.
Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda karine olarak akdî ilişkinin devam ettiği, yüklenicinin işi bırakmadığı, işyerini terk edip gitmediği sürece gerçekleştirilen iş ve imalatların yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmektedir. Yüklenicinin işi teslim etmesi ya da eksik olarak bırakıp gitmesi veya sözleşmenin feshinden sonra bu tarihler itibariyle eksik ve kusurlu imalatlar belirlenmiş ise, bunları da karine olarak iş sahibinin giderdiği; teslim, fesih ya da terkten sonra yüklenicinin saptanan eksik ve ayıpları işe devam ederek giderdiği iddiasını yasal delillerle ispatlaması gerektiği kabul edilmektedir. Buna göre teslim, terk ya da fesih tarihine kadar karine yüklenici lehine olup, aksinin ispatı iş sahibinin yükümlülüğündedir. Teslim, fesih ya da terkten sonra ise karine iş sahibi lehinedir ve bunun aksini ispat külfeti yükleniciye ait'' olduğu belirtilmiştir.
... Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatıdır. Yüklenici, finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlanmaktadır. Bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödenmektedir. Türk Hukuk Lûgatında da kat karşılığı inşaat sözleşmesinin hukukî niteliği itibariyle taşınmaz satış sözleşmesi ile eser sözleşmesinden oluşan karma bir sözleşme türü olduğu vurgulanmıştır (... payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesinde yüklenici özen borcunun gereği olarak inşaatı sözleşme ve ekleri, tasdikli projesi, yapı ruhsatı ve imara uygun olarak yapıp süresi içinde teslim etmekle yükümlüdür.
Bilirkişi kuruluna celp edilen tapu kayıtları, rapora yönelik itiraz ve beyanlar da dikkate alınarak ek rapor düzenlemeleri istenilmiş, bilirkişi kurulunca kök raporu gibi dava tarihi itibariyle davacının toplam alacak tutarının 1.449.775,06 TL olduğu, davalının davacının alacaklarına karşılık olarak davacıya C Blokta vermiş olduğu 2,3,4,9,11 ve 13 numaralı dairelerin toplam bedelinin 1.500.000,00 TL olduğu, bu alacağın mahsup edilmesinin gerektiği yönünde rapor düzenledikleri anlaşılmıştır.
Mübrez deliller, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre somut olayda, tarafların arasındaki eser sözleşmesine bağlı olarak davacının tüm edimlerini yerine getirdiği ve imalatların yapıldığı, dairelerin teslim edildiği ve davalı kooperatifin imalatlardan doğan bedeli ödediği, C bloktaki 2, 3, 4, 9, 11, 13 nolu daireler olmak üzere 6 adet dairenin davacıya verildiği, dosya kapsamında... ... Mahkemesinde aldırılan iki ayrı bilirkişi kurulundan bilirkişi raporlarının usul ve yasaya uygun, dosya içeriği ile uyumlu ve denetime elverişli olarak hazırlandıkları göz önünde bulundurularak hükme esas alındığı, bu nedenle mahkememizce yeniden rapor aldırılmasına gerek olmadığından hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporlarına göre 08/05/2013 dava tarihi itibariyle davalı kooperatifin davacı şirkete yaptığı ödemeler toplamı 3.653.563,97 TL olup 10.09.2014 son işlem tarihi itibariyle davalı kooperatifin davacı şirkete yaptığı ödemeler toplamının ise 3.972.670,11 TL olarak tespit edildiği (01.72.2015 tarihli ek bilirkişi raporunda: güncellenmiş ödeme tutarının 4.393.368,81 TL olarak tespit edildiği), işin geçici kabulünün 30/11/2012 tarihinde, kesin kabulünün ise 30/12/2012 tarihinde yapıldığı ve böylelikle işin davalı kooperatifçe sözleşme hükümlerine göre bitirildiğine dair kabullerin yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacının toplam alacağının 1.737.591,09 TL - 287.816,03 TL: 1.449.775,06 TL olarak hesaplandığı, taraflar arasında akdedilmiş olan 07.04.2013 tarihli ek protokol hükümlerine göre; A ve B Blokların imalatına yönelik olarak davacının alacaklarına karşılık dava dışı C Bloktan 2, 3, 4, 9, 11, 13 nolu 6 adet dairenin hakediş alacaklarına mahsuben davacıya verileceği kararlaştırıldığı ve bu kararın 07.04.2013 tarihli saat:13.00 te alınan Kooperatif Genel Kurulunda 4, 2, 3, 9, 11 ve 13 nolu dairelerin 6*250.000,00 TL: 1.500,00 TL karşılığı olarak müteahhit borcuna sayılmasının oybirliğe yönetime yetki verildiği, tarafların tüm itiraz ve beyanlarıyla önceki bilirkişi raporu ve davalı şirketin ödemiş olduğu ödemelerde dikkate düzenlenen rapor bir önceki bilirkişi kurulu raporuyla çelişmediği davacı yüklenicinin edimlerini yerine getirdiği, ancak davalı kooperatifin yerine getirilen davacının edimlerine karşılık bakiye borcunun bulunup bulunmadığı hususunda ayrıntılı değerlendirme yapıldığı, dava tarihi itibariyle davacının 1.449.775,06 TL alacaklı olduğu, davalı kooperatifin ... Karar sayılı kararı ile iflasına karar verildiği, iflas dairesine müflis kooperatifin 30/07/2018 tarihinde ilk alacaklılar, 17/08/2020 tarihinde olağanüstü alacaklılar toplantısının yapıldığı,davacının alacaklarına karşılık olarak davacıya vermiş olduğu ve kooperatifin 07/04/2013 tarihli genel kurulunda alınan karara göre dava dışı C Blokta yer alan 2, 3, 4, 9, 11 ve 13 nolu dairelerin toplam bedeli olan 1.500.000,00 TL”nin davacının alacağından mahsup edildiğinde davacının alacağının olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM :
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu'na göre alınması zorunlu 427,60-TL maktu harcın, peşin alınan 853,88-TL harçtan mahsubu ile bakiye 426,28-TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17,900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmının HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ....Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/05/2024
Başkan ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Katip ...
¸e-imza